Biologik xilma xillikni muhofaza qilish - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Biologik xilma xillikni muhofaza qilish

Купить

Biologik xilma xillikni muhofaza qilish

Bio xilma xillik nima

Bio xilma xillikning ahamiyati

Bioxilma-xillik o zi nima? – degan savolga ko pchilik mujmal qilib bu “tabiat” yoki “yovvoyi hayvonlar” deb ʻ ʻ
javob beradi. Ammo Bioxilma-xillik ancha keng tushuncha bo lib, u hayotning barcha turlarini va sayyoramizda
ʻ
mavjud tabiiy tizimlarni o z ichiga oladi.
ʻ

Bioxilma-xillik turg un tushuncha emas. U tabiat barcha biologik qismlarining o zaro bog liqligi ʻ ʻ ʻ
va bir-birini
taqozo etishini tan oladi. Ko pincha mazkur tushunchaning uch darajasi farqlanadi: ʻ
turlarning biologik rang-barangligi – barcha o simliklar va hayvonlarning, shu jumladan, turli
ʻ
bakteriyalar va mikroorganizmlarning rang-barangligi; genetik rang-baranglik – turlardagi
genetik materialning rangbarangligi va ularning o rtasidagi bioxilma-xillik; ekologik tizimlarning
ʻ
rang-barangligi – ekologik tizimlarning boyligi (masalan, tog o rmonlari, cho llar yoki
ʻ ʻ ʻ
savannalar, sahrolar va dengizlar va
h.k.). Bu uch daraja jamuljam holda bioxilma-xillikni tashkil
etadi. Shu sababli, mazkur darajalarning har birini asrash umuman bioxilma-xillikni asrash uchun
muhimdir.

Bioxilma-xillik mamlakatimizda xalqning iqtisodiy, estetik, sogʻliqni
saqlashga oid va madaniy farovonligining muhim manbai hisoblanadi.
Ammo butun dunyoda bioxilma-xillik kamayib borayotgani,
chunonchi, noyob genlar, turlar va ekologik tizimlar yoʻq boʻlib
ketayotgani yurtimizga ham tahdid solmoqda.
Buning sababi bitta – odamlar. Odamlar shunday bir sharoitlarni
yaratdilarki, ularda yoʻq boʻlib ketgan turlar miqdori 65 million yil
oldingi dinozavrlar davridan boshlab butun tarix mobaynida yoʻq boʻlib
ketgan turlar miqdoridan ham koʻproqdir.
Agar bioxilma-xillik yoʻqolishining hozirgi tezligi saqlanib qolsa, odamlarning tabiiy yashash joylarini buzish,
ifloslash, iqlimni oʻzgartirish borasidagi harakatlari natijasida sayyoramizdagi turlarning yarmi 100-yildan
ham kamroq vaqt ichida yoʻq boʻlib ketadi .

Bioxilma-xillikka odamlar ta sirining bosh omillari biologik resurslar ʼ
iste molining o sib borayotgani, insonning ishlab chiqarish faoliyati, qishloq
ʼ ʻ
xo jaligi hamda odamlar yashaydigan joylar kengayib borayotganidir.
ʻ
Bu odamlar rivojlanish jarayonlarini, o z iste moli, savdo-sotiq va hokazolarni
ʻ ʼ
butunlay to xtatishi kerak, degan ma noni anglatadimi.?
ʻ ʼ
Masalan, soʻnggi 40 yil davomida baliq ovlash yiliga 20 mln. tonnadan 135 mln. tonnaga
oshdi. Baliq zaxiralarining 75 foizi yoʻqolib ketdi. Shunga qaramasdan Yer yuzida
yashovchi insonlarning har beshinchisining ovqatlanish ratsioniga baliq kiradi .

Bioxilmaxillik – odamlar hayoti uchun muhim resurslar manbai. Bioxilma
xillikning
yovvoyi va xonaki (madaniylashtirilgan) komponentlaridan biz
oziq-ovqat, kiyim-kechak, ovqat pishirish va uy qurish, mebel yasash
uchun yog och, tibbiyot, sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish uchun
ʻ
materiallar olamiz.


Bioxilmaxillikdan olinadigan foydani ikki qismga ajratish mumkin.

Biologik xizmatlar: Oʻzbekiston asosan qishloq xoʻjalik mamlakati. Ammo qishloq
xoʻjaligida ishlab chiqarish toʻlaligicha tabiat sifatiga bogʻliq. Bioxilma-xillik
maqbul sifatni quvvatlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatadi. Biologik turlar rang-
barangligi qancha kam boʻlsa, ular shuncha kam xizmatlar koʻrsatadi va qishloq
xoʻjalik ishlab chiqarishi hamda qishloqlardagi hayot uchun tabiiy resurslar sifati
shuncha past boʻladi.Mahsulotlardan toʻgʻridan-toʻgʻri foydalanish: Mamlakatimizda Bioxilma-xillik mahsulotlaridan foydalanish
yonilgʻi sifatida ishlatish uchun yogʻoch yigʻish, ovchilik, oziq-ovqat sifatida ishlatiladigan oʻsimliklarni,
dorivor giyohlarni terish va hokazolar orqali amalga oshiriladi. Bioxilma-xillik mahsulotlaridan
foydalanish koʻpincha nooqilona amalga oshiriladi. Yaʼni, tabiat tiklashga qodir boʻlgan darajadan koʻproq
yigʻiladi.
Yurtimizda ham yildan-yilga bioxilma-xillik yoʻqolib bormoqda. Buning asosiy sababi bioxilma-xillik
mavjud tabiiy joylar asosan qishloq xoʻjaligining kengayishi hisobiga buzilib ketyapti.
Bunday muammolarning oldini olish, aholining ekologik madaniyatini yana-da yuksaltirish, yoshlarda
tabiatga ehtirom tuygʻusini kuchaytirish, biologik xilma-xillikni asrashga yoʻnaltirilgan loyihalarda
jamoatchilikning faolligini yana-da oshirish dolzarb vazifadir.

Biologik xilma xillikni muhofaza qilish

Купить