Bolalar konsultasiyasining xususiyatlari - Дошкольное и начальное образование - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	987.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Дошкольное и начальное образование

Bolalar konsultasiyasining xususiyatlari

Купить

Kirish
I BOB.Bolalar psixologiyasi faniga kirish va uning maqsad, vazifalari.
1.1.Bolalar psixologiyasi fanining predmeti, maqsadi, vazifalari.
1.2.Bolalar psixologiyasi fanining boshqa fanlar bilan aloqasi.
II BOB.Maktabgacha yoshdagi bolalarning psixik taraqqiyoti.
2.1.Maktabgacha yoshdagi bolalarning psixik taraqqiyoti.
2.2.Maktabgacha yoshdagi bolalar shaxsining shakllanishi.
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar. Reja:


Kirish

“ Psixologiya” ikkita yunoncha so’zdan “psyche”- jon, ruh va “logos”ta’limot, ilm so’zlaridan
iborat bo’lib, an’anaviy ma’noda inson ruhiy dunyosiga aloqador barcha hodisalar va jarayonlar
uning predmetini tashkil etadi. Boshqacha qilib aytganda, psixologiyaning predmeti har
birimizning tashqi olamni va o’z-o’zimizni bilishimizning asosida yotgan jarayonlar, hodisalar,
holatlar va shakllangan xislatlarni tashkil etadi. Psixologiya bo’yicha adabiyotlarda uning
predmetini qisqacha qilib, psixikadir , deb ta’rif berishadi. Psixika – bu inson ruhiyatining
shunday holatiki, u tashqi olamni, ichki ruhiy olamni ham ongli tarzda aks ettirishimizni, ya’ni
bilishimiz, anglashimizni ta’minlaydi.


Psixikaning jarayonlari quyidagicha:
1. Bilish faoliyati: diqqat, nutq, faoliyat
2. Bilish jarayonlari: sezgi, idrok, xotira, xayol, tafakkur
3. Shaxsning hissiy-irodaviy sohasi: hissiyot, iroda
4. Shaxsning individual-psixologik xususiyatlari: temperament, xarakter, qobiliyat.

Psixologiya – juda qadimiy va shu bilan birga navqiron fandir. Psixik hodisalarning ilk talqini
qadimiy yunon olimi Aristotel (eramizdan avvalgi 384-322 yillar)ning “Ruh haqida” nomli asarida
berilgan. Psixik hodisalar va ularning qonuniyatlariga taalluqli ilmiy tadqiqot ishlari XIX asrning
ikkinchi yarmida, ilmiy psixologiya asoslari esa XIX va XX asrlar o’rtasida yuzaga kelgan.


I bob.Bolalar psixologiyasi faniga kirish va uning maqsad, vazifalari.

1.1Bolalar psixologiyasi fanining predmeti, maqsadi, vazifalari
Bolalar psixologiyasi – psixologiya fanining
alohida tarmog’i bo’lib, bolaning tug’ilganidan
to yetuklik davrida psixik taraqqiyotini, turli
yosh davrlaridagi bola psixik taraqqiyotining
qonuniyatlarini, rivojlanishining turli
bosqichlarida bola psixikasiga xos
xususiyatlarini o’rganadi.


Bugungi kunda bolalar psixologiyasi fanining oldida bir qancha muhim nazariy va amaliy
vazifalari turadi, uning nazariy vazifalariga quyidagilar kiradi:
1. Turli yoshdagi bolalarga xos bo’lgan psixologik xususiyatlarni, ya’ni bolalarning idrokiga, sezgi-
tuyg’ulariga, diqqatiga va xotirasiga, nutqi va tafakkuriga, xayoliga, irodasiga xos xususiyatlarni
o’rganish;
2. Bolaning psixik taraqqiyotiga faol ta’sir qiluvchi omillarni aniqlab berish;
3. Turli yoshdagi bolalarning rivojlanishiga xos bo’lgan qonuniyatlarni o’rganish;
4. Bola shaxsi va shaxsiga xos bo’lgan psixologik xususiyatlarni o’rganish;
5. Bolani maktab ta’limiga tayyorlash;
6. Maktabda muvaffaqiyatli o’qish uchun bolaning aqliy jarayonlarini faollashtirish;
7. Ta’lim jarayonida bolaning mustaqil, ijodiy, faol tafakkurini shakllantirish;

1.2.Bolalar psixologiyasi fanining boshqa fanlar bilan aloqasi.
Bolalar psixologiyasi predmetining muhim
tomonlaridan biri - turli yoshdagi bolalarda sezgi, idrok,
diqqat, xotira, nutq, tafakkur, hissiyot, xayol va iroda
kabi psixik jarayonlarining namoyon bo’lishi, taraqqiy
etishi hamda takomillashuvining qonuniyatlarini
o’rganishdan iboratdir. Bolalar psixologiyasi bola
shaxsiy psixologik xususiyatlarini qanday tarkib
toptirishni chuqur tahlil qiladi. Bunda bolalar
psixologiyasini bolalar shaxsining tarkib topishiga faol
ta’sir etuvchi omillar qiziqtiradi.


Ma’lumki, bola shaxsi va uning psixologik
xususiyatlari qandaydir tasodifiy omillarning
tartibsiz ta’sir etishi natijasida emas, balki
muayyan aniq omilning qonuniy ta’sir etishida
tarkib toptiradi. Ana shu muhim qonuniy tarzda
ta’sir qiladigan omillarni ochish va isbotlash bilan
bolalar psixologiyasi shug’ullanadi.

Bolalar psixologiyasi o’zining murakkab
predmetini o’rganishda falsafaga tayanadi.
Ma’lumki, tabiat va jamiyatdagi narsa hamda
hodisalar taraqqiyotining eng umumiy
qonuniyatlarini o’rganadi, hamda inson ongining
ijtimoiy hayotga bog’liqligini isbotlab beradi.


II BOB.Maktabgacha yoshdagi bolalarning psixik taraqqiyoti.

2.1.Maktabgacha yoshdagi bolalarning psixik taraqqiyoti.

3-7 yoshgacha bulgan davr bogcha yoshi davri xisoblanadi. Maktabgacha yoshdagi bolalar
psixologiyasida juda tez sifat uzgarishlari bulishini inobatga olgan xolda 3 davrga (3-4yosh) kichik
maktabgacha davri(4-5yosh)kichik bogcha yoshi urta maktabgacha davr( urta bogcha yoshi) 6-7 yosh
va katta maktabgacha davr katta bogcha yoshilarga ajratish mumkin. Bola rivojlvnish jarayonida
odamlarning ilgari utgan avlodlari tomonidan yaratilgan predmet va xodisalar olami bilan aloxida
maxsus munosabatga kirishadi.Bola insoniyat kulga kiritgan barcha yutuklarni faol ravishda
uzlashtirib,egallab boradi.Bunda predmetlar olamini,xamda ular yordamida amalga oshiriladigan xatti
– xarakatlarni, tilni , odamlar orasidagi munosabatlarni egallab olishi, faoliyat motivlarining
rivojlanishi, kobiliyatlarning usib borishi, katta yoshli kishilarning bevosita yordamida amalga
oshirilib borilmogi kerak.


Asosan mana shu davrdan boshlab bolaning mustakil
faoliyati kuchaya boshlaydi. Bog’cha yoshdagi bolalarga
beriladigan tarbiya ularning murakkab xarakatlarini
takomillashtirish, elementar gigiyena, madaniy va mexnat
malakalari xosil kilish, nutkini ustirish xamda ijtimoiy axolk va
estetik didning dastlabgi kurtaklarini yuzaga keltirish davridir.

Mashxur rus pedagoglaridan biri Lesgaftning fikricha
insonning bogcha yoshdagi davri shunday bir davrki, bu davrda
bolada kelgusida kanday xarakter xislatlari paydo bulishi
belgilanadi va axlokiy xarakterning asoslari yuzaga keladi.

Bog’cha yoshdagi bolalarning kuzga tashlanib turuvchi
xususiyatlaridan biri ularning serxarakatligi va
taklidchanligidir.Bola tabiatnining asosiy konunini shunday
ifodalash mumkin:bola uzluksiz faoliyat kursatishni talab kiladi,
lekin u faoliyat natijasidan emas, balki faoliyatning bir xilligi va
bir tomonlamaligidan charchab koladi.Mana shu suzlardan
bogcha yoshidagi bola tabiatning asosiy konuni bulmish
serxarakatligini ortik cheklab tashlamay,balki maksadga
muvofik ravishda uyushtirish kerakligi yakkol kurinib turibdi.


Kattalar va tengdoshlari bilan bulgan munosabat
orkali bola axlok normalari, kishilarni anglash,
shuningdek, ijobiy va salbiy munosabatlar bilan
tanisha boshlaydi. Bog’cha yoshidagi bola endi uz
gavdasini juda yaxshi boshkara boshlaydi. Uning
xarakati muvofiklashtirilgan xolda buladi. Bu
davrda bolaning nutki jadal rvojlana boshlaydi. U
yangiliklarni egallashga nisbatan uzi bilganlarini
mustaxkamlashga extiyoj sezadi. Uzi bilgan
ertagini kayta-kayta eshitish va bundan zerikmaslik
shu davrdagi bolalarga xos xususiyatdir


2.2.Maktabgacha yoshdagi bolalar shaxsining shakllanishi.

Maktabgacha yoshdagi bolalarning yetakchi faoliyati bu uyindir. Bog’cha yoshidagi bolalarning uyin
faoliyatlari masalasi asrlar davomida juda kup olimlarning dikkatini uziga jalb kilib kelmokda.

Bog’cha yoshidagi bolalar uzlarining uyin faoliyatlarida ildam kadamlar bilan bilan olga karab
borayotgan sermazmun xayotimizning xamma tomonlarini aks ettirishga intiladilar.

Malumki, bolaning yoshi ulgayib mustakil xarakat kilish imkoniyati oshgan sari uning atrofdagi
narsa va xodisalar buyicha dunyoskarashi kengayib boradi. Bog’cha yoshidagi bola atrofidagi narsalar
dunyosini bilish jarayonida shu narsalar bilan bevosita amaliy munosobatga bulishiga intiladi. Bu urinda
shu narsa xarakterliki bola bilishga tashnaligidan atrofdagi uzining xaddi sigadigan narsalari bilangina
emas, balki kattalar uchun mansub bulgan uzining kuchi xam yetmayligan, xaddi sigmaydigan narsalar
bilan xam amaliy munosobatda bulishga intiladi. Masalan: bola avtomashinani, tramvayni uzi xaydagisi,
rostakam otga minib yurgisi,uchuvchi bulib samolyotda uchgisi va rostakam milisioner bulgisi keladi.
Birok tabiiyki bola uzidagi bunday extiyojlarning birontasini xam xakikiy yul bilan kondira olmaydi.


Bolalarning o’yin faoliyatlari ularning jismoniy va psixik
jixatdan garmonik ravishda rivojlantirish uchun birdan bir
vositadir. Uyin bolalar xayetida shunday kup kirrali faoliyatki,
unda kattalarga mansub bulgan mexnat xam, turli narsalar
xakida tafakkur kilish, xom xayol, dam olish va
xushchakchaklik manbalari xam mujjasamlangandir, yani mana
shu jarayonlarning barchasi uyin faoliyatida anik buladi. Shuni
xam takidlab utish kerakki uyin fakat tashki muxitdagi narsa
xodisalarni bilish vositasigina emas, balki kudratli tarbiya
vositasi xamdir. Ijodiy va syujetli uyinlarda bolalarning barcha
psixik jarayonlari bilan birgalikda ularning individual xislatlari
xam shakllanadi. Demak, bogchadagi taolim tarbiya ishlarining
muvaffakiyati kup jixatdan bolalarning uyin faoliyatlarini
maksadga muvofik tashkil kila borishga boglikdir.


Shuni xam aytib utish kerakki, fan-texnika mislsiz
rivojlangan bizning xozirgi zamonamizdagi
yaratilanayotgan, xayratda koldiradigan narsalar
bolalarga guyo bir mujizadek kurinadi. Natijada ular
xam uzlarining turli uyinlari jarayonida uxshatma
kilib (yaxni analogik tarzda) xar xil xayoliy
narsalarni uylab chikaradilar (uchar ot, mashina
odam, gapiradigan daraxt kabi). Bundan tashkari,
bolarning turli xayoliy narsalarni uylab chikarishlari
yana shuni bildiradiki, ular uzlarining xar turli uyin
faoliyatlarida fakat atroflaridagi bor narsalarni
emas, balki ayni chogda extiyojlari talab kilayotgan
narsalarni xam aks ettiradilar.

Xulosa
"Biz farzandlarimizni dunyoga keltirib tarbiyalar ekanmiz uni yaxshi o sib unishi uchun ʻ
ma'sulmiz.Bolajonlar bir nihol ,xali o sib -unmagan,yaxshi-yomoni farqlay olmaydigan
ʻ
baribir,mitti yurakchalarimiz ular Atrofdagi bo ladigan voqealarga o z fikrini bildira oladigan
ʻ ʻ
yoshgacha biz ularni munosib voyaga yetqazishimiz zarur .Bolalar bizning kelajagimiz .Ular
ko rgan ,eshitgan narsalarini miyalariga toshga o yib yozilgandek saqlashadi.
ʻ ʻ
Oilada bolajon qanday tarbiyalansa jamiyatga shunday ota-onaga ko zgu bo ladi." "Biz bolalar
ʻ ʻ
psixologiyasini o rganar ekanmiz uning chuqur mohiyatini bilishimiz zarur.Bolani tashqi
ʻ
tomondan emas balki uning ichki kechinmalari ,o smirlik davridagi ruhiyati ,turli
ʻ
to siqlar,asabiylik har bir narsadan salbiy fikr berishiga yo l qo ymasligimiz kerak .Jamiyatga
ʻ ʻ ʻ
qo shilib ketishi chetda qolib ketmasligini oldini olishimiz zarur deb o ylayman.Shuningdek
ʻ ʻ
Prizdentimiz Shavkat Miromonivich Mirziyoyev "Maktabgacha ta lim yani Bog chani birinchi
ʼ ʻ
darajaga qo ydilar ."
ʻ


Foydalanilgan adabiyotlar .
1. Nishonova Z.T., Alimova G.K. Bolalar psixologiyasi va psixodiagnostiasi T.: TDPU 2017 –
264 b.
2. G’oziyev E. Ontogenez psixologiyasi Nazariy- eksperimental tahlil T.: Noshir 2010. – 356
b.
3. Do’stmuhamedova Sh.A., Nishonova Z.T.va boshqalar Yosh davrlari va pedagogik
psixologiya T.: Fan va texnologiyalar 2013 – 343 b.
4. Shapovalenko I.V. Vozrastnaya psixologiya (Psixologiya razvitiya i vozrastnaya
psixologiya): uchebnik dlya studentov vuzov. – M.: Gardariki, 2007. –349 s.

Internet saytlari.

1. www.ziyonet.uz

2. www.google.uz

E’ TIBORIN GI Z
UCHUN RAHMAT!!!

Bolalar konsultasiyasining xususiyatlari

Купить