Bank nomli ma‘lumotlar bazasini yaratish hamda infologik va datalogik loyihalash
![I.3.Ma’lumotlarni boshqarish .
Ma’lumotlarni boshqarish - bu ma’lumotlarning to’g’ri yaratilishi,
saqlanishi va olinishiga qaratilgan qoidalar [6]. Ma’lumotlar muhim rol
o’ynashini hisobga olib, ma’lumotni boshqarish har qanday biznes, davlat
idorasi, xizmat ko’rsatish tashkiloti yoki xayriya faoliyatining asosiy yo’nalishi
ekanligi biz to’liq anglashimi lozim.
Ma’lumotni samarali boshqarish odatda kompyuter ma’lumotlar
bazasidan foydalanishni talab qiladi. Ma’lumotlar bazasi bu quyidagilar
to’plamini saqlaydigan umumiy, birlashtirilgan kompyuter tuzilmasi:
• Tashqi foydalanuvchi ma’lumotlari, ya’ni oxirgi foydalanuvchini
qiziqtirgan muhim faktlar;
• Metadata (ma’lumotlar haqidagi ma’lumotlar [6]), ular orqali
oxirgi foydalanuvchi ma’lumotlari birlashtiriladi va boshqariladi.
Metadata ma’lumotlar xarakteristikalarini va ma’lumotlar bazasida
topilgan ma’lumotlarni bog’laydigan munosabatlar to’plamini tavsiflaydi.
Masalan, metama’lumotlar komponenti har bir ma’lumot elementining nomi,
har bir ma’lumot elementida saqlanadigan qiymatlar turi (raqamlar, sana yoki
matn) va ma’lumotlar elementini bo’sh qoldirish mumkinligi kabi
ma’lumotlarni saqlaydi. Metadata ma’lumotlarning qiymati va ishlatilishini
to’ldiruvchi va kengaytiradigan ma’lumotlarni taqdim etadi. Qisqa qilib aytsak,
metadata ma’lumotlar bazasida ma’lumotlarning yanada to’liq tasvirini taqdim
etadi.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) bu ma’lumotlar
bazasi tuzilishini boshqaruvchi va unda saqlanadigan ma’lumotlarga kirishni
boshqaradigan dasturlar to’plami. Qaysidir ma’noda ma’lumotlar bazasi juda
yaxshi tashkillashtirilgan elektron topshirish kabinetiga o’xshaydi, unda kuchli
dasturiy ta’minot (MBBT) kabinet tarkibini boshqarishga yordam beradi.
Ma’lumotlar bazasining turlari. Har bir ma’lumotlar bazasi ma’lum
bir ma’lumot to’plamini saqlaydi va ma’lum maqsadda foydalaniladi. Yillar
o’tishi bilan, ma’lumotlar bazalaridan texnologiya va innovatsion foydalanish
15](https://docx.uz/documents/69f02f89-cd2f-402a-8e58-d3450de43e1b/page_15.png?v=1)
![II.3. SQL operatorlari yordamida jadvallarni hosil qilish va jadvallarga
ma’lumotlar kiritish
Bank table
CREATE TABLE [dbo] . [Banks] (
[Id] INT IDENTITY ( 1 , 1 ) NOT NULL,
[BankName] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[BankAddres] NVARCHAR ( 255 ) NOT NULL,
[BankPhone] INT NOT NULL,
CONSTRAINT [PK_Banks] PRIMARY KEY CLUSTERED ( [Id] ASC )
);
Part table
CREATE TABLE [dbo] . [Parts] (
[Id] INT IDENTITY ( 1 , 1 ) NOT NULL,
[Name] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[EmplCOunt] INT NOT NULL,
[BankId] INT NULL,
CONSTRAINT [PK_Parts] PRIMARY KEY CLUSTERED ( [Id] ASC ),
CONSTRAINT [FK_Parts_Banks_BankId] FOREIGN KEY
( [BankId] ) REFERENCES [dbo] . [Banks] ( [Id] )
);
Employee table
CREATE TABLE [dbo] . [Employees] (
[Id] INT IDENTITY ( 1 , 1 ) NOT NULL,
[FirstName] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[LastName] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[Phone] INT NOT NULL,
23](https://docx.uz/documents/69f02f89-cd2f-402a-8e58-d3450de43e1b/page_23.png?v=1)
![[Addres] NVARCHAR ( 255 ) NOT NULL,
[Email] NVARCHAR ( 100 ) NOT NULL,
[PartId] INT NULL,
CONSTRAINT [PK_Employees] PRIMARY KEY CLUSTERED ( [Id]
ASC ),
CONSTRAINT [FK_Employees_Parts_PartId] FOREIGN KEY
( [PartId] ) REFERENCES [dbo] . [Parts] ( [Id] )
);
Client table
CREATE TABLE [dbo] . [Clients] (
[Id] INT IDENTITY ( 1 , 1 ) NOT NULL,
[FirstName] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[LastName] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[Phone] INT NOT NULL,
[Phone2] INT NOT NULL,
[Addres] NVARCHAR ( 255 ) NOT NULL,
[Addres2] NVARCHAR ( 255 ) NOT NULL,
[CreditType] NVARCHAR ( 45 ) NOT NULL,
[CreditAmount] INT NOT NULL,
[Email] NVARCHAR ( 100 ) NOT NULL,
CONSTRAINT [PK_Clients] PRIMARY KEY CLUSTERED ( [Id] ASC )
);
ClientEmpoyee table
CREATE TABLE [dbo] . [ClientEmployee] (
Id INT NOT NULL IDENTITY ,
[ClientsId] INT NULL,
[EmployeesId] INT NULL,
CONSTRAINT [FK_ClientEmployee_Clients_ClientsId]
FOREIGN
24](https://docx.uz/documents/69f02f89-cd2f-402a-8e58-d3450de43e1b/page_24.png?v=1)
![KEY ( [ClientsId] ) REFERENCES [dbo] . [Clients] ( [Id] ) ON DELETE
CASCADE ,
CONSTRAINT [FK_ClientEmployee_Employees_EmployeesId]
FOREIGN KEY ( [EmployeesId] ) REFERENCES [dbo] . [Employees] ( [Id] )
ON
DELETE CASCADE ,
CONSTRAINT [PK_ClientEmployee] PRIMARY KEY ( [Id] )
);
ClientPart table
CREATE TABLE [dbo] . [ClientPart] (
Id Int not null IDENTITY ,
[ClientsId] INT NULL,
[PartsId] INT NULL,
CONSTRAINT [FK_ClientPart_Clients_ClientsId] FOREIGN
KEY
( [ClientsId] ) REFERENCES [dbo] . [Clients] ( [Id] ) ON DELETE CASCADE ,
CONSTRAINT [FK_ClientPart_Parts_PartsId] FOREIGN KEY
( [PartsId] ) REFERENCES [dbo] . [Parts] ( [Id] ) ON DELETE CASCADE ,
CONSTRAINT [PK_ClientPart] PRIMARY KEY ( [Id] )
II.4.SQL operatorlari yordamida jadvallarga yozuvlar qo’shish
1-jadval. “Bank” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv
qo’shish
INSERT INTO Bank VALUES ( 'Milliy Bank', 'Samarqand shahar
Rudakiy 15', 2382399);
2-jadval. “Part” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO Part VALUES ( 'Kredit', 15, 2);
3-jadval. “Employee” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv
qo’shish
25](https://docx.uz/documents/69f02f89-cd2f-402a-8e58-d3450de43e1b/page_25.png?v=1)
Bank nomli ma‘lumotlar bazasini yaratish hamda infologik va datalogik loyihalash