Biologik resurslar, o’simlik va hayvonot dunyosini hamda tabiiy landshaftlarni muhofaza qilish - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	171.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Март 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Biologik resurslar, o’simlik va hayvonot dunyosini hamda tabiiy landshaftlarni muhofaza qilish

Купить

Mavzu: Biologik resurslar, o’simlik va hayvonot dunyosini hamda tabiiy landshaftlarni muhofaza qilish Reja: 1.Tabiiy resurslar va ularning tasnifi. 2.O’simliklarni muxofaza qilish. 3.Hayvonot olamini muxofaza qilish 4.Tabiiy landshaftlar va tabiiy yodgorliklarni muxofaza qilish. 5.Foydali qazilmalar, qazib olishning hozirgi ahvoli. 6.O’zbekistonda foydali qazilmalar holati va ularni qazib olishdagi isrofgarchilik. 7.Rekultivasiya. 8.Tabiiy resurslarni muxofaza qilish va samarali foydalanishning asosiy yo’nalishlari. 9.Ikkilamchi resurslar va ulardan foydalanishni yaxshilash.

Inson jamiyatining tabiatga ta’siri, asosan, insonning tabiiy resurslarga bo’lgan extiyojini kondirilishiga qaratilgan. Jamiyat hayotini tabiiy resurslarsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. Insonning hayoti, xo’jalik faoliyati uchun zarur bo’lgan barcha tabiiy jismlar, xodisalar va jarayonlar tabiiy resurslar deb tushiniladi. Tabiiy resurslar real va potensial tabiiy resurslarga ajratiladi. Jamiyat taraqqiyotining muayyan bosqichida inson tomonidan foydalaniladigan barcha resurslar real tabiiy resurslar deydi. Potensial tabiiy resurslar deganda tabiatda mavjud, lekin jamiyat taraqqiyotining muayyan bosqichida ayrim sabablarga kura inson tomonidan foydalanilmaydigan resurslar tushuniladi. Masalan, dengiz va okean suvlari tozalash texnik vositalarining mukammal emasligi natijasida ichimlik suvi

1. Foydali qazilmalarni qazib olish shu darajaga borib yetdiki, ko’pgina mamlakatlarda ularning zaxirasi tugay deb qoldi. M.: mutaxassislarning hisob-kitobicha oltin 15 yilda, vismuta 26, volfram 26, rux26, surma 27, qlay 30, asbest 32, uran 35, simob 65 yilda tugaydi. Boshqa ko’pgina qazilmalar 100 yilga yetishi mumkin ekan. Ammo kelajakda bu xom ashyolar dunyo okeani suvi va suv ostida ko’plab miqdorda qazib olinadi.

Hisob-kitoblarga ko’ra butun dunyoda 1970-2004 yillar davomida 80 mlrd. t.ko’mir, 260 mlrd.t.neft, 95 mlrd.t.tabiiy gaz va boshqa xom ashyolar qazib olingan. Barcha foydali qazilmalar bag’ridan qazib olinadi. Oqibatda tabiatga katta zarar yetkaziladi. Bu yerlarqishloq xo’jaligiga yerlari o’rmon joy landshaftlari bo’lishi mumkin. Foydali qazilmalarni qazib olishda suv havzalari, atmosfera har xil chiqindilar bilan ifloslanadi. Fodali qazilmalar ochiq uchuqda qazib olinayotgan joylard yuzlab metr chuqurdagi qatlamlardagi zaharli moddalar tashqariga chiqarilishi va shu hududdagi o’simliklar va hayvonot dunyosiga katta zarar keltirishi mumkin. Bunday joylarda yerlar xo’jalik oborotidan ham chiqib ketadi. Sobiq SSSRda ana shunday yerlar 2 mln. ga dan oshiq maydonni tashkil qilar edi. Har qanday

O’zbekistonda yoqilg’i energetika asosini tashkil qiluvchi tabiiy gaz zaxirasi 2 trln. m 3 , ko’mir 2 mlrd tonnani tashkil etadi. Neftning umumiy zaxirasi 4 mlrd. tonna bo’lib, uning 160 ta konlari mavjud. Hozirgi vaqtda ishlab chiqarilayotgan barcha yoqilg’ining 88 foizi gazga, 6,7 foizi neftga, 5,3 foizi ko’mir hissasiga to’g’ri keladi. Foydali qazilmarni qazib olishda va qayta ishlashda ko’p miqdorda xom-ashyolar isrof bo’ladi. Ayniqsa tiklanmaydigan resurslarni qazib olishdagi asosiy kamchilik konlardan foydali qazilmalarni to’liq va kompleks olmaslikdir. Ayrim hollada tabiiy resurslarni geografik o’rni yaxshi o’rganilmasdan, aholi punktlari bevosita konlar ustida qurilad. Keyinchalik ularni ko’chirish, og’ir bo’ldi va ekologik muammolarni keltirb chiqaradi. Ayniqsa qurilish materialla

Buzilgan yerlarni rekultivasiya qilish hozirgi kunda kichik maydonlarda amalga oshirilmoqda. Buzilgan yerlar maxsuldorligini qayta tiklash uchun rekultivasiya ikki bosqichda amalga oshiriladi. Ular konni texnik rekultivasiyalash va biologik rekultivasiyalash. Birinchi bosqichda yer yuzasi tekislanadi, holati yaxshilanadi, biologik rekultivasiyadan keyin esa, tuproq qatlami va o’simligi qayta tiklanadi. AQShda tabiiy resursladan ochiq usulda qazib olish natijasida 1,5 mln.ga yer ishdan chiqqan. Tog’ kon sanoati tufayli buzilgan har bir ga yer atrofida shuncha maydondagi tabiatga zarar yetkazadi. G’arb mamlakatlarida har bir korxona o’z ish faoliyatida buzgan yerlarni rekultivasiya qilishi zarurligi qonun bilan mustahkamlanadi. Bundan tashqari tog’-kon sanoati chiqindilarida minglab tonna za

14.1. O’simliklarni muxofaza qilish. O’simlik resurslarini muxofaza qilish. O’simlik va hayvonlar biosferaning asosiy tarkibiy qismi bo’lib, tabiiy resurslar orasida muhim o’rin egallaydi. Tabiatda muvozanat ko’p jihatdan o’simlik va hayvonlarning xilma-xilligiga bog’liq. Biosferadagi moddalar davriy aylanishi tirik organizmlarning bevosita ishtiroqida o’tadi. O’simlik va hayvon maxsulotlarisiz hayotni tasavvur qilib bo’lmaydi. O’simlik resurslari tugaydigan va tiklanadigan tabiiy resurslarga kiradi. O’simliklar yer yo’zidagi hayotning asosidir. Sayyoramizda 500 mingdan ortiq o’simlik turlari aniqlangan. O’simliklar kislorod va organik moddalar manbaidir. Fotosintez jarayonida ular CO2 ni yutib O2 chiqaradi. Har yili o’simliklar tomo

14.7. Hayvonot olamini muxofaza qilish. Hayvonlar biomassasi umumiy biomassaning 2 % ni tashkil qiladi. Lekin ularda energetik jarayonlarning yuqoriligi, ularning harakatchanligi va juda xilma-xilligi biosferadagi ulkan rolini belgilaydi. Hozirgi vaqtda hayvonlarning 2 milliondan ortiq turi ma’lum. Hayvonlarning xilma-xilligi moddalarning biotik aylanishida, energiya oqimining taqsimlanishida juda katta ahamiyatga ega. Chunki ular asosiy konsumentlar va redutsentlardir. Hayvonlar Biosenozlarning eng aktiv qismi bo’lib, ularning barqarorligini ta’minlaydi. Hayvonlar o’simliklarga bog’liq xolda yashasada, o’simliklarning hayotini, tuproq tarkibi va strukturasini, landshaftlarning qiyofasini belgilaydi. Birga o’rmon tuproqda 2,5 mln. Yomg’ir chuvalchangi, 6 mln. xasharo

Biosenozlar qanchalik xilma-xil va murakkab bo’lsa, u tashqi ta’surotlarga, shu jumladan antrolik ta’surotlarga shuncha chidamli bo’ladi. Biosenozdagi populyatsiyalar bir-biriga shunchalik moslashganki, ular o’z senozlarining butunligi, barqarorligi, strukturasini saqlashga harakat qiladi. Masalan, maysa o’simlikxo’r hayvonlar tomonidan me’yorida iste’mol qilinsa yaxshi o’sadi. Biosferada har bir to’rning o’rni bor, har bir tur o’zining mavjudligi bilan boshqa turlarning yashashi uchun sharoit yaratadi. Bu jarayon evolyutsion taraqqiyotning davom etishini ta’minlaydi. “Agar hayot shunchalik xilma-xil bo’lmaganda edi, u o’zining sayyoraviy vazifasini bajarolmagan bo’lar edi”-deb yozgandi V.I.Vernadskiy. Binobarin ana shu xilma-xillikni saqlab qolish insoniya

Har yili 65-75 ming, fil jinoyatchilar tomonidan o’ldirilmoqda. Karkidonlarni kirish to’xtatilmasa, yaqin kelajada bu hayvon qirilib ketishi mumkin. Inson tomonidan sanoat va qishloq xo’jaligi uchun yangi-yangi yerlarning o’zlashtrilishi, atrof- muhitning ifloslantirilishi natijasida ko’pchilik hayvonlarning tabiiy yashash muhiti yo’qotilmoqda. Hozir butun dunyoda kor barsining faqat 1000 taga yaqin qoldi xolos. G’arbiy Yevropada burilar deyarli qolmadi, O’rta Osiyo kobrasi yo’qolish arafasida turibdi, ko’pchilik yirtqich qushlarning soni kamayib bormoqda. Dunyo okeanining ifloslanishi, yirtqichlarcha ov qilish natijasida sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan baliqlarning 25 turi yo’qolish arafasida turibdi. Har yili 250 mingga yaqin dilfinlar inson tomonidan o’

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami