Bernulli tenglamasi va uzunlik bo‘yicha napor yo‘qotilishi hgi - Алгебра - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	131.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Алгебра

Bernulli tenglamasi va uzunlik bo‘yicha napor yo‘qotilishi hgi

Купить

O’zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand Davlat Universiteti
Muhandislik fizikasi instituti
” Nazariy va amaliy mexanika ” kafedrasi
Suyuqlik va gaz mexanikasi TB fanidan
hisob - grafik ishi
Mavzu: Bernulli tenglamasi va uzunlik bo’yicha napor
yo’qotilishi

Samarqand 2025

Hisob-grafik ishi uchun topshiriq
t 0
C temperaturadagi halqasimon po’lat quvurdagi suv sarfi Q m 3
/sek ,
Quvurning ekvivalent g’adir-budurligi Δ mm . Ichki quvurning tashqi diametri
(tomoni) d m , tashqi quvurning ichki diametri (tomoni) D m , quvurning uzunligi l
m .
Halqali quvurlar ko’ndalang kesimi doira va kvadrat bo’lgan hollar
uchun quyidagilar topilsin:
1. Oqimning jonli kesimi.
2. Ho’llangan perimetri.
3. Ekvivalent gidravlik diametr ( d=4R=4ω/χ ).
4. Quvurning nisbiy g’adir-budurligi.
5. Oqimning tezligi.
6. Reynolds soni (suvning kinematik qovushoqligini jadvaldan toping).
7. Gidravlik qarshilik koeffitsiyentini hisoblash sohasi (oraliq sohaga
tushsa, 1-sohada deb olinsin).
8. Gidravlik qarshilik koeffitsiyenti.
9. Yo’qotilgan napor.
10. Gidravlik nishablik.
11. Pyezometrik chiziq qurilsin.
№ t, 0
C Q, *10 -3
m 3
/sek Δ, *10 -2
mm d, *10 -2
m D, *10 -2
m l, m
1. 5 5 10 5 9 100
2. 10 6 12 6 10 120
3. 15 7 14 7 11 150
4. 20 8 15 8 12 180
5. 25 9 16 5 9 200
6. 30 10 17 6 10 100
7. 35 5 18 7 11 120
8. 40 6 10 8 12 150

9. 5 7 12 5 9 180
10. 10 8 14 6 10 200
11. 15 9 15 7 11 100
12. 20 10 16 8 12 120
13. 25 5 17 5 9 150
14. 30 6 18 6 10 180
15. 35 7 10 7 11 200
16. 40 8 12 8 11 100
17. 5 9 14 5 9 120
18. 10 10 15 6 10 150
19. 15 5 16 7 11 180
20. 20 6 17 8 11 200
21. 25 7 18 5 9 100
22. 30 8 10 6 10 120
23. 35 9 12 7 11 150
24. 40 10 14 8 11 180
25. 5 5 15 5 9 200
26. 10 6 16 6 10 100
27. 15 7 17 7 11 120
28. 20 8 18 8 11 150
29. 25 9 10 5 9 180
30. 30 10 12 6 10 200

Nazariy qism
1. Oqimning ko’ndalang kesimi. Oqimning ko’ndalang kesimi deb, suyuqlikning
oqim chiziqlariga tik o’tkazilgan tekislik yordamida kesib o’tgan yuzaga aytiladi
va u yuza oqimning ichida joylashgan bo’lib, jonli kesim deyiladi va ω bilan
ifodalanadi.
Umuman oqimning ko’ndalang kesimi biror egri chiziqli yuzadan iborat
bo’ladi (rasm), faqat tekis o’zgaruvchan harakat uchun oqimning ko’ndalang
kesimi tekis yuzali tekislikdan iborat bo’ladi (rasm). Shuning uchun ko’pincha
amaliy gidravlikada, tekis o’zgaruvchan harakatdagi oqimlarda, oqimning
ko’ndalang kesimi deb, suyuqlikning harakat yo’nalishiga normal bo’lgan
oqimning tekis ko’ndalang kesimiga aytiladi. Gidravlikada OQIMNING
ko’ndalang kesimi yuzi shartli ravishda ω harfi bilan ifodalanadi.
Rasmda oqimning ko’ndalang kesimi yuzi:

a) trapetsiya shaklidagi o’zan uchun
(3.18)
b) to’g’ri to’rtburchak shaklli o’zan uchun
(3.19)
c) uchburchak shaklli o’zan uchun
(3.20)
d) doyra shakldagi o’zanlar (masalan, quvurlar) uchun bu quvurlarda
suyuqlik harakati naporli bo’lgan holda
(3.21)

Ixtiyoriy shakldagi quvurlarda suyuqlik harakati naporsiz bo’lsa, bunday
quvurlar (drenaj quvurlari, tunnellar va boshqalar) kanallashtirilgan quvurlar deb
ataladi.
Bular gidravlik nuqtai nazardan ochiq o’zanlar qatoriga kiradi va ularning
ko’ndalang kesim yuzlari shakllariga qarab yuqorida keltirilgan (3.18), (3.19),
(3.20), (3.21) va boshqa formulalar yordamida hisoblanadi.
2. O’zan ko’ndalang kesimining ho’llangan perimetri. Ho’llangan perimetr
deb o’zanning ko’ndalang kesimi bo’yicha harakatdagi suyuqlik bilan ho’llangan
perimetrining uzunligiga aytiladi. O’zan ko’ndalang kesimining ho’llangan
perimetri uzunligi χ harfi bilan ifodalanadi. Bu tushunchadan kelib chiqadiki, ochiq
o’zanlar (kanal, daryo va boshqalar) uchun uning ko’ndalang kesimining
ho’llangan perimetri o’zan ko’ndalang kesimlarining shakllariga bogliq. Masalan,
trapetsiya shaklli (3.15a-rasm) o’zan (kanal) uchun uning ho’llangan perimetrining
uzunligi
To’g’ri to’rtburchakli o’zan (kanal) uchun (3.15 b-rasm)

uchburchakli o’zan (kanal) uchun (3.15 c -rasm)
doira shaklli o’zan (quvur) uchun (3.15 d-rasm)
Yuqorida keltirilgan misollardan ko’rinadiki, ochiq o’zanlarda (3.15-rasm)
ularning ko’ndalang kesimlari bo’yicha ho’llangan perimetrlarining uzunligi
o’zanlarning geometrik ko’ndalang kesimi bilan moslashmaydi . Naporli
quvurlarda esa uning ho’llangan perimetri quvurning geometrik perimetri bilan
moslashadi. Shunday qilib, ochiq o’zanlarda ularning ko’ndalang kesimi yuzi
oqimning ko’ndalang kesimi yuzidan farq qiladi. Shuning uchun gidrotexnik
inshootlarni gidravlik hisoblash paytida berilgan o’zandagi oqimning ko’ndalang
kesimining yuzi bilan o’zanning ko’ndalang kesimi yuzi orasidagi farqqa katta
e’tibor berish kerak.
3. Gidravlik radius. Oqimning ko’ndalang kesimi yuzining shu kesimdagi
o’zanning ho’llangan perimetriga nisbati gidravlik radius deb ataladi. Gidravlik
radius R shartli belgi bilan ifodalanadi va quyidagicha yoziladi:
Gidravlik radiusning fizik ma’nosi. Bu gidravlik element o’zan ko’ndalang
kesimining shaklini va o’zanning devorlari hamda tubining g’adir-budurliklarini
(mikro va makro shakllarini) qiyosan ifodalaydi, chunki ω va χ o’zanlardagi (uning
devoridagi va tubidagi) notekisliklarning mikro- va makro shakllarini
xarakterlovchi parametrlari hisoblanadi.
1. Yo’qotilgan naporni topish uchun.
Veysbax-Darsi formulasi :
1-jadval. Ba’zi quvurlar uchun Δ
э (mm larda) koeffitsiyentning qiymatlari quyidagi
jadvalda keltirilgan:
Shisha 0

Latun, qo’rg’oshin, mis quvurlar 0…0,002
Yuqori sifatli ulamasiz po ’ lat quvurlar 0,06…0,2
Po’lat quvurlar 0 ,1…0,5
Asfaltlangan cho ’ yan quvurlar 0,1…0,2
Cho ’ yan quvurlar 0,2…1,0
2-jadval. Gidravlik qarshilik koeffitsiyentini aniqlash uchun jadval
3-jadval. Suvning temperaturadan bog’liq ravishda kinematik qovushoqligi
t , 0
С μ*10 3
,
Pa * s v *10 6
,
( m 2
/ s )
0 1,787 1,787
5 1,519 1,519
10 1,307 1,307
20 1,002 1,004
30 0,798 0,801
40 0,653 0,658
50 0,547 0,658
60 0,467 0,475
70 0,404 0,413
80 0,355 0,365
90 0,315 0,326
100 0,282 0,294

Bernulli tenglamasi va uzunlik bo‘yicha napor yo‘qotilishi hgi

Купить

Похожие документы
Ayirmali sxemalar, ularni qurish va differensial masalani approksimasiyalash. Dirixle masalasi. Chekli — ayirmali tenglamalar sistemasini iterasiya usuli bilan yechish (Libman o‘rtalash jarayoni)
Bernulli tenglamasi. puazeyl va darsi-veysbax formulalari. gidravlik zarba
Boshlang‘ich sinflarda matematikadan uy ishlari va o‘quvchilar bilimini reyting baholash va baho normalalri
Bir o‘lchamli nostatsionar issiqlik o‘tkazuvchanlik tenglamasini chekli ayirmalar usuli bilan yechish
Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodlari va ularning kilassifikatsiyasi