Барг, унинг вазифаси ва тузилиши - Сельское и лесное хозяйство - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	273.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	31 Январь 2023
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Сельское и лесное хозяйство

Барг, унинг вазифаси ва тузилиши

Купить

Мавзу:Мавзу: Барг, Барг, унинг унинг вазифаси ва тузилишивазифаси ва тузилиши

Режа:Режа: 1. Барг ва унинг вазифаси. 2. Баргларнинг морфолик тузилиши , ўлчами . 3. Оддий ва мураккаб барглар. 4. Баргларнинг новдада жойлашиши. 5. Баргнинг ички тузилиши. 6. Баргнинг ички тузилишига экологик шароитнинг таъсири. 7. Баргнинг шакл ўзгаришлари.

Барг юксак яшил ўсимликларнинг Барг юксак яшил ўсимликларнинг муҳим вегетатив органи бўлиб, у муҳим вегетатив органи бўлиб, у фотосинтез, нафас олиш ва сув фотосинтез, нафас олиш ва сув буғлатиш (транспирация) каби муҳим буғлатиш (транспирация) каби муҳим физиологик вазифаларни бажаради. физиологик вазифаларни бажаради. Шу билан бирга, шакли ўзгарган Шу билан бирга, шакли ўзгарган барглар запас озиқ моддалар тўплаш, барглар запас озиқ моддалар тўплаш, ҳимоя ва вегетатив кўпайиш ҳимоя ва вегетатив кўпайиш функцияларини ҳам бажаради.функцияларини ҳам бажаради.

ФотосинтезФотосинтез жараёнида тупроқдан илдиз жараёнида тупроқдан илдиз орқали сурилган сув ва унда эриган орқали сурилган сув ва унда эриган минерал моддалар баргда карбонад минерал моддалар баргда карбонад ангидрид ва ёруғлик таъсирида органик ангидрид ва ёруғлик таъсирида органик моддага айланади. Бунда ҳар йили яшил моддага айланади. Бунда ҳар йили яшил ўсимликлар 400 млрд тонна органик ўсимликлар 400 млрд тонна органик модда ҳосил қилиб, атмосферагамодда ҳосил қилиб, атмосферага 460 млрд тонна кислород ажратиб 460 млрд тонна кислород ажратиб чиқаради.чиқаради.

Нафас олишНафас олиш вақтида усимликлар кислородни вақтида усимликлар кислородни ютиб, карбонат ангидрид ва энергия ажратиб ютиб, карбонат ангидрид ва энергия ажратиб чиқаради. Нафас олиш кеча-кундуз узлуксиз чиқаради. Нафас олиш кеча-кундуз узлуксиз давом этадиган жараён бўлиб, унда давом этадиган жараён бўлиб, унда ўсимликларнинг деярли барча қисмидаги ўсимликларнинг деярли барча қисмидаги ҳужайралар иштирок этади. ҳужайралар иштирок этади. ТранспирацияТранспирация ёки сув буғлатиш билан ўсимлик ёки сув буғлатиш билан ўсимлик барги тоза сувни буғлатиб, ўсимликни қизиб барги тоза сувни буғлатиб, ўсимликни қизиб кетишидан асрайди, тупроқдан минерал кетишидан асрайди, тупроқдан минерал моддалар эриган сувли эритмани ўзлаштиради моддалар эриган сувли эритмани ўзлаштиради ҳамда ўсимликда сув

Барг новданинг ўсиш конуси остидаги Барг новданинг ўсиш конуси остидаги бўртмалардан дастлаб бошланғич барг бўртмалардан дастлаб бошланғич барг сифатида ҳосил бўлади. Унинг вужудга сифатида ҳосил бўлади. Унинг вужудга келишида туника ва корпус ҳужайралари келишида туника ва корпус ҳужайралари иштирок этади. Бошланғич барг иштирок этади. Бошланғич барг ривожланиб тўла шаклланган баргга ривожланиб тўла шаклланган баргга айланади. Гулли ўсимликларнинг тўла айланади. Гулли ўсимликларнинг тўла шаклланган барги барг япроғи, барг шаклланган барги барг япроғи, барг банди ва ён баргчалардан иборат.банди ва ён баргчалардан иборат.

Турли ўсимликларда баргларнинг катта-Турли ўсимликларда баргларнинг катта- кичиклиги хилма-хил бўлиб, бир неча кичиклиги хилма-хил бўлиб, бир неча миллиметрдан бир неча метргача етади. миллиметрдан бир неча метргача етади. Шувоқ, арча ўсимликларининг барги анча Шувоқ, арча ўсимликларининг барги анча кичик бўлса, тропик иқлим шароитида кичик бўлса, тропик иқлим шароитида ўсувчи ўсимликлар баргининг, масалан, ўсувчи ўсимликлар баргининг, масалан, Америка пальмасиники, узунлиги 22 Америка пальмасиники, узунлиги 22 метргача, эни эса 10-12 метргача боради. метргача, эни эса 10-12 метргача боради. Равоч, маккажўхори барги 1 метргача, узун Равоч, маккажўхори барги 1 метргача, узун баргли қорағайники эса 30 см гача етади.баргли қорағайники эса 30 см гача етади.

Барг япроғиБарг япроғи нинг шакли ниҳоятда хилма-хил нинг шакли ниҳоятда хилма-хил бўлиб, у тухумсимон, думалоқ, наштарсимон, бўлиб, у тухумсимон, думалоқ, наштарсимон, учбурчак, буйраксимон, ўқёйсимон, учбурчак, буйраксимон, ўқёйсимон, нинасимон, тангачасимон ва бошқа нинасимон, тангачасимон ва бошқа кўринишларда бўлади. Барг япроғи чети кўринишларда бўлади. Барг япроғи чети (қирраси)нинг тузилишига қараб барглар (қирраси)нинг тузилишига қараб барглар текис қиррали, аррасимон қиррали, қўш текис қиррали, аррасимон қиррали, қўш аррасимон қиррали, тугараксимон, ўймасимон, аррасимон қиррали, тугараксимон, ўймасимон, оддий тишсимон, қўштишсимонларга оддий тишсимон, қўштишсимонларга ажратилади. ажратилади.

Баргларнинг хиллари.Баргларнинг хиллари. 1-нинасимон, 2-қалами, 3-узунчоқ, 4-ланцетсимон, 5-овалсимон, 1-нинасимон, 2-қалами, 3-узунчоқ, 4-ланцетсимон, 5-овалсимон, 6-юмалоқ, 7-ромбсимон, 8-кураксимон, 9-тухумсимон, 10-тескари 6-юмалоқ, 7-ромбсимон, 8-кураксимон, 9-тухумсимон, 10-тескари тухумсимон, 11-юраксимон, 12-ўқсимон, 13-найзасимон, тухумсимон, 11-юраксимон, 12-ўқсимон, 13-найзасимон, 14-қалқонсимон, 15-буйраксимон.14-қалқонсимон, 15-буйраксимон.

Барг япроғиБарг япроғи нини нг қирралари.нг қирралари. 1-аррасимон, қўш аррасимон, 3- тишсимон, 4- тиканли 1-аррасимон, қўш аррасимон, 3- тишсимон, 4- тиканли тишсимон, 5- тумтоқ, 6-ўйилган, 7-қинғир қирралар. тишсимон, 5- тумтоқ, 6-ўйилган, 7-қинғир қирралар. А-панжа бўлакли барг, б,в-панжасимон кесикли барг,А-панжа бўлакли барг, б,в-панжасимон кесикли барг, г-патсимон бўлакли барг, д- лирасимон барг. г-патсимон бўлакли барг, д- лирасимон барг.

Барг япроғи ўйиқ ҳам бўлиши мумкин. Агар Барг япроғи ўйиқ ҳам бўлиши мумкин. Агар барг япроғи энининг тўртдан бир барг япроғи энининг тўртдан бир қисмигача ўйилган бўлса, бундай барглар қисмигача ўйилган бўлса, бундай барглар бўлинма баргларбўлинма барглар дейилади. Ўйиқлар барг дейилади. Ўйиқлар барг япроғининг ярмигача борса, улар япроғининг ярмигача борса, улар бўлинган бўлинган баргларбарглар , агар ўйиқ марказий томиргача , агар ўйиқ марказий томиргача етса, етса, қирқилган баргларқирқилган барглар дейилади дейилади ..

Барг томири барг япроғида турлича Барг томири барг япроғида турлича тармоқланган. Бошоқдошлар ва ҳилолдошлар тармоқланган. Бошоқдошлар ва ҳилолдошлар вакиллари баргида томирлар деярли параллел вакиллари баргида томирлар деярли параллел жойлашган, шунинг учун жойлашган, шунинг учун параллел параллел томирлаништомирланиш дейилади. дейилади. Томирланишнинг Томирланишнинг оддий оддий (нинабарглиларда), (нинабарглиларда), ёйсимонёйсимон (баъзи бир паллалиларда), (баъзи бир паллалиларда), дихотомикдихотомик (гинкго баргида), (гинкго баргида), тўрсимонтўрсимон хиллари мавжуд. Тўрсимон томирланишнинг хиллари мавжуд. Тўрсимон томирланишнинг патсимонпатсимон (олма, нокда) ва (олма, нокда) ва панжасимонпанжасимон (заранг, чинорда) кўринишлари бор.(заранг, чинорда) кўринишлари бор.

Баргларнинг томирланиши. Баргларнинг томирланиши. А-оддий, Б - дихотомик, В, Г-тўрсимон( В-патсимон, А-оддий, Б - дихотомик, В, Г-тўрсимон( В-патсимон, Г-панжасимон), Д-параллел, Е-ёйсимон.Г-панжасимон), Д-параллел, Е-ёйсимон.

Ҳар йили кузда кўпчилик ўсимликлар Ҳар йили кузда кўпчилик ўсимликлар баргини тўкади. Ўсимлик баргининг бир баргини тўкади. Ўсимлик баргининг бир вақтда тўкилишига вақтда тўкилишига хазонрезгилик хазонрезгилик дейилади. Континентал ва ўрта иқлимли дейилади. Континентал ва ўрта иқлимли минтақаларда куннинг совуши ва тупроқ минтақаларда куннинг совуши ва тупроқ ҳароратининг пасайиши билан ҳароратининг пасайиши билан хазонрезгилик бошланади.хазонрезгилик бошланади.

Барглар оддий ва мураккаб баргларга Барглар оддий ва мураккаб баргларга бўлинади. Агар барг бандида битта барг бўлинади. Агар барг бандида битта барг япроғи бўлса, улар япроғи бўлса, улар оддий барглар оддий барглар дейилади. Умумий барг бандига бир неча дейилади. Умумий барг бандига бир неча барг япроғи бирикиб барг япроғи бирикиб мураккаб баргмураккаб барг ни ни ҳосил қилади. Барг япроғи бевосита ҳосил қилади. Барг япроғи бевосита новдага бириккан барглар новдага бириккан барглар бандсиз бандсиз баргбарг лардир.лардир.

Мураккаб барглар уч баргли, патсимон ва Мураккаб барглар уч баргли, патсимон ва панжасимон мураккаб баргларга ажратилади. панжасимон мураккаб баргларга ажратилади. Битта барг бандида учта барг япроғи бирикиб Битта барг бандида учта барг япроғи бирикиб уч уч баргли мураккаб баргбаргли мураккаб барг ни ҳосил қилади (ер тут, ни ҳосил қилади (ер тут, беда, себарга, соя). беда, себарга, соя). Панжасимон мураккаб Панжасимон мураккаб баргбарг ларда япроқлар барг бандига панжа ларда япроқлар барг бандига панжа бармоқлари сингари ёйилиб ўрнашади (сохта бармоқлари сингари ёйилиб ўрнашади (сохта каштан, наша, люпин). каштан, наша, люпин). Патсимон мураккаб Патсимон мураккаб баргбарг ларда бутун умумий банд бўйлаб япроқлар ларда бутун умумий банд бўйлаб япроқлар жуфт-жуфт бўлиб қарама-қарши жойлашади

Пояда баргларнинг жойлашуви:Пояда баргларнинг жойлашуви: 1) 1) НавбатНавбат биланбилан ёки ёки кетма-кет жойлашиш.кетма-кет жойлашиш. Бундай Бундай жойлашишда ҳар қайси бўғимдан фақат биттадан барг жойлашишда ҳар қайси бўғимдан фақат биттадан барг чиқиб, улар пастдан юқорига қараб спирал бўйлаб чиқиб, улар пастдан юқорига қараб спирал бўйлаб бирин-кетин жойлашади (олма, ўрик, олча, ғўза, ток). бирин-кетин жойлашади (олма, ўрик, олча, ғўза, ток). 2) 2) Қарама-қарши жойлашишҚарама-қарши жойлашиш да новданинг ҳар қайси да новданинг ҳар қайси бўғимида бир-бирига қарама-қарши иккита барг бўғимида бир-бирига қарама-қарши иккита барг ривожланади (райҳон, ялпиз, жамбил, газанда, ривожланади (райҳон, ялпиз, жамбил, газанда, жасмин). жасмин). 3) 3) ДоиравийДоиравий ёки ёки ҳалқасимон жойлашишҳалқас

Пояда баргларнинг жойлашуви. Пояда баргларнинг жойлашуви. А-навбатлашиб жойлашиш, б-қарама-қарши А-навбатлашиб жойлашиш, б-қарама-қарши жойлашиш, в-тўп бўлиб (мутовка) жойлашиш.жойлашиш, в-тўп бўлиб (мутовка) жойлашиш.

Баргларнинг новдада маълум бир қонуният асосида Баргларнинг новдада маълум бир қонуният асосида жойлашиши натижасида деярли барча баргларга қуёш жойлашиши натижасида деярли барча баргларга қуёш нури тўла тушиши таъминланади. Ҳатто остки барглар нури тўла тушиши таъминланади. Ҳатто остки барглар устки баргларга нисбатан бир мунча узун бўлиб, қуёш устки баргларга нисбатан бир мунча узун бўлиб, қуёш ёруғлигига талпиниб туради. Баргларнинг ёруғликка ёруғлигига талпиниб туради. Баргларнинг ёруғликка нисбатан бундай жойлашишига нисбатан бундай жойлашишига барг мозаикасибарг мозаикаси дейилади. Баъзан ёруғлик кўп бўлганда ўсимлик барги дейилади. Баъзан ёруғлик кўп бўлганда ўсимлик барги қуёшга ёни билан туриб қолади ва ўзини ортиқча қизиб қуёшга ёни билан туриб қолади ва ўзини ортиқча қизиб кети

Айрим ўсимликларнинг битта Айрим ўсимликларнинг битта индивидида шакли турлича бўлган индивидида шакли турлича бўлган барглар учрайди. Одатда улар ёши ва барглар учрайди. Одатда улар ёши ва жойлашишига кўра пастки, ўрта ва жойлашишига кўра пастки, ўрта ва юқориги баргларга ажратилади. юқориги баргларга ажратилади. Бундай ҳар хил барглилик Бундай ҳар хил барглилик гетерофилия гетерофилия дейилади. дейилади.

Икки паллали ўсимликларнинг кенг япроғли Икки паллали ўсимликларнинг кенг япроғли барги асосий икки қисмдан: барги асосий икки қисмдан: эт (мезофилл)эт (мезофилл) ва ва томирлартомирлар дан иборат бўлиб, барг эти томирларига дан иборат бўлиб, барг эти томирларига кўра юпқа бўлади. Баргнинг остки ва устки юзаси кўра юпқа бўлади. Баргнинг остки ва устки юзаси эпидермис билан қопланган. Улар қуёш нурини эпидермис билан қопланган. Улар қуёш нурини ўзидан бемалол ўтказади. Эпидермис ўзидан бемалол ўтказади. Эпидермис ҳужайралари баргда сув буғлатиш ва ҳаво ҳужайралари баргда сув буғлатиш ва ҳаво алмашишини тартибга солиб туради. Оралиқсиз, алмашишини тартибга солиб туради. Оралиқсиз, зич жойлашган бу ҳужайралар баргни қуриб зич жойлашган бу ҳужайралар баргни қуриб қолиш ҳамда механик таъсирлар

Остки ва устки эпидермис оралиғида Остки ва устки эпидермис оралиғида хлорофилга бой бўлган, барг этини хлорофилга бой бўлган, барг этини ташкил этувчи ташкил этувчи ассимиляцион ассимиляцион тўқималартўқималар – – устунсимон (полисад)устунсимон (полисад) ва ва ғоваксимон (булутсимон)ғоваксимон (булутсимон) паренхималар жойлашган. паренхималар жойлашган.

Бир паллали ўсимликлар баргининг Бир паллали ўсимликлар баргининг ички тузилиши икки паллали ички тузилиши икки паллали ўсимликларникидан фарқ қилиб, унинг ўсимликларникидан фарқ қилиб, унинг этини юмалоқ булутсимон паренхима этини юмалоқ булутсимон паренхима ҳужайралари ташкил этади. Устицалар ҳужайралари ташкил этади. Устицалар баргнинг устки эпидермисида баргнинг устки эпидермисида жойлашган. жойлашган.

Баргда қайси паренхима ҳужайраларнинг Баргда қайси паренхима ҳужайраларнинг яхши ривожланиши унга тушадиган яхши ривожланиши унга тушадиган ёруғлик миқдорига боғлиқ. Қуёш нури ёруғлик миқдорига боғлиқ. Қуёш нури яхши тушадиган ерда ўсувчи ўсимликларда яхши тушадиган ерда ўсувчи ўсимликларда мезофиллнинг асосини устунсимон мезофиллнинг асосини устунсимон паренхима ташкил этади (янтоқ, писта). паренхима ташкил этади (янтоқ, писта). Сояда ўсувчи ўсимликлар баргининг эти Сояда ўсувчи ўсимликлар баргининг эти эса асосан ғоваксимон паренхима эса асосан ғоваксимон паренхима ҳужайраларидан иборат бўлади. ҳужайраларидан иборат бўлади.

Устунсимон паренхима қуёш энергияси Устунсимон паренхима қуёш энергияси миқдорига қараб ўз ҳолатини ўзгартириб миқдорига қараб ўз ҳолатини ўзгартириб мослаша олади. Агар қуёш энергияси кўп мослаша олади. Агар қуёш энергияси кўп бўлса, ҳужайрадаги хлорофилл доначалари бўлса, ҳужайрадаги хлорофилл доначалари ўзининг кичик сатҳи билан қуёшга қараб ўзининг кичик сатҳи билан қуёшга қараб ўрнашиб, камроқ нур олади, энергия ўрнашиб, камроқ нур олади, энергия камайганда эса юзасининг кенг томони камайганда эса юзасининг кенг томони билан қуёшга ўгирилади ва ёруғликни билан қуёшга ўгирилади ва ёруғликни кўпроқ олади. Қуёш энергияси ниҳоятда кўпроқ олади. Қуёш энергияси ниҳоятда кўп бўлганда хлорофилл доначалари кўп бўлганда хлорофилл доначалари устунсимон паренхиманинг тубига тушиб, устунсимон пар

Қурғоқчилик ерларда ўсимликлар сувни Қурғоқчилик ерларда ўсимликлар сувни кам буғлатиш учун кўпгина баргларини кам буғлатиш учун кўпгина баргларини тиканга айлантиради. Кактус, зирк, спаржа тиканга айлантиради. Кактус, зирк, спаржа ўсимликларида барглар мутлақо тиканга ўсимликларида барглар мутлақо тиканга айланган. Айрим ўсимликларда барг айланган. Айрим ўсимликларда барг пластинкасининг четидаги тишлари майда пластинкасининг четидаги тишлари майда тиканларга айланади. Махсар, қўшқўнмас тиканларга айланади. Махсар, қўшқўнмас ва говтикан ўсимликларида ана шундай ва говтикан ўсимликларида ана шундай баргларни кўриш мумкин. Намгарчилик баргларни кўриш мумкин. Намгарчилик кам ерларда ўсувчи акация, кавул кам ерларда ўсувчи акация, кавул ўсимликларида эса ён баргчалар тиканга ўсимликларида эс

Баъзи бир ўсимликларда баргнинг бутун Баъзи бир ўсимликларда баргнинг бутун ёки бирор қисми ипсимон жингалакка ёки бирор қисми ипсимон жингалакка айланади. Жингалаги бор бўлган айланади. Жингалаги бор бўлган ўсимликлар бошқа ўсимликларга илашиб ўсимликлар бошқа ўсимликларга илашиб ўсади ва баргларини қуёш ёруғлигига ўсади ва баргларини қуёш ёруғлигига тутади. Горох, нўхатак, бурчоқ, ясмиқ тутади. Горох, нўхатак, бурчоқ, ясмиқ ўсимликларидаги мураккаб баргларнинг ўсимликларидаги мураккаб баргларнинг охирги баргчаси формасини ўзгартириб охирги баргчаси формасини ўзгартириб жингалакка айлантирган.жингалакка айлантирган.

Сувда ёки ботқоқлик ерларда ўсадиган Сувда ёки ботқоқлик ерларда ўсадиган ўсимликларнинг барглари ҳашаротларни ўсимликларнинг барглари ҳашаротларни тутиб олиб, уни ҳазм қилишга мослашган. тутиб олиб, уни ҳазм қилишга мослашган. Шунинг учун ҳам улар ҳашаротҳўр Шунинг учун ҳам улар ҳашаротҳўр ўсимликлар деб аталади. Ботқоқ росянкаси, ўсимликлар деб аталади. Ботқоқ росянкаси, веперина, мухаловка баргларига ҳашарот веперина, мухаловка баргларига ҳашарот қўниши билан тукчалар таъсирланади ва қўниши билан тукчалар таъсирланади ва улар ёпилиб ҳашаротни ушлаб олади. Барг улар ёпилиб ҳашаротни ушлаб олади. Барг безлари эса ўзидан ёпишқоқ суюқлик-безлари эса ўзидан ёпишқоқ суюқлик- ферментлар ажратади ва шу суюқлик ферментлар ажратади ва шу суюқлик ёрдамида ҳашаротнинг органик моддалари ёрдамида ҳа

Пиёзбошда барглар ўз хлорофилл Пиёзбошда барглар ўз хлорофилл доначаларини йўқотиб рангсиз қобиққа доначаларини йўқотиб рангсиз қобиққа айланади ва ўзида запас озиқ моддалар айланади ва ўзида запас озиқ моддалар тўплайди. Карам, алоэ барглари эса тўплайди. Карам, алоэ барглари эса этли бўлиб, улар ҳам ўзида запас озиқ этли бўлиб, улар ҳам ўзида запас озиқ моддалар йиғади. Хлорофилл моддалар йиғади. Хлорофилл доначаларига эга бўлган бу баргчалар доначаларига эга бўлган бу баргчалар органик моддалар ҳам ҳосил қилади.органик моддалар ҳам ҳосил қилади.

Эътиборингиз учунЭътиборингиз учун раҳмат!раҳмат!

Купить