Axborot maydonda axloq va shaxs tushunchasi - Информатика и ИТ - Инфографика

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	22 Ноябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Инфографика
Предмет	Информатика и ИТ

Продавец

Sherzod Sultonov

Дата регистрации 10 Июнь 2025

1 Продаж

Axborot maydonda axloq va shaxs tushunchasi

Купить

MAVZU: AXBOROT MAYDONDA
AXLOQ VA SHAXS
TUSHUNCHASI

REJA:

1. Axborot maydon haqida tushuncha

2. Axloq va shaxs tushunchasini ahamiyati

3. Axborot maydonda axloq va shaxs
tushunchasi


Zamonaviy dunyoda axborotning ustuvor roli va
axborot faoliyatining rivojlanish dinamikasini
anglash bizga maxsus ilmiy yo'nalish - "axborot
ekologiyasi" ni ta'kidlash zarurligi haqida
gapirishga imkon beradi (Mizintseva M.F.,
Koroleva L.M., Bondar V.V. Axborot ekologiyasi.
- M., 2000. - 231 b.) Axborot ekologiyasining
predmeti insonning axborot muhiti bilan o`zaro
munosabatini o`rganadi. Axborot
ekologiyasining asosiy vazifalaridan biri, bir
qator olimlarning fikricha, kompyuter va
axborot odob-axloq qoidalarini joriy etish orqali
texnologiya rivojlanishining yuqori darajasi
bilan insoniyat madaniyatining past darajasi
o‘rtasidagi tafovutni bartaraf etishdan iborat.


Klassik madaniyatshunoslik axloqni axloq va
axloqning yig'indisi deb hisoblaydi. “Axloq”, “axloq”,
“axloq” so‘zlari ma’no jihatdan yaqin. Ammo ular
uch xil tilda paydo bo'lgan. "Etika" so'zi yunon tilidan
olingan. axloq - fe'l-atvor, xarakter, odat. U bundan
2300 yil muqaddam Aristotel tomonidan qo‘llanishga
kiritilgan bo‘lib, u “axloqiy” insonning fazilatlari
yoki fazilatlari, uning xulq-atvorida namoyon
bo‘ladigan – mardlik, ehtiyotkorlik, halollik, “axloq”
kabi fazilatlarni ana shu sifatlar haqidagi fan deb
atagan. "Axloq" so'zi lotin tilidan olingan. U lat
tilidan olingan. mos (pl. mores), bu yunoncha ethos
bilan taxminan bir xil ma'noni anglatadi - temper.
odatiy. Tsitseron Aristoteldan o'rnak olib, undan
moralis - axloq va moralitas - axloq so'zlarini
shakllantirdi va bu so'z lotincha etika va etika
so'zlarining ekvivalentiga aylandi


“ Axloq” esa “tabiat” o‘zagidan kelib chiqqan
ruscha so‘z bo‘lib, rus tilining lug‘atiga
birinchi marta 18-asrda kirib, “axloq” va
“axloq” so‘zlari bilan sinonim sifatida
ishlatila boshlandi. Shunday qilib, rus tilida
taxminan bir xil ma'noga ega uchta so'z paydo
bo'ldi. Vaqt o'tishi bilan ular ularni bir-biridan
ajratib turadigan ba'zi semantik soyalarga ega
bo'lishdi.

Axloq - bu shaxsning o'z vijdoni va iroda
erkinligiga ko'ra harakat qilishning ichki holati
- axloqdan farqli o'laroq, qonun bilan birga,
shaxsning xatti-harakati uchun tashqi talab


Axloq o‘zida mehr-oqibat, odob-axloq,
halollik, rostgo‘ylik, adolatparvarlik,
mehnatsevarlik, intizomlilik, jamoaviylik kabi
insoniy xulq-atvorni tartibga soluvchi sifat va
xususiyatlarni o‘zida mujassam etgan.

“ Axborot axloqi” atamasi uning ilmiy ishlarida
O.V. Krasnova (Moskva davlat mintaqaviy
universiteti), V. A. Shaptsev, "axborot axloqi"
kontseptsiyasini ishlab chiqish jamiyatning
axborot ekologiyasi vazifalariga tegishli deb
hisoblaydi. Garchi bu atamaning ta'rifi
berilmagan bo'lsa-da.


Axborot axloqi, mening fikrimcha, axborot
texnologiyalarini rivojlantirish va ulardan
foydalanish bilan bog'liq holda yuzaga keladigan
masalalarda shaxsning o'z vijdoni va ixtiyoriga
muvofiq harakat qilishning ichki holatidir.

Axloqning tarkibiy sifatlariga asoslanib, axborot
axloqi quyidagilarni o'z ichiga oladi, deb taxmin
qilish mumkin:

• yaxlitlik – axborot yoki axborot muhiti yordamida
boshqalarga zarar yetkazish niyatining yo‘qligi

• Halollik – o‘zining haqiqiy munosabatini bildira
olish, boshqa odamlarning ma’lumotlarini
o‘zinikidek o‘tkazib yubormaslik, mualliflik
huquqlarini hurmat qilish, intellektual mehnatni
hurmat qilish.


• Adolat - bu harakat va jazoning muvofiqligi talabini
o'z ichiga olgan, to'g'ri keladigan narsa tushunchasi:
xususan, axborot jamiyati a'zosining huquq va
majburiyatlarining muvofiqligi, axborot ishi va haq
to'lash, yaratish sohasidagi xizmatlari. , axborotni
qayta ishlash, saqlash yoki uzatish, ularni tan olish, IT
sohasidagi jinoyatlar va jazolash, turli ijtimoiy
qatlamlar, guruhlar va shaxslarning axborot jamiyati
hayotidagi roli va undagi mavqeini moslashtirish.

• mehnatsevarlik – ijtimoiy foydali axborot mahsulotini
ishlab chiqarish uchun o‘z vaqtini, kuch va g‘ayratini
berishga tayyorligi; uzoq vaqt davomida, ba'zan hatto
ehtiyojlar bilan chalg'itmasdan, ma'lumot bilan
ishlashda zavq bilan shug'ullanish qobiliyati.

• Tartib-intizom – odat tusiga kirgan shaxs xususiyati,
axborot jamiyatida mehnat qoidalari va xulq-atvor
me’yorlariga rioya qilishga moyilligi


Internetning inson hayotidagi o'rni tobora kuchayib
bormoqda, hayotning bir qismi virtual makonda -
ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, veb-saytlar,
o'yinlarda sodir bo'ladi. Hayot doimo rivojlanib
bormoqda, yangi texnologiyalar va yutuqlar aloqani
sezilarli darajada soddalashtiradi va ma'lumot olish
uchun ko'proq imkoniyatlar yaratadi. Inson
hayotidagi virtual va real olamlar hozir qutblanib,
nomutanosiblik, voqelikdan uzoqlashish, internetga
ko‘p kirishish kuzatilmoqda. Kimdir muvozanatni
topish va maqsadlarga erishish, reklama qilish,
biznesni targ'ib qilish yoki do'stlar bilan muloqot
qilish, yangi tanishlar topish uchun Internetdan
foydalanishni o'rgandi, kimdir uchun bu hayot
rejalarini amalga oshirish vositasi emas, balki
haqiqiy hayotning o'rnini bosuvchi vositaga aylanadi


Internetning inson hayotidagi o'rni ma'lum bir
shaxsga, vaqt resurslarini taqsimlash qobiliyatiga,
kerakli urg'ularni amalga oshirishga bog'liq.

Virtual haqiqatning afzalliklari

katta hajmdagi ma'lumotlardan foydalanish - virtual
kutubxonalar, ilmiy maqolalar, hisobotlar, o'quv
materiallari, treninglar. Har qanday mavzu bo'yicha
ma'lumotni tezda topishga imkon beradi, yangi
bilimlarni olishga yordam beradi;

• do'stlar bilan muloqot qilish, yangi tanishlarni
qidirish - yillar o'tib odamlar bir-birlarini internetdan
(sinfdoshlar, sinfdoshlar, uzoq qarindoshlar,
bolalikdagi do'stlar) topishlari hayratlanarli. Ijtimoiy
tarmoqlar va messenjerlar dunyoning turli
burchaklarida joylashgan odamlar bilan muloqot
qilish imkonini beradi;


• fayllar, ma'lumotlar almashinuvi - elektron pochta,
virtual disklarning mavjudligi ma'lumotlar, xatlarni
uzatishni ancha soddalashtirdi, endi bir necha soniya
ichida siz xatlarni, kerakli fayllarni yuborishingiz mumkin.
Zamonaviy dunyo yuqori tezlikda ishlaydi va o'tmishda
pochta boshqa mamlakatlarga oylar davomida sayohat
qilgan;

• virtual kinozal - kino ixlosmandlari istalgan filmni topishi
va yuklab olishi, yangi mahsulotlar bilan tanishishi, onlayn
tomosha qilishi, aql bovar qilmaydigan ma'lumotlar bazasi;

• virtual sevgi - yaqinda bu ertak kabi edi, endi tobora
ko'proq odamlar tanishuv saytlari yoki ijtimoiy tarmoqlar
orqali o'z turmush o'rtog'ini topmoqda. Sababi kamtarlik,
ish bilan ta’minlanganlik, yigitlarimiz, qizlarimiz va
xorijliklar bilan ko‘proq muloqot qilish imkoniyati. Virtual
dunyoda yuraklarni birlashtirishga yordam beradigan nikoh
agentliklari ham mavjud. Internetning inson hayotida yangi
o'rni bor;


Xavfsizlik tushunchasi bevosita shaxsning jamiyatdagi
ijtimoiy, iqtisodiy, texnik, ekologik, biologik tizimlarida
normal faoliyat yuritishini kafolatlovchi tushunchadir.
Ijtimoiy tuzilmaning, ya’ni, yaxlit jamiyatning xavfsizligi
odamlar hayot tarzining sifatini, uning davomiyligini
belgilovchi muhim mezondir. Bu o‘rinda fanda bevosita
xavfsizlik tushunchasiga yaqin ishlatiladigan bir qator
tushunchalarga izoh berish joizdir.

Ijtimoiy xavfsizlik – jamiyatda mavjud bo‘lgan turli
ijtimoiy institutlar, jumladan, xavfsizlikni ta’minlash
organlari, davlat muassalari, oila va mahalla tomonidan
aholining turli ehtiyojlari, orzu-istaklari, maqsad-
muddaolarini amalga oshirishlariga imkon berish bilan
bog‘liq vazifalarini o‘z ichiga oladi. Bunda ayrim-alohida
tabaqa yoki aholi qatlamining manfaatlari, ya’ni, ularning
yaxshi yashashlari, uzoq umr ko‘rishlari, bir xududdan
ikkinchisiga ko‘chib o‘tishiga aloqador xavfsizlik nazarda
tutilmaydi.

XULOSA

Axborot axloqi, mening fikrimcha, axborot
texnologiyalarini rivojlantirish va ulardan foydalanish
bilan bog'liq holda yuzaga keladigan masalalarda
shaxsning o'z vijdoni va ixtiyoriga muvofiq harakat
qilishning ichki holatidir.

Axloqning tarkibiy sifatlariga asoslanib, axborot axloqi
quyidagilarni o'z ichiga oladi, deb taxmin qilish
mumkin:

• yaxlitlik – axborot yoki axborot muhiti yordamida
boshqalarga zarar yetkazish niyatining yo‘qligi

• Halollik – o‘zining haqiqiy munosabatini bildira olish,
boshqa odamlarning ma’lumotlarini o‘zinikidek o‘tkazib
yubormaslik, mualliflik huquqlarini hurmat qilish,
intellektual mehnatni hurmat qilish

FOYDLANILGAN ADABIYOTLAR

1. Мирзиёев Ш.М. Нияти улу хал нинг иши ам улу , ғ қ ҳ ғ
аёти ёру ва келажаги фаровон бўлади. –Т.:
ҳ ғ
Ўзбекистон, 2019.

2. Маматова Я., Сулайманова С. Ўзбекистон
медиатаълим тара иёт йўлида. Ў ув ўлланма.
ққ қ қ
Extremum-press, 2015. – 94 б.

3. Я ё, Му аммад Амин. Интернетдаги та дидлардан
ҳ ҳ ҳ
имоя. Ёрдамчи ў ув ўлланма. Movarounnaxr, 2016. –
ҳ қ қ
672 б.

4. Федоров А.В. Медиаобразования и
медиаграмотность. Учебное пособие. – М., 2018.

5. Медиа ва ахборот саводхонлигини
шакллантиришнинг педагогик жихатлари. Ў ув-
қ
амалий ўлланма. – Extremum-press, 2017. – 142 б.
қ

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Axborot maydonda axloq va shaxs tushunchasi

Купить