Dokument ma'lumotlari

Narxi 30000UZS
Hajmi 126.0KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 01 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Testlar
Fan Biologiya

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Biologiya. Xorijiy va nodavlat OTM talabalari uchun davlat granti tanlovi testiga tayyorgarlik (asosiy fan bloki, 2026–2027)

Sotib olish
BIOLOGIYA Xorijiy va nodavlat OTM talabalari uchun davlat granti tanlovi testiga tayyorgarlik (asosiy fan bloki, 2026–2027) 34 ta variant • 1020 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Xorijiy davlatlar OTMlarining O'zbekistondagi filiallari va nodavlat OTMlarning kunduzgi bakalavriat talabalari uchun davlat granti tanlovi: arizalar 2026-yil 10–17-oktyabr kunlari my.uzbmb.uz orqali qabul qilinadi. • Saralash ta'lim yo'nalishiga belgilangan fanlar majmuasi bo'yicha test sinovlari orqali o'tkaziladi (Bilim va malakalarni baholash agentligi). Joriy yilda davlat OTMlariga kirish imtihonlarida mos fanlar majmuasi bo'yicha qatnashgan talabalar o'z ballari bilan ham tanlovda ishtirok etishi mumkin. • Grantlar minimal o'tish balini to'plaganlar orasidan, ballar ketma-ketligiga qat'iy amal qilgan holda, kvotalar doirasida taqsimlanadi. Grant butun o'qish muddatiga beriladi; bitiruvchilar kamida 3 yil davlat yoki davlat ulushi bo'lgan tashkilotlarda ishlashi shart. • Test sanalari manbalarda hali ko'rsatilmagan — my.uzbmb.uz dagi e'lonlarni kuzatib boring. • To'plam OTMga kirish testi (DTM) formatida tuzilgan: asosiy (ixtisoslik) fanlar bloki — 30 ta savol. To'plamda 34 ta variant × 30 ta savol = 1020 ta test. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida javoblar kaliti bor. • Muhim: rasmiy test savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu umumta'lim fan dasturlari asosida tuzilgan mashq savollari. Har bir variant tuzilishi Topshiriqlar Turi Izoh 1–30 Yopiq test (4 ta variant) Asosiy (ixtisoslik) fan bloki — bitta to'g'ri javob Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–30 2 2-variant 31–60 3 3-variant 61–90 4 4-variant 91–120 5 5-variant 121–150 6 6-variant 151–180 7 7-variant 181–210 8 8-variant 211–240 9 9-variant 241–270 10 10-variant 271–300 11 11-variant 301–330 12 12-variant 331–360 13 13-variant 361–390 14 14-variant 391–420 15 15-variant 421–450 16 16-variant 451–480 17 17-variant 481–510 18 18-variant 511–540 19 19-variant 541–570 20 20-variant 571–600 21 21-variant 601–630 22 22-variant 631–660 23 23-variant 661–690 24 24-variant 691–720 25 25-variant 721–750 26 26-variant 751–780 27 27-variant 781–810 28 28-variant 811–840 29 29-variant 841–870 30 30-variant 871–900 31 31-variant 901–930 32 32-variant 931–960 33 33-variant 961–990 34 34-variant 991–1020 Jami topshiriqlar 1020 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 3 1-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Quyidagi o'simliklardan qaysi biri butguldoshlar oilasiga kiradi? A) No'xat B) Kungaboqar C) Kartoshka D) Turp To'g'ri javob: D) Turp✔ 2. Saxaroza gidrolizlanganda qaysi monosaxaridlar hosil bo'ladi? A) Riboza va dezoksiriboza B) Glyukoza va fruktoza C) Ikki molekula glyukoza D) Glyukoza va galaktoza To'g'ri javob: B) Glyukoza va fruktoza ✔ 3. Quyidagilardan qaysi biri geterotrof organizm? A) Xlorella B) Temir bakteriyasi C) Shampinyon qo'ziqorini D) Makkajo'xori To'g'ri javob: C) Shampinyon qo'ziqorini ✔ 4. Vaksina yuborilgandan so'ng hosil bo'ladigan immunitet qanday ataladi? A) Sun'iy passiv immunitet B) Tabiiy passiv immunitet C) Tabiiy tug'ma immunitet D) Sun'iy faol immunitet To'g'ri javob: D) Sun'iy faol immunitet ✔ 5. Asalari oilasida erkak arilar (trutenlar) qanday tuxumdan rivojlanadi? A) Urug'langan tuxumdan B) Ishchi arilar qo'ygan urug'langan tuxumdan C) Urug'lanmagan tuxumdan (partenogenez) D) Diploid zigotadan To'g'ri javob: C) Urug'lanmagan tuxumdan (partenogenez) ✔ 6. Quyidagilardan qaysi biri ituzumdoshlar oilasiga mansub? A) Bodring B) Sholg'om C) Beda D) Baqlajon To'g'ri javob: D) Baqlajon ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 4 7. 3 mol glyukozani to'liq oksidlash uchun necha mol kislorod sarflanadi? A) 36 B) 18 C) 6 D) 3 To'g'ri javob: B) 18✔ 8. Hasharotlar qanday organlar yordamida nafas oladi? A) Jabralar B) Traxeyalar C) O'pka D) O'pka xaltalari To'g'ri javob: B) Traxeyalar ✔ 9. Ikki pallali o'simliklar uchun quyidagi belgilardan qaysi biri xos? A) Barglari parallel tomirlangan B) Poyasida kambiy bo'lmaydi C) Gul a'zolari odatda 4–5 tadan D) Ildiz tizimi popuk ildizli To'g'ri javob: C) Gul a'zolari odatda 4–5 tadan ✔ 10. III (B) qon guruhli odam qonida qaysi aglyutinin bo'ladi? A) Bo'lmaydi B) β (beta) C) α va β D) α (alfa) To'g'ri javob: D) α (alfa) ✔ 11. Xloroplastdagi granalar qanday tuzilmalardan tashkil topgan? A) Kristalardan B) Mikronaychalardan C) Ribosomalardan D) Tilakoidlardan To'g'ri javob: D) Tilakoidlardan ✔ 12. A va B genlari orasidagi masofa 20 sM. AB/ab genotipli organizmda AB tipdagi gametalar ulushi qancha? A) 10% B) 80% C) 20% D) 40% To'g'ri javob: D) 40% ✔ 13. 380 mol ATF hosil bo'lishi uchun necha mol glyukoza to'liq oksidlanishi kerak? A) 10 B) 19 C) 12 D) 5 To'g'ri javob: A) 10 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 5 14. Piyoz ildiz uchi hujayrasida 2n=16. Mitoz anafazasida hujayrada jami nechta xromosoma bo'ladi? A) 32 B) 24 C) 16 D) 8 To'g'ri javob: A) 32✔ 15. Siyoh xaltasi va reaktiv harakatlanish qaysi mollyuskalar uchun xos? A) Boshoyoqlilar B) Tishsizlar C) Qorinoyoqlilar D) Ikki pallalilar To'g'ri javob: A) Boshoyoqlilar ✔ 16. Hujayrada ATF sintezining asosiy qismi qaysi organoidda amalga oshadi? A) Ribosomada B) Lizosomada C) Golji apparatida D) Mitoxondriyada To'g'ri javob: D) Mitoxondriyada ✔ 17. Xromosomaning ikki xromatidasini birlashtirib turuvchi birlamchi belbog' nima deyiladi? A) Sentromera B) Telomera C) Sentriola D) Nukleosoma To'g'ri javob: A) Sentromera ✔ 18. Qovoqda meva rangi dominant epistaz bilan irsiylanadi: W___ – oq, wwY_ – sariq, wwyy – yashil. WwYy × WwYy chatishtirishdan 320 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi sariq mevali? A) 60 B) 240 C) 20 D) 180 To'g'ri javob: A) 60 ✔ 19. DNK ning matritsa zanjiridagi nukleotidlar ketma-ketligi: TAC GGA. Unda sintezlanadigan iRNK ketma-ketligini ko'rsating. A) AUG GGU B) UAC GGA C) AUG CCU D) ATG CCT To'g'ri javob: C) AUG CCU ✔ 20. Populyatsiya zichligi nima? A) Vaqt birligida tug'ilganlar soni B) Turli yosh guruhlarining nisbati C) Birlik maydon yoki hajmdagi individlar soni D) Populyatsiyadagi jinslar nisbati To'g'ri javob: C) Birlik maydon yoki hajmdagi individlar soni ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 6 21. Parazitizmga misol keltiring. A) Asalari va olma guli B) Yopishqoq baliq va akula C) Askarida va odam D) Mikoriza hosil qiluvchi zamburug' va daraxt To'g'ri javob: C) Askarida va odam✔ 22. Oddiy qarag'ay qaysi tipdagi o'simlik hisoblanadi? A) Ikki uyli B) Bir uyli C) Ikki jinsli gulli D) Spora bilan ko'payuvchi To'g'ri javob: B) Bir uyli ✔ 23. Mitoxondriya ichki membranasining burmalari nima deb ataladi? A) Granalar B) Kristalar C) Sisternalar D) Tilakoidlar To'g'ri javob: B) Kristalar ✔ 24. Jag'-jag'da qutichaning uchburchak shakli A1 yoki A2 dominant genlaridan kamida bittasi bilan, oval shakli esa a1a1a2a2 genotip bilan belgilanadi. A1a1A2a2 × A1a1A2a2 chatishtirishdan 800 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi oval qutichali? A) 100 B) 150 C) 750 D) 50 To'g'ri javob: D) 50 ✔ 25. O'rgimchaksimonlarda nechta juft yurish oyoqlari bo'ladi? A) 5 juft B) 4 juft C) 3 juft D) 2 juft To'g'ri javob: B) 4 juft ✔ 26. «Ekologiya» atamasini 1866-yilda fanga kim kiritgan? A) V. I. Vernadskiy B) Ch. Darvin C) E. Gekkel D) V. N. Sukachev To'g'ri javob: C) E. Gekkel ✔ 27. Gemoglobin tarkibidagi kislorodni biriktiruvchi metall qaysi? A) Magniy B) Temir C) Rux D) Mis To'g'ri javob: B) Temir ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 7 28. O'simlik hujayrasida hujayra shirasi qaysi organoidda bo'ladi? A) Yadrochada B) Vakuolada C) Ribosomada D) Golji apparatida To'g'ri javob: B) Vakuolada✔ 29. Odamda nechta juft qovurg'a bor? A) 14 juft B) 7 juft C) 10 juft D) 12 juft To'g'ri javob: D) 12 juft ✔ 30. Yopiq urug'li o'simliklarda suv o'tkazuvchi naylar (traxeyalar) qanday hujayralardan iborat? A) Tirik, yadrosiz hujayralardan B) Tirik, yadroli hujayralardan C) O'lik hujayralar qatoridan D) Tirik, xloroplastli hujayralardan To'g'ri javob: C) O'lik hujayralar qatoridan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 8 2-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Gen injeneriyasi usulida olinadigan interferon qanday modda? A) Zaxira uglevod B) Steroid gormon C) Viruslarga qarshi himoya oqsili D) Yog'da eriydigan vitamin To'g'ri javob: C) Viruslarga qarshi himoya oqsili✔ 2. Mitoz tugagach har bir qiz hujayradagi irsiy material formulasi qanday bo'ladi? A) 4n4c B) 1n2c C) 2n2c D) 2n4c To'g'ri javob: C) 2n2c ✔ 3. Ikki pallali o'simliklarning ko'pchiligiga xos ildiz tizimi qaysi? A) Faqat qo'shimcha ildizlar B) Popuk ildiz tizimi C) O'q ildiz tizimi D) Havo ildizlari tizimi To'g'ri javob: C) O'q ildiz tizimi ✔ 4. Sitoplazmatik irsiyat qaysi tuzilmalar bilan bog'liq? A) Mitoxondriya va plastidalar DNK si bilan B) Hujayra membranasi lipidlari bilan C) Ribosoma oqsillari bilan D) Yadro xromosomalari bilan To'g'ri javob: A) Mitoxondriya va plastidalar DNK si bilan ✔ 5. Baqa qanday organlar yordamida nafas oladi? A) O'pka va teri orqali B) Faqat jabra orqali C) Faqat o'pka orqali D) Faqat teri orqali To'g'ri javob: A) O'pka va teri orqali ✔ 6. Birlamchi siydik nefronning qaysi qismida hosil bo'ladi? A) Siydik pufagida (to'planish) B) Egri kanalchalarda (reabsorbsiya) C) Koptokcha va kapsulada (filtratsiya) D) Buyrak jomida (yig'ilish) To'g'ri javob: C) Koptokcha va kapsulada (filtratsiya) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 9 7. Sil kasalligini qo'zg'atuvchi tayoqchani 1882-yilda kashf etgan olim kim? A) Lui Paster B) Edvard Jenner C) Robert Kox D) Aleksandr Fleming To'g'ri javob: C) Robert Kox✔ 8. Quyidagi hayvonlardan qaysi birida postembrional rivojlanish metamorfoz bilan boradi? A) Baqa B) Kaptar C) Kaltakesak D) Quyon To'g'ri javob: A) Baqa ✔ 9. Terida ultrabinafsha nurlar ta'sirida qaysi vitamin hosil bo'ladi? A) D vitamini B) A vitamini C) C vitamini D) B12 vitamini To'g'ri javob: A) D vitamini ✔ 10. Retsessiv epistazda F2 da qanday ajralish kuzatiladi? A) 13 : 3 B) 12 : 3 : 1 C) 9 : 3 : 4 D) 15 : 1 To'g'ri javob: C) 9 : 3 : 4 ✔ 11. Bakteriyalar hujayra devorining asosini qaysi modda tashkil etadi? A) Murein (peptidoglikan) B) Kremnezyom C) Sellyuloza (kletchatka) D) Xitin To'g'ri javob: A) Murein (peptidoglikan) ✔ 12. Kavsh qaytaruvchilar oshqozonining qaysi bo'limi haqiqiy (bezli) oshqozon hisoblanadi va unda shira ajraladi? A) Katta qorin B) To'r qorin C) Shirdon D) Qat qorin To'g'ri javob: C) Shirdon ✔ 13. Biologik regressning belgisi qaysi? A) Yangi turlarning paydo bo'lishi B) Individlar sonining ortishi C) Tur individlari sonining va arealining kamayishi D) Arealning kengayishi To'g'ri javob: C) Tur individlari sonining va arealining kamayishi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 10 14. Kolxitsin hujayraga qanday ta'sir ko'rsatadi? A) Bo'linish dukining hosil bo'lishiga to'sqinlik qiladi B) Krossingoverni kuchaytiradi C) DNK replikatsiyasini to'xtatadi D) Ribosomalarni parchalaydi To'g'ri javob: A) Bo'linish dukining hosil bo'lishiga to'sqinlik qiladi✔ 15. Uzum shingiliga o'xshab to'p hosil qiladigan kokklar qanday ataladi? A) Spirillalar B) Diplokokklar C) Stafilokokklar D) Streptokokklar To'g'ri javob: C) Stafilokokklar ✔ 16. Tishning eng qattiq qismi qaysi? A) Dentin B) Sement C) Pulpa D) Emal To'g'ri javob: D) Emal ✔ 17. Piyozboshdagi etli, sersuv tangachalar qaysi organning shakli o'zgargan ko'rinishi? A) Kurtak B) Poya C) Barg D) Ildiz To'g'ri javob: C) Barg ✔ 18. Baliqlarda suv oqimi yo'nalishi va tebranishlarini sezuvchi organ qaysi? A) Burun teshiklari B) Suzgich pufak C) Jabra qopqog'i D) Yon chiziq organi To'g'ri javob: D) Yon chiziq organi ✔ 19. Aromorfozga misol keltiring. A) Issiqqonlilikning paydo bo'lishi B) Kambala baliq tanasining yassi shakli C) Kaktus barglarining tikanga aylanishi D) Tasmasimon chuvalchanglarda hazm sistemasining yo'qolishi To'g'ri javob: A) Issiqqonlilikning paydo bo'lishi ✔ 20. Katta yarim sharlar po'stlog'ining eshitish zonasi qaysi bo'lakda joylashgan? A) Ensa bo'lagida B) Tepa bo'lagida C) Chakka bo'lagida D) Peshona bo'lagida To'g'ri javob: C) Chakka bo'lagida ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 11 21. Organizmning zigotadan to umrining oxirigacha bo'lgan individual rivojlanishi nima deyiladi? A) Gastrulyatsiya B) Gametogenez C) Ontogenez D) Filogenez To'g'ri javob: C) Ontogenez✔ 22. Bug'doy, piyoz, makkajo'xori kabi bir pallali o'simliklarga xos ildiz tizimi qaysi? A) Popuk ildiz tizimi B) So'rg'ich ildiz tizimi C) Ildizmeva tizimi D) O'q ildiz tizimi To'g'ri javob: A) Popuk ildiz tizimi ✔ 23. Jinssiz ko'payishning jinsiy ko'payishdan asosiy farqi nimada? A) Bunda urug'lanish sodir bo'ladi B) Avlod ona organizmga genetik jihatdan o'xshash bo'ladi C) Kombinativ o'zgaruvchanlik kuchli bo'ladi D) Bunda gametalar hosil bo'ladi To'g'ri javob: B) Avlod ona organizmga genetik jihatdan o'xshash bo'ladi ✔ 24. Kaltakesak yuragining tuzilishi qanday? A) To'rt kamerali, to'liq ajralgan B) Uch kamerali, ikkita qorinchali C) Uch kamerali, qorinchada chala to'siq bor D) Ikki kamerali, faqat venoz qonli To'g'ri javob: C) Uch kamerali, qorinchada chala to'siq bor ✔ 25. G'o'za (paxta) mevasi qanday ataladi? A) Danak B) Dukkak C) Qo'zoq D) Ko'sak To'g'ri javob: D) Ko'sak ✔ 26. Evolyutsiyaning sintetik nazariyasi rivojida populyatsion genetikaga asos solgan olim kim? A) I. P. Pavlov B) V. I. Vernadskiy C) K. A. Timiryazev D) S. S. Chetverikov To'g'ri javob: D) S. S. Chetverikov ✔ 27. Mukorning qora rangli sporalari qayerda yetiladi? A) Qalpoqcha ostidagi plastinkalarda B) Qalpoqcha ostidagi naychalarda C) Cho'tkasimon konidiya bandlarida D) Gifa uchidagi sharsimon sporangiylarda To'g'ri javob: D) Gifa uchidagi sharsimon sporangiylarda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 12 28. Odamda AB0 sistemasi bo'yicha IV (AB) qon guruhida allellarning qaysi o'zaro ta'siri kuzatiladi? A) Chala dominantlik B) Epistaz C) Polimeriya D) Kodominantlik To'g'ri javob: D) Kodominantlik✔ 29. Gen injeneriyasida DNK ni muayyan nukleotidlar ketma-ketligida kesuvchi fermentlar qanday ataladi? A) Ligazalar B) Lipazalar C) Restriktazalar D) Polimerazalar To'g'ri javob: C) Restriktazalar ✔ 30. Bitta xromosomada joylashgan genlar majmui nima deyiladi? A) Genofond B) Kariotip C) Birikish guruhi D) Genom To'g'ri javob: C) Birikish guruhi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 13 3-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Transkripsiyani amalga oshiruvchi ferment qaysi? A) Revertaza B) RNK-polimeraza C) Aminoatsil-tRNK-sintetaza D) DNK-ligaza To'g'ri javob: B) RNK-polimeraza✔ 2. Turlararo raqobatga misol keltiring. A) Lishaynikdagi zamburug' va suvo'ti B) Akula va yopishqoq baliq C) Kulrang va qora kalamushlar o'rtasidagi munosabat D) Shumg'iya va kungaboqar To'g'ri javob: C) Kulrang va qora kalamushlar o'rtasidagi munosabat ✔ 3. «Har bir hujayra hujayradan hosil bo'ladi» degan qoida qaysi olimga tegishli? A) R. Broun B) T. Shvann C) M. Shleyden D) R. Virxov To'g'ri javob: D) R. Virxov ✔ 4. Nafas olinayotgan havoda kislorod 21%, chiqarilayotgan havoda 16% bo'lsa, 500 ml nafas hajmida organizmga necha ml kislorod o'tadi? A) 50 ml B) 80 ml C) 105 ml D) 25 ml To'g'ri javob: D) 25 ml ✔ 5. Qon aylanishni kashf etgan va 1628-yilda bu haqda asar yozgan olim kim? A) Ibn Sino B) Klavdiy Galen C) Uilyam Garvey D) Andreas Vezaliy To'g'ri javob: C) Uilyam Garvey ✔ 6. Laminariya qaysi suvo'tlar bo'limiga kiradi? A) Qizil suvo'tlar B) Yashil suvo'tlar C) Diatom suvo'tlar D) Qo'ng'ir suvo'tlar To'g'ri javob: D) Qo'ng'ir suvo'tlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 14 7. Yuksak o'simliklar hujayrasida hayvon hujayrasidan farqli ravishda qaysi organoid bo'lmaydi? A) Sentriolalar B) Ribosomalar C) Golji apparati D) Mitoxondriyalar To'g'ri javob: A) Sentriolalar✔ 8. Tovuqlarda I geni pat rangini bostiradi (dominant epistaz), C geni rangli patni belgilaydi: I___ va iicc – oq, iiC_ – rangli. IiCc × IiCc chatishtirishdan 480 ta jo'ja olindi. Ulardan taxminan nechtasi rangli? A) 30 B) 90 C) 270 D) 390 To'g'ri javob: B) 90 ✔ 9. Bug'doy gulida nechta changchi bo'ladi? A) 10 ta B) 3 ta C) 6 ta D) 5 ta To'g'ri javob: B) 3 ta ✔ 10. Xushbo'y no'xatda gul rangi komplementar genlar bilan belgilanadi: A_B_ – binafsha, qolgan genotiplar – oq. AaBb × AaBb chatishtirishdan 640 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi oq gulli? A) 360 B) 280 C) 40 D) 160 To'g'ri javob: B) 280 ✔ 11. Sabzi, kashnich va shivit qaysi oilaga mansub? A) Murakkabguldoshlar B) Soyabonguldoshlar C) Butguldoshlar D) Ituzumdoshlar To'g'ri javob: B) Soyabonguldoshlar ✔ 12. Ikki pallali mollyuskalarda qaysi organ bo'lmaydi? A) Yurak va qon tomirlar B) Jabralar C) Bosh va qirg'ich D) Muskulli oyoq To'g'ri javob: C) Bosh va qirg'ich ✔ 13. Odam umurtqa pog'onasining bel bo'limida nechta umurtqa bor? A) 4 ta B) 12 ta C) 7 ta D) 5 ta To'g'ri javob: D) 5 ta ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 15 14. Is gazi (CO) bilan zaharlanishning asosiy sababi nima? A) Leykotsitlar sonini keskin oshirib yuboradi B) Gemoglobin bilan barqaror birikma hosil qiladi C) Trombotsitlarni yemirib, ivishni to'xtatadi D) Qon plazmasidagi oqsillarni ivitib qo'yadi To'g'ri javob: B) Gemoglobin bilan barqaror birikma hosil qiladi✔ 15. Polisoma nima? A) Bir nechta lizosomalarning qo'shilishi B) Ribosomaning katta subbirligi C) Bitta iRNK ga birikkan ribosomalar guruhi D) Yadrochadagi DNK qismi To'g'ri javob: C) Bitta iRNK ga birikkan ribosomalar guruhi ✔ 16. Muskullar jadal ishlaganda kislorod yetishmasa, glikoliz natijasida qaysi modda to'planadi? A) Sirka kislota B) Sut kislota C) Etil spirti D) Moy kislota To'g'ri javob: B) Sut kislota ✔ 17. Kislorodli bosqichda bir molekula glyukozaga nisbatan nechta ATF hosil bo'ladi? A) 36 B) 2 C) 18 D) 38 To'g'ri javob: A) 36 ✔ 18. Fenilketonuriya (autosom retsessiv) bo'yicha ikkala geterozigota ota-onadan tug'ilgan farzandning kasal bo'lish ehtimoli qancha? A) 75% B) 25% C) 0% D) 50% To'g'ri javob: B) 25% ✔ 19. Bo'g'imoyoqlilar tanasining tashqi qoplami asosan qaysi moddadan iborat? A) Sellyuloza B) Keratin C) Xitin D) Kalsiy fosfat To'g'ri javob: C) Xitin ✔ 20. Mitozning qaysi fazasida xromosomalar hujayra ekvatori bo'ylab bir tekislikda joylashadi? A) Anafazada B) Telofazada C) Profazada D) Metafazada To'g'ri javob: D) Metafazada ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 16 21. Kislotali yomg'irlarning asosiy sababi nima? A) Atmosferaga oltingugurt va azot oksidlarining chiqarilishi B) O'rmonlar maydonining kengayishi C) Havodagi suv bug'ining ortishi D) Ozon qatlamining yupqalashuvi To'g'ri javob: A) Atmosferaga oltingugurt va azot oksidlarining chiqarilishi✔ 22. Yuksak o'simliklar hujayrasida qaysi tuzilma odatda bo'lmaydi? A) Sentriolalar (hujayra markazi) B) Mitoxondriyalar C) Golji apparati D) Ribosomalar To'g'ri javob: A) Sentriolalar (hujayra markazi) ✔ 23. Qorinoyoqli mollyuskalar og'iz bo'shlig'idagi ovqatni qirib oluvchi organ qanday ataladi? A) Qirg'ich (radula) B) Xitin jag'lar C) So'ruvchi xartumcha D) Muguz tumshuq To'g'ri javob: A) Qirg'ich (radula) ✔ 24. To'liq o'zgarish bilan rivojlanadigan hasharotlarning rivojlanish bosqichlari qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Lichinka → tuxum → g'umbak → voyaga yetgan B) Tuxum → g'umbak → lichinka → voyaga yetgan C) Tuxum → lichinka → g'umbak → voyaga yetgan D) Tuxum → lichinka → voyaga yetgan To'g'ri javob: C) Tuxum → lichinka → g'umbak → voyaga yetgan ✔ 25. Rayhon va yalpiz kiradigan labguldoshlar oilasiga xos belgi qaysi? A) Poyasi ichi kovak, bo'g'imli, poxolpoya B) To'pguli savatcha, mevasi pistacha C) Barglari parallel tomirlangan, qinli D) Poyasi to'rt qirrali, barglari qarama-qarshi To'g'ri javob: D) Poyasi to'rt qirrali, barglari qarama-qarshi ✔ 26. Ikki triduragay geterozigota (AaBbCc) o'zaro chatishtirildi (genlar mustaqil). Avlodda uchala gen bo'yicha retsessiv gomozigotalar ulushi qancha? A) 1/16 B) 1/64 C) 1/27 D) 1/8 To'g'ri javob: B) 1/64 ✔ 27. Barg mezofilida fotosintez asosan qaysi asosiy to'qima hujayralarida boradi? A) Ustunsimon to'qimada B) Sklerenxima tolalarida C) Havo saqlovchi to'qimada D) G'amlovchi to'qimada To'g'ri javob: A) Ustunsimon to'qimada ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 17 28. Ekotizimda produtsentlar 2·10⁶ kJ energiya to'pladi. 10% qoidasiga ko'ra uchinchi tartibli konsumentlarga qancha energiya o'tadi? A) 20 000 kJ B) 200 kJ C) 2000 kJ D) 200 000 kJ To'g'ri javob: C) 2000 kJ✔ 29. OIV (OITS qo'zg'atuvchisi) ning irsiy materiali qaysi? A) RNK B) Qo'sh zanjirli DNK C) Halqasimon DNK D) Oqsil To'g'ri javob: A) RNK ✔ 30. Laktoza (sut qandi) qaysi monosaxaridlardan tuzilgan? A) Ikki molekula glyukoza B) Glyukoza va fruktoza C) Glyukoza va galaktoza D) Ikki molekula fruktoza To'g'ri javob: C) Glyukoza va galaktoza ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 18 4-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Gomozigota organizm deb qanday organizmga aytiladi? A) Har bir gendan bittadan allelga ega gaploid B) Muayyan gen bo'yicha turli allellarga ega (Aa) C) Faqat dominant belgini namoyon qiluvchi D) Muayyan gen bo'yicha bir xil allellarga ega (AA yoki aa) To'g'ri javob: D) Muayyan gen bo'yicha bir xil allellarga ega (AA yoki aa)✔ 2. Oshqozon osti bezi shirasidagi oqsillarni parchalovchi ferment qaysi? A) Amilaza B) Pepsin C) Lipaza D) Tripsin To'g'ri javob: D) Tripsin ✔ 3. Ko'pchilik sutemizuvchilarning tishlari qanday guruhlarga ajraladi? A) Faqat kurak va oziq tishlar, qoziqsiz B) Bir xil konussimon, almashinmaydigan tishlar C) Faqat qoziq va kurak tishlar D) Kurak, qoziq, kichik va katta oziq tishlar To'g'ri javob: D) Kurak, qoziq, kichik va katta oziq tishlar ✔ 4. Kungaboqar va qoqio'tga xos to'pgul qanday ataladi? A) Murakkab soyabon B) Ro'vak C) Shingil D) Savatcha To'g'ri javob: D) Savatcha ✔ 5. G. Mendel o'z tajribalarida asosan qaysi o'simlikdan foydalangan? A) Bug'doy B) Nomozshomgul C) Makkajo'xori D) No'xat To'g'ri javob: D) No'xat ✔ 6. N. I. Vavilov bo'yicha sholi va qand qamishining vatani qaysi markaz? A) Janubiy Osiyo tropik markazi B) Janubiy Amerika markazi C) O'rta yer dengizi markazi D) Markaziy Amerika markazi To'g'ri javob: A) Janubiy Osiyo tropik markazi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 19 7. Ilonlarning ko'zlari doim ochiq ko'rinishiga sabab nima? A) Ko'zlari teri ostida joylashgan B) Ko'z qovoqlari umuman shakllanmagan, lekin muguz qoplami bor C) Ko'zlarida yoshlanish bezlari ko'p D) Ko'z qovoqlari qo'shilib, shaffof parda hosil qilgan To'g'ri javob: D) Ko'z qovoqlari qo'shilib, shaffof parda hosil qilgan✔ 8. Seleksiya uchun boshlang'ich material sifatida madaniy o'simliklarning dunyo kolleksiyasini to'plagan olim kim? A) I. V. Michurin B) K. A. Timiryazev C) N. I. Vavilov D) G. Mendel To'g'ri javob: C) N. I. Vavilov ✔ 9. Oziq moddalarning qonga asosiy so'rilishi ovqat hazm qilish yo'lining qaysi qismida boradi? A) Qizilo'ngachda B) Yo'g'on ichakda C) Oshqozonda D) Ingichka ichakda To'g'ri javob: D) Ingichka ichakda ✔ 10. Javdar boshoqlarida qora-binafsha rangli shoxsimon o'simtalar hosil qiluvchi zaharli zamburug' qaysi? A) Mukor B) Shoxkuya C) Zang zamburug'i D) Qorakuya To'g'ri javob: B) Shoxkuya ✔ 11. Idishda 10 ta bakteriya bor, ular har 20 daqiqada bo'linadi. 1 soatdan keyin idishda nechta bakteriya bo'ladi? A) 80 B) 40 C) 60 D) 30 To'g'ri javob: A) 80 ✔ 12. Evolyutsiyaning yo'naltiruvchi omili qaysi? A) Genlar dreyfi B) Mutatsion jarayon C) Tabiiy tanlanish D) Populyatsiya to'lqinlari To'g'ri javob: C) Tabiiy tanlanish ✔ 13. Quyidagi qushlardan qaysi biri tuxumdan ko'radigan va patli bo'lib chiqadigan, darhol yura oladigan jo'jali qushlarga kiradi? A) Qaldirg'och B) Kaptar C) Chumchuq D) Tovuq To'g'ri javob: D) Tovuq ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 20 14. Siydik buyrakdan siydik pufagiga qaysi a'zo orqali tushadi? A) Buyrak arteriyasi B) Siydik nayi (ureter) C) Buyrak venasi D) Siydik chiqarish kanali To'g'ri javob: B) Siydik nayi (ureter)✔ 15. Quyidagi madaniy o'simliklardan qaysi biri poliploid hisoblanadi? A) No'xat (2n = 14) B) Javdar (2n = 14) C) Makkajo'xori (2n = 20) D) Yumshoq bug'doy (2n = 42) To'g'ri javob: D) Yumshoq bug'doy (2n = 42) ✔ 16. Suvning buyrak kanalchalarida qayta so'rilishini kuchaytiruvchi antidiuretik gormon qaysi bezdan ajraladi? A) Buyrak usti bezidan B) Oshqozon osti bezidan C) Gipofizdan D) Qalqonsimon bezdan To'g'ri javob: C) Gipofizdan ✔ 17. Gametogenezning qaysi zonasi faqat spermatogenezga xos? A) O'sish zonasi B) Shakllanish zonasi C) Ko'payish zonasi D) Yetilish zonasi To'g'ri javob: B) Shakllanish zonasi ✔ 18. Payvandlashda ildizi bilan qoldiriladigan o'simlik qanday ataladi? A) Payvandust B) Qalamcha C) Payvandtag D) Parxish To'g'ri javob: C) Payvandtag ✔ 19. Faqat otadan o'g'ilga o'tadigan belgilarning genlari qayerda joylashgan? A) Mitoxondriyada B) Y-xromosomada C) Autosomalarda D) X-xromosomada To'g'ri javob: B) Y-xromosomada ✔ 20. Birinchi yaxlit evolyutsion nazariyani yaratgan olim kim? A) Ch. Darvin B) J. Kyuve C) J. B. Lamark D) K. Linney To'g'ri javob: C) J. B. Lamark ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 21 21. Vergul shaklidagi bakteriyalar qanday ataladi? A) Batsillalar B) Kokklar C) Spirillalar D) Vibrionlar To'g'ri javob: D) Vibrionlar✔ 22. Sutemizuvchilardan qaysi birida bosh miya katta yarim sharlari po'stlog'i eng ko'p egat va pushtalar hosil qilgan? A) Kemiruvchilar B) Hasharotxo'rlar C) Primatlar D) Xaltalilar To'g'ri javob: C) Primatlar ✔ 23. Pomidor va uzum mevasi qanday meva turiga kiradi? A) Danakli B) Qo'zoq C) Rezavor D) Ko'sak To'g'ri javob: C) Rezavor ✔ 24. Ovogenezda 60 ta yo'naltiruvchi tanacha hosil bo'lgan. Nechta tuxum hujayra yetilgan (har bir birlamchi ovotsitdan 3 ta yo'naltiruvchi tanacha hosil bo'ladi deb hisoblang)? A) 30 B) 15 C) 20 D) 60 To'g'ri javob: C) 20 ✔ 25. Gen (nuqtali) mutatsiyalar nima bilan bog'liq? A) DNK nukleotidlar ketma-ketligining o'zgarishi bilan B) Xromosomalar sonining o'zgarishi bilan C) Fenotipning muhit ta'sirida o'zgarishi bilan D) Xromosomaning katta qismlari tuzilishi o'zgarishi bilan To'g'ri javob: A) DNK nukleotidlar ketma-ketligining o'zgarishi bilan ✔ 26. Sianobakteriyalar (ko'k-yashil suvo'tlar) qanday oziqlanadi? A) Faqat saprotrof oziqlanadi B) Fotosintez qiladi C) Faqat parazitlik qiladi D) Xemosintez qiladi To'g'ri javob: B) Fotosintez qiladi ✔ 27. Moslanishlarning nisbiyligiga misol keltiring. A) Kaktus to'qimalarida suv to'playdi B) Tuya o'rkachida yog' to'playdi C) Qishki oq patli kaklik qor erigach yaqqol ko'rinib qoladi D) Kit teri osti yog' qatlamiga ega To'g'ri javob: C) Qishki oq patli kaklik qor erigach yaqqol ko'rinib qoladi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 22 28. Meyoz II anafazasida odamning bitta hujayrasida jami nechta xromosoma bo'ladi? A) 92 B) 46 C) 23 D) 69 To'g'ri javob: B) 46✔ 29. Skelet muskullari, qon va yurak qaysi murtak varag'idan rivojlanadi? A) Mezodermadan B) Entodermadan C) Gastrotseldan D) Ektodermadan To'g'ri javob: A) Mezodermadan ✔ 30. Gomologik organlarga misol keltiring. A) Kapalak va qush qanotlari B) Odam qo'li va kitning old suzgichi C) Kartoshka tuganagi va sabzining ildizmevasi D) Kaktus tikani va do'lana tikani To'g'ri javob: B) Odam qo'li va kitning old suzgichi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 23 5-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Muayyan ekologik omilning keng doirada o'zgarishiga chidamli organizmlar qanday ataladi? A) Redutsentlar B) Produtsentlar C) Stenobiontlar D) Evribiontlar To'g'ri javob: D) Evribiontlar✔ 2. AaBb × AaBb chatishtirishda (genlar mustaqil) avlodda necha xil genotip hosil bo'ladi? A) 6 B) 16 C) 4 D) 9 To'g'ri javob: D) 9 ✔ 3. Sichqonlarda cc genotip albinizmni belgilaydi (retsessiv epistaz): C_A_ – kulrang, C_aa – qora, cc__ – oq. CcAa × CcAa chatishtirishdan 160 ta sichqon olindi. Ulardan taxminan nechtasi oq? A) 30 B) 90 C) 40 D) 10 To'g'ri javob: C) 40 ✔ 4. Ekologik monitoring nima? A) Faqat havo haroratini o'lchash B) Atrof-muhit holatini kuzatish, baholash va bashorat qilish tizimi C) Yangi navlar yaratish usuli D) Hayvonlarni qo'riqxonalarga ko'chirish To'g'ri javob: B) Atrof-muhit holatini kuzatish, baholash va bashorat qilish tizimi ✔ 5. Dengiz yulduzi va dengiz tipratikani qaysi tipga mansub? A) Ignaterililar B) Mollyuskalar C) Bo'g'imoyoqlilar D) Bo'shliqichlilar To'g'ri javob: A) Ignaterililar ✔ 6. Qaysi kodon translyatsiyani boshlovchi (start) kodon hisoblanadi? A) UAA B) AUG C) UAG D) UGA To'g'ri javob: B) AUG ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 24 7. Yo'sinlarning hayot siklida qaysi bo'g'in ustunlik qiladi? A) Protalliy B) Sporofit C) Gametofit D) Murtak To'g'ri javob: C) Gametofit✔ 8. Yurak sikli 0,8 s bo'lib, unda bo'lmachalar qisqarishi 0,1 s va qorinchalar qisqarishi 0,3 s davom etsa, umumiy pauza necha soniya? A) 0,4 s B) 0,5 s C) 0,2 s D) 0,3 s To'g'ri javob: A) 0,4 s ✔ 9. Qo'sh zanjirli DNK fragmentining uzunligi 68 nm. Unda nechta nukleotid bor (qo'shni nukleotidlar orasidagi masofa 0,34 nm)? A) 200 B) 136 C) 400 D) 800 To'g'ri javob: C) 400 ✔ 10. Ninabargli o'simliklardan qaysi biri qishga barglarini (ninalarini) to'kadi? A) Qarag'ay B) Qoraqarag'ay (el) C) Archa D) Tilog'och To'g'ri javob: D) Tilog'och ✔ 11. Hujayrada 4 mol glyukozadan 3 moli to'liq oksidlandi, 1 moli faqat glikolizga uchradi. Necha mol CO2 ajralgan? A) 24 B) 18 C) 12 D) 6 To'g'ri javob: B) 18 ✔ 12. Bo'g'imoyoqlilar qanday qon aylanish sistemasiga ega? A) Ikki doirali yopiq B) Yopiq C) Ochiq D) Qon aylanish sistemasi yo'q To'g'ri javob: C) Ochiq ✔ 13. DNK ning qo'sh spiral modelini 1953-yilda kimlar taklif etgan? A) E. Chargaff va R. Virxov B) G. Mendel va T. Morgan C) N. Vavilov va I. Michurin D) J. Uotson va F. Krik To'g'ri javob: D) J. Uotson va F. Krik ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 25 14. Tahliliy chatishtirishda avlodlar quyidagicha taqsimlandi: AaBb – 42%, aabb – 42%, Aabb – 8%, aaBb – 8%. A va B genlari orasidagi masofa qancha? A) 42 sM B) 8 sM C) 16 sM D) 84 sM To'g'ri javob: C) 16 sM✔ 15. Lizosomalarning asosiy vazifasini ko'rsating. A) Bo'linish dukining shakllanishini ta'minlash B) Yorug'lik energiyasini yutib, ATF hosil qilish C) Oqsillarni sintezlash va membranaga joylash D) Organik moddalarni gidrolitik fermentlar yordamida parchalash To'g'ri javob: D) Organik moddalarni gidrolitik fermentlar yordamida parchalash ✔ 16. Ikki diduragay geterozigota o'zaro chatishtirildi (genlar mustaqil). Avlodda ikkala gen bo'yicha geterozigotalar ulushi qancha? A) 1/4 B) 1/8 C) 9/16 D) 1/16 To'g'ri javob: A) 1/4 ✔ 17. Kaktus va aloe kabi o'simliklarda yaxshi rivojlangan asosiy to'qima turi qaysi? A) Suv saqlovchi to'qima B) Assimilyatsiya to'qimasi C) Sut naychalari D) Havo saqlovchi to'qima To'g'ri javob: A) Suv saqlovchi to'qima ✔ 18. Hiqildoqda ovoz hosil qiluvchi tuzilmalar qaysilar? A) Bronxiolalar B) Hiqildoq usti tog'ayi C) Tovush paychalari D) Alveolalar To'g'ri javob: C) Tovush paychalari ✔ 19. Elaksimon naylar qanday tuzilishga ega? A) Tirik, ko'p yadroli, xloroplastli B) O'lik, ichi havo bilan to'lgan C) O'lik, qobig'i yog'ochlangan D) Tirik, yadrosiz, yo'ldosh hujayrali To'g'ri javob: D) Tirik, yadrosiz, yo'ldosh hujayrali ✔ 20. Quyidagilardan qaysi biri O'zbekistondagi muhofaza etiladigan tabiiy hudud (qo'riqxona) hisoblanadi? A) Tuyamo'yin B) Chatqol C) Mingbuloq D) Chorvoq To'g'ri javob: B) Chatqol ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 26 21. Genetik kodda jami nechta kodon (triplet) mavjud? A) 16 B) 64 C) 61 D) 20 To'g'ri javob: B) 64✔ 22. iRNK ketma-ketligi: AUG GCA UUU GGC UAA. Ushbu iRNK asosida sintezlanadigan polipeptid nechta aminokislotadan iborat? A) 4 B) 3 C) 5 D) 15 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 23. Redutsentlarning ekotizimdagi vazifasi nima? A) O'lik organik qoldiqlarni mineral moddalargacha parchalash B) Atmosferaga kislorod chiqarish C) Quyosh energiyasidan organik modda hosil qilish D) O'txo'r hayvonlarni iste'mol qilish To'g'ri javob: A) O'lik organik qoldiqlarni mineral moddalargacha parchalash ✔ 24. Odam umurtqa pog'onasining ko'krak bo'limida nechta umurtqa bor? A) 10 ta B) 12 ta C) 7 ta D) 5 ta To'g'ri javob: B) 12 ta ✔ 25. Hasharotlarning yurish oyoqlari tananing qaysi bo'limiga birikkan? A) Ko'krakka B) Boshga C) Bosh-ko'krakka D) Qoringa To'g'ri javob: A) Ko'krakka ✔ 26. Oq planariya qaysi tipga mansub? A) Yassi chuvalchanglar B) Halqali chuvalchanglar C) To'garak chuvalchanglar D) Bo'shliqichlilar To'g'ri javob: A) Yassi chuvalchanglar ✔ 27. Murakkabguldoshlar oilasiga xos to'pgul turi qaysi? A) Murakkab boshoq B) Shingil C) So'ta D) Savatcha To'g'ri javob: D) Savatcha ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 27 28. Umurtqa pog'onasining qaysi bo'limlarida oldinga qaragan egilishlar (lordozlar) bo'ladi? A) Bel va dumg'aza bo'limlarida B) Bo'yin va bel bo'limlarida C) Bo'yin va ko'krak bo'limlarida D) Ko'krak va dumg'aza bo'limlarida To'g'ri javob: B) Bo'yin va bel bo'limlarida✔ 29. Hujayra massasining taxminan 98% ini qaysi to'rt element tashkil etadi? A) Fe, Mg, Ca, K B) O, C, H, N C) C, Fe, I, Zn D) P, S, Na, Cl To'g'ri javob: B) O, C, H, N ✔ 30. Qo'shni o'simlik hujayralari sitoplazmasini qobiqdagi teshikchalar orqali bog'lovchi iplar qanday ataladi? A) Kiprikchalar B) Plazmodesmalar C) Mikrovorsinkalar D) Xivchinlar To'g'ri javob: B) Plazmodesmalar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 28 6-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Makkajo'xori poyasining pastki bo'g'imlaridan o'sib chiqib, uni tik tutib turuvchi ildizlar qanday ataladi? A) So'rg'ich ildizlar B) Tirgovich ildizlar C) Havo ildizlari D) Ildiz tuganaklari To'g'ri javob: B) Tirgovich ildizlar✔ 2. Homila va ona organizmi o'rtasida moddalar almashinuvi qaysi a'zo orqali amalga oshadi? A) Sariqlik xaltasi B) Bachadon bo'yni C) Amnion D) Yo'ldosh (platsenta) To'g'ri javob: D) Yo'ldosh (platsenta) ✔ 3. Paleozoy erasining toshko'mir davrida qaysi o'simliklar keng tarqalgan? A) Faqat bir hujayrali suvo'tlar B) Gulli o'simliklar C) Daraxtsimon qirqquloqlar, qirqbo'g'imlar va plaunlar D) Hozirgi ninabarglilar To'g'ri javob: C) Daraxtsimon qirqquloqlar, qirqbo'g'imlar va plaunlar ✔ 4. Oqsillar parchalanishining organizmdan chiqariladigan asosiy azotli oxirgi mahsuloti qaysi? A) Mochevina B) Glukoza C) Glikogen D) Glitserin To'g'ri javob: A) Mochevina ✔ 5. Panmiksiya nima? A) Turlararo duragaylanish B) Populyatsiyalarning hududiy ajralishi C) Populyatsiyada individlarning erkin, tasodifiy chatishishi D) Faqat yaqin qarindoshlarning chatishishi To'g'ri javob: C) Populyatsiyada individlarning erkin, tasodifiy chatishishi ✔ 6. Odamda AB0 qon guruhlari sistemasini nechta allel belgilaydi? A) 3 B) 4 C) 2 D) 6 To'g'ri javob: A) 3 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 29 7. Dominant epistazga xos ajralish qaysi? A) 9 : 6 : 1 B) 9 : 7 C) 15 : 1 D) 12 : 3 : 1 To'g'ri javob: D) 12 : 3 : 1✔ 8. Tuxum hujayra spermatozoiddan qaysi xususiyati bilan farq qiladi? A) Sitoplazmasi juda kam B) Xivchinlari bo'ladi C) Xromosomalari soni ikki marta ko'p D) Zaxira oziq moddalarga boy va harakatsiz To'g'ri javob: D) Zaxira oziq moddalarga boy va harakatsiz ✔ 9. Qushlarda qo'sh nafas olish nimaning hisobiga amalga oshadi? A) Teri nafasi B) Jabra yoriqlari C) Havo xaltalari D) Diafragma To'g'ri javob: C) Havo xaltalari ✔ 10. Analogik organlarga misol keltiring. A) Kitning suzgichi va ko'rshapalak qanoti B) Kapalak va qush qanotlari C) Odam qo'li va otning old oyog'i D) Zirk tikani va no'xat jingalagi To'g'ri javob: B) Kapalak va qush qanotlari ✔ 11. Urug'siz tarvuz qanday olinadi? A) Inbriding orqali gomozigota liniya olish orqali B) Gaploid o'simliklarni ko'paytirish orqali C) Diploid navlarni o'zidan changlantirish orqali D) Tetraploid va diploid shakllarni chatishtirib, triploid o'simlik olish orqali To'g'ri javob: D) Tetraploid va diploid shakllarni chatishtirib, triploid o'simlik olish orqali ✔ 12. Chechakka qarshi birinchi emlashni (vaksinatsiyani) 1796-yilda o'tkazgan olim kim? A) Ilya Mechnikov B) Robert Kox C) Edvard Jenner D) Lui Paster To'g'ri javob: C) Edvard Jenner ✔ 13. Qushlarda qaysi jins geterogametali (ZW) hisoblanadi? A) Urg'ochi B) Jins harorat bilan belgilanadi C) Erkak D) Ikkala jins ham To'g'ri javob: A) Urg'ochi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 30 14. Tayoqchasimon bakteriyalar qanday ataladi? A) Batsillalar B) Spirillalar C) Vibrionlar D) Kokklar To'g'ri javob: A) Batsillalar✔ 15. Viruslarni 1892-yilda tamaki mozaikasi kasalligini o'rganish natijasida kashf etgan olim kim? A) S.N. Vinogradskiy B) L. Paster C) R. Kox D) D.I. Ivanovskiy To'g'ri javob: D) D.I. Ivanovskiy ✔ 16. Tuxum qo'yib ko'payadigan sutemizuvchilar (birlamchi hayvonlar) qaysi? A) Kenguru va koala B) O'rdakburun va exidna C) Ko'rshapalak va kit D) Tipratikan va ko'rsichqon To'g'ri javob: B) O'rdakburun va exidna ✔ 17. Mendelning birinchi qonuni qanday ataladi? A) Belgilarning ajralish qonuni B) Birikkan irsiylanish qonuni C) Birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni D) Belgilarning mustaqil irsiylanish qonuni To'g'ri javob: C) Birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni ✔ 18. Odamda nechta juft orqa miya nervlari bor? A) 12 juft B) 31 juft C) 33 juft D) 24 juft To'g'ri javob: B) 31 juft ✔ 19. Monoklonal antitelalar olinadigan gibridoma qaysi hujayralarning qo'shilishidan hosil qilinadi? A) B-limfotsit va o'sma (mieloma) hujayrasi B) Tuxum hujayra va spermatozoid C) Neyron va muskul hujayrasi D) Eritrotsit va trombotsit To'g'ri javob: A) B-limfotsit va o'sma (mieloma) hujayrasi ✔ 20. Biogaz (metan) olishda organik chiqindilarni qaysi mikroorganizmlar parchalaydi? A) Achitqi zamburug'lari B) Yashil suvo'tlar C) Sianobakteriyalar D) Metan hosil qiluvchi mikroorganizmlar To'g'ri javob: D) Metan hosil qiluvchi mikroorganizmlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 31 21. Bitta hujayra ketma-ket 5 marta mitoz yo'li bilan bo'linsa, nechta hujayra hosil bo'ladi? A) 25 B) 10 C) 64 D) 32 To'g'ri javob: D) 32✔ 22. Makkajo'xori, terak va yong'oq asosan qanday changlanadi? A) Shamol yordamida B) Suv yordamida C) Hasharotlar yordamida D) Qushlar yordamida To'g'ri javob: A) Shamol yordamida ✔ 23. Tuxumdan ko'r va yalang'och holda chiqib, uzoq vaqt ota-ona qaramog'ida bo'ladigan qushlar qanday ataladi? A) Ko'chmanchi qushlar B) Jo'jali (ochiq yerda yuruvchi) qushlar C) Uchmaydigan qushlar D) Polaponli (uyada boqiladigan) qushlar To'g'ri javob: D) Polaponli (uyada boqiladigan) qushlar ✔ 24. Ichki sekretsiya bezlarining tashqi sekretsiya bezlaridan asosiy farqi nimada? A) Chiqarish yo'li bo'lmaydi, gormonlarni bevosita qonga chiqaradi B) Faqat ferment ishlab chiqaradi C) Sekretini maxsus yo'l orqali tana bo'shliqlariga chiqaradi D) Faqat teri yuzasiga sekret chiqaradi To'g'ri javob: A) Chiqarish yo'li bo'lmaydi, gormonlarni bevosita qonga chiqaradi ✔ 25. Mitoz anafazasida qanday jarayon sodir bo'ladi? A) Opa-singil xromatidalar qutblarga tarqaladi B) Yadro qobig'i qayta hosil bo'ladi C) DNK miqdori ikki marta ortadi D) Gomologik xromosomalar konyugatsiyalanadi To'g'ri javob: A) Opa-singil xromatidalar qutblarga tarqaladi ✔ 26. «Turlarning paydo bo'lishi» asarining muallifi va nashr etilgan yili qaysi? A) K. Linney, 1735-yil B) J. B. Lamark, 1809-yil C) Ch. Darvin, 1859-yil D) A. Uolles, 1900-yil To'g'ri javob: C) Ch. Darvin, 1859-yil ✔ 27. Sabzi va shivit (ukrop)ga xos to'pgul turi qaysi? A) So'ta B) Oddiy soyabon C) Savatcha D) Murakkab soyabon To'g'ri javob: D) Murakkab soyabon ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 32 28. Meyozning qaysi fazasida gomologik xromosomalar konyugatsiyasi va krossingover sodir bo'ladi? A) I profazada B) II anafazada C) II profazada D) I metafazada To'g'ri javob: A) I profazada✔ 29. Autbriding nima? A) O'zidan changlantirish B) Vegetativ ko'paytirish C) Yaqin qarindoshlarni chatishtirish D) Qarindosh bo'lmagan organizmlarni chatishtirish To'g'ri javob: D) Qarindosh bo'lmagan organizmlarni chatishtirish ✔ 30. Sudralib yuruvchilarning terisi qanday tuzilgan? A) Quruq, muguz tangachalar bilan qoplangan B) Patlar bilan qoplangan C) Suyak tangachalar va shilimshiq bilan qoplangan D) Shilliq, bezlarga boy To'g'ri javob: A) Quruq, muguz tangachalar bilan qoplangan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 33 7-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Dukkakdoshlar ildizidagi tuganaklarda yashovchi bakteriyalar qanday ahamiyatga ega? A) Kraxmalni glukozagacha parchalaydi B) Ildizni zararkunandalardan saqlaydi C) Havodagi erkin azotni o'zlashtiradi D) Fotosintez orqali kislorod ajratadi To'g'ri javob: C) Havodagi erkin azotni o'zlashtiradi✔ 2. Ekologik suksessiya nima? A) Turlarning bir hududdan boshqasiga ko'chishi B) Ekotizimlarning vaqt davomida qonuniy almashinishi C) Moddalarning biogen aylanishi D) Populyatsiya sonining mavsumiy tebranishi To'g'ri javob: B) Ekotizimlarning vaqt davomida qonuniy almashinishi ✔ 3. Agrotsenozning tabiiy biogeotsenozdan farqi nimada? A) Turlar xilma-xilligi kam va inson aralashuvisiz barqaror emas B) Unda produtsentlar bo'lmaydi C) Turlar xilma-xilligi ko'p va o'zini o'zi boshqaradi D) Unda moddalar aylanishi to'liq yopiq To'g'ri javob: A) Turlar xilma-xilligi kam va inson aralashuvisiz barqaror emas ✔ 4. No'xat hujayrasida 2n=14. Meyoz natijasida hosil bo'lgan mikrosporada nechta xromosoma bo'ladi? A) 7 B) 28 C) 14 D) 21 To'g'ri javob: A) 7 ✔ 5. Turlarni ikki so'zli (binar) nomlash usulini sistematikaga kiritgan olim kim? A) Karl Linney B) Teofrast C) Charlz Darvin D) Jan Batist Lamark To'g'ri javob: A) Karl Linney ✔ 6. Oqsil tabiiy fazoviy strukturasining buzilishi nima deyiladi? A) Replikatsiya B) Translyatsiya C) Renaturatsiya D) Denaturatsiya To'g'ri javob: D) Denaturatsiya ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 34 7. Suyakka elastiklik beruvchi organik modda qanday ataladi? A) Keratin B) Melanin C) Ossein D) Gemoglobin To'g'ri javob: C) Ossein✔ 8. Glikoliz hujayraning qaysi qismida boradi? A) Yadroda B) Xloroplast stromasida C) Sitoplazmada D) Mitoxondriya matriksida To'g'ri javob: C) Sitoplazmada ✔ 9. Genlari mustaqil irsiylanadigan AaBBCcDdee genotipli organizm necha xil gameta hosil qiladi? A) 32 B) 4 C) 16 D) 8 To'g'ri javob: D) 8 ✔ 10. Katta qon aylanish doirasi yurakning qaysi bo'limida tugaydi? A) Chap bo'lmachada B) Chap qorinchada C) O'ng qorinchada D) O'ng bo'lmachada To'g'ri javob: D) O'ng bo'lmachada ✔ 11. Daltonizm bo'yicha tashuvchi ayol (XDXd) va daltonik erkak (XdY) oilasida daltonik qiz tug'ilish ehtimoli jami farzandlarga nisbatan qancha? A) 12,5% B) 50% C) 0% D) 25% To'g'ri javob: D) 25% ✔ 12. Yomg'ir chuvalchangida ayirish organlari qanday ataladi? A) Protonefridiylar B) Metanefridiylar C) Yashil bezlar D) Malpigi naychalari To'g'ri javob: B) Metanefridiylar ✔ 13. Odamning somatik hujayralarida nechta xromosoma bo'ladi? A) 23 ta B) 44 ta C) 46 ta D) 48 ta To'g'ri javob: C) 46 ta ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 35 14. Fotosintez natijasida 360 g glyukoza hosil bo'ldi. Necha mol kislorod ajralgan (M(C6H12O6) = 180 g/mol)? A) 2 B) 12 C) 24 D) 6 To'g'ri javob: B) 12✔ 15. Po'kak to'qimasi hujayralari qanday xususiyatga ega? A) O'lik, ichi bo'sh naylar B) Tirik, cho'zinchoq va yadrosiz C) O'lik, qobig'i suberin shimigan D) Tirik, xloroplastlarga boy To'g'ri javob: C) O'lik, qobig'i suberin shimigan ✔ 16. Bitta xromosomada joylashgan genlar orasidagi masofalar: A–B 8 sM, B–C 12 sM, A–C 20 sM. Genlarning xromosomadagi joylashish tartibini aniqlang. A) A–B–C B) B–A–C C) A–C–B D) C–A–B To'g'ri javob: A) A–B–C ✔ 17. Hayvonlarning qishki uyquga ketishi qaysi omillarga moslanish hisoblanadi? A) Raqiblarning ko'payishiga B) Kun uzunligining ortishiga C) Namlikning ortishiga D) Haroratning pasayishi va oziq yetishmasligiga To'g'ri javob: D) Haroratning pasayishi va oziq yetishmasligiga ✔ 18. Yomg'ir chuvalchangi qanday qon aylanish sistemasiga ega? A) Ochiq B) Aralash C) Yopiq D) Qon aylanish sistemasi yo'q To'g'ri javob: C) Yopiq ✔ 19. Tolerantlik qonuni qaysi olimga tegishli? A) Ch. Elton B) R. Lindeman C) Yu. Libix D) V. Shelford To'g'ri javob: D) V. Shelford ✔ 20. Voyaga yetgan odam skeleti taxminan nechta suyakdan iborat? A) 206 B) 256 C) 156 D) 306 To'g'ri javob: A) 206 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 36 21. ATF molekulasi tarkibiga qaysi uglevod kiradi? A) Riboza B) Dezoksiriboza C) Fruktoza D) Glyukoza To'g'ri javob: A) Riboza✔ 22. Hujayra shirasi bilan to'lgan yirik markaziy vakuola qaysi hujayralarga xos? A) O'simliklarning yetuk hujayralariga B) Odam eritrotsitlariga C) Bakteriya hujayralariga D) Hayvonlarning nerv hujayralariga To'g'ri javob: A) O'simliklarning yetuk hujayralariga ✔ 23. Bolalarda D vitamini yetishmasligidan suyaklarning yumshab, qiyshayishi bilan kechadigan kasallik qaysi? A) Pellagra B) Raxit C) Beri-beri D) Singa To'g'ri javob: B) Raxit ✔ 24. Fotosintez natijasida 90 g glukoza hosil bo'lsa, normal sharoitda necha litr kislorod ajraladi? A) 67,2 l B) 22,4 l C) 44,8 l D) 134,4 l To'g'ri javob: A) 67,2 l ✔ 25. Dukkakdoshlar (kapalakguldoshlar) gulida nechta changchi bo'ladi? A) 5 ta erkin B) 10 ta (9 tasi qo'shilgan, 1 tasi erkin) C) Ko'p sonli, iplari naycha hosil qilgan D) 6 ta (4 uzun, 2 kalta) To'g'ri javob: B) 10 ta (9 tasi qo'shilgan, 1 tasi erkin) ✔ 26. Genlari mustaqil irsiylanadigan AaBb genotipli organizm necha xil gameta hosil qiladi? A) 4 B) 16 C) 2 D) 8 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 27. Eukariot hujayrada transkripsiya asosan qayerda boradi? A) Yadroda B) Ribosomada C) Golji apparatida D) Lizosomada To'g'ri javob: A) Yadroda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 37 28. Barg epidermasida gaz almashinuvi va suv bug'latishni ta'minlovchi tuzilma qanday ataladi? A) Og'izcha B) Yasmiqcha C) Gidatoda D) Sorus To'g'ri javob: A) Og'izcha✔ 29. Hujayrada 5 mol glyukoza parchalandi, shundan 3 moli to'liq oksidlandi, qolgani faqat glikolizga uchradi. Jami necha mol ATF hosil bo'lgan? A) 114 B) 190 C) 118 D) 124 To'g'ri javob: C) 118 ✔ 30. Asalari ishchi arisi hujayralarida 2n=32. Erkak ari (truten) somatik hujayralarida nechta xromosoma bo'ladi? A) 32 B) 16 C) 8 D) 64 To'g'ri javob: B) 16 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 38 8-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Teri epidermisi, soch va tirnoqlar qaysi murtak varag'idan hosil bo'ladi? A) Ektodermadan B) Mezodermadan C) Entodermadan D) Xordadan To'g'ri javob: A) Ektodermadan✔ 2. Aa genotipli o'simlik ketma-ket 3 avlod davomida o'zidan changlantirildi. Uchinchi avlodda geterozigotalar ulushi qancha bo'ladi? A) 12,5% B) 25% C) 6,25% D) 50% To'g'ri javob: A) 12,5% ✔ 3. Penitsillin antibiotigi qaysi organizmdan olinadi? A) Xamirturush zamburug'idan B) Penitsill zamburug'idan C) Mukor zamburug'idan D) Sut kislotali bakteriyalardan To'g'ri javob: B) Penitsill zamburug'idan ✔ 4. Genotip va muhit ta'sirining o'zaro birgalikda namoyon bo'lishi natijasida shakllangan belgilar majmui nima deyiladi? A) Genotip B) Kariotip C) Genom D) Fenotip To'g'ri javob: D) Fenotip ✔ 5. Uzoq (turlararo) duragaylarning pushtsizligiga asosiy sabab nima? A) Meyozda gomologik xromosomalar konyugatsiyasining buzilishi B) Ularning gaploid bo'lishi C) Ularda mitozning bo'lmasligi D) Ularda DNK replikatsiyasining yo'qligi To'g'ri javob: A) Meyozda gomologik xromosomalar konyugatsiyasining buzilishi ✔ 6. Sun'iy tanlashning tabiiy tanlanishdan asosiy farqi nimada? A) U million yillar davom etadi B) U faqat yovvoyi turlarda boradi C) Inson uchun foydali belgilar saqlanadi D) Organizmning o'zi uchun foydali belgilar saqlanadi To'g'ri javob: C) Inson uchun foydali belgilar saqlanadi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 39 7. Polimeraza zanjir reaksiyasi (PZR) nima uchun qo'llaniladi? A) Oqsillarni aminokislotalarga parchalash uchun B) Xromosomalarni bo'yash uchun C) Turli hujayralarni qo'shish uchun D) DNK ning muayyan qismini ko'p marta nusxalash uchun To'g'ri javob: D) DNK ning muayyan qismini ko'p marta nusxalash uchun✔ 8. 1 g yog' to'liq oksidlanganda 38,9 kJ energiya ajraladi. 50 g yog' oksidlanganda qancha energiya ajraladi? A) 1945 kJ B) 880 kJ C) 3890 kJ D) 389 kJ To'g'ri javob: A) 1945 kJ ✔ 9. Bir sutkada 170 l birlamchi siydik hosil bo'lib, 1,5 l ikkilamchi siydik ajralsa, qancha suyuqlik qayta so'rilgan? A) 168,5 l B) 158,5 l C) 171,5 l D) 155 l To'g'ri javob: A) 168,5 l ✔ 10. Drozofila (2n = 8) hujayrasida meyozning II metafazasida nechta xromatida bo'ladi? A) 8 B) 16 C) 4 D) 2 To'g'ri javob: A) 8 ✔ 11. Bug'doy va arpaning to'pguli qanday ataladi? A) Murakkab boshoq B) Ro'vak C) So'ta D) Shingil To'g'ri javob: A) Murakkab boshoq ✔ 12. Gastrulyatsiya natijasida qanday murtak hosil bo'ladi? A) Bir qavatli pufakchasimon murtak B) Ikki qavatli (keyinroq uch qavatli) murtak C) Nerv nayi shakllangan murtak D) Bo'shliqsiz zich hujayralar to'dasi To'g'ri javob: B) Ikki qavatli (keyinroq uch qavatli) murtak ✔ 13. Individual tanlashning afzalligi nimada? A) Ko'p individ birdaniga tanlanadi B) Genetik nazorat talab qilinmaydi C) Uni o'zidan changlanuvchilarda qo'llab bo'lmaydi D) Tanlanganlarning genotipini avlodi bo'yicha nazorat qilish mumkin To'g'ri javob: D) Tanlanganlarning genotipini avlodi bo'yicha nazorat qilish mumkin ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 40 14. Kemiruvchilarning tish tizimiga xos belgi qaysi? A) Tishlari bir xil, konussimon va mayda B) Qoziq tishlari juda yirik, kurak tishlari mayda C) Kurak tishlari umrbod o'sadi, qoziq tishlari yo'q D) Kurak tishlari yo'q, oziq tishlari yassi To'g'ri javob: C) Kurak tishlari umrbod o'sadi, qoziq tishlari yo'q✔ 15. Populyatsiyada albinizm (aa) chastotasi 1/10 000. Xardi–Vaynberg qonuniga ko'ra geterozigota tashuvchilar ulushi taxminan qancha? A) 2% B) 20% C) 1% D) 0,01% To'g'ri javob: A) 2% ✔ 16. No'xat va loviya mevasi qanday ataladi? A) Don B) Dukkak C) Ko'sak D) Qo'zoq To'g'ri javob: B) Dukkak ✔ 17. Tahliliy chatishtirishda tekshirilayotgan organizm qanday genotipli organizm bilan chatishtiriladi? A) Retsessiv gomozigota (aa) B) Poliploid (AAaa) C) Geterozigota (Aa) D) Dominant gomozigota (AA) To'g'ri javob: A) Retsessiv gomozigota (aa) ✔ 18. Sog'lom odamning ikkilamchi siydigida qaysi modda normada bo'lmaydi? A) Suv B) Natriy xlorid C) Mochevina D) Glukoza To'g'ri javob: D) Glukoza ✔ 19. Oq mog'or (mukor) mitseliyi qanday tuzilishga ega? A) Bitta tarmoqlangan ko'p yadroli hujayradan iborat B) Ko'p hujayrali, to'siqli gifalardan iborat C) Yakka-yakka bir yadroli hujayralardan iborat D) Ipsimon, xloroplastli hujayralardan iborat To'g'ri javob: A) Bitta tarmoqlangan ko'p yadroli hujayradan iborat ✔ 20. Zamburug'larning vegetativ tanasi qanday ataladi? A) Mitseliy B) Rizom C) Protalliy D) Tallom To'g'ri javob: A) Mitseliy ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 41 21. Ko'l baqasining yuragi nechta kameradan iborat? A) Ikki kamerali B) Uch kamerali (1 bo'lmacha, 2 qorincha) C) Uch kamerali (2 bo'lmacha, 1 qorincha) D) To'rt kamerali To'g'ri javob: C) Uch kamerali (2 bo'lmacha, 1 qorincha)✔ 22. To'liq dominantlik va mustaqil irsiylanishda diduragay chatishtirishning F2 avlodida fenotip bo'yicha ajralish qanday? A) 3 : 1 B) 1 : 1 : 1 : 1 C) 9 : 3 : 3 : 1 D) 1 : 2 : 1 To'g'ri javob: C) 9 : 3 : 3 : 1 ✔ 23. No'xatning gajaklari qaysi organning shakli o'zgargan ko'rinishi hisoblanadi? A) Novda B) Ildiz C) Gul bandi D) Barg To'g'ri javob: D) Barg ✔ 24. Turning ekologik mezoni nimani ifodalaydi? A) Tarqalgan hududini B) Tashqi va ichki tuzilishini C) Turning hayot sharoitlari va oziqlanish usuli majmuini D) Xromosomalar to'plamini To'g'ri javob: C) Turning hayot sharoitlari va oziqlanish usuli majmuini ✔ 25. Karam va turpga xos to'pgul turi qaysi? A) Boshoq B) Soyabon C) Shingil D) Savatcha To'g'ri javob: C) Shingil ✔ 26. No'xat (2n = 14) gametasida nechta xromosoma bor? A) 7 B) 21 C) 28 D) 14 To'g'ri javob: A) 7 ✔ 27. Chala dominantlikka klassik misol qaysi? A) Nomozshomgul gulining rangi B) Odamda IV qon guruhi C) No'xat urug'ining sariq rangi D) Odamda gemofiliya To'g'ri javob: A) Nomozshomgul gulining rangi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 42 28. Umumiy degeneratsiyaga misol keltiring. A) Qushlarda patlarning paydo bo'lishi B) Sutemizuvchilarda sut bezlarining paydo bo'lishi C) Zarpechakda barg va ildizlarning yo'qolishi D) Gulli o'simliklarda qo'sh urug'lanish To'g'ri javob: C) Zarpechakda barg va ildizlarning yo'qolishi✔ 29. Yog'larning parchalanish mahsulotlari (glitserin va yog' kislotalari) ingichka ichakda asosan qayerga so'riladi? A) O't yo'llariga B) Siydikka C) Limfaga D) Arterial qonga To'g'ri javob: C) Limfaga ✔ 30. Qushlar suyaklarining kovak va havo bilan to'lgan bo'lishi qanday ahamiyatga ega? A) Tana haroratini doimiy pasaytiradi B) Suyaklarni egiluvchan va yumshoq qiladi C) Tana yengil bo'lib, uchishni osonlashtiradi D) Qon yaratish jarayonini kuchaytiradi To'g'ri javob: C) Tana yengil bo'lib, uchishni osonlashtiradi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 43 9-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Daltonik ayol (XdXd) va normal ko'ruvchi erkak (XDY) oilasida o'g'illarning necha foizi daltonik bo'ladi? A) 0% B) 100% C) 50% D) 25% To'g'ri javob: B) 100%✔ 2. Diduragay geterozigota (AaBb) birinchi gen bo'yicha retsessiv gomozigota, ikkinchi gen bo'yicha geterozigota organizm bilan chatishtirildi (genlar mustaqil). Avlodda ikkala gen bo'yicha retsessiv gomozigotalar ulushi qancha? A) 1/16 B) 3/8 C) 1/4 D) 1/8 To'g'ri javob: D) 1/8 ✔ 3. Ribosoma subbirliklari hujayraning qaysi qismida hosil bo'ladi? A) Silliq endoplazmatik to'rda B) Lizosomada C) Yadrochada D) Golji apparatida To'g'ri javob: C) Yadrochada ✔ 4. Tinch holatda nafas olishda qaysi muskullar qisqaradi? A) Faqat ichki qovurg'alararo muskullar B) Diafragma va tashqi qovurg'alararo muskullar C) Qorin pressi va ichki qovurg'alararo muskullar D) Ko'krak va yelka kamari muskullari To'g'ri javob: B) Diafragma va tashqi qovurg'alararo muskullar ✔ 5. Gulxayridoshlar gulida changchilar qanday joylashadi? A) 6 ta: 4 tasi uzun, 2 tasi kalta B) 3 ta, osilib turuvchi changdonli C) Ko'p sonli, iplari naychaga qo'shilgan D) 10 ta: 9 tasi qo'shilgan, 1 tasi erkin To'g'ri javob: C) Ko'p sonli, iplari naychaga qo'shilgan ✔ 6. «O't → quyon → tulki» oziq zanjirida tulki 8 kg biomassa hosil qilishi uchun 10% qoidasiga ko'ra necha kg o't kerak? A) 80 kg B) 8000 kg C) 160 kg D) 800 kg To'g'ri javob: D) 800 kg ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 44 7. Ota-onaning ikkalasi ham IV (AB) qon guruhiga ega. Ularning farzandlarida qaysi qon guruhi uchramaydi? A) II (A) B) III (B) C) IV (AB) D) I (0) To'g'ri javob: D) I (0)✔ 8. Odamda quloq suprasining tukliligi (gipertrixoz) Y-xromosoma bilan birikkan belgi. Otasi shu belgiga ega bo'lsa, o'g'illarining necha foizida bu belgi namoyon bo'ladi? A) 50% B) 100% C) 25% D) 0% To'g'ri javob: B) 100% ✔ 9. Krebs sikli mitoxondriyaning qaysi qismida boradi? A) Tashqi membrana yuzasida B) Tashqi membranasida C) Matriksida D) Membranalararo bo'shlig'ida To'g'ri javob: C) Matriksida ✔ 10. Kosmik kemalarda kislorod manbai sifatida sinab ko'rilgan bir hujayrali yashil suvo't qaysi? A) Xlorella B) Laminariya C) Spirogira D) Porfira To'g'ri javob: A) Xlorella ✔ 11. Bitta aminokislotani kodlovchi birlik (kodon) nechta nukleotiddan iborat? A) 2 B) 1 C) 3 D) 4 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 12. Qon ivishi uchun quyidagi ionlardan qaysi biri zarur? A) Natriy ionlari B) Kaliy ionlari C) Kalsiy ionlari D) Xlor ionlari To'g'ri javob: C) Kalsiy ionlari ✔ 13. O'zbekistonda uchraydigan, chaqishi odam uchun xavfli bo'lgan zaharli o'rgimchak qaysi? A) Uy o'rgimchagi B) Krestovik C) Qoraqurt D) Kumush o'rgimchak To'g'ri javob: C) Qoraqurt ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 45 14. Tana massasining 7% qismini qon tashkil etsa, massasi 60 kg bo'lgan odamda necha kilogramm qon bo'ladi? A) 3,6 kg B) 4,2 kg C) 4,8 kg D) 6,0 kg To'g'ri javob: B) 4,2 kg✔ 15. O'simlik hujayrasi gipertonik eritmaga solinsa qanday hodisa kuzatiladi? A) Turgor bosimining ortishi B) Deplazmoliz C) Gemoliz D) Plazmoliz To'g'ri javob: D) Plazmoliz ✔ 16. Energiya almashinuvining tayyorgarlik bosqichida ajralgan energiya qanday holatda bo'ladi? A) NADF·H2 da to'planadi B) Glikogen shaklida saqlanadi C) Issiqlik sifatida tarqaladi D) To'liq ATF da to'planadi To'g'ri javob: C) Issiqlik sifatida tarqaladi ✔ 17. Kambiy poyada qaysi qismlar orasida joylashadi? A) Lub va yog'ochlik orasida B) Po'kak va po'stloq orasida C) Epiderma va po'kak orasida D) Yog'ochlik va o'zak orasida To'g'ri javob: A) Lub va yog'ochlik orasida ✔ 18. Ekotizimda moddalar aylanishini harakatga keltiruvchi asosiy energiya manbai nima? A) Shamol energiyasi B) Yer ichki issiqligi C) Oyning tortish kuchi D) Quyosh energiyasi To'g'ri javob: D) Quyosh energiyasi ✔ 19. Quyidagi uglevodlardan qaysi biri pentoza hisoblanadi? A) Dezoksiriboza B) Glyukoza C) Fruktoza D) Galaktoza To'g'ri javob: A) Dezoksiriboza ✔ 20. Spirogirada ikki ip hujayralari mazmunining o'zaro qo'shilishi bilan boradigan jinsiy jarayon qanday ataladi? A) Partenogenez B) Kurtaklanish C) Sporulyatsiya D) Konyugatsiya To'g'ri javob: D) Konyugatsiya ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 46 21. Bezgak chivinining og'iz apparati qanday tipda tuzilgan? A) Yalovchi B) Kemiruvchi C) Sanchib-so'ruvchi D) So'ruvchi xartumcha To'g'ri javob: C) Sanchib-so'ruvchi✔ 22. Energiya almashinuvining kislorodli bosqichi qaysi organoidda boradi? A) Golji apparatida B) Lizosomada C) Mitoxondriyada D) Xloroplastda To'g'ri javob: C) Mitoxondriyada ✔ 23. Nok mevasi etida uchraydigan qobig'i juda qalinlashgan «tosh hujayralar» (sklereidlar) qaysi to'qima turiga kiradi? A) O'tkazuvchi to'qima B) Hosil qiluvchi to'qima C) Ajratuvchi to'qima D) Mexanik to'qima To'g'ri javob: D) Mexanik to'qima ✔ 24. Dukkakli o'simliklar ildizidagi tugunak bakteriyalar qanday vazifani bajaradi? A) Kislorod ajratadi B) Fosfatlarni eritadi C) Fotosintez qiladi D) Atmosfera azotini bog'laydi To'g'ri javob: D) Atmosfera azotini bog'laydi ✔ 25. Fermentlar kimyoviy tabiatiga ko'ra asosan qanday moddalar hisoblanadi? A) Polisaxaridlar B) Mineral tuzlar C) Lipidlar D) Oqsillar To'g'ri javob: D) Oqsillar ✔ 26. Yomg'ir chuvalchangi qanday nafas oladi? A) Traxeyalar orqali B) Teri orqali C) Jabralar orqali D) O'pka xaltalari orqali To'g'ri javob: B) Teri orqali ✔ 27. Piyoz ildiz uchi hujayrasida 2n=16. Mitoz metafazasida bu hujayrada nechta xromatida bo'ladi? A) 16 B) 64 C) 8 D) 32 To'g'ri javob: D) 32 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 47 28. Ochiq urug'li o'simliklarning yopiq urug'lilardan asosiy farqi nimada? A) Ular spora orqali ko'payadi B) Meva hosil qilmaydi, urug'kurtagi ochiq C) Ularda o'tkazuvchi to'qimalar bo'lmaydi D) Ularda gametofit ustunlik qiladi To'g'ri javob: B) Meva hosil qilmaydi, urug'kurtagi ochiq✔ 29. Atmosferadagi ozon qatlami tirik organizmlarni nimadan himoya qiladi? A) Kosmik changdan B) Radioto'lqinlardan C) Qisqa to'lqinli ultrabinafsha nurlardan D) Infraqizil nurlardan To'g'ri javob: C) Qisqa to'lqinli ultrabinafsha nurlardan ✔ 30. O'simlik hujayrasini osh tuzining konsentrlangan eritmasiga solganda protoplastning qobiqdan ajralishi qanday ataladi? A) Plazmoliz B) Turgor C) Deplazmoliz D) Fagotsitoz To'g'ri javob: A) Plazmoliz ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 48 10-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Ch. Darvin fikricha uy tovuqlarining yovvoyi ajdodi qaysi? A) Kaklik B) Bankiv tovug'i C) Qirg'ovul D) Tuyaqush To'g'ri javob: B) Bankiv tovug'i✔ 2. Diploid to'plami 2n = 8 bo'lgan hujayra ketma-ket 3 marta mitoz bo'lindi. Hosil bo'lgan hujayralarda jami nechta xromosoma bor? A) 24 B) 32 C) 128 D) 64 To'g'ri javob: D) 64 ✔ 3. «Genetika» atamasini fanga kim kiritgan? A) K. Korrens B) G. Mendel C) U. Betson D) V. Iogansen To'g'ri javob: C) U. Betson ✔ 4. Xromosomalar sonining gaploid to'plamga karrali ravishda ortishi nima deyiladi? A) Aneuploidiya B) Poliploidiya C) Inversiya D) Translokatsiya To'g'ri javob: B) Poliploidiya ✔ 5. O'zidan changlanuvchi o'simliklarda toza liniyalar olish uchun qaysi tanlash qo'llaniladi? A) Tasodifiy tanlash B) Barqarorlashtiruvchi tanlanish C) Individual tanlash D) Massaviy tanlash To'g'ri javob: C) Individual tanlash ✔ 6. Kit va delfinlar qanday nafas oladi? A) O'pka bilan B) Jabra bilan C) Teri bilan D) Jabra va o'pka bilan To'g'ri javob: A) O'pka bilan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 49 7. Shimoliy bug'ularning asosiy ozuqasi hisoblangan butasimon lishaynik qaysi? A) Kladoniya B) Sfagnum C) Parmeliya D) Ksantoriya To'g'ri javob: A) Kladoniya✔ 8. Gulli o'simliklarda qo'sh urug'lanishni 1898-yilda kashf etgan olim kim? A) K.A. Timiryazev B) S.G. Navashin C) N.I. Vavilov D) I.V. Michurin To'g'ri javob: B) S.G. Navashin ✔ 9. Makkajo'xori seleksiyasida sitoplazmatik erkak pushtsizligidan qanday maqsadda foydalaniladi? A) Duragay urug' olishda ro'vaklarni qo'lda yulishni bartaraf etish uchun B) Yangi tur olish uchun C) Mutatsiyalar sonini kamaytirish uchun D) Poliploid shakllar olish uchun To'g'ri javob: A) Duragay urug' olishda ro'vaklarni qo'lda yulishni bartaraf etish uchun ✔ 10. Voyaga yetgan odamning bir jag'ida (yuqori yoki pastki) nechta katta oziq tish bo'ladi? A) 4 B) 8 C) 2 D) 6 To'g'ri javob: D) 6 ✔ 11. Divergensiya nima? A) Bir ajdoddan belgilari ajralib ketgan turli shakllarning kelib chiqishi B) Kelib chiqishi turlicha organizmlarda o'xshash belgilarning paydo bo'lishi C) Organlarning soddalashib ketishi D) Turlarning bir-biriga qo'shilib ketishi To'g'ri javob: A) Bir ajdoddan belgilari ajralib ketgan turli shakllarning kelib chiqishi ✔ 12. B1 vitamini yetishmasligidan qaysi kasallik kelib chiqadi? A) Raxit B) Beri-beri C) Singa D) Gemofiliya To'g'ri javob: B) Beri-beri ✔ 13. A vitamini yetishmasligi qanday kasallikka olib keladi? A) Beri-beri B) Raxit C) Shabko'rlik D) Singa To'g'ri javob: C) Shabko'rlik ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 50 14. Quyidagilardan qaysi biri uzoq duragaylashga misol bo'ladi? A) Bug'doy va javdarni chatishtirish B) Bir zotdagi qo'ylarni chatishtirish C) Aka-singil quyonlarni chatishtirish D) Ikki xil bug'doy navini chatishtirish To'g'ri javob: A) Bug'doy va javdarni chatishtirish✔ 15. Asalari trutnining somatik hujayralari qanday xromosoma to'plamiga ega? A) Tetraploid B) Triploid C) Diploid D) Gaploid To'g'ri javob: D) Gaploid ✔ 16. Yerning dastlabki atmosferasida deyarli bo'lmagan gaz qaysi? A) Ammiak B) Erkin kislorod (O2) C) Suv bug'i D) Metan To'g'ri javob: B) Erkin kislorod (O2) ✔ 17. Bug'doy donida zaxira oziq moddalar asosan qayerda to'planadi? A) Murtak poyachasida B) Meva qobig'ida C) Urug'pallada D) Endospermda To'g'ri javob: D) Endospermda ✔ 18. Tuganak bakteriyalar qaysi o'simliklar ildizida simbioz holda yashaydi? A) Butguldoshlar B) Ituzumdoshlar C) Dukkakdoshlar D) G'alladoshlar To'g'ri javob: C) Dukkakdoshlar ✔ 19. Sutemizuvchilarning yetilgan eritrotsitlari qanday xususiyatga ega? A) Yadroli, sharsimon B) Yadroli, oval shaklli C) Yadrosiz, cho'zinchoq oval D) Yadrosiz, ikki tomonlama botiq To'g'ri javob: D) Yadrosiz, ikki tomonlama botiq ✔ 20. Somatik mutatsiyalar haqidagi to'g'ri fikrni ko'rsating. A) Faqat gametalarda sodir bo'ladi B) Hech qachon fenotipda namoyon bo'lmaydi C) Jinsiy ko'payishda doim avlodga o'tadi D) Jinssiz ko'payishda avlodga o'tishi mumkin, jinsiy ko'payishda o'tmaydi To'g'ri javob: D) Jinssiz ko'payishda avlodga o'tishi mumkin, jinsiy ko'payishda o'tmaydi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 51 21. Gulli o'simliklarning yetilgan murtak xaltasi odatda nechta yadroga ega? A) 4 B) 2 C) 8 D) 6 To'g'ri javob: C) 8✔ 22. O'simlikning yer ustki qismlaridan, asosan barglar orqali suvning bug'lanishi qanday ataladi? A) Transpiratsiya B) Plazmoliz C) Gutatsiya D) Fotosintez To'g'ri javob: A) Transpiratsiya ✔ 23. Bakteriyalarda spora hosil bo'lishining asosiy biologik ahamiyati nimada? A) Jinsiy yo'l bilan ko'payish B) Noqulay sharoitni o'tkazish C) Faol harakatlanish D) Fotosintezni kuchaytirish To'g'ri javob: B) Noqulay sharoitni o'tkazish ✔ 24. Non xamirining ko'pchishiga qaysi gaz sabab bo'ladi? A) Kislorod B) Azot C) Karbonat angidrid D) Vodorod sulfid To'g'ri javob: C) Karbonat angidrid ✔ 25. Izolyatsiyaning evolyutsiyadagi ahamiyati nimada? A) Modifikatsion o'zgaruvchanlikni kuchaytiradi B) Populyatsiya sonini keskin oshiradi C) Populyatsiyalar orasida chatishishni cheklab, genetik farqlarni mustahkamlaydi D) Mutatsiyalar chastotasini oshiradi To'g'ri javob: C) Populyatsiyalar orasida chatishishni cheklab, genetik farqlarni mustahkamlaydi ✔ 26. Ko'rshapalaklar qorong'ida qanday mo'ljal oladi? A) Yer magnit maydoni orqali B) Infraqizil nurlarni sezib C) Exolokatsiya yordamida D) Faqat hid bilish orqali To'g'ri javob: C) Exolokatsiya yordamida ✔ 27. O'pka, jigar va oshqozon osti bezining epiteliysi qaysi murtak varag'idan rivojlanadi? A) Ektodermadan B) Entodermadan C) Blastomerlardan D) Mezodermadan To'g'ri javob: B) Entodermadan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 52 28. Urug'lanishdan so'ng urug'kurtakdan nima rivojlanadi? A) Endosperm B) Chang naychasi C) Meva D) Urug' To'g'ri javob: D) Urug'✔ 29. O'zbekistondagi Teshiktosh g'oridan topilgan qadimgi odam qoldiqlari qaysi guruhga mansub? A) Neandertallar B) Avstralopiteklar C) Kromanonlar D) Pitekantroplar To'g'ri javob: A) Neandertallar ✔ 30. Birikkan genlar orasidagi masofa ortishi bilan ular orasidagi krossingover chastotasi qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Ortadi C) Nolga teng bo'ladi D) Kamayadi To'g'ri javob: B) Ortadi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 53 11-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Xlorofill molekulasi tarkibida qaysi metall atomi bo'ladi? A) Mis B) Kalsiy C) Temir D) Magniy To'g'ri javob: D) Magniy✔ 2. Qaysi uglevod disaxarid hisoblanadi? A) Riboza B) Saxaroza C) Glyukoza D) Kraxmal To'g'ri javob: B) Saxaroza ✔ 3. Odamda nechta juft qovurg'a to'sh suyagiga bevosita birikadi (haqiqiy qovurg'alar)? A) 10 juft B) 12 juft C) 7 juft D) 5 juft To'g'ri javob: C) 7 juft ✔ 4. Nomozshomgulda gul rangi chala dominantlik bilan irsiylanadi: AA – qizil, Aa – pushti, aa – oq. Ikki pushti gulli o'simlik chatishtirilib, 200 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi pushti gulli? A) 200 B) 150 C) 50 D) 100 To'g'ri javob: D) 100 ✔ 5. Genlari mustaqil irsiylanadigan AaBbCcDd genotipli organizm necha xil gameta hosil qiladi? A) 8 B) 4 C) 16 D) 32 To'g'ri javob: C) 16 ✔ 6. Kartoshka tuganagi hujayralarida kraxmal to'playdigan rangsiz plastidalar qanday ataladi? A) Leykoplastlar B) Xloroplastlar C) Mitoxondriyalar D) Xromoplastlar To'g'ri javob: A) Leykoplastlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 54 7. Qandolatchilik va mikrobiologiyada ishlatiladigan agar-agar asosan qaysi suvo'tlardan olinadi? A) Qo'ng'ir suvo'tlardan B) Sianobakteriyalardan C) Qizil suvo'tlardan D) Yashil suvo'tlardan To'g'ri javob: C) Qizil suvo'tlardan✔ 8. DDT kabi parchalanmaydigan zaharli moddalarning konsentratsiyasi oziq zanjirining qaysi bo'g'inida eng yuqori bo'ladi? A) Birinchi tartibli konsumentlarda B) Produtsentlarda C) Oxirgi bo'g'indagi yirtqichlarda D) Suv va tuproqda To'g'ri javob: C) Oxirgi bo'g'indagi yirtqichlarda ✔ 9. Fagotsitoz hodisasini kashf etgan olim kim? A) I.I. Mechnikov B) I.P. Pavlov C) K. Landshteyner D) L. Paster To'g'ri javob: A) I.I. Mechnikov ✔ 10. O'simliklar sistematikasida quyidagi kategoriyalardan qaysi biri eng kichik? A) Turkum B) Oila C) Tur D) Sinf To'g'ri javob: C) Tur ✔ 11. Yaylov (o'tlov) oziq zanjiri nimadan boshlanadi? A) O'lik organik qoldiqlardan B) Redutsentlardan C) Yirtqichlardan D) Yashil o'simliklardan To'g'ri javob: D) Yashil o'simliklardan ✔ 12. Quyidagi hasharotlardan qaysi biri to'liq o'zgarish bilan rivojlanadi? A) Qandala B) Tut ipak qurti C) Ninachi D) Chigirtka To'g'ri javob: B) Tut ipak qurti ✔ 13. «Hujayra» atamasini 1665-yilda fanga birinchi bo'lib kiritgan olim kim? A) R. Guk B) A. Levenguk C) R. Broun D) K. Ber To'g'ri javob: A) R. Guk ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 55 14. Hujayra nazariyasini XIX asrda (1838–1839-yy.) asoslab bergan olimlar kimlar? A) Ch. Darvin va A. Uolles B) R. Virxov va K. Ber C) R. Guk va A. Levenguk D) M. Shleyden va T. Shvann To'g'ri javob: D) M. Shleyden va T. Shvann✔ 15. Fenotipik sog'lom ota-onaning birinchi farzandi albinos (autosom retsessiv belgi) bo'lib tug'ildi. Ikkinchi farzandning sog'lom bo'lish ehtimoli qancha? A) 50% B) 25% C) 100% D) 75% To'g'ri javob: D) 75% ✔ 16. Bitta polipeptid zanjirdan iborat oqsil 250 ta aminokislotadan tuzilgan. Undagi peptid bog'lar soni nechta? A) 500 B) 249 C) 251 D) 250 To'g'ri javob: B) 249 ✔ 17. «O't → chigirtka → baqa → ilon» oziq zanjirida ikkinchi tartibli konsument qaysi? A) Chigirtka B) Baqa C) O't D) Ilon To'g'ri javob: B) Baqa ✔ 18. «Har bir hujayra hujayradan hosil bo'ladi» degan qoidani hujayra nazariyasiga kiritgan olim kim? A) Robert Broun B) Teodor Shvann C) Lui Paster D) Rudolf Virxov To'g'ri javob: D) Rudolf Virxov ✔ 19. Quyidagi hasharotlardan qaysi biri chala o'zgarish bilan rivojlanadi? A) Kapalak B) Qo'ng'iz C) Pashsha D) Chigirtka To'g'ri javob: D) Chigirtka ✔ 20. Energiya piramidasi haqidagi to'g'ri fikrni ko'rsating. A) U hech qachon teskari bo'lmaydi B) Uning yuqori pog'onasida energiya eng ko'p C) U doimo teskari bo'ladi D) U faqat quruqlik ekotizimlarida to'g'ri bo'ladi To'g'ri javob: A) U hech qachon teskari bo'lmaydi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 56 21. Qaysi qon guruhli odamlar universal donor hisoblanadi? A) I (0) B) II (A) C) IV (AB) D) III (B) To'g'ri javob: A) I (0)✔ 22. Teskari transkriptaza (revertaza) fermenti qaysi jarayonni amalga oshiradi? A) DNK asosida DNK sintezini B) DNK asosida RNK sintezini C) RNK asosida DNK sintezini D) RNK asosida oqsil sintezini To'g'ri javob: C) RNK asosida DNK sintezini ✔ 23. Daryo qisqichbaqasining ayirish organlari qanday ataladi? A) Protonefridiylar B) Malpigi naychalari C) Metanefridiylar D) Yashil bezlar To'g'ri javob: D) Yashil bezlar ✔ 24. Qirqquloq (paporotnik) qaysi bo'g'inining hujayralari gaploid hisoblanadi? A) Barglari (vayilari) B) O'simtasi (protalliy) C) Qo'shimcha ildizlari D) Ildizpoyasi To'g'ri javob: B) O'simtasi (protalliy) ✔ 25. Kungaboqar savatchasining o'rtasidagi gullar qanday shaklda bo'ladi? A) Naysimon B) Tilsimon C) Kapalaksimon D) Butsimon To'g'ri javob: A) Naysimon ✔ 26. AaBb × AaBb chatishtirishdan (genlar mustaqil) 1600 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi ikkala belgi bo'yicha retsessiv bo'ladi? A) 400 B) 900 C) 300 D) 100 To'g'ri javob: D) 100 ✔ 27. Xlorofill quyosh spektrining qaysi nurlarini eng kam yutadi (ko'proq qaytaradi)? A) Qizil B) Yashil C) Ko'k D) Binafsha To'g'ri javob: B) Yashil ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 57 28. Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar energiyani qaysi jarayondan oladi? A) Quyosh nurini yutishdan B) Organik qoldiqlarni chiritishdan C) Glyukozani bijg'itishdan D) Ammiakni nitrit va nitratgacha oksidlashdan To'g'ri javob: D) Ammiakni nitrit va nitratgacha oksidlashdan✔ 29. Askarida tuxumlari odam organizmiga asosan qanday yo'l bilan tushadi? A) Chivin chaqishi orqali B) Yuvilmagan sabzavot va iflos qo'l orqali C) Havo-tomchi yo'li orqali D) Qon quyish orqali To'g'ri javob: B) Yuvilmagan sabzavot va iflos qo'l orqali ✔ 30. Translyatsiya hujayraning qaysi tuzilmalarida boradi? A) Lizosomalarda B) Ribosomalarda C) Vakuolada D) Yadrochada To'g'ri javob: B) Ribosomalarda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 58 12-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Bir o'simlik endosperm hujayrasida 21 ta xromosoma bor. Uning spermiysida nechta xromosoma bo'ladi? A) 7 B) 21 C) 14 D) 3 To'g'ri javob: A) 7✔ 2. Oshqozon osti bezi shirasi va o't ichakning qaysi bo'limiga quyiladi? A) Ko'ndalang chambar ichakka B) O'n ikki barmoq ichakka C) Yonbosh ichakka D) Ko'r ichakka To'g'ri javob: B) O'n ikki barmoq ichakka ✔ 3. Quyidagi kasalliklardan qaysi biri viruslar tomonidan qo'zg'atiladi? A) Kuydirgi B) Qizamiq C) Vabo D) Sil To'g'ri javob: B) Qizamiq ✔ 4. Gulli o'simliklarda qo'sh urug'lanishni 1898-yilda kim kashf etgan? A) S. G. Navashin B) N. I. Vavilov C) I. V. Michurin D) K. A. Timiryazev To'g'ri javob: A) S. G. Navashin ✔ 5. Bitta hujayra yoki organizmdan vegetativ yo'l bilan olingan genetik bir xil organizmlar guruhi nima deyiladi? A) Zot B) Populyatsiya C) Klon D) Nav To'g'ri javob: C) Klon ✔ 6. Virus zarrachasi qanday tarkibiy qismlardan iborat? A) Yadro, sitoplazma va membrana B) Mitoxondriya va lipid qobiq C) Nuklein kislota va oqsil qobiq D) Ribosoma va hujayra devori To'g'ri javob: C) Nuklein kislota va oqsil qobiq ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 59 7. Mitozning qaysi fazasida xromosomalar hujayra ekvatorida joylashib, metafaza plastinkasini hosil qiladi? A) Telofazada B) Profazada C) Anafazada D) Metafazada To'g'ri javob: D) Metafazada✔ 8. Yo'ldoshli sutemizuvchilarda homila ona organizmi bilan qaysi organ orqali bog'lanadi? A) Kloaka B) Yo'ldosh (platsenta) C) Sut bezlari D) Sariqlik xaltasi To'g'ri javob: B) Yo'ldosh (platsenta) ✔ 9. Qushlarda aortaning qaysi yoyi saqlangan? A) Aorta yoyi bo'lmaydi B) Ikkala aorta yoyi C) Chap aorta yoyi D) O'ng aorta yoyi To'g'ri javob: D) O'ng aorta yoyi ✔ 10. Bakteriofag bakteriya hujayrasiga nimani kiritadi? A) Ribosomalarini B) Butun oqsil qobig'ini C) Mitoxondriyalarini D) O'z nuklein kislotasini To'g'ri javob: D) O'z nuklein kislotasini ✔ 11. Massaviy tanlash qanday tanlash? A) Genotipni molekulyar tahlil qilish B) Bitta individdan klon olish C) Har bir individning avlodini alohida baholash D) Ko'p sonli individlarni fenotipi bo'yicha tanlash To'g'ri javob: D) Ko'p sonli individlarni fenotipi bo'yicha tanlash ✔ 12. Quyidagi umurtqalilar sinflaridan qaysilari issiqqonli hisoblanadi? A) Baliqlar va amfibiyalar B) Amfibiyalar va sutemizuvchilar C) Sudralib yuruvchilar va qushlar D) Qushlar va sutemizuvchilar To'g'ri javob: D) Qushlar va sutemizuvchilar ✔ 13. Toq tuyoqlilar turkumiga quyidagi hayvonlardan qaysi biri kiradi? A) Ot B) Sigir C) Tuya D) Cho'chqa To'g'ri javob: A) Ot ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 60 14. C vitamini yetishmasligidan qaysi kasallik kelib chiqadi? A) Shabko'rlik B) Raxit C) Pellagra D) Singa (lavsha) To'g'ri javob: D) Singa (lavsha)✔ 15. Olma va nok daraxtlarida yaxshi navni saqlab qolish uchun asosan qaysi vegetativ ko'paytirish usuli qo'llaniladi? A) Tugunak bilan ko'paytirish B) Mo'ylov bilan ko'paytirish C) Payvandlash D) Urug'dan ekish To'g'ri javob: C) Payvandlash ✔ 16. S. Miller tajribasida nima isbotlangan? A) Mikroorganizmlar havoda mavjudligi B) DNK irsiy axborot tashuvchisi ekanligi C) Noorganik moddalardan elektr razryadi ta'sirida aminokislotalar hosil bo'lishi mumkinligi D) Hayot faqat tirik organizmdan paydo bo'lishi To'g'ri javob: C) Noorganik moddalardan elektr razryadi ta'sirida aminokislotalar hosil bo'lishi ✔ mumkinligi 17. Kungaboqar mevasi qanday meva turiga kiradi? A) Pistacha B) Rezavor C) Don D) Yong'oqcha To'g'ri javob: A) Pistacha ✔ 18. Drozofilaning qaysi jinsida krossingover deyarli sodir bo'lmaydi? A) Urg'ochisida B) Faqat lichinkalarida C) Erkagida D) Ikkala jinsida bir xil sodir bo'lmaydi To'g'ri javob: C) Erkagida ✔ 19. Shajara (genealogik) usuli nimaga asoslanadi? A) Populyatsiyada genlar chastotasini hisoblashga B) Xromosomalarni mikroskopda o'rganishga C) Belgining bir necha avlodda irsiylanishini o'rganishga D) Egizaklarni o'zaro taqqoslashga To'g'ri javob: C) Belgining bir necha avlodda irsiylanishini o'rganishga ✔ 20. Kumulyativ bo'lmagan polimeriyaga xos F2 ajralishi qaysi? A) 12 : 3 : 1 B) 9 : 3 : 4 C) 9 : 7 D) 15 : 1 To'g'ri javob: D) 15 : 1 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 61 21. O'tning hazmdagi asosiy vazifasi nima? A) Yog'larni emulsiyalab, lipazani faollashtiradi B) Xlorid kislota ishlab chiqaradi C) Oqsillarni aminokislotalargacha parchalaydi D) Kraxmalni maltozaga parchalaydi To'g'ri javob: A) Yog'larni emulsiyalab, lipazani faollashtiradi✔ 22. Ayollarda birikish guruhlari soni nechta? A) 23 B) 46 C) 22 D) 24 To'g'ri javob: A) 23 ✔ 23. Odamdagi atavizmga misol keltiring. A) Tashqi dumning rivojlanishi B) Chuvalchangsimon o'simta C) Ko'zdagi yarimoysimon burma D) Quloq suprasini harakatlantiruvchi muskullar To'g'ri javob: A) Tashqi dumning rivojlanishi ✔ 24. Meyozning birinchi bo'linishidan so'ng hosil bo'lgan har bir hujayradagi irsiy material formulasi qanday? A) n2c B) nc C) 2n2c D) 2n4c To'g'ri javob: A) n2c ✔ 25. Mutatsion seleksiyada qo'llaniladigan fizik mutagenni ko'rsating. A) Gamma-nurlar B) Etilmetansulfonat C) Nitrozometilmochevina D) Kolxitsin To'g'ri javob: A) Gamma-nurlar ✔ 26. Sutemizuvchilar va gulli o'simliklar hukmronlik qiladigan era qaysi? A) Mezozoy B) Paleozoy C) Kaynozoy D) Arxey To'g'ri javob: C) Kaynozoy ✔ 27. J. B. Lamark ta'limotiga xos qarashni ko'rsating. A) Mutatsiyalar evolyutsiyaning elementar materialidir B) Tabiiy tanlanish evolyutsiyaning asosiy omilidir C) Hayot davomida orttirilgan belgilar irsiylanadi D) Turlar o'zgarmas va doimiydir To'g'ri javob: C) Hayot davomida orttirilgan belgilar irsiylanadi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 62 28. Bitta bakteriya har 30 daqiqada bo'linadi. 4 soatdan so'ng 1 ta bakteriyadan nechta bakteriya hosil bo'ladi? A) 8 B) 128 C) 256 D) 512 To'g'ri javob: C) 256✔ 29. Geterozis nima? A) Xromosomalar sonining karrali ortishi B) Yaqin qarindoshlarni chatishtirishda hayotchanlikning pasayishi C) Mutatsiyalar chastotasining ortishi D) Birinchi avlod duragaylarining hayotchanligi va mahsuldorligi ortishi To'g'ri javob: D) Birinchi avlod duragaylarining hayotchanligi va mahsuldorligi ortishi ✔ 30. Makkajo'xorining urg'ochi to'pguli qanday ataladi? A) So'ta B) Boshoq C) Ro'vak D) Boshcha To'g'ri javob: A) So'ta ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 63 13-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Odam yuragining qaysi bo'limi devori eng qalin? A) Chap qorincha B) O'ng qorincha C) Chap bo'lmacha D) O'ng bo'lmacha To'g'ri javob: A) Chap qorincha✔ 2. Triduragay geterozigota (AaBbCc) uchala gen bo'yicha retsessiv gomozigota bilan tahliliy chatishtirildi (genlar mustaqil). Avlodda uchala gen bo'yicha retsessiv gomozigotalar ulushi qancha? A) 1/4 B) 1/8 C) 1/64 D) 1/16 To'g'ri javob: B) 1/8 ✔ 3. Suv o'simliklari poyasi va bargidagi hujayralararo bo'shliqlari katta bo'lgan to'qima qanday ataladi? A) G'amlovchi to'qima B) Assimilyatsiya to'qimasi C) Suv saqlovchi to'qima D) Havo saqlovchi to'qima To'g'ri javob: D) Havo saqlovchi to'qima ✔ 4. Qirqquloq sporasidan dastlab nima o'sib chiqadi? A) Yosh qirqquloq o'simtasi barglari bilan B) Ildizpoya C) Spora hosil qiluvchi boshoqcha D) Yurak shaklidagi o'simta (protalliy) To'g'ri javob: D) Yurak shaklidagi o'simta (protalliy) ✔ 5. Hayvonlarda energiya almashinuvining tayyorgarlik bosqichi qayerda boradi? A) Xloroplastlarda B) Ribosomalarda C) Hazm qilish organlarida va lizosomalarda D) Mitoxondriyalarda To'g'ri javob: C) Hazm qilish organlarida va lizosomalarda ✔ 6. Kambiy hujayralari ichki tomonga qaysi to'qimani hosil qiladi? A) Po'kakni (fellemani) B) Po'stloqni (epidermani) C) Yog'ochlikni (ksilemani) D) Lubni (floemani) To'g'ri javob: C) Yog'ochlikni (ksilemani) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 64 7. Ikki juft genli kumulyativ polimeriyada A1a1A2a2 × A1a1A2a2 chatishtirishda F2 da nechta fenotip sinfi hosil bo'ladi? A) 9 B) 5 C) 16 D) 4 To'g'ri javob: B) 5✔ 8. Qonning ivimasligi bilan kechadigan irsiy kasallik qanday ataladi? A) Daltonizm B) Anemiya C) Gemofiliya D) Leykoz To'g'ri javob: C) Gemofiliya ✔ 9. Quyidagi organizmlardan qaysi biri prokariot hisoblanadi? A) Yashil evglena B) Ichak tayoqchasi C) Infuzoriya tufelka D) Achitqi zamburug'i To'g'ri javob: B) Ichak tayoqchasi ✔ 10. Daryo qisqichbaqasi qanday organlar yordamida nafas oladi? A) O'pka xaltalari B) Traxeyalar C) Teri D) Jabralar To'g'ri javob: D) Jabralar ✔ 11. tRNK ning qaysi qismi iRNK kodoniga komplementar ravishda birikadi? A) Promotor B) Antikodon C) Akseptor uchi D) Sentromera To'g'ri javob: B) Antikodon ✔ 12. AaBb × AaBb chatishtirishda to'liq dominantlik holatida ikkala belgi bo'yicha dominant fenotipli avlodning ulushi qancha? A) 3/16 B) 1/4 C) 9/16 D) 1/16 To'g'ri javob: C) 9/16 ✔ 13. Oqsilning molekulyar massasi 30 000 Da, bitta aminokislotaning o'rtacha massasi 100 Da. Shu oqsilni kodlovchi iRNK nechta nukleotiddan iborat (stop kodonni hisobga olmang)? A) 300 B) 1800 C) 600 D) 900 To'g'ri javob: D) 900 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 65 14. Quyidagilardan qaysi biri abiotik omil hisoblanadi? A) Harorat B) Yirtqichlik C) Parazitizm D) Raqobat To'g'ri javob: A) Harorat✔ 15. Atirgul (na'matak) gulining formulasi qaysi? A) K5 C5 A∞ G∞ B) P3+3 A3+3 G(3) C) K4 C4 A2+4 G(2) D) K(5) C(5) A5 G(2) To'g'ri javob: A) K5 C5 A∞ G∞ ✔ 16. Hayvon va zamburug' hujayralarida to'planadigan zaxira polisaxarid qaysi? A) Sellyuloza B) Kraxmal C) Saxaroza D) Glikogen To'g'ri javob: D) Glikogen ✔ 17. Cheklovchi omil (minimum) qonunini kim ta'riflagan? A) Yu. Libix B) E. Gekkel C) V. I. Vernadskiy D) V. Shelford To'g'ri javob: A) Yu. Libix ✔ 18. Yo'sin va qirqquloqlarda urug'lanish jarayoni uchun qaysi sharoit zarur? A) Suvning bo'lishi B) Hasharotlarning bo'lishi C) Shamolning bo'lishi D) Kuchli yorug'lik To'g'ri javob: A) Suvning bo'lishi ✔ 19. Biogeotsenoz haqidagi ta'limotni kim yaratgan? A) E. Gekkel B) V. I. Vernadskiy C) A. Tensli D) V. N. Sukachev To'g'ri javob: D) V. N. Sukachev ✔ 20. O'simliklar dunyosida «sinf»dan bir pog'ona yuqori turuvchi sistematik kategoriya qanday ataladi? A) Tartib B) Oila C) Turkum D) Bo'lim To'g'ri javob: D) Bo'lim ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 66 21. Daraxt poyasi kesmasidagi yillik halqalar asosan qaysi to'qima faoliyati natijasida hosil bo'ladi? A) Kambiy B) Uchki meristema C) Epiderma D) Po'kak To'g'ri javob: A) Kambiy✔ 22. Jigar qurtining (fastsiolaning) oraliq xo'jayini qaysi hayvon? A) Uy chivini lichinkasi B) Chuchuk suv qisqichbaqasi C) Qoramol yoki qo'y D) Kichik chuchuk suv shillig'i To'g'ri javob: D) Kichik chuchuk suv shillig'i ✔ 23. Amyobada ovqat hazm qilish qayerda boradi? A) Yadroda B) Qisqaruvchi vakuolada C) Ektoplazmada D) Hazm vakuolasida To'g'ri javob: D) Hazm vakuolasida ✔ 24. Bir hujayrali hayvonlarda qisqaruvchi vakuolaning asosiy vazifasi nima? A) Yorug'likni sezib, harakatni yo'naltirish B) Ovqatni fermentlar bilan hazm qilish C) Ortiqcha suv va chiqindilarni chiqarish D) Zaxira oziq modda to'plash To'g'ri javob: C) Ortiqcha suv va chiqindilarni chiqarish ✔ 25. Yurak qisqarishlarining avtomatiyasini boshlab beruvchi asosiy tugun (sinus tuguni) qayerda joylashgan? A) Qorinchalararo to'siqda B) Chap qorincha devorida C) Aorta asosida D) O'ng bo'lmacha devorida To'g'ri javob: D) O'ng bo'lmacha devorida ✔ 26. Biotsenozdagi turlarning o'zaro oziq munosabatlari majmui nima deyiladi? A) Ekologik nisha B) Suksessiya C) Areal D) Oziq to'ri To'g'ri javob: D) Oziq to'ri ✔ 27. DNK molekulasida guaninli nukleotidlar 30% ni tashkil etsa, adeninli nukleotidlar necha foizni tashkil etadi? A) 20% B) 40% C) 30% D) 70% To'g'ri javob: A) 20% ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 67 28. Fotosintezda ajraladigan kislorod qaysi moddaning parchalanishidan hosil bo'ladi? A) Suvning B) Xlorofillning C) Karbonat angidridning D) Glukozaning To'g'ri javob: A) Suvning✔ 29. Yurak muskulini qon bilan ta'minlovchi arteriyalar qanday ataladi? A) O'pka arteriyalari B) Uyqu arteriyalari C) Qovurg'alararo arteriyalar D) Toj (koronar) arteriyalar To'g'ri javob: D) Toj (koronar) arteriyalar ✔ 30. Sog'lom ota-onadan gemofiliyali o'g'il tug'ildi. Onaning genotipini aniqlang. A) Kasal gomozigota (XhXh) B) Gemizigota (XhY) C) Sog'lom gomozigota (XHXH) D) Tashuvchi geterozigota (XHXh) To'g'ri javob: D) Tashuvchi geterozigota (XHXh) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 68 14-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Bakteriyalar qaysi organizmlar guruhiga kiradi? A) Hujayrasiz shakllar B) Ko'p hujayrali eukariotlar C) Eukariotlar D) Prokariotlar To'g'ri javob: D) Prokariotlar✔ 2. Ko'z to'r pardasining qaysi retseptorlari rangni ajratishni ta'minlaydi? A) Gavhar hujayralari B) Kolbachalar C) Rangdor parda hujayralari D) Tayoqchalar To'g'ri javob: B) Kolbachalar ✔ 3. Baliqlarda urug'lanish asosan qanday boradi? A) Tashqi, suvda B) Partenogenez yo'li bilan C) Ichki, ona organizmida D) Kurtaklanish yo'li bilan To'g'ri javob: A) Tashqi, suvda ✔ 4. Gulli o'simlik chang donasi tarkibidagi generativ hujayradan nima hosil bo'ladi? A) Chang naychasi B) Ikkita spermiy C) Tuxum hujayra D) Markaziy hujayra To'g'ri javob: B) Ikkita spermiy ✔ 5. Quruqlikda yashovchi umurtqalilarning qadimgi ajdodlari hisoblangan baliqlar guruhi qaysi? A) Nurqanotli baliqlar B) Kurakburunlar C) Panjaqanotli baliqlar D) Tog'ayli baliqlar To'g'ri javob: C) Panjaqanotli baliqlar ✔ 6. Karam va turp duragayining pushtsizligini bartaraf etib, serpusht duragay olgan olim kim? A) S. G. Navashin B) N. I. Vavilov C) I. V. Michurin D) G. D. Karpechenko To'g'ri javob: D) G. D. Karpechenko ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 69 7. Ko'zning turli masofadagi narsalarni aniq ko'rishga moslashuvi (akkomodatsiya) qaysi tuzilma egriligining o'zgarishi hisobiga boradi? A) Qorachiq B) Shishasimon tana C) Gavhar D) Shox parda To'g'ri javob: C) Gavhar✔ 8. Fenilketonuriya qanday irsiylanadi? A) Autosom dominant B) Autosom retsessiv C) X ga birikkan retsessiv D) Y ga birikkan To'g'ri javob: B) Autosom retsessiv ✔ 9. «Xonakilashtirilgan hayvonlar va madaniy o'simliklarning o'zgarishi» asarining muallifi kim? A) I. V. Michurin B) N. I. Vavilov C) Ch. Darvin D) J. B. Lamark To'g'ri javob: C) Ch. Darvin ✔ 10. Gomologik qatorlar qonunining seleksiyadagi ahamiyati nimada? A) Geterozisni avlodlarda saqlaydi B) Duragaylarning pushtsizligini bartaraf etadi C) Poliploidlar olishni tezlashtiradi D) Yaqin turlarda hali topilmagan irsiy shakllarni oldindan aytishga imkon beradi To'g'ri javob: D) Yaqin turlarda hali topilmagan irsiy shakllarni oldindan aytishga imkon beradi ✔ 11. Qushlar yuragi qanday tuzilgan? A) To'rt kamerali, arterial va venoz qon aralashmaydi B) Uch kamerali, qorinchada aralash qon C) Ikki kamerali, venoz qonli D) To'rt kamerali, qorinchalar orasida teshik bor To'g'ri javob: A) To'rt kamerali, arterial va venoz qon aralashmaydi ✔ 12. Ovogenezda bitta birlamchi ovotsitdan nechta tuxum hujayra hosil bo'ladi? A) 3 B) 4 C) 1 D) 2 To'g'ri javob: C) 1 ✔ 13. Quyidagilardan qaysi biri xemosintezlovchi organizm hisoblanadi? A) Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar B) Sut kislotali bakteriyalar C) Xamirturush zamburug'lari D) Fotosintezlovchi sianobakteriyalar To'g'ri javob: A) Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 70 14. Bitta barg bandida bir nechta barg plastinkasi joylashgan barglar qanday ataladi? A) Bandsiz barglar B) Oddiy barglar C) Yonbarglar D) Murakkab barglar To'g'ri javob: D) Murakkab barglar✔ 15. Dinozavrlar gullab-yashnagan era qaysi? A) Paleozoy B) Proterozoy C) Mezozoy D) Kaynozoy To'g'ri javob: C) Mezozoy ✔ 16. Karamni tuzlash va silos bostirishda qaysi bakteriyalar faoliyatidan foydalaniladi? A) Chirituvchi bakteriyalar B) Sut kislotali bakteriyalar C) Temir bakteriyalari D) Tuganak bakteriyalar To'g'ri javob: B) Sut kislotali bakteriyalar ✔ 17. Odamda bolaning jinsi nimaga bog'liq? A) Spermatozoiddagi jinsiy xromosomaga (X yoki Y) B) Tuxum hujayradagi jinsiy xromosomaga C) Homilaning rivojlanish muddatiga D) Onaning yoshi va ovqatlanishiga To'g'ri javob: A) Spermatozoiddagi jinsiy xromosomaga (X yoki Y) ✔ 18. Amitoz qanday bo'linish? A) Xromosomalar soni ikki marta kamayadigan bo'linish B) Krossingover bilan kechadigan bo'linish C) Yadroning bo'linish duki hosil bo'lmasdan bevosita bo'linishi D) Faqat jinsiy hujayralarda boradigan bo'linish To'g'ri javob: C) Yadroning bo'linish duki hosil bo'lmasdan bevosita bo'linishi ✔ 19. O'rik, olcha va shaftoli mevasi qanday ataladi? A) Qovoqsimon meva B) Olma meva C) Rezavor meva D) Danakli meva To'g'ri javob: D) Danakli meva ✔ 20. Viruslar uchun quyidagi xususiyatlardan qaysi biri xos? A) O'z ribosomalariga ega B) Mustaqil ravishda oqsil sintezlaydi C) Ikkiga bo'linib ko'payadi D) Faqat tirik hujayra ichida ko'payadi To'g'ri javob: D) Faqat tirik hujayra ichida ko'payadi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 71 21. Belgining reaksiya normasi nima bilan belgilanadi? A) Genotip bilan B) Faqat oziqlanish bilan C) Faqat tashqi muhit bilan D) Organizmning yoshi bilan To'g'ri javob: A) Genotip bilan✔ 22. Genlar orasidagi 1 morganida (1 sM) masofa nimaga mos keladi? A) 1% krossingover chastotasiga B) Bitta xromosoma uzunligiga C) 10% krossingover chastotasiga D) Bitta nukleotid juftiga To'g'ri javob: A) 1% krossingover chastotasiga ✔ 23. Karam, turp va sholg'om mevasi qanday ataladi? A) Ko'sak B) Qo'zoq C) Dukkak D) Pistacha To'g'ri javob: B) Qo'zoq ✔ 24. Krossingover natijasida qanday jarayon sodir bo'ladi? A) Opa-singil xromatidalar qutblarga ajraladi B) Gomologik xromosomalar o'rtasida qismlar almashinadi C) Xromosomalar soni ikki marta ortadi D) Gomologik bo'lmagan xromosomalar qo'shilib ketadi To'g'ri javob: B) Gomologik xromosomalar o'rtasida qismlar almashinadi ✔ 25. Evolyutsiyaning elementar birligi nima? A) Tur B) Individ C) Biotsenoz D) Populyatsiya To'g'ri javob: D) Populyatsiya ✔ 26. N. I. Vavilov bo'yicha makkajo'xorining vatani qaysi markaz? A) O'rta yer dengizi markazi B) Markaziy Amerika markazi C) Habashiston markazi D) Sharqiy Osiyo markazi To'g'ri javob: B) Markaziy Amerika markazi ✔ 27. Evolyutsiyaning elementar materiali nima? A) Populyatsiyalar B) Biotsenozlar C) Modifikatsiyalar D) Mutatsiyalar To'g'ri javob: D) Mutatsiyalar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 72 28. Hayotning kimyoviy evolyutsiya yo'li bilan paydo bo'lishi haqidagi gipotezani kimlar taklif etgan? A) A. I. Oparin va J. Xoldeyn B) J. Uotson va F. Krik C) L. Paster va R. Kox D) F. Redi va L. Spallansani To'g'ri javob: A) A. I. Oparin va J. Xoldeyn✔ 29. Nerv impulsining bir neyrondan ikkinchisiga o'tish joyi qanday ataladi? A) Akson B) Miyelin qobiq C) Sinaps D) Ranve bo'g'ilmasi To'g'ri javob: C) Sinaps ✔ 30. Amfibiyalarda yurak qorinchasida qanday qon bo'ladi? A) Faqat arterial qon B) Aralash qon C) Faqat venoz qon D) Qorincha bo'lmaydi To'g'ri javob: B) Aralash qon ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 73 15-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Urg'ochi drozofila AB/ab (genlar orasidagi masofa 18 sM) ab/ab erkak bilan chatishtirilib, 500 ta avlod olindi. Ulardan taxminan nechtasi ab/ab genotipli? A) 250 B) 45 C) 410 D) 205 To'g'ri javob: D) 205✔ 2. Sitoplazmaning hujayra ichidagi doimiy harakati (siklozi) nimaning tarqalishiga yordam beradi? A) Hujayraning plazmolizga uchrashiga B) Moddalar va organoidlar tarqalishiga C) Xromosomalarning ikki hissa ortishiga D) Hujayra qobig'ining yo'g'onlashishiga To'g'ri javob: B) Moddalar va organoidlar tarqalishiga ✔ 3. Suv fotolizi fotosintezning qaysi bosqichida sodir bo'ladi? A) Qorong'ilik bosqichida B) Yorug'lik bosqichida C) Glikolizda D) Kalvin siklida To'g'ri javob: B) Yorug'lik bosqichida ✔ 4. Barg epidermasi ustini qoplab, suvning ortiqcha bug'lanishidan saqlovchi mumsimon qatlam qanday ataladi? A) Pektin B) Kutikula C) Lignin D) Suberin To'g'ri javob: B) Kutikula ✔ 5. Bezgak plazmodiysini odamga yuqtiruvchi hasharot qaysi? A) Uy pashshasi B) Bezgak (anofeles) chivini C) Sse-tse pashshasi D) Oddiy (kuleks) chivini To'g'ri javob: B) Bezgak (anofeles) chivini ✔ 6. «O't → chigirtka → baqa → ilon → burgut» zanjirida burgut 5 kg massa hosil qilishi uchun 10% qoidasiga ko'ra necha kg o't kerak? A) 50 000 kg B) 500 kg C) 500 000 kg D) 5000 kg To'g'ri javob: A) 50 000 kg ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 74 7. Hujayra nazariyasini 1838–1839-yillarda qaysi olimlar yaratgan? A) R. Guk va A. Levenguk B) R. Virxov va K. Ber C) Ch. Darvin va A. Uolles D) M. Shleyden va T. Shvann To'g'ri javob: D) M. Shleyden va T. Shvann✔ 8. Genetik kodning universalligi nimani bildiradi? A) Kod tirik organizmlarning deyarli har birida bir xil B) Har bir kodon faqat bitta aminokislotani bildiradi C) Bitta aminokislotani bir necha kodon bildiradi D) Kodonlar orasida bo'sh nukleotidlar yo'q To'g'ri javob: A) Kod tirik organizmlarning deyarli har birida bir xil ✔ 9. Glikolizda 1 mol glyukozadan 200 kJ energiya ajralib, uning 80 kJ i ATF da to'planadi. Ajralgan energiyaning necha foizi issiqlik sifatida tarqaladi? A) 40% B) 60% C) 80% D) 20% To'g'ri javob: B) 60% ✔ 10. Bezgak kasalligini qo'zg'atuvchi bir hujayrali parazit qaysi? A) Bezgak plazmodiysi B) Tripanosoma C) Dizenteriya amyobasi D) Lyamblya To'g'ri javob: A) Bezgak plazmodiysi ✔ 11. Qirqquloq barglarining ostki tomonidagi qo'ng'ir do'mboqchalar qanday ataladi? A) Qubbalar B) Yasmiqchalar C) Ko'sakchalar D) Soruslar To'g'ri javob: D) Soruslar ✔ 12. Ekologik piramidaning 10% qoidasini kim ta'riflagan? A) R. Lindeman B) Yu. Libix C) V. Shelford D) Ch. Elton To'g'ri javob: A) R. Lindeman ✔ 13. Moddalarning konsentratsiya gradientiga qarshi, ATF energiyasi sarflanib tashilishi nima deyiladi? A) Faol transport B) Oddiy diffuziya C) Yengillashgan diffuziya D) Osmos To'g'ri javob: A) Faol transport ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 75 14. Infuzoriya-tufelka qanday organoidlar yordamida harakatlanadi? A) Ikkita xivchin B) Soxta oyoqlar C) Kiprikchalar D) Qisqaruvchi tolalar To'g'ri javob: C) Kiprikchalar✔ 15. Ota-onalardan biri AABbCc, ikkinchisi aaBbCC genotipga ega (genlar mustaqil). Ularning avlodida necha xil genotip uchraydi? A) 12 B) 6 C) 9 D) 4 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 16. Atmosfera azotini bog'lovchi organizmlarni ko'rsating. A) Azotobakter va tugunak bakteriyalar B) Denitrifikatsiyalovchi bakteriyalar C) Achitqi zamburug'lari D) Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar To'g'ri javob: A) Azotobakter va tugunak bakteriyalar ✔ 17. Butguldoshlar gulida nechta changchi bo'ladi? A) 5 ta, uzunligi bir xil B) Ko'p sonli C) 10 ta (9 tasi qo'shilgan) D) 6 ta (4 ta uzun, 2 ta kalta) To'g'ri javob: D) 6 ta (4 ta uzun, 2 ta kalta) ✔ 18. Nereida kabi ko'p tukli halqali chuvalchanglarning bo'g'imlaridagi yon o'simtalari qanday ataladi? A) Ambulakral oyoqchalar B) Soxta oyoqlar C) Parapodiyalar D) Gajaklar To'g'ri javob: C) Parapodiyalar ✔ 19. Qon plazmasi qonning qancha qismini tashkil etadi? A) Taxminan 25% B) Taxminan 90% C) Taxminan 10% D) Taxminan 55% To'g'ri javob: D) Taxminan 55% ✔ 20. DNK ning bir zanjirida A – 15%, T – 25%, G – 40%, C – 20%. Qo'sh zanjirli molekulada adeninli nukleotidlar necha foiz? A) 20% B) 15% C) 25% D) 40% To'g'ri javob: A) 20% ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 76 21. No'xatda urug'ning sariq rangi (A) yashil rang (a) ustidan dominant. Geterozigota sariq no'xat yashil no'xat bilan chatishtirilib, 240 ta urug' olindi. Ulardan taxminan nechtasi yashil? A) 120 B) 60 C) 180 D) 240 To'g'ri javob: A) 120✔ 22. Yurakning chap bo'lmacha va chap qorinchasi orasida qanday klapan joylashgan? A) Ikki tavaqali klapan B) Yarim oysimon klapan C) Uch tavaqali klapan D) Klapan bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Ikki tavaqali klapan ✔ 23. ATF molekulasida nechta makroergik bog' bor? A) 4 B) 2 C) 3 D) 1 To'g'ri javob: B) 2 ✔ 24. Denitrifikatsiyalovchi bakteriyalarning vazifasi nima? A) Ammiakni nitratgacha oksidlash B) Atmosfera azotini bog'lash C) Oqsillarni ammiakgacha parchalash D) Nitratlarni erkin azotgacha qaytarish To'g'ri javob: D) Nitratlarni erkin azotgacha qaytarish ✔ 25. Yurak har qisqarishda aortaga 70 ml qon chiqaradi va minutiga 70 marta qisqaradi. Minutlik qon hajmi qancha? A) 4,9 l B) 4,2 l C) 5,6 l D) 7,0 l To'g'ri javob: A) 4,9 l ✔ 26. Gul tojbarglarining qizil, ko'k, binafsha ranglarini beruvchi suvda eriydigan pigment antotsian hujayraning qaysi qismida joylashadi? A) Xloroplast tilakoidlarida B) Hujayra qobig'ida C) Yadro shirasida D) Vakuolada (hujayra shirasida) To'g'ri javob: D) Vakuolada (hujayra shirasida) ✔ 27. Kakku zig'iri (politrix) yo'sinida spora qayerda yetiladi? A) Ko'sakchada (sporogonda) B) Barglar ostidagi soruslarda C) Rizoidlarda D) Qubba tangachalarida To'g'ri javob: A) Ko'sakchada (sporogonda) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 77 28. Qon ivishida eruvchan oqsil fibrinogen qanday moddaga aylanadi? A) Eruvchan albuminga B) Gemoglobinga C) Globulinga D) Erimaydigan fibringa To'g'ri javob: D) Erimaydigan fibringa✔ 29. O'simlik hujayrasi qobig'ining asosiy qismini qaysi modda tashkil etadi? A) Sellyuloza B) Glikogen C) Xitin D) Murein To'g'ri javob: A) Sellyuloza ✔ 30. G'o'za (paxta) qaysi oilaga mansub? A) Dukkakdoshlar B) Butguldoshlar C) Ituzumdoshlar D) Gulxayridoshlar To'g'ri javob: D) Gulxayridoshlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 78 16-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Klaynfelter sindromida kariotip qanday bo'ladi? A) 47, XXY B) 47, XXX C) 47, +18 D) 45, X0 To'g'ri javob: A) 47, XXY✔ 2. Asalarilarda erkak arilar (trutnlar) qanday hosil bo'ladi? A) Urug'langan tuxumdan B) Kurtaklanish orqali C) Urug'lanmagan tuxumdan partenogenez yo'li bilan D) Bo'linish orqali To'g'ri javob: C) Urug'lanmagan tuxumdan partenogenez yo'li bilan ✔ 3. Sanoatda sun'iy sharoitda ko'p yetishtiriladigan plastinkali qalpoqchali zamburug' qaysi? A) Rangpar poganka B) Qayinbop C) Oq qo'ziqorin D) Shampinyon To'g'ri javob: D) Shampinyon ✔ 4. Ikki pallali o'simliklar bargiga xos tomirlanish turi qaysi? A) Faqat bitta markaziy tomir B) Yoysimon C) To'rsimon D) Parallel To'g'ri javob: C) To'rsimon ✔ 5. Organik qoldiqlarni parchalab, moddalarning tabiatda aylanishini ta'minlovchi bakteriyalar qanday ataladi? A) Tuganak bakteriyalar B) Sianobakteriyalar C) Parazit bakteriyalar D) Chirituvchi bakteriyalar To'g'ri javob: D) Chirituvchi bakteriyalar ✔ 6. OITS (orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi)ni keltirib chiqaruvchi virus qaysi hujayralarni asosan zararlaydi? A) T-limfotsitlarni B) Trombotsitlarni C) Jigar hujayralarini D) Eritrotsitlarni To'g'ri javob: A) T-limfotsitlarni ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 79 7. Zarpechak (devpechak) kabi parazit o'simliklar xo'jayin o'simlikdan oziq moddalarni qanday tuzilma orqali so'radi? A) Gajaklar va mo'ylovlar B) Tirgovich ildizlar C) So'rg'ichlar (gaustoriyalar) D) Ildiz tukchalari To'g'ri javob: C) So'rg'ichlar (gaustoriyalar)✔ 8. Gulning changchisi qanday qismlardan iborat? A) Gulband va gulo'rni B) Tumshuqcha, ustuncha, tuguncha C) Chang ipi va changdon D) Kosachabarg va tojbarg To'g'ri javob: C) Chang ipi va changdon ✔ 9. Tahliliy chatishtirish qanday maqsadda o'tkaziladi? A) Geterozis hodisasini kuchaytirish uchun B) Yangi mutatsiyalar olish uchun C) Retsessiv belgini populyatsiyadan yo'qotish uchun D) Dominant belgili organizmning genotipini aniqlash uchun To'g'ri javob: D) Dominant belgili organizmning genotipini aniqlash uchun ✔ 10. So'lakdagi amilaza fermenti qaysi moddani parchalaydi? A) Nuklein kislotalarni B) Kraxmalni C) Oqsillarni D) Yog'larni To'g'ri javob: B) Kraxmalni ✔ 11. Mitoz natijasida bitta diploid hujayradan qanday hujayralar hosil bo'ladi? A) 4 ta gaploid hujayra B) 4 ta diploid hujayra C) 2 ta diploid hujayra D) 2 ta gaploid hujayra To'g'ri javob: C) 2 ta diploid hujayra ✔ 12. AaBb genotipli o'simlik (genlar mustaqil) o'zidan changlantirildi. Avlodda ikkala gen bo'yicha gomozigotalar ulushi qancha? A) 1/2 B) 1/4 C) 1/16 D) 3/4 To'g'ri javob: B) 1/4 ✔ 13. Qushlarning ajdodi sudralib yuruvchilar ekanligini isbotlovchi qazilma oraliq shakl qaysi? A) Ixtiostega B) Exidna C) Arxeopteriks D) Latimeriya To'g'ri javob: C) Arxeopteriks ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 80 14. Qondagi glukoza miqdorini kamaytiruvchi gormon qaysi va u qaysi bezda ishlab chiqariladi? A) Insulin — oshqozon osti bezida B) Glyukagon — gipofizda C) Tiroksin — qalqonsimon bezda D) Adrenalin — buyrak usti bezida To'g'ri javob: A) Insulin — oshqozon osti bezida✔ 15. Tipratikan va ko'rsichqon (krot) sutemizuvchilarning qaysi turkumiga kiradi? A) Kemiruvchilar B) Yirtqichlar C) Hasharotxo'rlar D) Quyonsimonlar To'g'ri javob: C) Hasharotxo'rlar ✔ 16. Qushlarda siydik qanday shaklda chiqariladi? A) Ammiak holida, jabra orqali B) Siydik kislotasi holida, kloaka orqali C) Suyuq holda, siydik pufagi orqali D) Mochevina holida, teri orqali To'g'ri javob: B) Siydik kislotasi holida, kloaka orqali ✔ 17. Drozofila (2n = 8) birlamchi spermatotsitida meyoz I metafazasida nechta xromatida bo'ladi? A) 32 B) 4 C) 16 D) 8 To'g'ri javob: C) 16 ✔ 18. Loviya urug'ida zaxira oziq moddalar asosan qayerda to'planadi? A) Endospermda B) Murtak ildizchasida C) Urug'pallalarda D) Urug' po'stida To'g'ri javob: C) Urug'pallalarda ✔ 19. Non yopish va vino tayyorlashda qaysi mikroorganizmlardan foydalaniladi? A) Penitsill zamburug'idan B) Azotobakterdan C) Sut kislota bakteriyalaridan D) Achitqi zamburug'laridan To'g'ri javob: D) Achitqi zamburug'laridan ✔ 20. Ogohlantiruvchi rangga misol keltiring. A) Xonqizi qo'ng'izining yorqin qizil-qora rangi B) Oq ayiqning oq rangi C) Tayoqchasimon hasharotning shoxchaga o'xshashligi D) Kambalaning tub rangiga moslashishi To'g'ri javob: A) Xonqizi qo'ng'izining yorqin qizil-qora rangi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 81 21. Kromanonlar qaysi turga mansub? A) Homo sapiens B) Australopithecus afarensis C) Homo erectus D) Homo habilis To'g'ri javob: A) Homo sapiens✔ 22. Zamburug' gifalarining daraxt ildizlari bilan o'zaro foydali birgalikda yashashi qanday ataladi? A) Parazitizm B) Konyugatsiya C) Mikoriza D) Lishaynik To'g'ri javob: C) Mikoriza ✔ 23. G. D. Karpechenko turlararo duragayning pushtsizligini qanday bartaraf etgan? A) Duragayni rentgen nurlari bilan nurlantirib B) Duragayda inbriding o'tkazib C) Ota-ona turlari bilan qayta chatishtirib D) Duragayda xromosomalar sonini ikki baravar oshirib To'g'ri javob: D) Duragayda xromosomalar sonini ikki baravar oshirib ✔ 24. Biotexnologiya nima? A) Faqat yangi navlar yaratish B) Tirik organizmlar va biologik jarayonlardan ishlab chiqarishda foydalanish C) Qazilma qoldiqlarni o'rganish D) Hayvonlarni sun'iy tanlash To'g'ri javob: B) Tirik organizmlar va biologik jarayonlardan ishlab chiqarishda foydalanish ✔ 25. To'liq o'zgarish bilan rivojlanuvchi hasharotlarda qaysi bosqich bor, chala o'zgarishda esa yo'q? A) Lichinka B) G'umbak C) Tuxum D) Voyaga yetgan zot To'g'ri javob: B) G'umbak ✔ 26. O't suyuqligi qayerda hosil bo'ladi? A) O'n ikki barmoq ichakda B) Jigarda C) O't pufagida D) Oshqozon osti bezida To'g'ri javob: B) Jigarda ✔ 27. Baliqlar yuragida qanday qon bo'ladi? A) Aralash qon B) Bo'lmachada arterial, qorinchada venoz C) Arterial qon D) Venoz qon To'g'ri javob: D) Venoz qon ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 82 28. Shereshevskiy–Terner sindromida kariotip qanday bo'ladi? A) 47, XYY B) 47, +21 C) 45, X0 D) 47, XXY To'g'ri javob: C) 45, X0✔ 29. Genlar dreyfi qanday populyatsiyalarda kuchliroq namoyon bo'ladi? A) Juda katta populyatsiyalarda B) Erkin chatishuvchi katta populyatsiyalarda C) Kichik sonli populyatsiyalarda D) Faqat o'simlik populyatsiyalarida To'g'ri javob: C) Kichik sonli populyatsiyalarda ✔ 30. Tana haroratini boshqarish, chanqoq va ochlik hissi markazlari qayerda joylashgan? A) Uzunchoq miyada B) Gipotalamusda C) Miyachada D) Orqa miyada To'g'ri javob: B) Gipotalamusda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 83 17-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. V. I. Vernadskiy tasnifi bo'yicha biogen moddalarga misol keltiring. A) Vulqon gazlari B) Toshko'mir, neft, ohaktosh C) Bazalt va granit D) Meteorit moddalari To'g'ri javob: B) Toshko'mir, neft, ohaktosh✔ 2. Daraxt poyasining eniga yo'g'onlashishini ta'minlovchi hosil qiluvchi to'qima qaysi? A) Kollenxima B) Kambiy C) Floema D) Epiderma To'g'ri javob: B) Kambiy ✔ 3. Bir turga mansub, uzoq vaqt muayyan hududda yashovchi va o'zaro erkin chatishuvchi individlar guruhi nima deyiladi? A) Biotsenoz B) Biosfera C) Ekotizim D) Populyatsiya To'g'ri javob: D) Populyatsiya ✔ 4. Qoqio't savatchasidagi gullarning barchasi qanday shaklda bo'ladi? A) Kapalaksimon B) Voronkasimon C) Tilsimon D) Naysimon To'g'ri javob: C) Tilsimon ✔ 5. DNK nukleotidi tarkibiga qaysi qismlar kiradi? A) Glyukoza, aminokislota va fosfat qoldig'i B) Glitserin va yog' kislotalari C) Riboza, fosfat qoldig'i va azotli asos D) Dezoksiriboza, fosfat qoldig'i va azotli asos To'g'ri javob: D) Dezoksiriboza, fosfat qoldig'i va azotli asos ✔ 6. Lolaguldoshlar oilasiga xos meva turi qaysi? A) Qo'zoq B) Danakli meva C) Ko'sak D) Dukkak To'g'ri javob: C) Ko'sak ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 84 7. AaBbCc × AaBbCc chatishtirishda to'liq dominantlik va mustaqil irsiylanishda necha xil fenotip hosil bo'ladi? A) 6 B) 64 C) 8 D) 27 To'g'ri javob: C) 8✔ 8. Ignaterililarga xos harakatlanish va nafas olishda ishtirok etuvchi sistema qanday ataladi? A) Malpigi sistemasi B) Yon chiziq sistemasi C) Ambulakral sistema D) Traxeya sistemasi To'g'ri javob: C) Ambulakral sistema ✔ 9. Kapalaklarning og'iz apparati qanday tipda tuzilgan? A) Sanchib-so'ruvchi B) Kemiruvchi C) So'ruvchi D) Yalovchi To'g'ri javob: C) So'ruvchi ✔ 10. Fotosintezda 360 g glukoza hosil bo'lishi uchun necha gramm CO2 o'zlashtiriladi? A) 792 g B) 528 g C) 132 g D) 264 g To'g'ri javob: B) 528 g ✔ 11. Qon hujayralari hosil bo'ladigan qizil ilik suyakning qaysi qismida joylashadi? A) Bo'g'im tog'ayida B) G'ovak moddasida C) Zich moddasida D) Suyak usti pardasida To'g'ri javob: B) G'ovak moddasida ✔ 12. Achitqi zamburug'lari kislorodsiz sharoitda 3 mol glyukozani bijg'itdi. Necha mol ATF hosil bo'lgan? A) 3 B) 6 C) 114 D) 12 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 13. Fagotsitoz hodisasini kashf etgan olim kim? A) R. Kox B) I. I. Mechnikov C) I. P. Pavlov D) L. Paster To'g'ri javob: B) I. I. Mechnikov ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 85 14. Yurak minutiga 75 marta qisqarsa, bir yurak siklining davomiyligi necha soniyaga teng? A) 0,75 s B) 0,8 s C) 0,6 s D) 1,0 s To'g'ri javob: B) 0,8 s✔ 15. Spirtli bijg'ishda 4 mol glyukoza parchalanganda necha mol CO2 hosil bo'ladi? A) 24 B) 12 C) 4 D) 8 To'g'ri javob: D) 8 ✔ 16. Silliq endoplazmatik to'rning asosiy vazifasi qaysi? A) Fotosintez B) Lipidlar va uglevodlar sintezi C) DNK replikatsiyasi D) Oqsillar sintezi To'g'ri javob: B) Lipidlar va uglevodlar sintezi ✔ 17. Odam organizmida qon va limfa qaysi to'qima turiga kiradi? A) Silliq muskul to'qima B) Epiteliy to'qima C) Nerv to'qima D) Biriktiruvchi to'qima To'g'ri javob: D) Biriktiruvchi to'qima ✔ 18. Eukariot hujayralarning kiprikchalari va xivchinlari asosini qanday tuzilmalar tashkil etadi? A) Mikronaychalar B) Kristalar C) Ribosomalar D) Lizosomalar To'g'ri javob: A) Mikronaychalar ✔ 19. Xlamidomonada qaysi o'simliklar guruhiga kiradi? A) Bir hujayrali yashil suvo'tlar B) Ko'p hujayrali qizil suvo'tlar C) Bargpoyali yo'sinlar D) Ko'p hujayrali qo'ng'ir suvo'tlar To'g'ri javob: A) Bir hujayrali yashil suvo'tlar ✔ 20. Sichqonlarda sariq rang geni (A) dominant bo'lib, AA holatda embrion nobud bo'ladi; aa – qora. Ikki sariq sichqon chatishtirildi. Tirik avlodda sariq va qora sichqonlar nisbati qanday? A) 2 : 1 B) 3 : 1 C) 1 : 2 : 1 D) 1 : 1 To'g'ri javob: A) 2 : 1 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 86 21. Lola gulining formulasi qaysi? A) K5 C5 A∞ G∞ B) K(5) C(5) A5 G(2) C) P3+3 A3+3 G(3) D) K4 C4 A2+4 G(2) To'g'ri javob: C) P3+3 A3+3 G(3)✔ 22. Oqsil 150 ta aminokislotadan iborat. Uni kodlovchi qo'sh zanjirli DNK qismi nechta nukleotiddan iborat (stop kodon va intronlarni hisobga olmang)? A) 300 B) 600 C) 450 D) 900 To'g'ri javob: D) 900 ✔ 23. O'rgimchaklar qanday organlar yordamida nafas oladi? A) Faqat teri orqali B) O'pka xaltalari va traxeyalar C) Faqat haqiqiy o'pka orqali D) Jabralar va teri orqali To'g'ri javob: B) O'pka xaltalari va traxeyalar ✔ 24. Uzun kun o'simliklari qachon gullaydi? A) Kun qisqa bo'lganda B) Faqat qorong'i sharoitda C) Kun uzun bo'lganda D) Kun uzunligidan qat'i nazar To'g'ri javob: C) Kun uzun bo'lganda ✔ 25. AaBbCc × AaBbCc chatishtirishda (genlar mustaqil) avlodda necha xil genotip hosil bo'ladi? A) 64 B) 8 C) 27 D) 9 To'g'ri javob: C) 27 ✔ 26. Yelkaning ikki boshli muskuli (biseps) qisqarganda qanday harakat bo'ladi? A) Qo'l tirsakdan yoziladi B) Bilak tashqariga buriladi C) Yelka ko'tariladi D) Qo'l tirsakdan bukiladi To'g'ri javob: D) Qo'l tirsakdan bukiladi ✔ 27. Ninabargli (ochiq urug'li) o'simliklar yog'ochligida suv asosan qanday elementlar orqali o'tkaziladi? A) Elaksimon naylar B) Traxeidlar C) Yo'ldosh hujayralar D) Sut naychalari To'g'ri javob: B) Traxeidlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 87 28. Fotosintezning yorug'lik bosqichi xloroplastning qaysi qismida boradi? A) Tilakoid membranalarida B) Tashqi membranada C) Ribosomalarda D) Stromada To'g'ri javob: A) Tilakoid membranalarida✔ 29. Mollyuskalarning tanasini o'rab turuvchi teri burmasi qanday ataladi? A) Xitin qoplam B) Mantiya C) Mezogleya D) Kutikula To'g'ri javob: B) Mantiya ✔ 30. Hujayra siklining qaysi davrida DNK molekulalari ikki hissa ortadi (replikatsiya)? A) Anafazada B) Interfazada C) Profazada D) Telofazada To'g'ri javob: B) Interfazada ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 88 18-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Odamda urug'lanish odatda ayol jinsiy yo'lining qaysi qismida boradi? A) Tuxumdonda B) Bachadon naylarida C) Bachadon bo'ynida D) Bachadon bo'shlig'ida To'g'ri javob: B) Bachadon naylarida✔ 2. Kavsh qaytaruvchi hayvonlar oshqozonida ovqat qaysi tartibda o'tadi? A) Katta qorin → to'r qorin → qat qorin → shirdon B) Katta qorin → shirdon → to'r qorin → qat qorin C) Shirdon → qat qorin → to'r qorin → katta qorin D) To'r qorin → katta qorin → shirdon → qat qorin To'g'ri javob: A) Katta qorin → to'r qorin → qat qorin → shirdon ✔ 3. «Gen», «genotip» va «fenotip» atamalarini fanga kim kiritgan? A) T. Morgan B) G. Mendel C) V. Iogansen D) U. Betson To'g'ri javob: C) V. Iogansen ✔ 4. Xamirturush zamburug'lari asosan qanday usulda ko'payadi? A) Kurtaklanib B) Konyugatsiya bilan C) Spora bandlari bilan D) Mitseliy bo'laklari bilan To'g'ri javob: A) Kurtaklanib ✔ 5. Lishaynik tarkibida zamburug' qanday vazifani bajaradi? A) Fotosintez orqali organik modda hosil qiladi B) Suv va mineral moddalarni shimib beradi C) Havodagi kislorodni o'zlashtiradi D) Faqat ko'payishni ta'minlaydi To'g'ri javob: B) Suv va mineral moddalarni shimib beradi ✔ 6. Voyaga yetgan odamda nechta doimiy tish bo'ladi? A) 32 B) 28 C) 36 D) 20 To'g'ri javob: A) 32 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 89 7. Mitozning biologik ahamiyati nimada? A) Kombinativ o'zgaruvchanlikni ta'minlaydi B) Gaploid gametalar hosil qiladi C) Qiz hujayralarning irsiy jihatdan bir xilligini ta'minlaydi D) Xromosomalar sonini ikki marta kamaytiradi To'g'ri javob: C) Qiz hujayralarning irsiy jihatdan bir xilligini ta'minlaydi✔ 8. Odam somatik hujayrasida mitoz anafazasida hujayrada jami nechta xromosoma bo'ladi? A) 23 B) 46 C) 69 D) 92 To'g'ri javob: D) 92 ✔ 9. Tritonlar va salamandralar amfibiyalarning qaysi turkumiga kiradi? A) Dumsizlar B) Oyoqsizlar C) Dumlilar D) Tangachalilar To'g'ri javob: C) Dumlilar ✔ 10. Quyidagi organizmlardan qaysi biri kurtaklanish yo'li bilan ko'payadi? A) Infuzoriya tufelka B) Amyoba C) Gidra D) Yashil evglena To'g'ri javob: C) Gidra ✔ 11. Mentor usulini ishlab chiqqan olim kim? A) G. D. Karpechenko B) S. S. Chetverikov C) I. V. Michurin D) N. I. Vavilov To'g'ri javob: C) I. V. Michurin ✔ 12. Neyronning impulsni hujayra tanasidan boshqa hujayralarga o'tkazuvchi uzun o'simtasi qanday ataladi? A) Retseptor B) Sinaps C) Dendrit D) Akson To'g'ri javob: D) Akson ✔ 13. Yashash uchun kurashning Ch. Darvin eng shiddatli deb hisoblagan shakli qaysi? A) Simbiotik munosabat B) Noqulay sharoitlarga qarshi kurash C) Tur ichidagi kurash D) Turlararo kurash To'g'ri javob: C) Tur ichidagi kurash ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 90 14. Xachir qanday chatishtirish natijasida olinadi? A) Zebra va eshakni chatishtirish B) Erkak eshak va urg'ochi otni chatishtirish C) Tuya va otni chatishtirish D) Erkak ot va urg'ochi eshakni chatishtirish To'g'ri javob: B) Erkak eshak va urg'ochi otni chatishtirish✔ 15. Bakteriya hujayrasida quyidagi tuzilmalardan qaysi biri bo'ladi? A) Ribosomalar B) Mitoxondriyalar C) Endoplazmatik to'r D) Golji apparati To'g'ri javob: A) Ribosomalar ✔ 16. Kuzda barg to'kilishidan oldin barg bandi asosida qanday qavat hosil bo'ladi? A) Kambiy qavati B) Ustunsimon to'qima qavati C) Kollenxima qavati D) Ajratuvchi (po'kak) qavat To'g'ri javob: D) Ajratuvchi (po'kak) qavat ✔ 17. O'simliklar va hayvonlarning quruqlikka chiqishi qaysi erada boshlangan? A) Mezozoy B) Kaynozoy C) Paleozoy D) Arxey To'g'ri javob: C) Paleozoy ✔ 18. Kaktusning tikanlari qaysi organning shakli o'zgargan ko'rinishi? A) Ildiz B) Poya C) Barg D) Gul To'g'ri javob: C) Barg ✔ 19. Meyozning I anafazasida qutblarga nimalar tarqaladi? A) Opa-singil xromatidalar B) Gomologik xromosomalar C) Yadrochalar D) Sentromeralar bo'laklari To'g'ri javob: B) Gomologik xromosomalar ✔ 20. Ovqat hazm qilish fiziologiyasini o'rgangani uchun 1904-yilda Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan olim kim? A) I.P. Pavlov B) I.M. Sechenov C) R. Kox D) I.I. Mechnikov To'g'ri javob: A) I.P. Pavlov ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 91 21. Irsiyatning xromosoma nazariyasiga ko'ra genlar xromosomada qanday joylashgan? A) Chiziqli tartibda B) Faqat sentromerada C) Halqasimon tartibda D) Tartibsiz holda To'g'ri javob: A) Chiziqli tartibda✔ 22. Quyidagi kasalliklardan qaysi biri bakteriyalar tomonidan qo'zg'atiladi? A) Qizamiq B) Suvchechak C) Gripp D) Qoqshol To'g'ri javob: D) Qoqshol ✔ 23. Urug'lanishdan so'ng gulning tugunchasidan nima rivojlanadi? A) Urug' B) Meva C) Urug' po'sti D) Murtak To'g'ri javob: B) Meva ✔ 24. Kombinativ o'zgaruvchanlik manbalaridan biri qaysi? A) Poliploidiya B) Muhit ta'sirida fenotipning o'zgarishi C) Meyozda krossingover D) Mitozda xromatidalarning ajralishi To'g'ri javob: C) Meyozda krossingover ✔ 25. Juft tuyoqlilar turkumiga quyidagi hayvonlardan qaysi biri kiradi? A) Jayron B) Ot C) Tapir D) Karkidon To'g'ri javob: A) Jayron ✔ 26. Xardi–Vaynberg muvozanatidagi populyatsiyada aa genotipli individlar 9% ni tashkil etadi. Geterozigotalar ulushi qancha? A) 21% B) 49% C) 42% D) 91% To'g'ri javob: C) 42% ✔ 27. Do'lananing tikanlari qaysi organning shakli o'zgargan ko'rinishi hisoblanadi? A) Novda B) Barg C) Yonbarg D) Ildiz To'g'ri javob: A) Novda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 92 28. Madaniy o'simliklarning kelib chiqish markazlari ta'limotini kim yaratgan? A) G. D. Karpechenko B) Ch. Darvin C) I. V. Michurin D) N. I. Vavilov To'g'ri javob: D) N. I. Vavilov✔ 29. Mendelning ikkinchi qonuni (ajralish qonuni) qaysi avlodda namoyon bo'ladi? A) F2 da B) Faqat F4 da C) F1 da D) P avlodda To'g'ri javob: A) F2 da ✔ 30. Yirtqich sutemizuvchilarga xos tish belgisi qaysi? A) Qoziq tishlari kuchli rivojlangan B) Tishlari bir xil, konussimon C) Kurak tishlari umrbod o'sadi D) Qoziq tishlari umuman bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Qoziq tishlari kuchli rivojlangan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 93 19-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Odamda eritrotsitlar o'rtacha qancha yashaydi? A) Taxminan 1 yil B) Taxminan 10 kun C) Taxminan 3 kun D) Taxminan 120 kun To'g'ri javob: D) Taxminan 120 kun✔ 2. Qirqbo'g'im poyasiga qattiqlik beradigan, hujayra qobiqlariga shimilgan modda qaysi? A) Suberin B) Kremnezyom C) Xitin D) Kalsiy karbonat To'g'ri javob: B) Kremnezyom ✔ 3. Sabzi ildizmevasining to'q sariq rangi qaysi plastidalarga bog'liq? A) Xloroplastlar B) Xromoplastlar C) Lizosomalar D) Leykoplastlar To'g'ri javob: B) Xromoplastlar ✔ 4. Genlari to'liq birikkan (krossingover sodir bo'lmaydigan) AB/ab organizm necha xil gameta hosil qiladi? A) 2 B) 1 C) 8 D) 4 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 5. Ayol daltonizm bo'yicha tashuvchi va II qon guruhli geterozigota (IAi0 XDXd), erkak normal ko'radi va I qon guruhli (i0i0 XDY). Daltonik va I qon guruhli o'g'il tug'ilish ehtimoli jami farzandlarga nisbatan qancha? A) 6,25% B) 25% C) 50% D) 12,5% To'g'ri javob: D) 12,5% ✔ 6. Ildizda so'rish zonasi qoplovchi to'qimasi qanday hosil bo'lmalarni hosil qiladi? A) Yasmiqchalarni B) Kutikulani C) Og'izchalarni D) Ildiz tukchalarini To'g'ri javob: D) Ildiz tukchalarini ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 94 7. Odam askaridasi qaysi tipga kiradi? A) Halqali chuvalchanglar B) To'garak chuvalchanglar C) Bo'g'imoyoqlilar D) Yassi chuvalchanglar To'g'ri javob: B) To'garak chuvalchanglar✔ 8. Yutish paytida hiqildoq kirish qismini yopib, ovqatning nafas yo'liga tushishiga yo'l qo'ymaydigan tuzilma qaysi? A) Kekirdak halqasi B) Qalqonsimon tog'ay C) Hiqildoq usti tog'ayi D) Tilcha (uvula) To'g'ri javob: C) Hiqildoq usti tog'ayi ✔ 9. Butguldoshlar (karamdoshlar) oilasining gul formulasi qaysi? A) P3+3 A3+3 G(3) B) K(5) C(5) A5 G(2) C) K5 C5 A∞ G∞ D) K4 C4 A2+4 G(2) To'g'ri javob: D) K4 C4 A2+4 G(2) ✔ 10. Bir pallali o'simliklar uchun quyidagi belgilardan qaysi biri xos? A) Poyasida kambiy halqasi bo'ladi B) Ildiz tizimi o'q ildizli C) Barglari to'rsimon tomirlangan D) Gul a'zolari odatda 3 karrali To'g'ri javob: D) Gul a'zolari odatda 3 karrali ✔ 11. Gidrada regeneratsiya va kurtaklanishni qaysi hujayralar ta'minlaydi? A) Oraliq hujayralar B) Bez hujayralari C) Otuvchi hujayralar D) Nerv hujayralari To'g'ri javob: A) Oraliq hujayralar ✔ 12. Fotosintezda 6 mol CO2 o'zlashtirilganda necha mol glukoza hosil bo'ladi? A) 3 mol B) 1 mol C) 6 mol D) 2 mol To'g'ri javob: B) 1 mol ✔ 13. Fotosintezning yorug'lik bosqichi xloroplastning qayerida boradi? A) Tilakoid (grana) membranalarida B) Membranalararo bo'shliqda C) Stromada D) Tashqi membranada To'g'ri javob: A) Tilakoid (grana) membranalarida ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 95 14. Qo'sh zanjirli DNK fragmenti 500 juft nukleotiddan iborat. Bitta nukleotidning o'rtacha massasi 345 Da bo'lsa, fragment massasi qancha? A) 34 500 Da B) 172 500 Da C) 345 000 Da D) 690 000 Da To'g'ri javob: C) 345 000 Da✔ 15. AB/ab × ab/ab tahliliy chatishtirishda olingan 1000 ta avloddan 120 tasi rekombinant (Ab/ab va aB/ab) bo'ldi. A va B genlari orasidagi masofa qancha? A) 24 sM B) 88 sM C) 6 sM D) 12 sM To'g'ri javob: D) 12 sM ✔ 16. 1 g yog' to'liq oksidlanganda taxminan qancha energiya ajraladi? A) 17,6 kJ B) 38,9 kJ C) 76,0 kJ D) 4,2 kJ To'g'ri javob: B) 38,9 kJ ✔ 17. G'alladoshlardan qaysi birining poyasi ichi kovak emas, g'ovak to'qima bilan to'lgan? A) Bug'doy B) Arpa C) Javdar D) Makkajo'xori To'g'ri javob: D) Makkajo'xori ✔ 18. Produtsentlarga misol keltiring. A) Yashil o'simliklar B) O'txo'r hayvonlar C) Yirtqich hayvonlar D) Chirituvchi bakteriyalar To'g'ri javob: A) Yashil o'simliklar ✔ 19. Charchagan muskullarning tez tiklanishi uchun «faol dam olish» ahamiyatini isbotlagan olim kim? A) I.I. Mechnikov B) U. Garvey C) I.M. Sechenov D) I.P. Pavlov To'g'ri javob: C) I.M. Sechenov ✔ 20. Ribosomalarning hujayradagi asosiy vazifasi qaysi? A) Fotosintez B) Moddalarni hazm qilish C) Lipid sintezi D) Oqsil sintezi To'g'ri javob: D) Oqsil sintezi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 96 21. Ab/aB genotipli (trans-holat) organizmda A va B genlari orasidagi masofa 10 sM. AB tipdagi gametalar ulushi qancha? A) 10% B) 50% C) 5% D) 45% To'g'ri javob: C) 5%✔ 22. Avtotrof organizmlar qanday oziqlanadi? A) Noorganik moddalardan organik moddalar sintezlaydi B) Faqat boshqa organizmlar hisobiga yashaydi C) Faqat o'lik organik qoldiqlar bilan oziqlanadi D) Tayyor organik moddalar bilan oziqlanadi To'g'ri javob: A) Noorganik moddalardan organik moddalar sintezlaydi ✔ 23. Bitta aminokislotaning bir nechta kodon bilan kodlanishi genetik kodning qaysi xossasi? A) Universalligi B) Uzluksizligi C) Bir ma'noliligi D) Ortiqchaligi (degeneratsiyasi) To'g'ri javob: D) Ortiqchaligi (degeneratsiyasi) ✔ 24. Hujayraning qattiq zarrachalarni membrana o'simtalari bilan qamrab olib yutishi nima deyiladi? A) Fagotsitoz B) Pinotsitoz C) Osmos D) Ekzotsitoz To'g'ri javob: A) Fagotsitoz ✔ 25. Ko'pchilik suvda eriydigan vitaminlarning hujayradagi asosiy roli nimada? A) Membrananing lipid qavatini hosil qiladi B) Fermentlar tarkibiga koferment sifatida kiradi C) Hujayra devorining asosini tashkil qiladi D) Irsiy axborotni saqlaydi To'g'ri javob: B) Fermentlar tarkibiga koferment sifatida kiradi ✔ 26. Parnik (issiqxona) effektini kuchaytiruvchi asosiy gaz qaysi? A) Karbonat angidrid (CO2) B) Azot (N2) C) Argon (Ar) D) Kislorod (O2) To'g'ri javob: A) Karbonat angidrid (CO2) ✔ 27. Bezgak plazmodiysi odam organizmida qaysi hujayralarni yemiradi? A) Leykotsitlarni B) Neyronlarni C) Eritrotsitlarni D) Trombotsitlarni To'g'ri javob: C) Eritrotsitlarni ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 97 28. Bolalarda naysimon suyaklarning uzunasiga o'sishi qaysi tuzilma hisobiga boradi? A) Epifiz va diafiz orasidagi o'sish tog'ayi B) Suyak usti pardasi (periost) C) Bo'g'im suyuqligi va xaltasi D) Suyak ichidagi sariq ilik To'g'ri javob: A) Epifiz va diafiz orasidagi o'sish tog'ayi✔ 29. Bo'g'imoyoqlilarning o'sish davrida eski xitin qoplamni tashlab yangilashi qanday ataladi? A) Regeneratsiya B) Tullash C) Partenogenez D) Metamorfoz To'g'ri javob: B) Tullash ✔ 30. Qizil kitob qanday maqsadda tuziladi? A) Ov qilinadigan turlarni ko'paytirish B) Begona o'tlarni yo'qotish C) Zararkunandalarga qarshi kurashish D) Noyob va yo'qolib ketish xavfi ostidagi turlarni hisobga olish va muhofaza qilish To'g'ri javob: D) Noyob va yo'qolib ketish xavfi ostidagi turlarni hisobga olish va muhofaza qilish ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 98 20-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Sutemizuvchilarda aortaning qaysi yoyi saqlangan? A) Chap aorta yoyi B) Ikkala aorta yoyi C) O'ng aorta yoyi D) Aorta yoyi bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Chap aorta yoyi✔ 2. Gen injeneriyasida vektor sifatida ko'p ishlatiladigan bakteriyalarning kichik halqasimon DNK molekulasi nima deyiladi? A) Ribosoma B) Plazmida C) Mezosoma D) Nukleoid To'g'ri javob: B) Plazmida ✔ 3. Xemosintezni kashf etgan olim kim? A) D.I. Ivanovskiy B) S.G. Navashin C) S.N. Vinogradskiy D) I.I. Mechnikov To'g'ri javob: C) S.N. Vinogradskiy ✔ 4. Tog'ayli baliqlarga (akulalar, skatlar) xos belgi qaysi? A) Tanasi suyak tangachalar bilan qoplangan B) Skeleti to'liq suyaklangan C) Tashqi urug'lanish xos D) Suzgich pufagi va jabra qopqog'i bo'lmaydi To'g'ri javob: D) Suzgich pufagi va jabra qopqog'i bo'lmaydi ✔ 5. Baqa itbalig'i (do'mbiqchasi) qaysi belgilari bilan baliqqa o'xshaydi? A) Besh barmoqli oyoqlar, dumning yo'qligi, quloq B) Jabra bilan nafas, ikki kamerali yurak, yon chiziq C) O'pka bilan nafas, uch kamerali yurak, kloaka D) Muguz tangachalar, ichki urug'lanish, tuxum To'g'ri javob: B) Jabra bilan nafas, ikki kamerali yurak, yon chiziq ✔ 6. Urug'ning unib chiqishi uchun quyidagilardan qaysi sharoit majburiy hisoblanadi? A) Faqat o'g'it va harorat B) Suv, havo va qulay harorat C) Yorug'lik, tuproq va o'g'it D) Faqat yorug'lik va suv To'g'ri javob: B) Suv, havo va qulay harorat ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 99 7. Geografik turlanish qanday sodir bo'ladi? A) Turli turlarning duragaylanishi natijasida B) Faqat poliploidiya yo'li bilan C) Bitta hudud ichida ekologik ajralish natijasida D) Populyatsiyalarning hududiy ajralishi natijasida To'g'ri javob: D) Populyatsiyalarning hududiy ajralishi natijasida✔ 8. Suvda hamda quruqlikda yashovchilar paleozoyning qaysi davrida paydo bo'lgan? A) Devon B) Yura C) Perm D) Bo'r To'g'ri javob: A) Devon ✔ 9. Interfazaning qaysi davrida DNK replikatsiyasi sodir bo'ladi? A) Profazada B) G2 (postsintetik) davrida C) S (sintetik) davrida D) G1 (presintetik) davrida To'g'ri javob: C) S (sintetik) davrida ✔ 10. Quyidagilardan qaysi biri vegetativ ko'payishga misol bo'ladi? A) Bug'doyning urug' orqali ko'payishi B) Qirqquloqning sporalar orqali ko'payishi C) Kartoshkaning tuganaklar orqali ko'payishi D) Xlamidomonadaning gametalar orqali ko'payishi To'g'ri javob: C) Kartoshkaning tuganaklar orqali ko'payishi ✔ 11. OITS virusi (OIV) irsiy materiali qaysi nuklein kislotadan iborat? A) Ikki zanjirli DNK va oqsil B) Faqat oqsil C) DNK D) RNK To'g'ri javob: D) RNK ✔ 12. Ingichka ichak shilliq qavatining so'rish yuzasini oshiruvchi barmoqsimon o'simtalar qanday ataladi? A) Alveolalar B) Kiprikchalar C) Nefronlar D) Vorsinkalar To'g'ri javob: D) Vorsinkalar ✔ 13. Har bir bo'g'imda faqat bittadan barg joylashsa, bargning bunday joylashishi qanday ataladi? A) To'pbarg hosil qilish B) Halqasimon joylashish C) Navbatlashib joylashish D) Qarama-qarshi joylashish To'g'ri javob: C) Navbatlashib joylashish ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 100 14. 1000 ta o'simlikdan iborat muvozanatdagi populyatsiyada 40 tasi aa genotipli. Nechta o'simlik geterozigota? A) 320 B) 640 C) 160 D) 40 To'g'ri javob: A) 320✔ 15. Eshitish retseptorlari (Korti organi) ichki quloqning qaysi qismida joylashgan? A) Chig'anoqda B) Nog'ora bo'shlig'ida C) Yarim doira kanallarda D) Dahliz xaltachalarida To'g'ri javob: A) Chig'anoqda ✔ 16. Monoduragay chatishtirishda to'liq dominantlik holatida F2 da fenotip bo'yicha ajralish qanday? A) 1 : 1 B) 1 : 2 : 1 C) 9 : 3 : 3 : 1 D) 3 : 1 To'g'ri javob: D) 3 : 1 ✔ 17. Qalpoqchali zamburug'lar ichida eng xavfli zaharli zamburug' qaysi? A) Rangpar poganka B) Qayinbop C) Moyli zamburug' D) Oq qo'ziqorin To'g'ri javob: A) Rangpar poganka ✔ 18. Ildizning bo'yiga o'sishi asosan qaysi zona hujayralarining cho'zilishi hisobiga boradi? A) O'sish (cho'zilish) zonasi B) So'rish (tukchali) zonasi C) Ildiz qini (g'ilofi) D) O'tkazish zonasi To'g'ri javob: A) O'sish (cho'zilish) zonasi ✔ 19. Odamning yetilgan tuxum hujayrasida nechta autosoma bor? A) 44 B) 46 C) 23 D) 22 To'g'ri javob: D) 22 ✔ 20. Qushlarning ovoz chiqarish organi qayerda joylashgan? A) Burun bo'shlig'ida B) Havo xaltalarida C) Yuqori hiqildoqda, tovush paychalarida D) Kekirdakning bronxlarga ajralish joyida To'g'ri javob: D) Kekirdakning bronxlarga ajralish joyida ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 101 21. Mendel qonunlari bir-biridan mustaqil ravishda bir necha olim tomonidan qaysi yili qayta kashf etilgan? A) 1910 B) 1865 C) 1900 D) 1953 To'g'ri javob: C) 1900✔ 22. N. I. Vavilov bo'yicha kartoshka va pomidorning vatani qaysi markaz? A) O'rta yer dengizi markazi B) Habashiston markazi C) Janubiy Osiyo tropik markazi D) Janubiy Amerika markazi To'g'ri javob: D) Janubiy Amerika markazi ✔ 23. Sog'lom odamning birlamchi siydigida qon tarkibidagi qaysi modda deyarli bo'lmaydi? A) Yirik molekulali oqsillar B) Natriy va kaliy tuzlari C) Mochevina D) Glukoza To'g'ri javob: A) Yirik molekulali oqsillar ✔ 24. Oshqozon shirasidagi pepsin fermenti qaysi moddalarni parchalaydi? A) Kletchatkani B) Oqsillarni C) Kraxmalni D) Yog'larni To'g'ri javob: B) Oqsillarni ✔ 25. Daraxt tanasida parazitlik qilib, yog'ochni yemiruvchi qattiq, tuyoqsimon zamburug' qaysi? A) Po'kak zamburug' B) Oq mog'or C) Xamirturush D) Shampinyon To'g'ri javob: A) Po'kak zamburug' ✔ 26. Retsessiv belgi fenotipda qachon namoyon bo'ladi? A) Faqat dominant allel bilan birga B) Gomozigota holatda (aa) C) Geterozigota holatda (Aa) D) F1 da doimo To'g'ri javob: B) Gomozigota holatda (aa) ✔ 27. Seleksiyada gaploid o'simliklardan foydalanishning afzalligi nimada? A) Xromosomalarini ikkilantirib, tezda gomozigota liniyalar olish mumkin B) Ular yuqori hosil beradi C) Ular uzoq yashaydi D) Ular kuchli geterozis beradi To'g'ri javob: A) Xromosomalarini ikkilantirib, tezda gomozigota liniyalar olish mumkin ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 102 28. Chala o'zgarish (to'liqsiz metamorfoz) bilan rivojlanuvchi hasharotni ko'rsating. A) Chigirtka B) Qo'ng'iz C) Kapalak D) Pashsha To'g'ri javob: A) Chigirtka✔ 29. Xardi–Vaynberg muvozanatidagi populyatsiyada dominant allel chastotasi 0,8 ga teng. Dominant gomozigotalar ulushi qancha? A) 16% B) 32% C) 80% D) 64% To'g'ri javob: D) 64% ✔ 30. Mendelning uchinchi qonuni (mustaqil irsiylanish) qanday sharoitda bajariladi? A) Genlar turli juft gomologik xromosomalarda joylashganda B) Genlar bitta xromosomada yaqin joylashganda C) Bitta gen bir necha belgini belgilaganda D) Genlar X-xromosomada joylashganda To'g'ri javob: A) Genlar turli juft gomologik xromosomalarda joylashganda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 103 21-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Ekotizimda o'simliklar 50 000 kJ energiya to'pladi. 10% qoidasiga ko'ra ikkinchi tartibli konsumentlarga qancha energiya o'tadi? A) 50 kJ B) 1000 kJ C) 5000 kJ D) 500 kJ To'g'ri javob: D) 500 kJ✔ 2. Quyidagilardan qaysi biri murakkabguldoshlar oilasiga kiradi? A) Beda B) Shuvoq C) Kashnich D) Yalpiz To'g'ri javob: B) Shuvoq ✔ 3. Oqsil 120 ta aminokislotadan iborat. Uni kodlovchi gen uzunligini toping (qo'shni nukleotidlar orasidagi masofa 0,34 nm; stop kodon va intronlarni hisobga olmang). A) 40,8 nm B) 61,2 nm C) 244,8 nm D) 122,4 nm To'g'ri javob: D) 122,4 nm ✔ 4. O'simliklarning bo'yiga o'sishini ta'minlovchi hosil qiluvchi to'qima qayerda joylashadi? A) Epiderma ostida B) Lub va yog'ochlik orasida C) Poya va ildiz uchlarida D) Barg mezofilli ichida To'g'ri javob: C) Poya va ildiz uchlarida ✔ 5. Donador (g'adir-budur) endoplazmatik to'r membranasida qaysi organoidlar joylashadi? A) Sentriolalar B) Lizosomalar C) Ribosomalar D) Plastidalar To'g'ri javob: C) Ribosomalar ✔ 6. Noosfera tushunchasi nimani anglatadi? A) Yer po'stining ichki qismini B) Tirik organizmlar yashamaydigan qobiqni C) Atmosferaning yuqori qatlamini D) Inson aqli boshqaradigan biosfera holatini To'g'ri javob: D) Inson aqli boshqaradigan biosfera holatini ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 104 7. Ichki organlar (oshqozon, ichak, qon tomirlar) devoridagi ixtiyorsiz qisqaruvchi muskul to'qimasi qaysi? A) Ko'ndalang-targ'il skelet muskuli B) Tog'ay to'qima C) Silliq muskul to'qima D) Yurak muskuli To'g'ri javob: C) Silliq muskul to'qima✔ 8. «Dengiz karami» deb ataladigan va yodga boy bo'lgan suvo't qaysi? A) Xlorella B) Laminariya C) Spirogira D) Ulotriks To'g'ri javob: B) Laminariya ✔ 9. Orol dengizining qurishiga asosiy sabab nima bo'lgan? A) Amudaryo va Sirdaryo suvining sug'orish uchun haddan tashqari olinishi B) Kuchli zilzilalar C) Iqlimning keskin sovishi D) Dengiz tubining ko'tarilishi To'g'ri javob: A) Amudaryo va Sirdaryo suvining sug'orish uchun haddan tashqari olinishi ✔ 10. Zig'ir va kanop tolalari qaysi to'qimaga kiradi? A) Epiderma (teri) B) Sklerenxima (lub tolalari) C) Kollenxima (tirik hujayralar) D) Ksilema traxeyalari To'g'ri javob: B) Sklerenxima (lub tolalari) ✔ 11. Bolalarda ko'p uchraydigan, anal teshigi atrofiga tuxum qo'yadigan to'garak chuvalchang qaysi? A) Exinokokk B) Trixinella C) Ostritsa D) Askarida To'g'ri javob: C) Ostritsa ✔ 12. Hujayrada oqsil sintezi qaysi organoidlarda amalga oshadi? A) Lizosomalarda B) Vakuolalarda C) Leykoplastlarda D) Ribosomalarda To'g'ri javob: D) Ribosomalarda ✔ 13. Xemosintezni kim kashf etgan? A) D. I. Ivanovskiy B) S. N. Vinogradskiy C) K. A. Timiryazev D) V. I. Vernadskiy To'g'ri javob: B) S. N. Vinogradskiy ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 105 14. Fotosintezning qorong'ilik bosqichida qanday jarayon boradi? A) Suv molekulalarining parchalanishi B) Erkin kislorodning ajralishi C) Xlorofill elektronlarining qo'zg'alishi D) CO2 ning bog'lanib, uglevodlar sintezlanishi To'g'ri javob: D) CO2 ning bog'lanib, uglevodlar sintezlanishi✔ 15. A va B genlari bitta xromosomada joylashgan, ular orasidagi masofa 10 sM. AB/ab genotipli organizm qancha foiz Ab tipdagi gameta hosil qiladi? A) 25% B) 45% C) 5% D) 10% To'g'ri javob: C) 5% ✔ 16. O'z DNK si va ribosomalariga ega bo'lgan organoidlar juftini ko'rsating. A) Sentriola va lizosoma B) Mitoxondriya va xloroplast C) Lizosoma va ribosoma D) Golji apparati va vakuola To'g'ri javob: B) Mitoxondriya va xloroplast ✔ 17. Qarama-qarshi harakatlarni bajaruvchi muskullar (masalan, biseps va triseps) qanday ataladi? A) Sfinkterlar B) Antagonistlar C) Sinergistlar D) Mimika muskullari To'g'ri javob: B) Antagonistlar ✔ 18. Qon guruhlarini (ABO tizimi) kashf etgan olim kim? A) E. Jenner B) K. Landshteyner C) U. Garvey D) I.I. Mechnikov To'g'ri javob: B) K. Landshteyner ✔ 19. AaBb × AaBb chatishtirishdan (genlar mustaqil, to'liq dominantlik) 800 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi bir belgi bo'yicha dominant, ikkinchisi bo'yicha retsessiv fenotipga ega? A) 50 B) 450 C) 300 D) 150 To'g'ri javob: C) 300 ✔ 20. Genlari to'liq birikkan AB/ab organizm ab/ab organizm bilan chatishtirildi. Avlodda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 1 : 1 B) 1 : 1 : 1 : 1 C) 3 : 1 D) 9 : 3 : 3 : 1 To'g'ri javob: A) 1 : 1 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 106 21. Yosh individlar ulushi katta bo'lgan populyatsiya qanday populyatsiya hisoblanadi? A) Yo'qolib borayotgan populyatsiya B) O'sib borayotgan populyatsiya C) Soni o'zgarmaydigan populyatsiya D) Qarib borayotgan populyatsiya To'g'ri javob: B) O'sib borayotgan populyatsiya✔ 22. Quyidagilardan qaysi biri o'rgimchaksimonlar uchun xos belgi hisoblanadi? A) Jabra bilan nafas olishi B) Mo'ylovlarining bo'lmasligi C) Bir juft qanotining bo'lishi D) Uch juft yurish oyog'ining bo'lishi To'g'ri javob: B) Mo'ylovlarining bo'lmasligi ✔ 23. Katta qon aylanish doirasi yurakning qaysi bo'limidan boshlanadi? A) Chap bo'lmachadan B) O'ng bo'lmachadan C) Chap qorinchadan D) O'ng qorinchadan To'g'ri javob: C) Chap qorinchadan ✔ 24. Fotosintezning umumiy tenglamasini ko'rsating. A) C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 B) 6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 C) C6H12O6 → 2C3H6O3 D) C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O To'g'ri javob: B) 6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 ✔ 25. Qoramol tasmasimon chuvalchangining asosiy (oxirgi) xo'jayini kim? A) Qoramol B) Cho'chqa C) Odam D) It To'g'ri javob: C) Odam ✔ 26. Qo'sh zanjirli DNK fragmenti 1200 ta nukleotiddan iborat. Uning uzunligini toping (qo'shni nukleotidlar orasidagi masofa 0,34 nm). A) 102 nm B) 408 nm C) 204 nm D) 340 nm To'g'ri javob: C) 204 nm ✔ 27. AaBb × AaBb chatishtirishda Punnet katagi nechta katakdan iborat bo'ladi? A) 9 B) 4 C) 16 D) 8 To'g'ri javob: C) 16 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 107 28. Suvo'tlarning tanasi qanday ataladi? A) Novda (poya) B) Tallom (qattana) C) Rizom (ildizpoya) D) Protalliy (o'simta) To'g'ri javob: B) Tallom (qattana)✔ 29. Daryo qisqichbaqasida nechta juft mo'ylov bo'ladi? A) Yo'q B) 2 juft C) 1 juft D) 3 juft To'g'ri javob: B) 2 juft ✔ 30. Gemoglobin molekulasi tarkibiga qaysi element kiradi? A) Yod B) Kobalt C) Temir D) Magniy To'g'ri javob: C) Temir ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 108 22-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Qoqio't va ko'knori poyasini sindirganda oqadigan oq suyuqlik qaysi tuzilmalarda bo'ladi? A) Sut naychalarida B) Smola yo'llarida C) Traxeidlarda D) Elaksimon naylarda To'g'ri javob: A) Sut naychalarida✔ 2. Kislorodsiz muhitda yashay oladigan bakteriyalar qanday ataladi? A) Fototroflar B) Aeroblar C) Avtotroflar D) Anaeroblar To'g'ri javob: D) Anaeroblar ✔ 3. Qushlarda qattiq ozuqani mayda toshchalar yordamida maydalovchi oshqozon bo'limi qaysi? A) Jig'ildon B) Bezli oshqozon C) Ko'richak D) Muskulli oshqozon To'g'ri javob: D) Muskulli oshqozon ✔ 4. Xaltali sutemizuvchilar asosan qaysi materikda tarqalgan? A) Afrika B) Antarktida C) Yevroosiyo D) Avstraliya To'g'ri javob: D) Avstraliya ✔ 5. Gulli o'simliklarning changdonida mikrosporalar qaysi bo'linish natijasida hosil bo'ladi? A) Meyoz B) Partenogenez C) Amitoz D) Mitoz To'g'ri javob: A) Meyoz ✔ 6. O'rta quloq bo'shlig'ini burun-halqum bilan tutashtiruvchi va bosimni tenglashtiruvchi nay qanday ataladi? A) Yevstaxiy nayi B) Chig'anoq kanali C) Yarim doira kanal D) Tashqi eshitish yo'li To'g'ri javob: A) Yevstaxiy nayi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 109 7. Nerv sistemasi qaysi murtak varag'idan rivojlanadi? A) Entodermadan B) Ektodermadan C) Mezodermadan D) Blastotseldan To'g'ri javob: B) Ektodermadan✔ 8. Ko'pchilik quruqlik o'simliklarida og'izchalar barg plastinkasining qayerida ko'proq bo'ladi? A) Mezofill ichida B) Barg bandida C) Pastki epidermisda D) Yuqori epidermisda To'g'ri javob: C) Pastki epidermisda ✔ 9. Hayotning o'z-o'zidan paydo bo'lmasligini S-simon bo'yinli kolbalar yordamida isbotlagan olim kim? A) S. Miller B) F. Redi C) A. I. Oparin D) L. Paster To'g'ri javob: D) L. Paster ✔ 10. Bakteriyalarni birinchi bo'lib o'zi yasagan mikroskopda kuzatgan olim kim? A) Antoni van Levenguk B) Lui Paster C) Robert Kox D) Robert Guk To'g'ri javob: A) Antoni van Levenguk ✔ 11. Meyozning biologik ahamiyati nimada? A) Qiz hujayralarning genetik bir xilligini ta'minlaydi B) Shikastlangan to'qimalarni tiklaydi C) Avlodlarda xromosomalar sonining doimiyligini ta'minlaydi D) Somatik hujayralar sonini oshiradi To'g'ri javob: C) Avlodlarda xromosomalar sonining doimiyligini ta'minlaydi ✔ 12. Yuksak o'simliklarda sporalar qaysi bo'linish natijasida hosil bo'ladi? A) Kurtaklanish B) Mitoz C) Meyoz D) Amitoz To'g'ri javob: C) Meyoz ✔ 13. Seleksiya fani nima bilan shug'ullanadi? A) Qazilma qoldiqlarni o'rganish bilan B) Organizmlar tasnifini tuzish bilan C) Ekotizimlarni muhofaza qilish bilan D) Yangi navlar, zotlar va shtammlar yaratish hamda mavjudlarini yaxshilash bilan To'g'ri javob: D) Yangi navlar, zotlar va shtammlar yaratish hamda mavjudlarini yaxshilash bilan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 110 14. Urug'chining qaysi qismida urug'kurtaklar joylashadi? A) Tumshuqchada B) Ustunchada C) Tugunchada D) Changdonda To'g'ri javob: C) Tugunchada✔ 15. O'rta quloqdagi eshitish suyakchalari qaysilar? A) Bolg'acha, sandon, uzangi B) Sandon, dahliz, nog'ora parda C) Bolg'acha, sandon, chig'anoq D) Uzangi, dahliz, chig'anoq To'g'ri javob: A) Bolg'acha, sandon, uzangi ✔ 16. Sut kislotali bakteriyalar inson faoliyatining qaysi sohasida ishlatiladi? A) Antibiotik olishda B) Qatiq va pishloq tayyorlashda C) Spirt olishda D) Non xamirini ko'pchitishda To'g'ri javob: B) Qatiq va pishloq tayyorlashda ✔ 17. Inbridingning salbiy oqibati nimadan iborat? A) Poliploid shakllar hosil bo'ladi B) Retsessiv zararli allellar gomozigota holatga o'tib, hayotchanlik pasayadi C) Geterozigotalik darajasi ortadi D) Mahsuldorlik keskin oshadi To'g'ri javob: B) Retsessiv zararli allellar gomozigota holatga o'tib, hayotchanlik pasayadi ✔ 18. Odam genetikasida sitogenetik usul bilan nima o'rganiladi? A) Moddalar almashinuvi reaksiyalari B) Belgilarning avlodlarda irsiylanishi C) Kariotip (xromosomalar soni va tuzilishi) D) Egizaklarning o'xshashlik darajasi To'g'ri javob: C) Kariotip (xromosomalar soni va tuzilishi) ✔ 19. Baqa itbalig'ining voyaga yetgan baqaga aylanishini (metamorfozni) qaysi gormon boshqaradi? A) Tiroksin B) Insulin C) Testosteron D) Adrenalin To'g'ri javob: A) Tiroksin ✔ 20. «Mutatsiya» atamasini fanga kim kiritgan? A) V. Iogansen B) G. de Friz C) T. Morgan D) N. Vavilov To'g'ri javob: B) G. de Friz ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 111 21. Ko'pchilik sutemizuvchilarda nechta bo'yin umurtqasi bo'ladi? A) 12 ta B) 5 ta C) 7 ta D) 9 ta To'g'ri javob: C) 7 ta✔ 22. Seleksiyada sun'iy mutagenez nima maqsadda qo'llaniladi? A) Modifikatsiyalarni irsiy qilib mustahkamlash B) Duragaylarni pushtsiz qilish C) Irsiy o'zgaruvchanlikni oshirib, tanlash uchun yangi material olish D) Geterozisni avlodlarda saqlash To'g'ri javob: C) Irsiy o'zgaruvchanlikni oshirib, tanlash uchun yangi material olish ✔ 23. Evolyutsiyaning paleontologik dalillariga misol keltiring. A) Gomologik organlar B) Orollar faunasining o'ziga xosligi C) Murtaklarning o'xshashligi D) Otning filogenetik qatori To'g'ri javob: D) Otning filogenetik qatori ✔ 24. Modifikatsion o'zgaruvchanlikka xos xususiyatni ko'rsating. A) Irsiylanmaydi va reaksiya normasi doirasida boradi B) Avloddan avlodga beriladi C) Tasodifiy va keskin ro'y beradi D) Genotipning o'zgarishi bilan bog'liq To'g'ri javob: A) Irsiylanmaydi va reaksiya normasi doirasida boradi ✔ 25. Uzoqdagi narsalarni yaxshi ko'ra olmaslik (miopiya)da tasvir qayerda hosil bo'ladi va qanday ko'zoynak tavsiya etiladi? A) To'r parda oldida; botiq (sochuvchi) linza B) To'r parda oldida; qavariq (yig'uvchi) linza C) To'r parda orqasida; botiq (sochuvchi) linza D) To'r parda orqasida; qavariq (yig'uvchi) linza To'g'ri javob: A) To'r parda oldida; botiq (sochuvchi) linza ✔ 26. Xromosoma qismining 180° ga burilishi qanday mutatsiya? A) Inversiya B) Translokatsiya C) Duplikatsiya D) Deletsiya To'g'ri javob: A) Inversiya ✔ 27. Organizmdagi zaharli moddalarni zararsizlantiruvchi (to'siq vazifasini bajaruvchi) organ qaysi? A) Jigar B) Oshqozon C) Ko'richak D) Taloq To'g'ri javob: A) Jigar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 112 28. Populyatsiyada retsessiv gomozigotalar (aa) 16% ni tashkil etadi. Retsessiv allel (a) chastotasi qancha? A) 0,84 B) 0,6 C) 0,4 D) 0,16 To'g'ri javob: C) 0,4✔ 29. Faqat changchilari yoki faqat urug'chilari bo'lgan gullar qanday ataladi? A) Bir jinsli gullar B) To'g'ri gullar C) Qo'sh gulqo'rg'onli gullar D) Ikki jinsli gullar To'g'ri javob: A) Bir jinsli gullar ✔ 30. Arxeopteriks qaysi hayvonlar guruhlari orasidagi oraliq shakl hisoblanadi? A) Baliqlar va suvda hamda quruqlikda yashovchilar B) Qushlar va sutemizuvchilar C) Suvda hamda quruqlikda yashovchilar va sudralib yuruvchilar D) Sudralib yuruvchilar va qushlar To'g'ri javob: D) Sudralib yuruvchilar va qushlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 113 23-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Hasharotlarning ayirish organlari qanday ataladi? A) Protonefridiylar B) Malpigi naychalari C) Metanefridiylar D) Yashil bezlar To'g'ri javob: B) Malpigi naychalari✔ 2. Oqsil biosintezida aminokislotani tegishli tRNK ga biriktiruvchi ferment qaysi? A) Restriktaza B) RNK-polimeraza C) DNK-polimeraza D) Aminoatsil-tRNK-sintetaza To'g'ri javob: D) Aminoatsil-tRNK-sintetaza ✔ 3. Eritrotsitlarning asosiy vazifasi nima? A) Kislorod va karbonat angidridni tashish B) Mikroblarni fagotsitoz qilib yo'qotish C) Antitelalar ishlab chiqarish D) Qon ivishini ta'minlash To'g'ri javob: A) Kislorod va karbonat angidridni tashish ✔ 4. Yashil evglena qanday oziqlanadi? A) Faqat bakteriyalarni yutib, geterotrof B) Yorug'likda avtotrof, qorong'ida geterotrof C) Doim faqat avtotrof (fotosintez) D) Faqat xo'jayin qoni bilan, parazit To'g'ri javob: B) Yorug'likda avtotrof, qorong'ida geterotrof ✔ 5. Kartoshka tuganagidagi «ko'zchalar» aslida nima? A) Ildiz boshlang'ichlari B) Yasmiqchalar C) Kurtaklar D) Og'izchalar To'g'ri javob: C) Kurtaklar ✔ 6. Xlamidomonadaning yorug'likni sezuvchi qizil tuzilmasi qanday ataladi? A) Xloroplast B) Ko'zcha (stigma) C) Pirenoid D) Qisqaruvchi vakuola To'g'ri javob: B) Ko'zcha (stigma) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 114 7. RNK tarkibida uchrab, DNK tarkibida uchramaydigan azotli asos qaysi? A) Guanin B) Adenin C) Uratsil D) Timin To'g'ri javob: C) Uratsil✔ 8. O'simlik hujayrasida bo'linish jarayonining telofazasida ikki yangi hujayra o'rtasida nima hosil bo'ladi? A) Yadro qobig'ining yo'qolishi B) Sentriola juftligi C) Hujayra plastinkasi D) Bo'linish egati (qisilish) To'g'ri javob: C) Hujayra plastinkasi ✔ 9. Qonda qaysi gaz miqdorining ortishi nafas markazini qo'zg'atib, nafasni tezlashtiradi? A) Inert gazlar B) Azot C) Karbonat angidrid D) Kislorod To'g'ri javob: C) Karbonat angidrid ✔ 10. Qalqonsimon bez gormoni tiroksin tarkibiga qaysi element kiradi? A) Ftor B) Temir C) Kaliy D) Yod To'g'ri javob: D) Yod ✔ 11. Ikki geterozigota (Aa) ota-onadan tug'ilgan ikki farzandning ikkalasi ham retsessiv belgili bo'lish ehtimoli qancha? A) 1/2 B) 1/8 C) 1/16 D) 1/4 To'g'ri javob: C) 1/16 ✔ 12. Onasi II qon guruhli gomozigota (IAIA), otasi III qon guruhli gomozigota (IBIB). Ularning farzandlari qaysi qon guruhiga ega bo'ladi? A) IV (AB) B) II (A) C) I (0) D) III (B) To'g'ri javob: A) IV (AB) ✔ 13. Xemosintezlovchi organizmlarga misol keltiring. A) Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar B) Yashil o'simliklar C) Sianobakteriyalar D) Achitqi zamburug'lari To'g'ri javob: A) Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 115 14. Adashgan nerv (parasimpatik) ta'sirlanganda yurak faoliyati qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Faqat bo'lmachalar qisqarishi kuchayadi C) Qisqarishlar sekinlashadi va susayadi D) Qisqarishlar tezlashadi va kuchayadi To'g'ri javob: C) Qisqarishlar sekinlashadi va susayadi✔ 15. «Fitoplankton → zooplankton → mayda baliq → cho'rtan» zanjirida cho'rtan 2 kg o'sishi uchun 10% qoidasiga ko'ra necha kg fitoplankton kerak? A) 600 kg B) 20 000 kg C) 2000 kg D) 200 kg To'g'ri javob: C) 2000 kg ✔ 16. Jag'-jag' (achambiti) mevasi qanday ataladi? A) Pistacha B) Qo'zoqcha C) Dukkak D) Ko'sak To'g'ri javob: B) Qo'zoqcha ✔ 17. O'pkada gaz almashinuvi qayerda boradi? A) Alveolalarda B) Bronxiolalarda C) Bronxlarda D) Kekirdakda To'g'ri javob: A) Alveolalarda ✔ 18. Qarag'ay barg hujayralarida 2n=24. Uning urug'idagi endosperm hujayrasida nechta xromosoma bo'ladi? A) 24 B) 36 C) 12 D) 48 To'g'ri javob: C) 12 ✔ 19. Chala dominantlik holatida pushti gulli nomozshomgul (Aa) oq gulli (aa) o'simlik bilan chatishtirildi. Avlodda fenotiplar nisbati qanday bo'ladi? A) 1 pushti : 1 oq B) 1 qizil : 2 pushti : 1 oq C) 3 pushti : 1 oq D) 1 qizil : 1 oq To'g'ri javob: A) 1 pushti : 1 oq ✔ 20. Birlamchi suksessiya qayerda boshlanadi? A) Tashlandiq ekin maydonida B) Yong'indan keyingi o'rmonda C) Kesilgan o'rmon o'rnida D) Ilgari hayot bo'lmagan joyda (yalang'och qoyada) To'g'ri javob: D) Ilgari hayot bo'lmagan joyda (yalang'och qoyada) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 116 21. Zamburug'lar hujayra devori asosan qaysi moddadan tuzilgan? A) Sellyuloza B) Murein C) Glikogen D) Xitin To'g'ri javob: D) Xitin✔ 22. Gemofiliyali erkak (XhY) va sog'lom gomozigota ayol (XHXH) oilasida tug'iladigan qizlar qanday bo'ladi? A) Tashuvchi (XHXh) bo'ladi B) Teng yarmi kasal bo'ladi C) Gemofiliya bilan kasal bo'ladi D) Sog'lom gomozigota (XHXH) bo'ladi To'g'ri javob: A) Tashuvchi (XHXh) bo'ladi ✔ 23. Yorug'likda uzoq turgan kartoshka tuganagining ko'karishiga sabab nima? A) Vakuolada antotsian to'planishi B) Xromoplastlarning leykoplastga aylanishi C) Leykoplastlarning xloroplastga aylanishi D) Hujayra qobig'ida xitin hosil bo'lishi To'g'ri javob: C) Leykoplastlarning xloroplastga aylanishi ✔ 24. Fotosintezda ajraladigan kislorod qaysi moddadan hosil bo'ladi? A) Xlorofilldan B) Glyukozadan C) Karbonat angidriddan D) Suvdan To'g'ri javob: D) Suvdan ✔ 25. Ildizdan barglarga suv va mineral moddalarni o'tkazuvchi to'qima qaysi? A) Kollenxima (mexanik) B) Floema (lub) C) Ksilema (yog'ochlik) D) Epiderma (qoplovchi) To'g'ri javob: C) Ksilema (yog'ochlik) ✔ 26. iRNK kodoni GCU bo'lsa, unga mos tRNK antikodoni qanday bo'ladi? A) GCU B) CGA C) CGT D) GCA To'g'ri javob: B) CGA ✔ 27. Mikoriza qanday munosabatga misol bo'ladi? A) O'simliklar o'rtasidagi raqobat B) Bakteriyalarning ildizdagi kommensalizmi C) Zamburug' va o'simlik ildizining mutualizmi D) Zamburug'ning o'simlikda parazitlik qilishi To'g'ri javob: C) Zamburug' va o'simlik ildizining mutualizmi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 117 28. G'o'za zararkunandalariga qarshi trixogrammadan foydalanish kurashning qaysi usuliga kiradi? A) Kimyoviy B) Biologik C) Mexanik D) Agrotexnik To'g'ri javob: B) Biologik✔ 29. Infuzoriya-tufelkada nechta yadro bo'ladi? A) Ikkita: katta va kichik yadro B) Bitta yadro C) Yadrosi bo'lmaydi D) Ko'p sonli bir xil yadrolar To'g'ri javob: A) Ikkita: katta va kichik yadro ✔ 30. Bakteriya hujayralarida parazitlik qiluvchi viruslar nima deb ataladi? A) Prionlar B) Plazmidalar C) Bakteriofaglar D) Retroviruslar To'g'ri javob: C) Bakteriofaglar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 118 24-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Odam irqlari haqidagi to'g'ri fikrni ko'rsating. A) Ular bitta tur (Homo sapiens) doirasidagi guruhlardir B) Irqlar o'zaro chatishganda nasl bermaydi C) Irqlar aqliy qobiliyati bilan farq qiladi D) Ular alohida biologik turlardir To'g'ri javob: A) Ular bitta tur (Homo sapiens) doirasidagi guruhlardir✔ 2. Qirqquloqlarning hayot siklida qaysi bo'g'in ustunlik qiladi? A) O'simta (protalliy) B) Gametofit C) Rizoidli bo'g'in D) Sporofit To'g'ri javob: D) Sporofit ✔ 3. Bakteriya hujayrasida irsiy axborot qanday ko'rinishda bo'ladi? A) Qobiqli yadrodagi bir necha xromosoma B) Faqat RNK molekulalari C) Mitoxondriyalardagi DNK D) Sitoplazmadagi halqasimon DNK (nukleoid) To'g'ri javob: D) Sitoplazmadagi halqasimon DNK (nukleoid) ✔ 4. Bitta genning bir nechta belgiga ta'sir etishi nima deyiladi? A) Polimeriya B) Epistaz C) Komplementarlik D) Pleyotropiya To'g'ri javob: D) Pleyotropiya ✔ 5. Bitta bakteriya har 20 daqiqada bir marta bo'linsa, qulay sharoitda 2 soatdan keyin nechta bakteriya hosil bo'ladi? A) 64 B) 12 C) 32 D) 128 To'g'ri javob: A) 64 ✔ 6. Bolalik davrida gipofizning o'sish gormoni ortiqcha ishlab chiqarilsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Gigantizm B) Kretinizm C) Pakanalik D) Qandli diabet To'g'ri javob: A) Gigantizm ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 119 7. Odamda teri rangining irsiylanishi genlar o'zaro ta'sirining qaysi turiga misol? A) Kodominantlik B) Dominant epistaz C) Kumulyativ polimeriya D) Komplementarlik To'g'ri javob: C) Kumulyativ polimeriya✔ 8. Kariotip deganda nima tushuniladi? A) Bitta xromosomadagi genlar ketma-ketligi B) Hujayra xromosomalar to'plamining soni, shakli va kattaligi C) Populyatsiya genlarining yig'indisi D) Organizm genlarining umumiy majmui To'g'ri javob: B) Hujayra xromosomalar to'plamining soni, shakli va kattaligi ✔ 9. Infuzoriya tufelkada jinsiy jarayon qanday shaklda boradi? A) Partenogenez B) Kurtaklanish C) Konyugatsiya D) Kopulyatsiya To'g'ri javob: C) Konyugatsiya ✔ 10. Somatik hujayradan klonlash usuli bilan olingan birinchi sutemizuvchi qaysi? A) Dolli qo'yi B) Belka iti C) Xem shimpanzesi D) Layka iti To'g'ri javob: A) Dolli qo'yi ✔ 11. Bolalarda nechta sut tishi bo'ladi? A) 20 B) 24 C) 28 D) 32 To'g'ri javob: A) 20 ✔ 12. Idioadaptatsiyaga misol keltiring. A) Fotosintezning paydo bo'lishi B) To'rt kamerali yurakning paydo bo'lishi C) Kaktus barglarining tikanga aylanishi D) Jinsiy jarayonning paydo bo'lishi To'g'ri javob: C) Kaktus barglarining tikanga aylanishi ✔ 13. Penitsill zamburug'ining sporalari qanday tuzilmada hosil bo'ladi? A) Sharsimon sporangiylar ichida B) Qalpoqcha plastinkalarida C) Cho'tkasimon konidiya bandlarida D) Barg ostidagi soruslarda To'g'ri javob: C) Cho'tkasimon konidiya bandlarida ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 120 14. Umurtqalilarning qaysi sinfida birinchi bo'lib besh barmoqli oyoqlar paydo bo'lgan? A) Amfibiyalar B) Sudralib yuruvchilar C) Baliqlar D) Qushlar To'g'ri javob: A) Amfibiyalar✔ 15. Arxeopteriks qoldiqlari mezozoyning qaysi davriga oid? A) Devon B) Kembriy C) To'rtlamchi D) Yura To'g'ri javob: D) Yura ✔ 16. Hujayraning G2 davridagi irsiy material formulasini ko'rsating. A) 1n1c B) 2n2c C) 2n4c D) 4n4c To'g'ri javob: C) 2n4c ✔ 17. Yo'sinlarning hayotiy siklida qaysi bo'g'in ustunlik qiladi? A) Sporangiy B) Gametofit C) Murtak D) Sporofit To'g'ri javob: B) Gametofit ✔ 18. Qon ivishida ishtirok etuvchi oqsillar sintezi uchun zarur bo'lgan vitamin qaysi? A) A vitamini B) K vitamini C) C vitamini D) B1 vitamini To'g'ri javob: B) K vitamini ✔ 19. Oshqozon shirasidagi xlorid kislotaning vazifalaridan biri qaysi? A) Pepsinogenni faol pepsinga aylantiradi B) Aminokislotalarni qonga so'ritadi C) Yog'larni emulsiyalaydi D) Kraxmalni glukozagacha parchalaydi To'g'ri javob: A) Pepsinogenni faol pepsinga aylantiradi ✔ 20. Gametalar sofligi gipotezasining mohiyati nimada? A) Gametalar ota-ona genotipini to'liq takrorlaydi B) Har bir gameta har bir allel juftidan faqat bittasini oladi C) Gametalar faqat dominant genlarni tashiydi D) Gametalarda allellar juft holda bo'ladi To'g'ri javob: B) Har bir gameta har bir allel juftidan faqat bittasini oladi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 121 21. Bargdagi suvning gidatodalar orqali tomchi holida ajralib chiqishi qanday ataladi? A) Plazmoliz B) Diffuziya C) Transpiratsiya D) Gutatsiya To'g'ri javob: D) Gutatsiya✔ 22. Piyozboshning tubi (tubanagi) qaysi organning shakli o'zgargan qismi hisoblanadi? A) Barg asosi B) Qo'shimcha ildiz C) Gul o'rni D) Qisqargan poya To'g'ri javob: D) Qisqargan poya ✔ 23. Gulli o'simliklarda endosperm hujayralari qanday xromosoma to'plamiga ega? A) Tetraploid (4n) B) Diploid (2n) C) Gaploid (n) D) Triploid (3n) To'g'ri javob: D) Triploid (3n) ✔ 24. Barqarorlashtiruvchi tanlanish qanday sharoitda ta'sir ko'rsatadi? A) Muhit sharoiti keskin o'zgarganda B) Populyatsiya yangi hududga ko'chganda C) Muhit sharoiti uzoq vaqt nisbatan o'zgarmaganda D) Faqat sun'iy sharoitda To'g'ri javob: C) Muhit sharoiti uzoq vaqt nisbatan o'zgarmaganda ✔ 25. Qatiq va pishloq tayyorlashda asosan qaysi mikroorganizmlardan foydalaniladi? A) Nitrifikatsiyalovchi bakteriyalardan B) Temir bakteriyalaridan C) Sut kislota bakteriyalaridan D) Tugunak bakteriyalardan To'g'ri javob: C) Sut kislota bakteriyalaridan ✔ 26. Embrional rivojlanishda bir qavatli, ichida bo'shliq bo'lgan murtak bosqichi nima deyiladi? A) Blastula B) Neyrula C) Gastrula D) Morula To'g'ri javob: A) Blastula ✔ 27. Sudralib yuruvchilardan qaysi birining yuragi to'rt kamerali? A) Kaltakesak B) Timsoh C) Toshbaqa D) Ilon To'g'ri javob: B) Timsoh ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 122 28. Toza liniya nima? A) Turli navlarning duragayi B) O'zidan changlanish natijasida olingan, ko'p genlar bo'yicha gomozigota avlod C) Bitta mutatsiyaga ega organizm D) Poliploid o'simlik To'g'ri javob: B) O'zidan changlanish natijasida olingan, ko'p genlar bo'yicha gomozigota avlod✔ 29. Hozirgi kunda yashovchi «tirik qazilma» hisoblanadigan panjaqanotli baliq qaysi? A) Zog'ora baliq B) Sudak C) Latimeriya D) Laqqa baliq To'g'ri javob: C) Latimeriya ✔ 30. Duragaylarda geterozisni saqlash uchun o'simliklar (masalan, kartoshka) qanday ko'paytiriladi? A) Inbriding yo'li bilan B) Urug'dan C) Vegetativ yo'l bilan D) O'zidan changlantirib To'g'ri javob: C) Vegetativ yo'l bilan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 123 25-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Xlorofill molekulasi tarkibidagi metall qaysi? A) Kobalt B) Temir C) Mis D) Magniy To'g'ri javob: D) Magniy✔ 2. Suyakning eniga o'sishini qaysi tuzilma ta'minlaydi? A) Bo'g'im tog'ayi B) Bo'g'im xaltasi C) Sariq ilik D) Suyak usti pardasi To'g'ri javob: D) Suyak usti pardasi ✔ 3. Monoduragay chatishtirishda avlodda fenotip bo'yicha 1 : 1 ajralish kuzatildi (to'liq dominantlik). Ota-onaning genotipini aniqlang. A) Biri geterozigota, ikkinchisi retsessiv gomozigota B) Biri dominant, ikkinchisi retsessiv gomozigota C) Ikkalasi ham geterozigota D) Ikkalasi ham dominant gomozigota To'g'ri javob: A) Biri geterozigota, ikkinchisi retsessiv gomozigota ✔ 4. V. I. Vernadskiy tasnifi bo'yicha bioinert moddaga misol keltiring. A) Tuproq B) Granit C) Neft D) Toshko'mir To'g'ri javob: A) Tuproq ✔ 5. Okean ekotizimlarida biomassa piramidasi teskari bo'lishi mumkin. Buning sababi nima? A) Okeanda energiya keyingi bosqichga o'tmaydi B) Fitoplankton fotosintez qilmaydi C) Zooplankton produtsent hisoblanadi D) Fitoplankton juda tez ko'payadi va tez iste'mol qilinadi To'g'ri javob: D) Fitoplankton juda tez ko'payadi va tez iste'mol qilinadi ✔ 6. Qaysi triplet oqsil sintezining tugashini bildiradi (stop kodon)? A) UUU B) AUG C) GCU D) UAA To'g'ri javob: D) UAA ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 124 7. Katta chuchuk suv shillig'i qanday nafas oladi? A) O'pka bilan B) Traxeya bilan C) Faqat teri bilan D) Jabra bilan To'g'ri javob: A) O'pka bilan✔ 8. Kichik qon aylanish doirasi yurakning qaysi bo'limidan boshlanadi? A) O'ng bo'lmachadan B) Chap qorinchadan C) O'ng qorinchadan D) Chap bo'lmachadan To'g'ri javob: C) O'ng qorinchadan ✔ 9. O'simlik hujayrasi yadrosini birinchi bo'lib aniqlagan (1831-y.) olim kim? A) Rudolf Virxov B) Matias Shleyden C) Robert Broun D) Robert Guk To'g'ri javob: C) Robert Broun ✔ 10. Ko'p yillik poyalarda po'kak qavatidagi gaz almashinuvini ta'minlovchi teshikchalar qanday ataladi? A) Sporangiylar B) Yasmiqchalar C) Gidatodalar D) Og'izchalar To'g'ri javob: B) Yasmiqchalar ✔ 11. Tasmasimon chuvalchanglarda hazm qilish sistemasi qanday? A) Faqat og'iz teshigi va halqumdan iborat B) Og'iz va anal teshikli ichakdan iborat C) Yo'q, oziqni tana yuzasi bilan so'radi D) Shoxlangan ko'r ichakdan iborat To'g'ri javob: C) Yo'q, oziqni tana yuzasi bilan so'radi ✔ 12. Ikki diduragay geterozigota (AaBb) o'zaro chatishtirildi (genlar mustaqil). Avlodda ikkala gen bo'yicha retsessiv gomozigotalar ulushi qancha? A) 1/16 B) 1/4 C) 1/8 D) 9/16 To'g'ri javob: A) 1/16 ✔ 13. Tibbiy zuluk so'lagidagi qon ivishiga to'sqinlik qiluvchi modda qanday ataladi? A) Fibrinogen B) Girudin C) Trombin D) Geparin To'g'ri javob: B) Girudin ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 125 14. «O't → sichqon → ilon → burgut» zanjirida burgut 4 kg massa hosil qilishi uchun 10% qoidasiga ko'ra necha kg sichqon iste'mol qilinishi kerak? A) 400 kg B) 40 kg C) 120 kg D) 4000 kg To'g'ri javob: A) 400 kg✔ 15. Fotosintezning yorug'lik bosqichi xloroplastning qaysi qismida boradi? A) Tilakoid membranalarida B) Tashqi membranada C) Stromada D) Membranalar oralig'ida To'g'ri javob: A) Tilakoid membranalarida ✔ 16. DNK molekulasida 360 ta sitozinli nukleotid bo'lib, ular umumiy nukleotidlarning 18% ini tashkil etadi. Timinli nukleotidlar soni nechta? A) 820 B) 360 C) 1280 D) 640 To'g'ri javob: D) 640 ✔ 17. Tayyor antitelalar saqlovchi davolash zardobi yuborilganda qanday immunitet hosil bo'ladi? A) Sun'iy faol immunitet B) Tug'ma immunitet C) Sun'iy passiv immunitet D) Tabiiy faol immunitet To'g'ri javob: C) Sun'iy passiv immunitet ✔ 18. Oziq zanjirida har bir keyingi trofik darajaga oldingi daraja energiyasining taxminan qancha qismi o'tadi? A) 50% B) 1% C) 90% D) 10% To'g'ri javob: D) 10% ✔ 19. Ra'noguldoshlar (atirguldoshlar) oilasiga quyidagilardan qaysi biri kiradi? A) Baqlajon B) Sholg'om C) Olma D) Kungaboqar To'g'ri javob: C) Olma ✔ 20. Qalpoqchali zamburug'larda sporalar qayerda hosil bo'ladi? A) Tuproqdagi mitseliy gifalari uchida B) Qalpoqcha ostidagi plastinka yoki naychalarda C) Qalpoqchaning ustki terisi ostida D) Oyoqchaning ichki to'qimasi ichida To'g'ri javob: B) Qalpoqcha ostidagi plastinka yoki naychalarda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 126 21. Fotosintez natijasida 18 mol O2 ajraldi. Necha gramm glyukoza hosil bo'lgan (M(C6H12O6) = 180 g/mol)? A) 180 g B) 1080 g C) 540 g D) 3240 g To'g'ri javob: C) 540 g✔ 22. Quyidagi o'simliklardan qaysi biri dukkakdoshlar oilasiga kiradi? A) Mosh B) Shivit C) Sholi D) Kanop To'g'ri javob: A) Mosh ✔ 23. Dukkakdoshlar gulidagi bir-biriga qo'shilib o'sgan ikkita pastki tojbarg qanday ataladi? A) Eshkak (qanotcha) B) Qayiqcha C) Kosacha D) Yelkan To'g'ri javob: B) Qayiqcha ✔ 24. Aminokislotalarni ribosomaga tashuvchi molekula qaysi? A) DNK B) rRNK C) tRNK D) iRNK To'g'ri javob: C) tRNK ✔ 25. Bakteriyalar hujayra devorining asosiy tarkibiy moddasi qaysi? A) Kraxmal B) Murein C) Sellyuloza D) Xitin To'g'ri javob: B) Murein ✔ 26. G'alladoshlar poyasining bo'g'im oraliqlari asosida joylashib, ularning o'sishini ta'minlovchi meristema qanday ataladi? A) Uchki (apikal) meristema B) Oraliq (interkalyar) meristema C) Yon (lateral) meristema D) Jarohat meristemasi To'g'ri javob: B) Oraliq (interkalyar) meristema ✔ 27. Odamda teri rangi kumulyativ polimer genlar (A1, A2) bilan belgilanadi. Ikki o'rtacha mulat (A1a1A2a2) farzandining oq tanli (a1a1a2a2) bo'lish ehtimoli qancha? A) 3/16 B) 1/8 C) 1/16 D) 1/4 To'g'ri javob: C) 1/16 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 127 28. Tayyorgarlik bosqichida yog'lar qanday moddalarga parchalanadi? A) Nukleotidlarga B) Aminokislotalarga C) Glyukozaga D) Glitserin va yog' kislotalariga To'g'ri javob: D) Glitserin va yog' kislotalariga✔ 29. Oilada 4 ta farzand bor. Har bir tug'ilishda qiz bo'lish ehtimoli 1/2 bo'lsa, 4 ta farzandning to'rttalasi ham qiz bo'lish ehtimoli qancha? A) 1/16 B) 1/2 C) 1/4 D) 1/8 To'g'ri javob: A) 1/16 ✔ 30. DNK ning bir zanjiridagi nukleotidlar ketma-ketligi: A-T-G-C-C-A. Komplementar zanjirni ko'rsating. A) U-A-C-G-G-U B) A-T-G-C-C-A C) T-A-C-G-G-T D) T-A-G-C-C-T To'g'ri javob: C) T-A-C-G-G-T ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 128 26-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Afrika tuyaqushining uchuvchi qushlardan farqli belgisi qaysi? A) Patlari bo'lmaydi B) Yuragi uch kamerali C) Havo xaltalari bo'lmaydi D) To'sh suyagida toj bo'lmaydi To'g'ri javob: D) To'sh suyagida toj bo'lmaydi✔ 2. Biologik progress yo'llarini (aromorfoz, idioadaptatsiya, umumiy degeneratsiya) kim asoslab bergan? A) S. S. Chetverikov B) N. I. Vavilov C) I. I. Shmalgauzen D) A. N. Seversov To'g'ri javob: D) A. N. Seversov ✔ 3. Aneuploidiya nima? A) Xromosomalar sonining bitta yoki bir nechtaga o'zgarishi B) Gen ichida nukleotid almashinuvi C) Xromosoma qismining yo'qolishi D) Xromosomalar to'plamining karrali ortishi To'g'ri javob: A) Xromosomalar sonining bitta yoki bir nechtaga o'zgarishi ✔ 4. Populyatsiyada genotiplar: AA – 36%, Aa – 48%, aa – 16%. A allelning chastotasi qancha? A) 0,36 B) 0,84 C) 0,4 D) 0,6 To'g'ri javob: D) 0,6 ✔ 5. Tritikale qaysi o'simliklarning duragayi? A) Javdar va sulining B) Bug'doy va arpaning C) Bug'doy va javdarning D) Makkajo'xori va jo'xorining To'g'ri javob: C) Bug'doy va javdarning ✔ 6. Daltonizm qanday irsiylanadi? A) X-xromosoma bilan birikkan retsessiv belgi sifatida B) Autosom retsessiv belgi sifatida C) Autosom dominant belgi sifatida D) Y-xromosoma bilan birikkan belgi sifatida To'g'ri javob: A) X-xromosoma bilan birikkan retsessiv belgi sifatida ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 129 7. Allel genlar deb qanday genlarga aytiladi? A) Turli belgilarni bir vaqtda belgilovchi bitta gen B) Faqat jinsiy xromosomalarda joylashgan genlar C) Bitta xromosomada yonma-yon joylashgan turli belgilar genlari D) Gomologik xromosomalarning bir xil lokusida joylashgan, bir belgining turli holatini belgilovchi genlar To'g'ri javob: D) Gomologik xromosomalarning bir xil lokusida joylashgan, bir belgining turli ✔ holatini belgilovchi genlar 8. Lansetnikda ichki o'q skelet vazifasini butun umr bajaradigan tuzilma qaysi? A) Xitin qoplam B) Tog'ay bosh skelet C) Xorda D) Umurtqa pog'onasi To'g'ri javob: C) Xorda ✔ 9. Odamning ikkilamchi spermatotsitida (meyoz II profazasida) nechta xromosoma bo'ladi? A) 46 B) 92 C) 22 D) 23 To'g'ri javob: D) 23 ✔ 10. Populyatsiyada genotiplar: AA – 50%, Aa – 20%, aa – 30%. a allelning chastotasi qancha? A) 0,3 B) 0,5 C) 0,6 D) 0,4 To'g'ri javob: D) 0,4 ✔ 11. Quyidagilardan qaysi biri ikki uyli o'simlik? A) Tol B) Makkajo'xori C) Bodring D) Qovoq To'g'ri javob: A) Tol ✔ 12. Sudralib yuruvchilar qanday nafas oladi? A) O'pka va teri orqali B) Faqat teri orqali C) Jabra va o'pka orqali D) Faqat o'pka orqali To'g'ri javob: D) Faqat o'pka orqali ✔ 13. Makroevolyutsiya deb nimaga aytiladi? A) Populyatsiyaning boshqa hududga ko'chishiga B) Populyatsiyada genlar chastotasining o'zgarishiga C) Individning ontogenezdagi rivojlanishiga D) Turdan yuqori sistematik guruhlarning (avlod, oila, sinf) paydo bo'lishiga To'g'ri javob: D) Turdan yuqori sistematik guruhlarning (avlod, oila, sinf) paydo bo'lishiga ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 130 14. Geterozis effekti keyingi avlodlarda qanday o'zgaradi? A) Faqat F3 da namoyon bo'ladi B) Susayadi C) Kuchayadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Susayadi✔ 15. Ovogenezning qaysi zonasida hujayra oziq moddalar to'plab, hajmi keskin kattalashadi? A) Shakllanish zonasida B) Ko'payish zonasida C) O'sish zonasida D) Yetilish zonasida To'g'ri javob: C) O'sish zonasida ✔ 16. To'garak chuvalchanglar qanday tana bo'shlig'iga ega? A) Ikkilamchi tana bo'shlig'i (selom) B) Aralash tana bo'shlig'i C) Tana bo'shlig'i yo'q, parenxima bilan to'lgan D) Birlamchi tana bo'shlig'i To'g'ri javob: D) Birlamchi tana bo'shlig'i ✔ 17. Bakteriyalar hujayrasini zararlab, ularni yemiruvchi viruslar qanday ataladi? A) Bakteriofaglar B) Prionlar C) Antitelolar D) Retroviruslar To'g'ri javob: A) Bakteriofaglar ✔ 18. Qulupnayning yer bo'ylab o'rmalab o'sib, yangi o'simlik hosil qiladigan yer usti novdalari qanday ataladi? A) Gajaklar B) Ildizpoyalar C) Ildiz bachkilari D) Mo'ylovlar To'g'ri javob: D) Mo'ylovlar ✔ 19. Novda qanday qismlardan tashkil topgan? A) Poya va ildizlar B) Ildiz, poya va gul C) Poya, barglar va kurtaklar D) Barglar va ildiz tukchalari To'g'ri javob: C) Poya, barglar va kurtaklar ✔ 20. Ortiqcha glukoza jigar va muskullarda qanday moddaga aylantirilib zaxira holida saqlanadi? A) Kraxmalga B) Glikogenga C) Sellyulozaga D) Fibringa To'g'ri javob: B) Glikogenga ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 131 21. Makkajo'xori (2n = 20) endospermi hujayrasida nechta xromosoma bor? A) 30 B) 20 C) 40 D) 10 To'g'ri javob: A) 30✔ 22. Hayvonlar seleksiyasida otaliq zotlarni avlodi sifatiga qarab baholash nima uchun muhim? A) Ular ko'proq mutatsiyaga uchraydi B) Ular sut miqdori va yog'liligi kabi belgilarni o'zida namoyon qilmaydi C) Ular urg'ochilardan uzoqroq yashaydi D) Ular faqat retsessiv genlarni tashiydi To'g'ri javob: B) Ular sut miqdori va yog'liligi kabi belgilarni o'zida namoyon qilmaydi ✔ 23. Sabzi, lavlagi, sholg'om va turpda zaxira moddalar to'playdigan shakli o'zgargan ildiz qanday ataladi? A) Tugunak B) Ildizmeva C) Ildizpoya D) Ildiz tuganagi To'g'ri javob: B) Ildizmeva ✔ 24. Zamburug'lar hujayra devorining asosiy tarkibiy qismi qaysi? A) Xitin B) Sellyuloza C) Murein D) Lignin To'g'ri javob: A) Xitin ✔ 25. Yutish, yo'talish, aksirish reflekslari markazi bosh miyaning qaysi bo'limida joylashgan? A) Oraliq miyada B) Miyachada C) Uzunchoq miyada D) Katta yarim sharlar peshona bo'lagida To'g'ri javob: C) Uzunchoq miyada ✔ 26. Quyidagilardan qaysi biri mutagen omil hisoblanadi? A) Ko'rinadigan yashil nur B) Distillangan suv C) Rentgen nurlari D) Xona harorati To'g'ri javob: C) Rentgen nurlari ✔ 27. Hayvon hujayrasida bo'linish dukining shakllanishida qaysi organoid ishtirok etadi? A) Golji apparati B) Hujayra markazi (sentriolalar) C) Vakuola D) Lizosoma To'g'ri javob: B) Hujayra markazi (sentriolalar) ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 132 28. Penitsillin antibiotigini hosil qiluvchi organizm qaysi? A) Ichak tayoqchasi B) Penitsill mog'or zamburug'i C) Xlorella D) Achitqi zamburug'i To'g'ri javob: B) Penitsill mog'or zamburug'i✔ 29. Zanjirsimon joylashgan kokklar qanday ataladi? A) Stafilokokklar B) Sarsinlar C) Vibrionlar D) Streptokokklar To'g'ri javob: D) Streptokokklar ✔ 30. Ko'z to'r pardasining ko'ruv nervi chiqadigan, retseptorlar bo'lmagan joyi qanday ataladi? A) Ko'r dog' B) Qorachiq C) Shox parda D) Sariq dog' To'g'ri javob: A) Ko'r dog' ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 133 27-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Hujayraning «energiya stansiyasi» deb ataluvchi, ATF sintezlanadigan asosiy organoid qaysi? A) Golji apparati B) Mitoxondriya C) Ribosoma D) Vakuola To'g'ri javob: B) Mitoxondriya✔ 2. Odam eritrotsitlari distillangan suvga solinsa nima sodir bo'ladi? A) Suv kirib, ular yoriladi (gemoliz) B) Ular hech o'zgarmay qoladi C) Ular mitoz yo'li bilan bo'linadi D) Suv chiqib, ular burishib qoladi To'g'ri javob: A) Suv kirib, ular yoriladi (gemoliz) ✔ 3. O'zbekistonda uchraydigan, Qizil kitobga kiritilgan eng yirik kaltakesak qaysi? A) Qum bo'g'ma iloni B) Dasht toshbaqasi C) Kapcha ilon D) Kulrang echkemar To'g'ri javob: D) Kulrang echkemar ✔ 4. Qirqbo'g'imning bahorda chiqadigan qo'ng'ir, xlorofillsiz novdasining vazifasi nima? A) Changlanishni ta'minlash B) Spora hosil qilish C) Fotosintez qilish D) Zaxira modda to'plash To'g'ri javob: B) Spora hosil qilish ✔ 5. Ozon qatlamini yemiruvchi moddalarga misol keltiring. A) Suv bug'i B) Freonlar (xlorftoruglerodlar) C) Karbonat angidrid D) Molekulyar azot To'g'ri javob: B) Freonlar (xlorftoruglerodlar) ✔ 6. Ikki juft genli kumulyativ polimeriyada A1a1A2a2 × A1a1A2a2 chatishtirishda aynan ikkita dominant allelga ega avlodlar ulushi qancha? A) 9/16 B) 1/16 C) 6/16 D) 4/16 To'g'ri javob: C) 6/16 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 134 7. «Ekotizim» atamasini fanga kim kiritgan? A) E. Gekkel B) V. N. Sukachev C) A. Tensli D) K. Myobius To'g'ri javob: C) A. Tensli✔ 8. Aa × Aa chatishtirishdan 400 ta o'simlik olindi. Ulardan taxminan nechtasi geterozigota bo'ladi? A) 200 B) 400 C) 300 D) 100 To'g'ri javob: A) 200 ✔ 9. Tut ipak qurti g'umbagi joylashgan pilla ipini qanday bezlar ishlab chiqaradi? A) Hid bezlari B) Ipak (so'lak) bezlari C) Zahar bezlari D) Qorindagi mum bezlari To'g'ri javob: B) Ipak (so'lak) bezlari ✔ 10. Ota-onaning fenotipi bir xil, avlodda esa 3 : 1 nisbatda ajralish kuzatildi (to'liq dominantlik). Ota- onaning genotipini aniqlang. A) Biri dominant, ikkinchisi retsessiv gomozigota B) Ikkalasi ham geterozigota C) Biri geterozigota, ikkinchisi retsessiv gomozigota D) Biri dominant gomozigota, ikkinchisi geterozigota To'g'ri javob: B) Ikkalasi ham geterozigota ✔ 11. Yo'sinlarning tuproqqa birikish va suv shimish vazifasini bajaruvchi tuzilmalari qanday ataladi? A) Gaustoriyalar B) Ildizlar C) Rizoidlar D) Ildizpoyalar To'g'ri javob: C) Rizoidlar ✔ 12. Xloroplastlarda yorug'likni yutuvchi xlorofill qayerda joylashgan? A) Tashqi membranada B) Tilakoid membranalarida C) Stromada erigan holda D) Ichki membrana burmalarida (kristalarda) To'g'ri javob: B) Tilakoid membranalarida ✔ 13. Kuzda barglarning sarg'ayishi asosan qanday jarayon bilan bog'liq? A) Hujayra shirasining kamayishi B) Mitoxondriyalarning ko'payishi C) Xloroplastlarning xromoplastga aylanishi D) Leykoplastlarning xloroplastga aylanishi To'g'ri javob: C) Xloroplastlarning xromoplastga aylanishi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 135 14. Fotosintezning qorong'ilik bosqichi (CO2 ning biriktirilishi) xloroplastning qaysi qismida boradi? A) Stromada B) Tashqi membranada C) Granalar ichida D) Tilakoid membranalarida To'g'ri javob: A) Stromada✔ 15. I (0) qon guruhli odam qonida qanday aglyutinogen va aglyutininlar bo'ladi? A) Faqat B aglyutinogen va α aglyutinin B) Aglyutinogen yo'q; α va β aglyutininlar bor C) A va B aglyutinogenlar bor; aglyutinin yo'q D) Faqat A aglyutinogen va β aglyutinin To'g'ri javob: B) Aglyutinogen yo'q; α va β aglyutininlar bor ✔ 16. Ekologik nisha nima? A) Faqat turning yashash joyi B) Turning tarqalgan hududi C) Turdagi populyatsiyalar soni D) Turning ekotizimdagi o'rni va unga xos sharoitlar majmui To'g'ri javob: D) Turning ekotizimdagi o'rni va unga xos sharoitlar majmui ✔ 17. Teri yuzasi va ichki organlar bo'shliqlarini qoplovchi, hujayralari zich joylashgan to'qima qaysi? A) Silliq muskul to'qima B) Biriktiruvchi to'qima C) Nerv to'qima D) Epiteliy to'qima To'g'ri javob: D) Epiteliy to'qima ✔ 18. Kommensalizmga misol keltiring. A) Askarida va odam B) Yopishqoq baliq (remora) va akula C) Bo'ri va quyon D) Dukkakli o'simlik va tugunak bakteriyalar To'g'ri javob: B) Yopishqoq baliq (remora) va akula ✔ 19. Yassi chuvalchanglarda ayirish organlari qanday ataladi? A) Protonefridiylar B) Yashil bezlar C) Malpigi naychalari D) Metanefridiylar To'g'ri javob: A) Protonefridiylar ✔ 20. Xlamidomonada suvda qanday organoidlar yordamida harakatlanadi? A) Ko'p sonli kiprikchalar B) Ikkita xivchin C) Soxta oyoqlar D) Qisqaruvchi tolalar To'g'ri javob: B) Ikkita xivchin ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 136 21. O'zbekiston tog'larida keng tarqalgan, tog' yonbag'irlarini yemirilishdan saqlovchi ochiq urug'li daraxt qaysi? A) Sekvoyya B) Archa C) Tilog'och D) Sagovnik To'g'ri javob: B) Archa✔ 22. 1 mol ATF gidrolizida 40 kJ energiya ajraladi deb hisoblab, 2 mol glyukoza to'liq oksidlanganda ATF da to'plangan energiyani toping. A) 2880 kJ B) 3040 kJ C) 1520 kJ D) 160 kJ To'g'ri javob: B) 3040 kJ ✔ 23. Genlari mustaqil AaBb organizm aabb bilan chatishtirildi. Avlodda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 1 : 1 : 1 : 1 B) 9 : 3 : 3 : 1 C) 1 : 2 : 1 D) 3 : 1 To'g'ri javob: A) 1 : 1 : 1 : 1 ✔ 24. Viruslarni (tamaki mozaikasi virusini) 1892-yilda kashf etgan olim kim? A) I. I. Mechnikov B) D. I. Ivanovskiy C) R. Kox D) L. Paster To'g'ri javob: B) D. I. Ivanovskiy ✔ 25. Fotosintezning qorong'ilik bosqichi uchun yorug'lik bosqichidan qaysi moddalar keladi? A) O2 va glyukoza B) ATF va NADF·H2 C) ADF va NADF D) CO2 va suv To'g'ri javob: B) ATF va NADF·H2 ✔ 26. Exinokokkning asosiy (oxirgi) xo'jayini qaysi hayvon? A) Odam B) It C) Qo'y D) Cho'chqa To'g'ri javob: B) It ✔ 27. Gullardagi nektardonlar qaysi to'qima turiga kiradi? A) Ajratuvchi to'qima B) Qoplovchi to'qima C) Mexanik to'qima D) Hosil qiluvchi to'qima To'g'ri javob: A) Ajratuvchi to'qima ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 137 28. Odam umurtqa pog'onasining bo'yin bo'limida nechta umurtqa bor? A) 7 ta B) 5 ta C) 4 ta D) 12 ta To'g'ri javob: A) 7 ta✔ 29. Spirtli bijg'ishning mahsulotlarini ko'rsating. A) Sirka kislota va vodorod B) Etil spirti va karbonat angidrid C) Glyukoza va kislorod D) Sut kislota va suv To'g'ri javob: B) Etil spirti va karbonat angidrid ✔ 30. Fotosintez uchun zarur CO2 bargga asosan qaysi tuzilmalar orqali kiradi? A) Tomir naylari orqali B) Yasmiqchalar orqali C) Ildiz tukchalari orqali D) Ustitsalar (og'izchalar) orqali To'g'ri javob: D) Ustitsalar (og'izchalar) orqali ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 138 28-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Gen injeneriyasi usuli bilan bakteriyalarda olinadigan oqsil tabiatli gormon qaysi? A) Insulin B) Adrenalin C) Tiroksin D) Testosteron To'g'ri javob: A) Insulin✔ 2. Harakatlantiruvchi tanlanishga misol keltiring. A) Chaqaloqlarning o'rtacha vazn bilan tug'ilishi afzalligi B) Latimeriyaning uzoq davr o'zgarmay saqlanishi C) Gullarning changlatuvchiga mos o'lchami saqlanishi D) Sanoat melanizmi (qayin odimchisining qoramtir shakllari ko'payishi) To'g'ri javob: D) Sanoat melanizmi (qayin odimchisining qoramtir shakllari ko'payishi) ✔ 3. Quyidagilardan qaysi biri yog'da eriydigan vitaminlar guruhi? A) A, D, E, K B) B1, B2, C, PP C) B1, C, D, K D) C, B6, B12, PP To'g'ri javob: A) A, D, E, K ✔ 4. Irsiylanish qonunlarini 1865-yilda e'lon qilgan, genetika fanining asoschisi hisoblangan olim kim? A) T. Morgan B) V. Iogansen C) G. de Friz D) G. Mendel To'g'ri javob: D) G. Mendel ✔ 5. Hayvon hujayrasida sitokinez qanday amalga oshadi? A) Sporalar hosil bo'lishi bilan B) Membrananing ichkariga botib, belbog' hosil qilishi bilan C) Kurtak hosil bo'lishi bilan D) Hujayra plastinkasining markazdan chetga o'sishi bilan To'g'ri javob: B) Membrananing ichkariga botib, belbog' hosil qilishi bilan ✔ 6. To'qima (hujayra) kulturasi usulida bitta hujayradan butun o'simlik olish hujayraning qaysi xossasiga asoslangan? A) Geterozis B) Totipotentlik C) Pleyotropiya D) Polimeriya To'g'ri javob: B) Totipotentlik ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 139 7. Lishayniklarning havo ifloslanishiga juda sezgir bo'lishi ulardan qanday maqsadda foydalanishga imkon beradi? A) Havo tozaligining bioindikatori sifatida B) Tuproqni azotga boyitish uchun C) Yer osti suvlarini aniqlash uchun D) Dori-darmon sifatida antibiotik olish uchun To'g'ri javob: A) Havo tozaligining bioindikatori sifatida✔ 8. T. Morgan tajribalarining asosiy ob'ekti qaysi organizm bo'lgan? A) No'xat B) Makkajo'xori C) Ichak tayoqchasi D) Drozofila meva pashshasi To'g'ri javob: D) Drozofila meva pashshasi ✔ 9. Terining qaysi qavatida ter va yog' bezlari, soch piyozchalari joylashadi? A) Epidermis B) Asl teri (derma) C) Shox qavat D) Teri osti yog' kletchatkasi To'g'ri javob: B) Asl teri (derma) ✔ 10. «Bosh miya reflekslari» asarini yozgan va markaziy tormozlanishni kashf etgan olim kim? A) I.M. Sechenov B) K. Ber C) I.I. Mechnikov D) I.P. Pavlov To'g'ri javob: A) I.M. Sechenov ✔ 11. Ochiq urug'li o'simliklarda (masalan, qarag'ayda) endosperm qanday xromosoma to'plamiga ega? A) Diploid (2n) B) Gaploid (n) C) Tetraploid (4n) D) Triploid (3n) To'g'ri javob: B) Gaploid (n) ✔ 12. Baliqlar yuragi nechta kameradan iborat? A) Uch kamerali B) To'rt kamerali C) Bir kamerali D) Ikki kamerali To'g'ri javob: D) Ikki kamerali ✔ 13. Erkak va urg'ochi gullari bitta o'simlikda joylashgan o'simliklar qanday ataladi? A) Ko'p uyli B) Ikki jinsli C) Ikki uyli D) Bir uyli To'g'ri javob: D) Bir uyli ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 140 14. Spermatogenezning qaysi zonasida meyoz sodir bo'ladi? A) Ko'payish zonasida B) O'sish zonasida C) Shakllanish zonasida D) Yetilish zonasida To'g'ri javob: D) Yetilish zonasida✔ 15. Penitsillinni 1928-yilda kashf etgan olim kim? A) Aleksandr Fleming B) Robert Kox C) Lui Paster D) Ilya Mechnikov To'g'ri javob: A) Aleksandr Fleming ✔ 16. Inson tomonidan yaratilgan, irsiy belgilari o'xshash madaniy o'simliklar guruhi nima deyiladi? A) Nav B) Shtamm C) Zot D) Populyatsiya To'g'ri javob: A) Nav ✔ 17. Birikkan irsiylanish qonunini kim kashf etgan? A) T. Morgan B) G. de Friz C) N. Vavilov D) G. Mendel To'g'ri javob: A) T. Morgan ✔ 18. Sutemizuvchilarda ko'krak bo'shlig'ini qorin bo'shlig'idan ajratib turuvchi muskulli to'siq qanday ataladi? A) Diafragma B) Plevra C) Qorin pardasi D) Mediastinum To'g'ri javob: A) Diafragma ✔ 19. Vabo (xolera) kasalligining qo'zg'atuvchisi qanday shaklga ega? A) Vergulsimon (vibrion) B) Spiralsimon (spirilla) C) Uzum shingilisimon D) Sharsimon (kokk) To'g'ri javob: A) Vergulsimon (vibrion) ✔ 20. Suv yuzasida qalqib turuvchi nilufar bargida og'izchalar qayerda joylashadi? A) Yuqori epidermisda B) Faqat barg chetlarida C) Pastki epidermisda D) Barg bandida To'g'ri javob: A) Yuqori epidermisda ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 141 21. Ko'z payvand (okulirovka) usulida payvandtagga nima payvand qilinadi? A) Bir necha kurtakli qalamcha B) Ildiz bo'lagi kurtak bilan C) Po'stlog'i bilan bitta kurtak D) Bargli novda uchi To'g'ri javob: C) Po'stlog'i bilan bitta kurtak✔ 22. Sutemizuvchilarning qaysi turkumi vakillari uchishga moslashgan? A) Kemiruvchilar B) Xaltalilar C) Qo'lqanotlilar D) Hasharotxo'rlar To'g'ri javob: C) Qo'lqanotlilar ✔ 23. O'simlik hujayrasida yadroni birinchi bo'lib kim tasvirlagan (1831)? A) R. Broun B) R. Guk C) I. Mechnikov D) T. Shvann To'g'ri javob: A) R. Broun ✔ 24. Zamburug' hujayralarida zaxira uglevod qanday shaklda to'planadi? A) Kraxmal B) Sellyuloza C) Glikogen D) Inulin To'g'ri javob: C) Glikogen ✔ 25. Turlarni nomlashda binar nomenklaturani joriy etgan olim kim? A) Ch. Darvin B) Aristotel C) J. B. Lamark D) K. Linney To'g'ri javob: D) K. Linney ✔ 26. Bir pallali o'simliklar (bug'doy, makkajo'xori) bargiga xos tomirlanish turi qaysi? A) Patsimon B) Parallel C) To'rsimon D) Panjasimon To'g'ri javob: B) Parallel ✔ 27. Poliploid o'simliklar olishda keng qo'llaniladigan modda qaysi? A) Kolxitsin B) Insulin C) Auksin D) Etilen To'g'ri javob: A) Kolxitsin ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 142 28. Irsiy o'zgaruvchanlikdagi gomologik qatorlar qonunini kim ta'riflagan? A) G. Mendel B) S. S. Chetverikov C) I. V. Michurin D) N. I. Vavilov To'g'ri javob: D) N. I. Vavilov✔ 29. Evolyutsiyaning embriologik dalillariga nima kiradi? A) Oqsillar aminokislota tarkibining o'xshashligi B) Umurtqalilar murtaklarining dastlabki bosqichlarda o'xshashligi C) Materiklarda turlarning tarqalishi D) Qazilma oraliq shakllar To'g'ri javob: B) Umurtqalilar murtaklarining dastlabki bosqichlarda o'xshashligi ✔ 30. Mimikriya deb nimaga aytiladi? A) Organizmning muhit rangiga moslashishi B) Hayvonning qishki uyquga ketishi C) Organizmning boshqa organizm hisobiga yashashi D) Himoyalanmagan turning himoyalangan turga o'xshab ketishi To'g'ri javob: D) Himoyalanmagan turning himoyalangan turga o'xshab ketishi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 143 29-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. O'simlik hujayrasida zaxira uglevod asosan qanday ko'rinishda to'planadi? A) Kraxmal donachalari B) Xitin plastinkalari C) Fibrin iplari D) Glikogen donachalari To'g'ri javob: A) Kraxmal donachalari✔ 2. Bitta meristema hujayrasi ketma-ket 5 marta mitoz bo'linsa, nechta hujayra hosil bo'ladi? A) 10 B) 25 C) 32 D) 64 To'g'ri javob: C) 32 ✔ 3. Bir molekula glyukozaning glikolizida sof hisobda nechta ATF hosil bo'ladi? A) 36 B) 38 C) 6 D) 2 To'g'ri javob: D) 2 ✔ 4. Kuzda barglarning sarg'ayishi xloroplastlarning qaysi plastidalarga aylanishi bilan bog'liq? A) Proplastidalarga B) Xromoplastlarga C) Leykoplastlarga D) Amiloplastlarga To'g'ri javob: B) Xromoplastlarga ✔ 5. Qovun, tarvuz va bodring qaysi oilaga mansub? A) Qovoqdoshlar B) Gulxayridoshlar C) Ituzumdoshlar D) Ra'noguldoshlar To'g'ri javob: A) Qovoqdoshlar ✔ 6. Detrit oziq zanjiri nimadan boshlanadi? A) O'lik organik qoldiqlardan B) Tirik yashil o'simliklardan C) Parazitlardan D) Yirtqichlardan To'g'ri javob: A) O'lik organik qoldiqlardan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 144 7. Oqsil molekulasida aminokislotalarni o'zaro bog'lovchi bog' qaysi? A) Peptid bog' B) Fosfodiefir bog' C) Glikozid bog' D) Ion bog' To'g'ri javob: A) Peptid bog'✔ 8. O'pka arteriyasida qanday qon oqadi? A) Venoz qon B) Aralash qon C) Arterial qon D) Limfa To'g'ri javob: A) Venoz qon ✔ 9. V. I. Vernadskiy bo'yicha «tirik modda» nima? A) Biosferadagi tirik organizmlar majmui B) Tog' jinslari C) Okean suvlari D) Tuproqdagi chirindi To'g'ri javob: A) Biosferadagi tirik organizmlar majmui ✔ 10. Oddiy qarag'ayda urug'kurtaklar qayerda joylashadi? A) Nina barglar ostidagi soruslarda B) Urg'ochi qubba tangachalari ustida C) Erkak qubbalar tangachalari ostida D) Urug'chi tugunchasining ichida To'g'ri javob: B) Urg'ochi qubba tangachalari ustida ✔ 11. Yosh poyalar va barg bandlarida tirik hujayralardan iborat, qobig'i notekis qalinlashgan mexanik to'qima qaysi? A) Ksilema B) Sklerenxima C) Kollenxima D) Po'kak To'g'ri javob: C) Kollenxima ✔ 12. Onasi I (0) qon guruhli, otasi IV (AB) qon guruhli. Ularning farzandlari qaysi qon guruhlariga ega bo'lishi mumkin? A) I yoki IV B) Faqat IV C) II yoki III D) I, II yoki III To'g'ri javob: C) II yoki III ✔ 13. Quyidagi o'simliklardan qaysi biri kserofit hisoblanadi? A) Suv yong'og'i B) Nilufar C) Qamish D) Saksovul To'g'ri javob: D) Saksovul ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 145 14. Qadimgi daraxtsimon qirqquloqlar, qirqbo'g'imlar va plaunlar qoldiqlaridan qanday qazilma yoqilg'i hosil bo'lgan? A) Torf B) Toshko'mir C) Tabiiy gaz D) Neft To'g'ri javob: B) Toshko'mir✔ 15. Plastik almashinuv (assimilatsiya) deganda nima tushuniladi? A) Murakkab organik moddalarning energiya sarflab sintezlanishi B) Moddalarning hujayradan tashqariga chiqarilishi C) Suvning hujayraga osmos yo'li bilan kirishi D) Organik moddalarning energiya ajratib parchalanishi To'g'ri javob: A) Murakkab organik moddalarning energiya sarflab sintezlanishi ✔ 16. Ikki pallali mollyuskalar qanday oziqlanadi? A) Boshqa hayvonlar qonini so'rib B) Paypaslagichlar bilan o'lja tutib C) Suvni filtrlab, mayda zarralar bilan D) Qirg'ich yordamida o'simliklarni qirib To'g'ri javob: C) Suvni filtrlab, mayda zarralar bilan ✔ 17. Og'izchani hosil qiluvchi tutashtiruvchi (qo'riqchi) hujayralarning oddiy epiderma hujayralaridan asosiy farqi nimada? A) Ularda xloroplastlar bo'ladi B) Ularda yadro bo'lmaydi C) Ular o'lik hujayralardir D) Ularning qobig'i yog'ochlangan To'g'ri javob: A) Ularda xloroplastlar bo'ladi ✔ 18. Hujayrada 7 mol glyukoza parchalanib, jami 194 mol ATF hosil bo'ldi. To'liq oksidlanmagan glyukoza faqat sut kislotagacha parchalangan bo'lsa, necha mol sut kislota hosil bo'lgan? A) 14 B) 4 C) 2 D) 10 To'g'ri javob: B) 4 ✔ 19. No'xatda sariq (A) va silliq (B) urug' dominant, genlar mustaqil. AaBb no'xat aabb no'xat bilan chatishtirilib, 400 ta urug' olindi. Ulardan taxminan nechtasi sariq burishgan? A) 200 B) 25 C) 300 D) 100 To'g'ri javob: D) 100 ✔ 20. Rangsiz plastidalar qanday ataladi? A) Xromoplastlar B) Lizosomalar C) Leykoplastlar D) Xloroplastlar To'g'ri javob: C) Leykoplastlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 146 21. G. F. Gauze tamoyili (raqobatli siqib chiqarish) mohiyati nimada? A) Bir xil ekologik nishaga ega ikki tur uzoq vaqt birga yashay olmaydi B) Energiyaning 10% i keyingi bosqichga o'tadi C) Har bir tur soni oziq miqdori bilan cheklanadi D) Minimumdagi omil hosildorlikni belgilaydi To'g'ri javob: A) Bir xil ekologik nishaga ega ikki tur uzoq vaqt birga yashay olmaydi✔ 22. Bo'shliqichlilar uchun qanday simmetriya xos? A) Besh nurli ikkilamchi B) Ikki tomonlama C) Assimetriya D) Radial (nursimon) To'g'ri javob: D) Radial (nursimon) ✔ 23. Nafas olish markazi bosh miyaning qaysi bo'limida joylashgan? A) Miyachada B) Katta yarim sharlar po'stlog'ida C) Oraliq miyada D) Uzunchoq miyada To'g'ri javob: D) Uzunchoq miyada ✔ 24. Bir martalik nafas hajmi 500 ml, nafas olish soni minutiga 16 marta bo'lsa, minutlik nafas hajmi qancha? A) 10 l B) 5 l C) 16 l D) 8 l To'g'ri javob: D) 8 l ✔ 25. Daryo qisqichbaqasining tanasi qanday bo'limlardan iborat? A) Ko'krak va qorin B) Bosh va tana C) Bosh-ko'krak va qorin D) Uch bo'lim: bosh, ko'krak, qorin To'g'ri javob: C) Bosh-ko'krak va qorin ✔ 26. Oqsil 200 ta aminokislotadan iborat. Uni kodlovchi iRNK da nechta nukleotid bor (stop kodonni hisobga olmang)? A) 1200 B) 600 C) 400 D) 200 To'g'ri javob: B) 600 ✔ 27. Mushuklarda junning qora (XB) va malla (Xb) rangi X-xromosoma bilan birikkan, geterozigota urg'ochilar ola rangli bo'ladi. Ola mushuk qora erkak mushuk bilan chatishtirildi. Avlodda ola mushukchalar ulushi qancha? A) 25% B) 50% C) 75% D) 0% To'g'ri javob: A) 25% ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 147 28. Bug'doydoshlar (g'alladoshlar) poyasi qanday ataladi? A) Ildizpoya, tuganakli B) Poxolpoya, bo'g'imli C) Piyozbosh, qisqargan D) Mo'ylov, o'rmalovchi To'g'ri javob: B) Poxolpoya, bo'g'imli✔ 29. Qora junli (B) gomozigota quyon oq junli (bb) quyon bilan chatishtirildi, F1 o'zaro chatishtirilib, F2 da 96 ta quyon olindi. Ulardan taxminan nechtasi qora? A) 96 B) 72 C) 48 D) 24 To'g'ri javob: B) 72 ✔ 30. Chuchuk suv gidrasi tanasi devori nechta hujayra qavatidan iborat? A) Ikkita B) Uchta C) Bitta D) To'rtta To'g'ri javob: A) Ikkita ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 148 30-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Hujayra injeneriyasiga misol keltiring. A) Inbriding B) Somatik hujayralarni duragaylash C) Massaviy tanlash D) Plazmidaga begona gen kiritish To'g'ri javob: B) Somatik hujayralarni duragaylash✔ 2. Spirtli bijg'ishda 360 g glukozadan necha gramm etil spirti hosil bo'ladi? A) 92 g B) 276 g C) 46 g D) 184 g To'g'ri javob: D) 184 g ✔ 3. Mitseliyni tashkil etuvchi ingichka iplar qanday ataladi? A) Gifalar B) Tolalar C) Rizoidlar D) Xivchinlar To'g'ri javob: A) Gifalar ✔ 4. Pomidor barg hujayrasida 2n=24. Uning urug'idagi endosperm hujayrasida nechta xromosoma bo'ladi? A) 24 B) 36 C) 48 D) 12 To'g'ri javob: B) 36 ✔ 5. Atmosferada erkin kislorod to'planishiga sabab bo'lgan ilk fotosintezlovchi organizmlar qaysilar? A) Qirqquloqlar B) Sianobakteriyalar C) Zamburug'lar D) Yashil suvo'tlar To'g'ri javob: B) Sianobakteriyalar ✔ 6. Komplementar ta'sirda F2 da qaysi fenotipik ajralish kuzatilishi mumkin? A) 15 : 1 B) 9 : 7 C) 12 : 3 : 1 D) 13 : 3 To'g'ri javob: B) 9 : 7 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 149 7. Odam somatik hujayrasida mitoz metafazasida nechta xromatida bo'ladi? A) 23 B) 46 C) 92 D) 184 To'g'ri javob: C) 92✔ 8. Chala dominantlikda monoduragay chatishtirishning F2 avlodida fenotip bo'yicha ajralish qanday? A) 1 : 1 B) 1 : 2 : 1 C) 9 : 7 D) 3 : 1 To'g'ri javob: B) 1 : 2 : 1 ✔ 9. Geterozis hodisasining genetik sababi qanday tushuntiriladi? A) Gomozigotalikning ortishi B) Xromosomalar sonining kamayishi C) Zararli mutatsiyalarning to'planishi D) Ko'p genlarning geterozigota holatga o'tishi va dominant allellarning jamlanishi To'g'ri javob: D) Ko'p genlarning geterozigota holatga o'tishi va dominant allellarning jamlanishi ✔ 10. Baliqlarning yoshini qanday aniqlash mumkin? A) Ko'zlarining kattaligi bo'yicha B) Suzgichlaridagi nurlar soni bo'yicha C) Tangachalaridagi yillik halqalar bo'yicha D) Jabra yoriqlari soni bo'yicha To'g'ri javob: C) Tangachalaridagi yillik halqalar bo'yicha ✔ 11. Mikroevolyutsiyaning natijasi nima? A) Ekotizimlarning almashinuvi B) Yangi sinf va tiplarning paydo bo'lishi C) Yangi turning paydo bo'lishi D) Biosferaning shakllanishi To'g'ri javob: C) Yangi turning paydo bo'lishi ✔ 12. Odamning birlamchi spermatotsiti meyoz I profazasida nechta bivalent hosil qiladi? A) 23 B) 22 C) 92 D) 46 To'g'ri javob: A) 23 ✔ 13. Transgen organizm deb qanday organizmga aytiladi? A) Genomiga boshqa organizm geni kiritilgan organizmga B) Inbriding natijasida olingan organizmga C) Somatik hujayradan klonlangan organizmga D) Xromosomalar soni karrali ortgan organizmga To'g'ri javob: A) Genomiga boshqa organizm geni kiritilgan organizmga ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 150 14. Kartoshka tuganagi qanday organning shakli o'zgargan ko'rinishi hisoblanadi? A) Ildizmeva B) Qo'shimcha ildiz C) Barg D) Yer osti novdasi To'g'ri javob: D) Yer osti novdasi✔ 15. O'zbekiston tog'larida yashovchi, Qizil kitobga kiritilgan yirik yirtqich mushuk qaysi? A) Ovrupa silovsini B) Bengal yo'lbarsi C) Afrika arsloni D) Qor qoploni (irbis) To'g'ri javob: D) Qor qoploni (irbis) ✔ 16. Gemofiliya geni (h) retsessiv va X-xromosoma bilan birikkan. Tashuvchi ayol (XHXh) sog'lom erkakka turmushga chiqdi. O'g'illarining necha foizi gemofiliya bilan kasal bo'lishi mumkin? A) 100% B) 0% C) 50% D) 25% To'g'ri javob: C) 50% ✔ 17. Sholi va suli to'pgullari qanday ataladi? A) Savatcha B) Ro'vak C) Qalqon D) Murakkab boshoq To'g'ri javob: B) Ro'vak ✔ 18. Bug'doy boshog'ini qora kukun massasiga aylantiruvchi parazit zamburug' qaysi? A) Penitsill B) Xamirturush C) Qorakuya D) Mukor To'g'ri javob: C) Qorakuya ✔ 19. Baliqlarda nechta qon aylanish doirasi bo'ladi? A) To'liq ajralmagan ikkita B) Bitta C) Ikkita D) Uchta To'g'ri javob: B) Bitta ✔ 20. Xromosoma qismining gomologik bo'lmagan xromosomaga ko'chishi qanday mutatsiya? A) Translokatsiya B) Inversiya C) Duplikatsiya D) Deletsiya To'g'ri javob: A) Translokatsiya ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 151 21. Ch. Darvin bo'yicha evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari qaysilar? A) Organizmlarning mukammallikka ichki intilishi B) Faqat tashqi muhitning bevosita ta'siri C) Organlarni mashq qildirish va mashq qildirmaslik D) Irsiy o'zgaruvchanlik, yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish To'g'ri javob: D) Irsiy o'zgaruvchanlik, yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish✔ 22. So'lak tarkibidagi bakteritsid xususiyatga ega modda qaysi? A) Tripsin B) Pepsin C) Lizotsim D) Lipaza To'g'ri javob: C) Lizotsim ✔ 23. Mitoz profazasiga xos jarayonni ko'rsating. A) Xromatidalar qutblarga ajraladi B) Sitoplazma ikkiga bo'linadi C) Xromosomalar despirallashadi D) Xromosomalar spirallashadi, yadro qobig'i parchalanadi To'g'ri javob: D) Xromosomalar spirallashadi, yadro qobig'i parchalanadi ✔ 24. Konvergensiyaga misol keltiring. A) It zotlarining xilma-xilligi B) Galapagos vyuroklari tumshug'ining xilma-xilligi C) Sutemizuvchilar old oyoqlarining turlicha tuzilishi D) Akula, ixtiozavr va delfin tana shaklining o'xshashligi To'g'ri javob: D) Akula, ixtiozavr va delfin tana shaklining o'xshashligi ✔ 25. Georgina (dahliya) va batatda zaxira moddalar to'planadigan yo'g'onlashgan qo'shimcha ildizlar qanday ataladi? A) Ildiz tuganaklari B) Piyozboshlar C) Ildizmevalar D) Tugunaklar To'g'ri javob: A) Ildiz tuganaklari ✔ 26. Umurtqalilarning qaysi sinfi vakillarida birinchi bo'lib qovurg'alar to'sh suyagi bilan birikib, ko'krak qafasi hosil bo'lgan? A) Sudralib yuruvchilar B) Suyakli baliqlar C) Tog'ayli baliqlar D) Suvda hamda quruqlikda yashovchilar To'g'ri javob: A) Sudralib yuruvchilar ✔ 27. Spirtli bijg'ishda 2 mol glukozadan normal sharoitda necha litr CO2 ajraladi? A) 89,6 l B) 134,4 l C) 22,4 l D) 44,8 l To'g'ri javob: A) 89,6 l ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 152 28. Shartsiz reflekslarga xos xususiyat qaysi? A) Tug'ma, turning har bir vakilida bir xil B) Mustahkamlanmasa so'nib ketadi C) Har bir individda farq qiladi D) Hayot davomida orttiriladi To'g'ri javob: A) Tug'ma, turning har bir vakilida bir xil✔ 29. Shartli reflekslar haqidagi ta'limotni yaratgan olim kim? A) I.M. Sechenov B) U. Garvey C) I.P. Pavlov D) Ch. Sherrington To'g'ri javob: C) I.P. Pavlov ✔ 30. Dolli qo'yini olishda qaysi usul qo'llanilgan? A) Poliploidiya B) Partenogenez C) Somatik hujayra yadrosini yadrosizlantirilgan tuxum hujayraga ko'chirish D) Ikki zigotani o'zaro qo'shish To'g'ri javob: C) Somatik hujayra yadrosini yadrosizlantirilgan tuxum hujayraga ko'chirish ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 153 31-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Barglarda hosil bo'lgan organik moddalarni o'simlikning boshqa organlariga o'tkazuvchi to'qima qaysi? A) Po'kak B) Ksilema (yog'ochlik) C) Floema (lub) D) Sklerenxima To'g'ri javob: C) Floema (lub)✔ 2. Prokariot hujayralarga xos belgini ko'rsating. A) Shakllangan yadroning bo'lmasligi B) Golji apparatining bo'lishi C) Xromosomalarning yadro qobig'i ichida joylashishi D) Mitoxondriyalarning bo'lishi To'g'ri javob: A) Shakllangan yadroning bo'lmasligi ✔ 3. Oddiy amyoba qanday tuzilmalar yordamida harakatlanadi? A) Soxta oyoqlar B) Xivchin C) Kiprikchalar D) Parapodiyalar To'g'ri javob: A) Soxta oyoqlar ✔ 4. DNK replikatsiyasi qanday usulda boradi? A) Tarqoq (dispers) B) Konservativ C) Teskari transkripsiya D) Yarim konservativ To'g'ri javob: D) Yarim konservativ ✔ 5. Xardi–Vaynberg qonuni qanday populyatsiyada bajariladi? A) Katta, erkin chatishuvchi, mutatsiya, migratsiya va tanlanish bo'lmagan populyatsiyada B) Faqat o'zidan changlanuvchi o'simliklar populyatsiyasida C) Kichik, izolyatsiyalangan populyatsiyada D) Kuchli tabiiy tanlanish ta'siridagi populyatsiyada To'g'ri javob: A) Katta, erkin chatishuvchi, mutatsiya, migratsiya va tanlanish bo'lmagan ✔ populyatsiyada 6. Umurtqalar tanasi bir-biri bilan qanday birikadi? A) Suyak to'qimasi orqali, qo'shilib ketgan B) Bo'g'imlar orqali, to'liq harakatchan C) Choklar orqali, harakatsiz D) Tog'ay disklar orqali, yarim harakatchan To'g'ri javob: D) Tog'ay disklar orqali, yarim harakatchan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 154 7. Qovoqda meva shakli: A_B_ – disksimon, A_bb va aaB_ – sharsimon, aabb – cho'ziq. AaBb × AaBb chatishtirishdan 480 ta meva olindi. Ulardan taxminan nechtasi sharsimon? A) 180 B) 90 C) 30 D) 270 To'g'ri javob: A) 180✔ 8. Quyidagilardan qaysi biri biotik omil hisoblanadi? A) Changlatuvchi hasharotlarning ta'siri B) Tuproqning sho'rligi C) Havo namligi D) Yorug'lik jadalligi To'g'ri javob: A) Changlatuvchi hasharotlarning ta'siri ✔ 9. Qizil suvo'tlar dengizning chuqur qatlamlarida ham yashay olishiga sabab nima? A) Ular faqat tayyor organik modda bilan oziqlanadi B) Ularning ildizlari tubga chuqur kiradi C) Ularda fotosintez umuman bormaydi D) Chuqurga yetuvchi nurlarni yutuvchi pigmentlari bor To'g'ri javob: D) Chuqurga yetuvchi nurlarni yutuvchi pigmentlari bor ✔ 10. Gidra ektodermasidagi o'ljani falajlovchi hujayralar qanday ataladi? A) Bez hujayralari B) Teri-muskul hujayralari C) Otuvchi hujayralar D) Oraliq hujayralar To'g'ri javob: C) Otuvchi hujayralar ✔ 11. Plazmolizga uchragan hujayrani toza suvga solganda protoplastning yana qobiqqa yopishishi qanday ataladi? A) Plazmoliz B) Deplazmoliz C) Gutatsiya D) Pinotsitoz To'g'ri javob: B) Deplazmoliz ✔ 12. To'rtlamchi strukturaga ega bo'lgan oqsilga misol keltiring. A) Mioglobin B) Gemoglobin C) Ribonukleaza D) Oksitotsin To'g'ri javob: B) Gemoglobin ✔ 13. Odam bosh skeletidagi yagona harakatchan suyak qaysi? A) Pastki jag' suyagi B) Chakka suyagi C) Peshona suyagi D) Yuqori jag' suyagi To'g'ri javob: A) Pastki jag' suyagi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 155 14. Hasharotlarning tanasi qanday bo'limlardan iborat? A) Bosh, ko'krak va qorin B) Bosh va tana C) Ko'krak va qorin D) Ikki bo'lim: bosh-ko'krak, qorin To'g'ri javob: A) Bosh, ko'krak va qorin✔ 15. Biosfera haqidagi ta'limotning asoschisi kim? A) A. I. Oparin B) V. I. Vernadskiy C) V. N. Sukachev D) N. I. Vavilov To'g'ri javob: B) V. I. Vernadskiy ✔ 16. Oqsilning birlamchi strukturasi nima bilan belgilanadi? A) Bir necha polipeptid zanjirning birikishi bilan B) Zanjirning globula shaklida taxlanishi bilan C) Polipeptid zanjirdagi aminokislotalar ketma-ketligi bilan D) Spiralning vodorod bog'lar bilan ushlanishi bilan To'g'ri javob: C) Polipeptid zanjirdagi aminokislotalar ketma-ketligi bilan ✔ 17. Hujayrani birinchi bo'lib po'kak kesmasida mikroskop orqali kuzatgan va «hujayra» atamasini kiritgan olim kim? A) Antoni van Levenguk B) Robert Broun C) Teodor Shvann D) Robert Guk To'g'ri javob: D) Robert Guk ✔ 18. Ochiq urug'li o'simliklar urug'idagi endosperm qanday xromosoma to'plamiga ega? A) Gaploid (n) B) Triploid (3n) C) Diploid (2n) D) Tetraploid (4n) To'g'ri javob: A) Gaploid (n) ✔ 19. Antitelalar (antitanachalar) asosan qaysi qon hujayralari tomonidan ishlab chiqariladi? A) Trombotsitlar B) Eritrotsitlar C) Limfotsitlar D) Neytrofillar To'g'ri javob: C) Limfotsitlar ✔ 20. Yalang'och qoyalarda birinchi bo'lib o'rnashuvchi (pioner) organizmlar qaysilar? A) Daraxtlar B) Lishayniklar C) Boshoqdoshlar D) Butalar To'g'ri javob: B) Lishayniklar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 156 21. Ohakli chig'anoqlari dengiz tubida bo'r va ohaktosh yotqiziqlarini hosil qilgan sodda hayvonlar qaysi? A) Evglenalar B) Infuzoriyalar C) Lyambliyalar D) Foraminiferalar To'g'ri javob: D) Foraminiferalar✔ 22. Yog'ochlangan hujayra qobiqlariga qattiqlik beruvchi modda qaysi? A) Kraxmal B) Lignin C) Suberin D) Kutin To'g'ri javob: B) Lignin ✔ 23. Ekotizimning barqarorligi asosan nimaga bog'liq? A) Faqat havo haroratiga B) Faqat produtsentlar soniga C) Yirtqichlarning yo'qligiga D) Turlar xilma-xilligi va oziq zanjirlarining tarmoqlanganligiga To'g'ri javob: D) Turlar xilma-xilligi va oziq zanjirlarining tarmoqlanganligiga ✔ 24. Kakku zig'iri ko'sakchasi (sporofiti) hujayralarida nechta xromosoma to'plami bo'ladi? A) Diploid (2n) B) Gaploid (n) C) Triploid (3n) D) Tetraploid (4n) To'g'ri javob: A) Diploid (2n) ✔ 25. Transkripsiya deb nimaga aytiladi? A) DNK asosida iRNK sintezlanishi B) iRNK asosida oqsil sintezlanishi C) Aminokislotalarning tRNK ga birikishi D) DNK molekulasining ikki hissa ortishi To'g'ri javob: A) DNK asosida iRNK sintezlanishi ✔ 26. AaBbCc × AaBbCc chatishtirishda to'liq dominantlik holatida uchala belgi bo'yicha dominant fenotipli avlodning ulushi qancha? A) 9/64 B) 1/64 C) 27/64 D) 3/64 To'g'ri javob: C) 27/64 ✔ 27. Yurak muskul to'qimasiga xos xususiyat qaysi? A) Silliq, ixtiyoriy qisqaradi B) Ko'ndalang-targ'il, ixtiyoriy qisqaradi C) Ko'ndalang-targ'il, ixtiyorsiz qisqaradi D) Silliq, umuman qisqarmaydi To'g'ri javob: C) Ko'ndalang-targ'il, ixtiyorsiz qisqaradi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 157 28. ATF-sintetaza fermenti mitoxondriyaning qayerida joylashgan? A) Ichki membranasida (kristalarda) B) Tashqi membranasida C) Matriksda erigan holda D) Mitoxondriya DNK sida To'g'ri javob: A) Ichki membranasida (kristalarda)✔ 29. Spirogiraning xloroplasti qanday shaklga ega? A) Yulduzsimon B) Yassi plastinkasimon C) Kosachasimon D) Spiral lentasimon To'g'ri javob: D) Spiral lentasimon ✔ 30. AaBbCc × AaBbCc chatishtirishda (genlar mustaqil) uchala gen bo'yicha geterozigota (AaBbCc) avlodning ulushi qancha? A) 1/4 B) 1/64 C) 1/8 D) 1/27 To'g'ri javob: C) 1/8 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 158 32-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Viruslardan xoli ko'chat olish uchun to'qima kulturasida o'simlikning qaysi qismidan foydalaniladi? A) Qari barglardan B) O'suvchi uchidagi meristemadan C) Yog'ochlikdan D) Po'kak qavatdan To'g'ri javob: B) O'suvchi uchidagi meristemadan✔ 2. Arxey erasida qanday organizmlar paydo bo'lgan? A) Birinchi qushlar B) Birinchi umurtqalilar C) Gulli o'simliklar D) Prokariotlar (bakteriyalar, sianobakteriyalar) To'g'ri javob: D) Prokariotlar (bakteriyalar, sianobakteriyalar) ✔ 3. Monoduragay chatishtirishda F2 da genotip bo'yicha ajralish qanday? A) 1 : 2 : 1 B) 9 : 3 : 3 : 1 C) 3 : 1 D) 1 : 1 To'g'ri javob: A) 1 : 2 : 1 ✔ 4. Bug'doyiq va ajriq kabi begona o'tlarning yerdagi uzun gorizontal shakli o'zgargan novdasi qanday ataladi? A) Piyozbosh B) Ildizmeva C) Mo'ylov D) Ildizpoya To'g'ri javob: D) Ildizpoya ✔ 5. Katta yarim sharlar po'stlog'ining ko'rish zonasi qaysi bo'lakda joylashgan? A) Ensa bo'lagida B) Peshona bo'lagida C) Tepa bo'lagida D) Chakka bo'lagida To'g'ri javob: A) Ensa bo'lagida ✔ 6. Baliqlar va quruqlikdagi umurtqalilar orasidagi oraliq shakllar sifatida qaysi qadimgi baliqlar qaraladi? A) Tog'ayli baliqlar B) Suyakli nurqanotlilar C) Panjaqanotli baliqlar D) Jag'sizlar To'g'ri javob: C) Panjaqanotli baliqlar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 159 7. Quturishga qarshi vaksinani yaratgan olim kim? A) D.I. Ivanovskiy B) Lui Paster C) Aleksandr Fleming D) Edvard Jenner To'g'ri javob: B) Lui Paster✔ 8. Qirqquloqlarning o'simtasi (protalliy) hayotiy siklning qaysi bo'g'ini hisoblanadi? A) Spora B) Zigota C) Sporofit D) Gametofit To'g'ri javob: D) Gametofit ✔ 9. Amfibiyalarda ichak, siydik va jinsiy yo'llar ochiladigan umumiy bo'shliq qanday ataladi? A) Kloaka B) Siydik pufagi C) To'g'ri ichak D) Jig'ildon To'g'ri javob: A) Kloaka ✔ 10. Orqa miyaning oldingi ildizlari orqali qanday neyronlarning o'simtalari chiqadi? A) Harakat (efferent) neyronlarining B) Faqat vegetativ sezuvchi neyronlarning C) Sezuvchi (afferent) neyronlarning D) Faqat oraliq neyronlarning To'g'ri javob: A) Harakat (efferent) neyronlarining ✔ 11. Quyidagi qalpoqchali zamburug'lardan qaysi biri naychali zamburug'larga kiradi? A) Qizil muxomor B) Oq qo'ziqorin C) Rangpar poganka D) Shampinyon To'g'ri javob: B) Oq qo'ziqorin ✔ 12. Sun'iy yaratilgan mikroorganizmlar guruhi nima deyiladi? A) Shtamm B) Tur C) Nav D) Zot To'g'ri javob: A) Shtamm ✔ 13. Yumshoq bug'doy (2n = 42) endospermi hujayrasida nechta xromosoma bor? A) 84 B) 42 C) 63 D) 21 To'g'ri javob: C) 63 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 160 14. Odamda erkak jinsini belgilovchi omil qaysi? A) Autosomalar soni B) Mitoxondriya DNK si C) Y-xromosomaning mavjudligi D) Ikki X-xromosomaning bo'lishi To'g'ri javob: C) Y-xromosomaning mavjudligi✔ 15. Harakatlar koordinatsiyasi va tana muvozanatini ta'minlovchi bosh miya bo'limi qaysi? A) Miyacha B) O'rta miya C) Oraliq miya D) Uzunchoq miya To'g'ri javob: A) Miyacha ✔ 16. Biogenetik qonunni qaysi olimlar ta'riflagan? A) J. Lamark va J. Kyuve B) A. Kovalevskiy va I. Mechnikov C) F. Myuller va E. Gekkel D) K. Ber va Ch. Darvin To'g'ri javob: C) F. Myuller va E. Gekkel ✔ 17. Gemofiliya geni qayerda joylashgan? A) Mitoxondriya DNK sida B) X-xromosomada C) 21-xromosomada D) Y-xromosomada To'g'ri javob: B) X-xromosomada ✔ 18. Xamirturushlar kislorodsiz sharoitda glukozani qanday moddalarga parchalaydi? A) Etil spirti va karbonat angidridga B) Sirka kislotasi va vodorodga C) Sut kislotasi va suvga D) Glikogen va kislorodga To'g'ri javob: A) Etil spirti va karbonat angidridga ✔ 19. Uchuvchi qushlarning to'sh suyagidagi o'simta (toj) qanday vazifani bajaradi? A) Oziq moddalarni zaxira holida saqlaydi B) Qanotni harakatlantiruvchi muskullar birikadi C) Nafas olishda o'pkani kengaytiradi D) Yurakni tashqi zarbalardan himoya qiladi To'g'ri javob: B) Qanotni harakatlantiruvchi muskullar birikadi ✔ 20. Inbriding nima? A) Yaqin qarindosh organizmlarni chatishtirish B) Turli zotlarni chatishtirish C) Sun'iy mutagenez D) Turli turlarni chatishtirish To'g'ri javob: A) Yaqin qarindosh organizmlarni chatishtirish ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 161 21. Odamdagi rudiment organga misol keltiring. A) Tananing qalin tuk bilan qoplanishi B) Dumli bo'lib tug'ilish C) Ko'r ichakning chuvalchangsimon o'simtasi D) Ko'p so'rg'ichlilik To'g'ri javob: C) Ko'r ichakning chuvalchangsimon o'simtasi✔ 22. Bakteriyalar asosan qanday usulda ko'payadi? A) Meyoz bo'linish B) Konyugatsiya orqali spora hosil qilish C) Hujayraning ikkiga bo'linishi D) Kurtaklanish To'g'ri javob: C) Hujayraning ikkiga bo'linishi ✔ 23. Gulli o'simliklarning yetilgan murtak xaltasi odatda nechta hujayradan iborat? A) 8 ta B) 4 ta C) 6 ta D) 7 ta To'g'ri javob: D) 7 ta ✔ 24. Shamol bilan changlanadigan o'simliklar gullari uchun qaysi belgi xos? A) Kuchli hid va nektar chiqaradi B) Changi yopishqoq va yirik bo'ladi C) Tojbarglari yirik va rangdor bo'ladi D) Chang ko'p, mayda va yengil bo'ladi To'g'ri javob: D) Chang ko'p, mayda va yengil bo'ladi ✔ 25. Bolalik davrida qalqonsimon bez gormonlari yetishmasligi qanday kasallikka olib keladi? A) Bazedov kasalligi B) Akromegaliya C) Gigantizm D) Kretinizm To'g'ri javob: D) Kretinizm ✔ 26. Ildizning qaysi zonasida tukchalar orqali suv va mineral moddalar shimiladi? A) O'tkazish zonasi B) O'sish (cho'zilish) zonasi C) Bo'linish zonasi D) So'rish zonasi To'g'ri javob: D) So'rish zonasi ✔ 27. Fotoperiodizm nima? A) Fotosintez tezligining sutka davomida o'zgarishi B) Organizmlarning kun uzunligiga javob reaksiyasi C) O'simlik organlarining yorug'lik tomon egilishi D) Hayvonlarning himoya ranglanishi To'g'ri javob: B) Organizmlarning kun uzunligiga javob reaksiyasi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 162 28. Gen injeneriyasida DNK bo'laklarini o'zaro biriktiruvchi ferment qaysi? A) Restriktaza B) Ligaza C) Revertaza D) Amilaza To'g'ri javob: B) Ligaza✔ 29. Suyakli baliqlarda suzgich pufakning asosiy vazifasi nima? A) Ovqatni hazm qilish B) Turli chuqurlikda suzuvchanlikni boshqarish C) Ikra (uvildiriq) saqlash D) Qonni kislorod bilan to'yintirish To'g'ri javob: B) Turli chuqurlikda suzuvchanlikni boshqarish ✔ 30. Sudralib yuruvchilar tuxumining amfibiyalar tuxumidan asosiy farqi nimada? A) Faqat suvga qo'yiladi va shilliq bilan o'ralgan B) Qobiq va embrion pardalari bilan himoyalangan C) Sariqlik moddasi bo'lmaydi D) Urug'lanishdan oldin qo'yiladi To'g'ri javob: B) Qobiq va embrion pardalari bilan himoyalangan ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 163 33-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Makkajo'xori barg hujayrasida 2n=20. Bunday hujayra mitoz bo'linganda har bir qiz hujayrada nechta xromosoma bo'ladi? A) 20 B) 30 C) 40 D) 10 To'g'ri javob: A) 20✔ 2. Ingichka ichakdan oqib kelayotgan, oziq moddalarga boy qon jigarga qaysi tomir orqali keladi? A) Darvoza (qopqa) venasi B) Jigar arteriyasi C) Pastki kovak vena D) Yuqori kovak vena To'g'ri javob: A) Darvoza (qopqa) venasi ✔ 3. Shira bitlarini yeb, foydali hasharot hisoblanadigan qo'ng'iz qaysi? A) Xonqizi B) Lavlagi uzunburuni C) Bug'doy qandalasi D) Kolorado qo'ng'izi To'g'ri javob: A) Xonqizi ✔ 4. Fotosintezda 4 mol glyukoza sintezlanishi uchun necha mol CO2 bog'lanadi? A) 24 B) 4 C) 6 D) 12 To'g'ri javob: A) 24 ✔ 5. DNK zanjirlaridagi komplementar azotli asoslar juftlarini ko'rsating. A) A–T va G–C B) A–G va T–C C) A–C va G–T D) A–U va G–T To'g'ri javob: A) A–T va G–C ✔ 6. Mitozning qaysi fazasida xromatidalar bir-biridan ajralib, hujayraning qarama-qarshi qutblariga tarqaladi? A) Anafazada B) Interfazada C) Profazada D) Metafazada To'g'ri javob: A) Anafazada ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 164 7. Qon tomirlarining qaysi qismida qon oqish tezligi eng past bo'ladi? A) Kapillyarlarda B) Kovak venalarda C) Yirik arteriyalarda D) Aortada To'g'ri javob: A) Kapillyarlarda✔ 8. Mutualizmga misol keltiring. A) Lishaynikdagi zamburug' va suvo'ti B) Tasmasimon chuvalchang va odam C) Bo'ri va quyon D) Yopishqoq baliq va akula To'g'ri javob: A) Lishaynikdagi zamburug' va suvo'ti ✔ 9. Gulli o'simliklarda sporalar (mikrospora va megaspora) qanday bo'linish natijasida hosil bo'ladi? A) Meyoz B) Kurtaklanish C) Mitoz D) Amitoz To'g'ri javob: A) Meyoz ✔ 10. Gidraning nerv sistemasi qanday tipda tuzilgan? A) Diffuz (to'rsimon) B) Qorin nerv zanjiri C) Narvonsimon D) Naysimon To'g'ri javob: A) Diffuz (to'rsimon) ✔ 11. DNK fragmentida 1300 ta vodorod bog' va 200 ta adeninli nukleotid bor. Fragmentdagi nukleotidlarning umumiy soni nechta? A) 1300 B) 500 C) 800 D) 1000 To'g'ri javob: D) 1000 ✔ 12. Hujayra shirasi bosimi tufayli hujayra qobig'ining tarang holatda bo'lishi qanday ataladi? A) Turgor B) Plazmoliz C) Diffuziya D) Transpiratsiya To'g'ri javob: A) Turgor ✔ 13. AaBb × Aabb chatishtirishda (genlar mustaqil, to'liq dominantlik) fenotip bo'yicha ajralish qanday? A) 9 : 3 : 3 : 1 B) 3 : 3 : 1 : 1 C) 1 : 1 : 1 : 1 D) 3 : 1 To'g'ri javob: B) 3 : 3 : 1 : 1 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 165 14. Biosferaning yuqori chegarasi nima bilan belgilanadi? A) Okean yuzasi bilan B) Ozon qatlami bilan C) Troposferaning quyi qismi bilan D) Bulutlar qatlami bilan To'g'ri javob: B) Ozon qatlami bilan✔ 15. Ituzumdoshlar (tamakidoshlar) oilasining gul formulasi qaysi? A) K(5) C(5) A5 G(2) B) P3+3 A3+3 G(3) C) K(5) C1+2+(2) A(9)+1 G1 D) K4 C4 A2+4 G(2) To'g'ri javob: A) K(5) C(5) A5 G(2) ✔ 16. Odamda jigarrang ko'z (B) moviy ko'z (b) ustidan dominant. Onasi moviy ko'zli bo'lgan jigarrang ko'zli erkak moviy ko'zli ayolga uylandi. Farzandning moviy ko'zli bo'lish ehtimoli qancha? A) 75% B) 50% C) 25% D) 0% To'g'ri javob: B) 50% ✔ 17. Ildizlari ham, rizoidlari ham bo'lmaydigan, tanasida suv to'plovchi o'lik hujayralari bo'lgan yo'sin qaysi? A) Funariya B) Sfagnum C) Marshansiya D) Kakku zig'iri To'g'ri javob: B) Sfagnum ✔ 18. Quyidagilardan qaysi biri antropogen omil hisoblanadi? A) Vulqon otilishi B) Yirtqich hayvonlar ta'siri C) Kun uzunligining o'zgarishi D) O'rmonlarning kesilishi To'g'ri javob: D) O'rmonlarning kesilishi ✔ 19. Infuzoriya-tufelkada jinsiy jarayon qanday ataladi? A) Shizogoniya B) Partenogenez C) Konyugatsiya D) Kurtaklanish To'g'ri javob: C) Konyugatsiya ✔ 20. Plazmatik membrananing asosini nima tashkil etadi? A) Oqsillarning bir qavati B) Nuklein kislotalar to'ri C) Sellyuloza tolalari D) Fosfolipidlarning qo'sh qavati To'g'ri javob: D) Fosfolipidlarning qo'sh qavati ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 166 21. Golji apparatining asosiy vazifasi qaysi? A) Ribosoma subbirliklarini hosil qilish B) Irsiy axborotni saqlash va uzatish C) Moddalarni to'plash, qadoqlash va hujayradan chiqarish D) Glyukozani kislorodsiz parchalash To'g'ri javob: C) Moddalarni to'plash, qadoqlash va hujayradan chiqarish✔ 22. Maktab darsligi bo'yicha bir molekula glyukoza to'liq oksidlanganda jami nechta ATF hosil bo'ladi? A) 36 B) 2 C) 38 D) 24 To'g'ri javob: C) 38 ✔ 23. O'simliklar sistematikasida «turkum» kategoriyasidan bir pog'ona yuqori turuvchi kategoriya qaysi? A) Oila B) Tur C) Bo'lim D) Sinf To'g'ri javob: A) Oila ✔ 24. Suyakni xlorid kislota eritmasida bir necha kun saqlaganda u egiluvchan bo'lib qoladi. Bunga sabab nima? A) Organik moddalar parchalanib, tuzlar qoladi B) Mineral tuzlar erib, organik moddalar qoladi C) Suyakda suv miqdori ortadi D) Suyak ichidagi ilik eriydi To'g'ri javob: B) Mineral tuzlar erib, organik moddalar qoladi ✔ 25. Glikoliz natijasida bir molekula glyukozadan nechta piruvat (PVK) molekulasi hosil bo'ladi? A) 2 B) 6 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 26. Halqali chuvalchanglar qaysi tipdagi tana bo'shlig'iga ega? A) Ichak bo'shlig'i B) Birlamchi tana bo'shlig'i C) Ikkilamchi tana bo'shlig'i (selom) D) Aralash tana bo'shlig'i To'g'ri javob: C) Ikkilamchi tana bo'shlig'i (selom) ✔ 27. IV (AB) qon guruhli odam qonida qanday aglyutininlar bo'ladi? A) Faqat β aglyutinin B) Aglyutininlar bo'lmaydi C) Faqat α aglyutinin D) α va β aglyutininlar To'g'ri javob: B) Aglyutininlar bo'lmaydi ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 167 28. G'alladoshlar mevasi qanday ataladi? A) Dukkak B) Pistacha C) Don D) Ko'sak To'g'ri javob: C) Don✔ 29. Aa × aa chatishtirishdan olingan avlodda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi (to'liq dominantlik)? A) 1 : 2 : 1 B) 3 : 1 C) 1 : 1 D) Avlod bir xil bo'ladi To'g'ri javob: C) 1 : 1 ✔ 30. DNK fragmentida 600 ta nukleotid bo'lib, ulardan 120 tasi adeninli. Ushbu fragmentda nechta vodorod bog' bor? A) 780 B) 840 C) 900 D) 720 To'g'ri javob: A) 780 ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 168 34-variant Asosiy fan bloki • bitta to'g'ri javob 1. Odam genetikasida egizaklar usuli nimani aniqlashga imkon beradi? A) Xromosomalar sonini B) Belgi rivojlanishida irsiyat va muhitning hissasini C) Genetik kodning tuzilishini D) Genlarning xromosomadagi o'rnini To'g'ri javob: B) Belgi rivojlanishida irsiyat va muhitning hissasini✔ 2. Regeneratsiya deb nimaga aytiladi? A) Hujayraning qarishi va nobud bo'lishi B) Organizmning yo'qotilgan yoki shikastlangan qismlarini tiklashi C) Murtakning tuxum po'stidan chiqishi D) Organizmning jinsiy yo'l bilan ko'payishi To'g'ri javob: B) Organizmning yo'qotilgan yoki shikastlangan qismlarini tiklashi ✔ 3. Hayvonlarni sun'iy urug'lantirishning seleksiyadagi afzalligi nimada? A) Mutatsiyalar sonini oshirish B) Bitta qimmatli otaliq zotdan ko'p nasl olish imkoniyati C) Duragaylar pushtsizligini bartaraf etish D) Avlod jinsini o'zgartirish To'g'ri javob: B) Bitta qimmatli otaliq zotdan ko'p nasl olish imkoniyati ✔ 4. Fotosintez jarayonida yorug'lik energiyasi qanday energiyaga aylanadi? A) Elektromagnit to'lqin energiyasiga B) Mexanik energiyaga C) Organik moddalar kimyoviy bog'lari energiyasiga D) Faqat issiqlik energiyasiga To'g'ri javob: C) Organik moddalar kimyoviy bog'lari energiyasiga ✔ 5. Yo'g'on ichakda asosan qanday jarayon boradi? A) Oqsillarning pepsin bilan parchalanishi B) Kraxmalning so'lak bilan parchalanishi C) Suvning so'rilishi D) O't ishlab chiqarilishi To'g'ri javob: C) Suvning so'rilishi ✔ 6. Qo'rquv va hayajonda yurak urishini tezlashtiruvchi, buyrak usti bezining mag'iz qavatida ishlab chiqariladigan gormon qaysi? A) Tiroksin B) Adrenalin C) Insulin D) Somatotropin To'g'ri javob: B) Adrenalin ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 169 7. Mikrobiologik sintez yo'li bilan qanday mahsulotlar olinadi? A) Faqat mineral o'g'itlar B) Tabiiy gaz va neft C) Antibiotiklar, aminokislotalar va vitaminlar D) Metall rudalari To'g'ri javob: C) Antibiotiklar, aminokislotalar va vitaminlar✔ 8. Gulli o'simliklarda zigota qaysi hujayralarning qo'shilishidan hosil bo'ladi? A) Spermiy va markaziy hujayraning B) Spermiy va tuxum hujayraning C) Ikki spermiyning D) Tuxum hujayra va sinergidaning To'g'ri javob: B) Spermiy va tuxum hujayraning ✔ 9. Lishayniklar qanday organizmlarning birgalikda yashashidan iborat? A) Zamburug' va suvo't B) Suvo't va yo'sin C) Bakteriya va qirqquloq D) Zamburug' va yo'sin To'g'ri javob: A) Zamburug' va suvo't ✔ 10. Sut va boshqa mahsulotlarni 60–70 °C da qizdirib, bakteriyalarni yo'qotish usuli qanday ataladi va kim nomi bilan bog'liq? A) Pasterizatsiya — L. Paster B) Vaksinatsiya — E. Jenner C) Sterilizatsiya — R. Kox D) Konservalash — I. Mechnikov To'g'ri javob: A) Pasterizatsiya — L. Paster ✔ 11. Gulli o'simliklarning chang donasida ikkita spermiy generativ hujayraning qaysi bo'linishi natijasida hosil bo'ladi? A) Mitoz B) Amitoz C) Konyugatsiya D) Meyoz To'g'ri javob: A) Mitoz ✔ 12. Ko'pchilik dumsiz amfibiyalarda urug'lanish qanday boradi? A) Ichki, quruqlikda B) Tashqi, suvda C) Ichki, suvda D) Partenogenez yo'li bilan To'g'ri javob: B) Tashqi, suvda ✔ 13. Nima uchun antibiotiklar virusli kasalliklarni davolashda samarasiz? A) Viruslar antibiotiklarni o'zi sintez qiladi B) Viruslar faqat hujayradan tashqarida yashaydi C) Viruslar hujayra devoriga ega emas, lekin ribosomasi ko'p D) Viruslarda antibiotik nishoni bo'lgan tuzilmalar yo'q To'g'ri javob: D) Viruslarda antibiotik nishoni bo'lgan tuzilmalar yo'q ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 170 14. Xordalilar tipiga xos asosiy belgilar qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Xitin qoplam, bo'g'imli oyoqlar, traxeyalar B) Radial simmetriya, otuvchi hujayralar C) Mantiya, qirg'ich, chig'anoq D) Xorda, nerv nayi, halqumda jabra yoriqlari To'g'ri javob: D) Xorda, nerv nayi, halqumda jabra yoriqlari✔ 15. 1 g oqsil va 1 g uglevod oksidlanganda 17,6 kJ dan energiya ajraladi. 100 g oqsil va 200 g uglevod oksidlanganda jami qancha energiya ajraladi? A) 7040 kJ B) 1760 kJ C) 3520 kJ D) 5280 kJ To'g'ri javob: D) 5280 kJ ✔ 16. Ildiz uchini mexanik shikastlanishdan saqlovchi tuzilma qanday ataladi? A) Ildiz tukchalari B) Ildiz qini (g'ilofi) C) Po'kak qavati D) Kambiy halqasi To'g'ri javob: B) Ildiz qini (g'ilofi) ✔ 17. Odam evolyutsiyasi bosqichlarining to'g'ri ketma-ketligini ko'rsating. A) Kromanon → Neandertal → Pitekantrop → Avstralopitek B) Pitekantrop → Avstralopitek → Kromanon → Neandertal C) Neandertal → Avstralopitek → Pitekantrop → Kromanon D) Avstralopitek → Pitekantrop → Neandertal → Kromanon To'g'ri javob: D) Avstralopitek → Pitekantrop → Neandertal → Kromanon ✔ 18. Odamda bolaning jinsi qachon aniqlanadi? A) Urug'lanish vaqtida B) Tug'ilgandan keyin C) Ovogenez vaqtida D) Gastrulyatsiya vaqtida To'g'ri javob: A) Urug'lanish vaqtida ✔ 19. Buyrakning tuzilish va funksional birligi qanday ataladi? A) Vorsinka B) Nefron C) Neyron D) Alveola To'g'ri javob: B) Nefron ✔ 20. Sutemizuvchilarning sut bezlari qaysi bezlarning o'zgargan shakli hisoblanadi? A) So'lak bezlarining B) Yog' bezlarining C) Ayrisimon bezning D) Ter bezlarining To'g'ri javob: D) Ter bezlarining ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 171 21. Xordalilarda markaziy nerv sistemasi tanada qanday joylashadi? A) Xordaning ustida, nay shaklida B) Ichakning ostida, zanjir shaklida C) Tanada diffuz to'r shaklida D) Halqum atrofida, halqa shaklida To'g'ri javob: A) Xordaning ustida, nay shaklida✔ 22. 25 ta birlamchi spermatotsitdan meyoz natijasida nechta spermatozoid hosil bo'ladi? A) 50 B) 200 C) 25 D) 100 To'g'ri javob: D) 100 ✔ 23. Gulli o'simliklarda qo'sh urug'lanish jarayonida ikkinchi spermiy qaysi hujayra bilan qo'shiladi? A) Tuxum hujayra bilan B) Antipodlar bilan C) Markaziy hujayra bilan D) Sinergidlar bilan To'g'ri javob: C) Markaziy hujayra bilan ✔ 24. Daun sindromining sababi nima? A) XXY kariotip B) X-xromosoma monosomiyasi (X0) C) 21-xromosoma bo'yicha trisomiya D) 5-xromosoma qismining yo'qolishi To'g'ri javob: C) 21-xromosoma bo'yicha trisomiya ✔ 25. Turlararo duragayda xromosomalar sonini ikki baravar oshirish natijasida olingan organizmlar qanday ataladi? A) Gaploidlar B) Allopoliploidlar (amfidiploidlar) C) Autopoliploidlar D) Monosomiklar To'g'ri javob: B) Allopoliploidlar (amfidiploidlar) ✔ 26. Turning qaysi mezoni xromosomalar soni va tuzilishining o'ziga xosligini ifodalaydi? A) Ekologik mezon B) Geografik mezon C) Morfologik mezon D) Genetik mezon To'g'ri javob: D) Genetik mezon ✔ 27. Sharsimon shakldagi bakteriyalar qanday ataladi? A) Kokklar B) Vibrionlar C) Spirillalar D) Batsillalar To'g'ri javob: A) Kokklar ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 172 28. Koatservatlar nima? A) Birinchi ko'p hujayrali organizmlar B) Birlamchi atmosfera gazlari C) Qadimgi sianobakteriyalar koloniyalari D) Suvdagi organik moddalarning tomchisimon to'plamlari To'g'ri javob: D) Suvdagi organik moddalarning tomchisimon to'plamlari✔ 29. Quyidagilardan qaysi biri bir uyli o'simlik? A) Makkajo'xori B) Tol C) Terak D) Pista To'g'ri javob: A) Makkajo'xori ✔ 30. Uzum va smorodina novdasini egib, tuproqqa ko'mib ildiz chiqartirish orqali ko'paytirish qanday ataladi? A) Payvand B) Mo'ylov C) Ildiz bachkisi D) Parxish To'g'ri javob: D) Parxish ✔ Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 173 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- D 2- B 3- C 4- D 5- C 6- D 7- B 8- B 9- C 10- D 11- D 12- D 13- A 14- A 15- A 16- D 17- A 18- A 19- C 20- C 21- C 22- B 23- B 24- D 25- B 26- C 27- B 28- B 29- D 30- C 2-variant 1- C 2- C 3- C 4- A 5- A 6- C 7- C 8- A 9- A 10- C 11- A 12- C 13- C 14- A 15- C 16- D 17- C 18- D 19- A 20- C 21- C 22- A 23- B 24- C 25- D 26- D 27- D 28- D 29- C 30- C 3-variant 1- B 2- C 3- D 4- D 5- C 6- D 7- A 8- B 9- B 10- B 11- B 12- C 13- D 14- B 15- C 16- B 17- A 18- B 19- C 20- D 21- A 22- A 23- A 24- C 25- D 26- B 27- A 28- C 29- A 30- C 4-variant 1- D 2- D 3- D 4- D 5- D 6- A 7- D 8- C 9- D 10- B 11- A 12- C 13- D 14- B 15- D 16- C 17- B 18- C 19- B 20- C 21- D 22- C 23- C 24- C 25- A 26- B 27- C 28- B 29- A 30- B 5-variant 1- D 2- D 3- C 4- B 5- A 6- B 7- C 8- A 9- C 10- D 11- B 12- C 13- D 14- C 15- D 16- A 17- A 18- C 19- D 20- B 21- B 22- A 23- A 24- B 25- A 26- A 27- D 28- B 29- B 30- B 6-variant 1- B 2- D 3- C 4- A 5- C 6- A 7- D 8- D 9- C 10- B 11- D 12- C 13- A 14- A 15- D 16- B 17- C 18- B 19- A 20- D 21- D 22- A 23- D 24- A 25- A 26- C 27- D 28- A 29- D 30- A 7-variant 1- C 2- B 3- A 4- A 5- A 6- D 7- C 8- C 9- D 10- D 11- D 12- B 13- C 14- B 15- C 16- A 17- D 18- C 19- D 20- A 21- A 22- A 23- B 24- A 25- B 26- A 27- A 28- A 29- C 30- B 8-variant 1- A 2- A 3- B 4- D 5- A 6- C 7- D 8- A 9- A 10- A 11- A 12- B 13- D 14- C 15- A 16- B 17- A 18- D 19- A 20- A Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 174 21- C 22- C 23- D 24- C 25- C 26- A 27- A 28- C 29- C 30- C 9-variant 1- B 2- D 3- C 4- B 5- C 6- D 7- D 8- B 9- C 10- A 11- C 12- C 13- C 14- B 15- D 16- C 17- A 18- D 19- A 20- D 21- C 22- C 23- D 24- D 25- D 26- B 27- D 28- B 29- C 30- A 10-variant 1- B 2- D 3- C 4- B 5- C 6- A 7- A 8- B 9- A 10- D 11- A 12- B 13- C 14- A 15- D 16- B 17- D 18- C 19- D 20- D 21- C 22- A 23- B 24- C 25- C 26- C 27- B 28- D 29- A 30- B 11-variant 1- D 2- B 3- C 4- D 5- C 6- A 7- C 8- C 9- A 10- C 11- D 12- B 13- A 14- D 15- D 16- B 17- B 18- D 19- D 20- A 21- A 22- C 23- D 24- B 25- A 26- D 27- B 28- D 29- B 30- B 12-variant 1- A 2- B 3- B 4- A 5- C 6- C 7- D 8- B 9- D 10- D 11- D 12- D 13- A 14- D 15- C 16- C 17- A 18- C 19- C 20- D 21- A 22- A 23- A 24- A 25- A 26- C 27- C 28- C 29- D 30- A 13-variant 1- A 2- B 3- D 4- D 5- C 6- C 7- B 8- C 9- B 10- D 11- B 12- C 13- D 14- A 15- A 16- D 17- A 18- A 19- D 20- D 21- A 22- D 23- D 24- C 25- D 26- D 27- A 28- A 29- D 30- D 14-variant 1- D 2- B 3- A 4- B 5- C 6- D 7- C 8- B 9- C 10- D 11- A 12- C 13- A 14- D 15- C 16- B 17- A 18- C 19- D 20- D 21- A 22- A 23- B 24- B 25- D 26- B 27- D 28- A 29- C 30- B 15-variant 1- D 2- B 3- B 4- B 5- B 6- A 7- D 8- A 9- B 10- A 11- D 12- A 13- A 14- C 15- B 16- A 17- D 18- C 19- D 20- A 21- A 22- A 23- B 24- D 25- A 26- D 27- A 28- D 29- A 30- D 16-variant 1- A 2- C 3- D 4- C 5- D 6- A 7- C 8- C 9- D 10- B 11- C 12- B 13- C 14- A 15- C 16- B 17- C 18- C 19- D 20- A 21- A 22- C 23- D 24- B 25- B 26- B 27- D 28- C 29- C 30- B Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 175 17-variant 1- B 2- B 3- D 4- C 5- D 6- C 7- C 8- C 9- C 10- B 11- B 12- B 13- B 14- B 15- D 16- B 17- D 18- A 19- A 20- A 21- C 22- D 23- B 24- C 25- C 26- D 27- B 28- A 29- B 30- B 18-variant 1- B 2- A 3- C 4- A 5- B 6- A 7- C 8- D 9- C 10- C 11- C 12- D 13- C 14- B 15- A 16- D 17- C 18- C 19- B 20- A 21- A 22- D 23- B 24- C 25- A 26- C 27- A 28- D 29- A 30- A 19-variant 1- D 2- B 3- B 4- A 5- D 6- D 7- B 8- C 9- D 10- D 11- A 12- B 13- A 14- C 15- D 16- B 17- D 18- A 19- C 20- D 21- C 22- A 23- D 24- A 25- B 26- A 27- C 28- A 29- B 30- D 20-variant 1- A 2- B 3- C 4- D 5- B 6- B 7- D 8- A 9- C 10- C 11- D 12- D 13- C 14- A 15- A 16- D 17- A 18- A 19- D 20- D 21- C 22- D 23- A 24- B 25- A 26- B 27- A 28- A 29- D 30- A 21-variant 1- D 2- B 3- D 4- C 5- C 6- D 7- C 8- B 9- A 10- B 11- C 12- D 13- B 14- D 15- C 16- B 17- B 18- B 19- C 20- A 21- B 22- B 23- C 24- B 25- C 26- C 27- C 28- B 29- B 30- C 22-variant 1- A 2- D 3- D 4- D 5- A 6- A 7- B 8- C 9- D 10- A 11- C 12- C 13- D 14- C 15- A 16- B 17- B 18- C 19- A 20- B 21- C 22- C 23- D 24- A 25- A 26- A 27- A 28- C 29- A 30- D 23-variant 1- B 2- D 3- A 4- B 5- C 6- B 7- C 8- C 9- C 10- D 11- C 12- A 13- A 14- C 15- C 16- B 17- A 18- C 19- A 20- D 21- D 22- A 23- C 24- D 25- C 26- B 27- C 28- B 29- A 30- C 24-variant 1- A 2- D 3- D 4- D 5- A 6- A 7- C 8- B 9- C 10- A 11- A 12- C 13- C 14- A 15- D 16- C 17- B 18- B 19- A 20- B 21- D 22- D 23- D 24- C 25- C 26- A 27- B 28- B 29- C 30- C Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 176 25-variant 1- D 2- D 3- A 4- A 5- D 6- D 7- A 8- C 9- C 10- B 11- C 12- A 13- B 14- A 15- A 16- D 17- C 18- D 19- C 20- B 21- C 22- A 23- B 24- C 25- B 26- B 27- C 28- D 29- A 30- C 26-variant 1- D 2- D 3- A 4- D 5- C 6- A 7- D 8- C 9- D 10- D 11- A 12- D 13- D 14- B 15- C 16- D 17- A 18- D 19- C 20- B 21- A 22- B 23- B 24- A 25- C 26- C 27- B 28- B 29- D 30- A 27-variant 1- B 2- A 3- D 4- B 5- B 6- C 7- C 8- A 9- B 10- B 11- C 12- B 13- C 14- A 15- B 16- D 17- D 18- B 19- A 20- B 21- B 22- B 23- A 24- B 25- B 26- B 27- A 28- A 29- B 30- D 28-variant 1- A 2- D 3- A 4- D 5- B 6- B 7- A 8- D 9- B 10- A 11- B 12- D 13- D 14- D 15- A 16- A 17- A 18- A 19- A 20- A 21- C 22- C 23- A 24- C 25- D 26- B 27- A 28- D 29- B 30- D 29-variant 1- A 2- C 3- D 4- B 5- A 6- A 7- A 8- A 9- A 10- B 11- C 12- C 13- D 14- B 15- A 16- C 17- A 18- B 19- D 20- C 21- A 22- D 23- D 24- D 25- C 26- B 27- A 28- B 29- B 30- A 30-variant 1- B 2- D 3- A 4- B 5- B 6- B 7- C 8- B 9- D 10- C 11- C 12- A 13- A 14- D 15- D 16- C 17- B 18- C 19- B 20- A 21- D 22- C 23- D 24- D 25- A 26- A 27- A 28- A 29- C 30- C 31-variant 1- C 2- A 3- A 4- D 5- A 6- D 7- A 8- A 9- D 10- C 11- B 12- B 13- A 14- A 15- B 16- C 17- D 18- A 19- C 20- B 21- D 22- B 23- D 24- A 25- A 26- C 27- C 28- A 29- D 30- C 32-variant 1- B 2- D 3- A 4- D 5- A 6- C 7- B 8- D 9- A 10- A 11- B 12- A 13- C 14- C 15- A 16- C 17- B 18- A 19- B 20- A 21- C 22- C 23- D 24- D 25- D 26- D 27- B 28- B 29- B 30- B Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 177 33-variant 1- A 2- A 3- A 4- A 5- A 6- A 7- A 8- A 9- A 10- A 11- D 12- A 13- B 14- B 15- A 16- B 17- B 18- D 19- C 20- D 21- C 22- C 23- A 24- B 25- A 26- C 27- B 28- C 29- C 30- A 34-variant 1- B 2- B 3- B 4- C 5- C 6- B 7- C 8- B 9- A 10- A 11- A 12- B 13- D 14- D 15- D 16- B 17- D 18- A 19- B 20- D 21- A 22- D 23- C 24- C 25- B 26- D 27- A 28- D 29- A 30- D Biologiya — davlat granti mashq variantlari | 178

BIOLOGIYA

Xorijiy va nodavlat OTM talabalari uchun davlat granti tanlovi testiga tayyorgarlik (asosiy fan bloki, 2026–2027)

34 ta variant • 1020 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Xorijiy davlatlar OTMlarining O'zbekistondagi filiallari va nodavlat OTMlarning kunduzgi bakalavriat talabalari uchun davlat granti tanlovi: arizalar 2026-yil 10–17-oktyabr kunlari my.uzbmb.uz orqali qabul qilinadi.

• Saralash ta'lim yo'nalishiga belgilangan fanlar majmuasi bo'yicha test sinovlari orqali o'tkaziladi (Bilim va malakalarni baholash agentligi). Joriy yilda davlat OTMlariga kirish imtihonlarida mos fanlar majmuasi bo'yicha qatnashgan talabalar o'z ballari bilan ham tanlovda ishtirok etishi mumkin.

• Grantlar minimal o'tish balini to'plaganlar orasidan, ballar ketma-ketligiga qat'iy amal qilgan holda, kvotalar doirasida taqsimlanadi. Grant butun o'qish muddatiga beriladi; bitiruvchilar kamida 3 yil davlat yoki davlat ulushi bo'lgan tashkilotlarda ishlashi shart.

• Test sanalari manbalarda hali ko'rsatilmagan — my.uzbmb.uz dagi e'lonlarni kuzatib boring.

• To'plam OTMga kirish testi (DTM) formatida tuzilgan: asosiy (ixtisoslik) fanlar bloki — 30 ta savol. To'plamda 34 ta variant × 30 ta savol = 1020 ta test. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida javoblar kaliti bor.

• Muhim: rasmiy test savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu umumta'lim fan dasturlari asosida tuzilgan mashq savollari.

Sotib olish