Буғдой - аҳамияти, биологияси ва етиштириш технологияси - Сельское и лесное хозяйство - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	7.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	25 Январь 2023
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Сельское и лесное хозяйство

Буғдой - аҳамияти, биологияси ва етиштириш технологияси

Купить

БуғдойБуғдой - аҳамияти,- аҳамияти, биологияси ва етиштириш биологияси ва етиштириш технологияситехнологияси

РЕЖА 1. Буғдой - аҳамияти, келиб чиқиши, тарқалиши. 2. Буғдой биологияси ва Давлат Реестрига киритилган навлари. 3. Буғдой етиштириш технологияси.

 Буғдой энг кўп тарқалган асосий донли экинларидан бири ҳисобланади. Бутун дунё халқларининг яр-мидан кўпроғи озиқ- овқат сифатида буғдой нонидан фойдаланади. Буғдой ноннинг таркибида oқсил ва крахмал кўп, оқсил молдалар асосан клейковина таркибида бўлганлиги учун унинг унидан сифатли нон тайёрланади. Буғдой нони ўзининг таъми, тўйимлилиги ва ҳазм бўлиши билан юқори баҳоланади. Буғдой донининг таркибида унинг навига, экиш шapoитиra қараб 11,0 % дан 18-19 % гача оқсил моддаси бўлади.  Буғдой нонидаги оқсилни ҳазм бўлиши 95 % ни ташкил қилади.Бундан ташқари, буғдой донидан ёрма тайёрланади, унинг уни макарон ва кондитер саноатида ишлатилади. Буғдойнинг сомони ва похоли ем-хашак сифатида чорва молларига берилади, янчишдан чиққан чиқиндилари юкори сифатли озуқа ҳисобланади. Техникада буғдой

БУҒДОЙНИНГ БУҒДОЙНИНГ КЕЛИБ ЧИҚИШИ ВА ТАРҚАЛИШИКЕЛИБ ЧИҚИШИ ВА ТАРҚАЛИШИ  Буғдой энг қадимги маданий ўсимликлардан ҳисобланади. У Мисрда эрамиздан 6000 йил олдин экилган, 6у даврда M исрда суғориладиган деҳқончилик рнвожланган. Закавказьеда, Украинада, Европа ва Осиёла буғдой эрамиздан 4000 йил олдин экилган. Буғдойнинг келиб чиқиши ва унинг биринчи экилган минтақалари тўғрисида аниқ бир маълумот йўқ.  Ле к ин хозирги вақтда ҳам Арманистон, Грузия ва Озорбайжон - нинг тоғли туманларида буғдойнинг жуда кўп ёввойи турлари учрайди.Шунга кўра буғдойнинг келиб чиқиш маркази Закавказье дейилади.  Ҳозирги вақтда буғдой бутун Ер юзида ўзининг экин майдони бўйича бошқа экинлар орасида биринчи ўринда туради, у экин майдонининг 216 млн. гектарини ташкил қилади.  Б уғдойни кўп экадиган мамлакатлар

СИСТЕМАТИКАСИ  Буғдой қўнгирбошлилар оиласига (Роасеае), Triticum L Буғдой қўнгирбошлилар оиласига (Роасеае), Triticum L авлодига мансуб . Бу авлод 1976 йилда РАСХНИЛ академик Д.Д. авлодига мансуб . Бу авлод 1976 йилда РАСХНИЛ академик Д.Д. Брегидов маълумоти бўйича 27 та маданий ва ёввойи турларига Брегидов маълумоти бўйича 27 та маданий ва ёввойи турларига эга. Буғдойнинг хамма турлари шахсий хўжайрадаги хромосомалар эга. Буғдойнинг хамма турлари шахсий хўжайрадаги хромосомалар сонига қараб 4 та генетик гуруҳларга бўлинади.сонига қараб 4 та генетик гуруҳларга бўлинади.  Буғдойнинг турлари юқорида келтирилган гентик Буғдойнинг турлари юқорида келтирилган гентик гурухлардан ташқари морфологик ва хўжалик белгиларига қараб гурухлардан ташқари морфологик ва хўжалик белгиларига қараб хамма м

БУҒДОЙНИНГ БИОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ БУҒДОЙНИНГ БИОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ  Кузги буғдой кузда экилиб, қишлаб чиққандан кейин келаси йили ҳосил беради. Баҳорги буғдой эрта баҳорда экилиб, ўша йўли ҳосил беради. Кузги буғдойнинг баҳоргилардан фарқи шундаки, уларнинг биринчи бошланғич ривожланиш даври паст (00 дан 100 гача) ҳароратда 30-65 кун давом этади. Баҳорги буғдой эса бошланғич ривожланиш даврини 5-100 ва ундан юқори ҳароратда 7-12 кун, яъни тез муддат ичида ўтади.  Демак, биологик жиҳатдан кузги навларини баҳорда экиш мумкин эмас, чунки баҳорда у талаб қилган ҳарорат бўлмаганлиги сабабли ўсимликлар фақат тупланади, бошоқ чиқармайди ва ҳосил бермайди. Буғдой кузда экилганда, унинг биологик кузги навлари ишлатилиши керак. Биологик баҳорги навларни ҳам кузда экиб бўлмайди, чунки улар кўпроқ ис

ДАВЛАТ РЕЕСТРИГА КИРИТИЛГАН БУҒДОЙ НАВЛАРИ  ““ Дурдона”, Дурдона”, ““ Шодлик”, “Кума”, Шодлик”, “Кума”, “Память”, “Москвич“Память”, “Москвич ", ", “Ҳосилдор”“Ҳосилдор” , , ““ Андижон - 8Андижон - 8 ", “", “ ТуркистонТуркистон ", “", “ ШодликШодлик ", ", "Скифянка", "Юна", "Спартанка" кузги "Скифянка", "Юна", "Спартанка" кузги навлари, "Сете-Церрос" баҳорги навлари навлари, "Сете-Церрос" баҳорги навлари экилмоқда. экилмоқда.  Булардан ташқари қаттиқ буғдой турига Булардан ташқари қаттиқ буғдой турига кирадиагн кўпчилик навлар ҳам кирадиагн кўпчилик навлар ҳам республика нав синаш майдончаларида республика нав синаш майдончаларида синовдан ўтмоқда ва улар қисман бўлса синовдан ўтмоқда ва улар қи

Кузги буғдойни e тиштириш технологияси  Алмашлаб экишдаги ўрни. Кузги буғдой тупрокнинг унумдорлигига. бегона ўтлардан тоза ва нам билан яхши таъминланган тупроқларга талабчандир. Барқарор мўл ҳосил олиш учун кузги буғдойни алмашлаб экишда тўғри жойлаштириш муҳим аҳамиятга эга.  Кузги буғдой суғориладиган ерларда эртаги экинлардан бўшаган ерларга келаси йили такрорий экин сифатида экилиши керак. Ҳозирги вақтда Ўзбекистон " Ғ алла" илмий ишлаб чиқариш бирлашмаси томонидан ишлаб чиқилган тажрибага кў pa буғдойни ўсиб турган, лекин пахтаси териб олинган ғўза орасига экиш усулини •ҳам қўллаш мумкин. Кузги буғдойни лалми ерларнниг текислик ва дўнгли текис-лик зоналарда тоза шудгорга, ундан юқорироқ зоналарда тоза шуд-гордан ташқари, банд шудгорга экиш фойдали ҳисобланади.

Ерни ишлаш  Кузги буғдой экиладиган ерларни ундан олдин шу майдонда қандай экин экилганлиги ва даланинг бегона ўтлардан қай даражада тозалигига қараб ишланади. Буғдойни оптимал муддатда экиш ва ерни яхши ишлаш учун олдин экиндан бўшаган майдонлар суғорилади. Tynpo қ; етилгандан сўнг " Ғ алла" илмий ишлаб чиқариш бирлашмаси томонидан Ўзбекистон “ Fa лл a " илмнй ишлаб чиқариш бирлашмасининг тажрибаларига биноан 4 ва 5 корпусли ағдарма плуглар ёрдамида 25-30 см чуқурликда ҳайдаш керак, сўнгра бороналанади ва мола бостирилади. Ерлар нотекис бўлса текисланади ва yмуман шудгор оғир бороналар ёки зичлагичлар (катоклар) билан зичланиши керак, акс ҳолда кузги- қишги шароитларда зичланнш натижасида буғдой майcaлapи ва ўсимликлари сийракланади ва нобуд бўлади. Шўрланган ерларга кузги бу

 Кузги буғдой ернинг унумдорлигига талабчан бўлади. Режалаштирилган ҳосилни Кузги буғдой ернинг унумдорлигига талабчан бўлади. Режалаштирилган ҳосилни олиш учун ерга солинадиган ўғитлар меъёри агрокимёвий картограмма олиш учун ерга солинадиган ўғитлар меъёри агрокимёвий картограмма маълумотларига асосан ерлардан ҳосил билан чиқиб кетадиган-озиқ моддалар, экин маълумотларига асосан ерлардан ҳосил билан чиқиб кетадиган-озиқ моддалар, экин ўзлаштирадиган озиқ элементлар ва ерга солинган ўғит миқдорига қараб ўзлаштирадиган озиқ элементлар ва ерга солинган ўғит миқдорига қараб аниқланади. Кузги буғдой азотга жуда талабчан бўлади. У най ўраш ва бошоқланиш аниқланади. Кузги буғдой азотга жуда талабчан бўлади. У най ўраш ва бошоқланиш даврида азотни ўсишниг дастлабки 1-5-хафтасида, фосфорни ва ў

Экиш муддати.Экиш муддати.  Кузги буғдойни мақбул муддатларда экиш катта аҳамиятга зга. Кузги буғдойни суғориладиган ерларда лалми ерларга нисбатан эртаги муддатларда экиш керак. Чунки бундай ерлар сув билан таъминланган бўлиб; ypyғ экилгандан сўнг, суғориш натижа-сида майсаларни ундириб олиш мумкин. Эртаги муддатларда экилган буғдой кузда майса ҳосил қилади, совуқ тушгунга қадар ўсимликлар тупланиб улгуради. Бундай ўсимликлар совуққа чидамли бўлади. Шунинг учун кузда буғдойнинг октябр ойида майсаланиши ва октябр, ноябр ойларининг охиригача гупланиш ва шу ривожланиш даврида қишлаши кўзда тутилиши керак.  Шуни ҳисобга олган ҳолда кузги буғдонинг зкиш учун қулай муддатлари шимолий вилоятлар (қорақалпоғистон Республикаси, Хоразм вилояти) учун сентябр ойининг биринчи ва иккинчи ўн кунлиги, м

Уруғни экишга тайёрлаш.  Сифатли уруғлик юқори ҳосил етишти-ришда энг муҳим омиллардан бири ҳисобланади, уруғлик буғдой юкори ҳосилли уруғлик участкаларидан олинади. Асосан йирик , оғирроқ, текис, қобиғи шикастланмаган ва униб чиқиш даражаси юқори бўлган уруғлар экилади.Экиладиган уруғлик хўжаликдаги дон тозалағич машиналарида тозаланиб, сараланади.  Экиш учун ишлатиладиган буғдой уруғлари давлат андозасига жавоб бериши керак. Бу андоза бўйича 1 класс уруғларнин унувчанлиги 95% дан паст бўлмаслиги, тозалиги 99% бўлиши керак. Иккинчи класс уруғларнинг эса унувчанлиги 92: ва тозалиги 98,5% бўлиши керак. Экиш учун 1 ва2 класс уруғларни ишлатиш керак. ТОзалиги ва сараланган уруғлик экишдан олдин қоракуя ва фузариоз касалликларига қарши 2 литр деразел 3 литр сувда эритилиб дориланади.

Экиш усуллари, уруғ экиш меъёри ва чуқурлиги  Кузги буКузги бу ғдой асосан тор қаторлаб даланинг бир томонга, яъни суғориш йўлига қараб ғдой асосан тор қаторлаб даланинг бир томонга, яъни суғориш йўлига қараб экилиши керак. Шундагина ўсимлик ёруғлик , сув ва озиқ моддалардан тенг экилиши керак. Шундагина ўсимлик ёруғлик , сув ва озиқ моддалардан тенг фойдаланади. Бу усулда трактор ғилдираклари жойланиш масофасида 1-2 та фойдаланади. Бу усулда трактор ғилдираклари жойланиш масофасида 1-2 та сеялканинг сошниклари беркитиб, шу сошниклардан уруғ экилмайди. Кейинчалик шу сеялканинг сошниклари беркитиб, шу сошниклардан уруғ экилмайди. Кейинчалик шу қолдирилган аторлар орқали буғдой суғорилади. Ўғит ва гербицид солинганда қолдирилган аторлар орқали буғдой суғорилади. Ўғит ва гербицид солинганда

Уруғ экиш меъёри .  Уруғэкиш меъёри уруғликнинг сифатига, тупроқ унумдорлигига ва сув билан таъминланишига қараб, ҳар хил бўлади. Лалми ерлар унумсиз ва сув билан таъминланмаганлиги сабабли гектарига сарф қилинадиган уруғ миқдори суғориладиган ерларга нисбатан кам бўлади. Уруғни экиш меъёри лалми ерларнинг шароитига қараб ҳар хил бўлади. Тоғ олди ва тоғли зоналарда кўпроқ, текислик ва дўнгли текис зоналарда камроқ уруғ сарфланади. Шунга кўра бундай ерларда бир гектар ерга 2,0-2,5 млн. дона, яъни 60-70 кг дан 120-125 кг гача уруғ сарфланади.  Суғориладиган ерларнинг унумдорлиги юқори ва сув билан таъминланганлиги сабабли, ўсимлик қалинлигини ошириш ҳисобига юқори ҳосил олинади. Шунинг учун суғориладиган ерларда уруғ экиш меъёри лалми ерларга нисбатан икки баробар кўп, яъни гектарига 4-5 м

Хасванинг зарари Хасванинг та ъ сирида донниг таркибидаги клейк о вина 2-3% камайганда нонбоплик сифати пасаяди

Хасва бу ғ д о й даласида • Дунёда хасва >15 милл и ондан орти қ (га) м а йдонни зарарлайд и • 50-90% гача ҳ осилни кама й тириши мумкин

Ў збекистон шароитида дон сифатига таъсир этувчи асосий омиллар ДОН СИФАТИ Тупро қ унумдорлигининг пастлиги Навни нот ўғ ри танланиши Калийли ўғ итларни қў лламасликМинерал ўғ итлар нисбати ва ўғит лаш муддатларига риоя қ илмаслик Ҳ аво ҳ ароратини ю қ ори б ўў лишиБегона ў т, касаллик ва зараркунандаларга қ арши кураш ў тказмасликОрти қ ча су ғ ориш Муттасил агротехника талабларини бузилиши Ерни мелиоратив ҳ олатини ёмонлиги

Экиш муддатини дон ҳосилдорлиги ва сифатига таъсири 53034.113.934.010. XI 55534.914.237.520. X 55033.013.448.35. X 54031.113.049.025. IX 54031.212.443.35. IX Нон ҳажми, см 3Клейковина , %Оқсил , %Дон ҳосили , ц/гаЭкиш муддати

БЕГОНА ЎТЛАРГА ҚАРШИ КУРАШ  Бегона ўтларга қарши кураш ўтказилмаслиги 25-50% ҳосилни камайишига ёки кеч ўтказилиши оқибатида ҳосилдорлик 5-10 ц.га ва дон сифатини кескин пасайишига йўл қўйилмоқда.

Бегона ўтларга қарши фойдаланиш учун тавсия этилган кимёвий препаратлар ПРЕПАРАТ НОМИ САРФ МЕЪЁРИ, КГ/ГА БЕГОНА ЎТЛАР ТУРИ ИШЛАТИШ МУДДАТИ АТЛАНТИС, 3.6 % с.э.г. 0.25-0.3 бир йиллик икки паллали ва бошоқли ўтлар тупланиш даврида ГРАНСТАР 75 % 1 га 20 грамм бир йиллик икки паллали ўтлар 3 та барг - тупланиш ДЕРБИ, 175 S С 17.5 % 1 га 50 - 60 мл бир йиллик икки паллали ўтлар ТУПЛАНИШ ДАВРИДА СЕРТО ПЛЮС 25 % 0.1-0.15 Қ СФМ 200 МЛ/ГА БИР ЙИЛЛИК ВА КЎП ЙИЛЛИК ИККИ ПАЛЛАЛИ ЎТЛАР ТУПЛАНИШ ДАВРИДА ПУМА СУПЕР 7,5 % 0.8-1.2 бир йиллик бошоқли ўтлар ТУПЛАНИШ ДАВРИДА

Экинларни парвариш қилиш .  Кузги буғдойни парвариш қилиш - бороналаш, озиқлантириш ва Кузги буғдойни парвариш қилиш - бороналаш, озиқлантириш ва суғоришдан иборат. Кузги буғдой тупланиш даврида бороналанади. суғоришдан иборат. Кузги буғдой тупланиш даврида бороналанади. Лекин, ўсимликларни тупланиш даври ҳам ҳар хил муддатга тўғри Лекин, ўсимликларни тупланиш даври ҳам ҳар хил муддатга тўғри келиши мумкин. Кузги буғдой оптимал муддатда экилиб, намлик етарли келиши мумкин. Кузги буғдой оптимал муддатда экилиб, намлик етарли бўлса, кеч кузгача ўсимликлар туплана бошлайди ва шу ҳолатда бўлса, кеч кузгача ўсимликлар туплана бошлайди ва шу ҳолатда қишлайди, бундай вақтда эрта баҳорда, кечроқ экилганда ҳам баҳорда қишлайди, бундай вақтда эрта баҳорда, кечроқ экилганда ҳам баҳорда ўсимликлар ту

Кузги буғдой ҳосилини йиғиб- териб олиш.  Кузги буғдой ҳосилини йиғиб-териб олиш дон етиштириш ва унинг ялпи ҳлосили оширишдаги энг сўнгги ва энг маъсулиятли давр ҳисобланади. Ўрим йиғим ишларини ўз вақтида ва қисқа муддатда тугаллаш, нобудгарчиликнинг олдини олиш буғдойдан мўл ҳосил етиштиришнинг асосий гаровидир. Кузги буғдой ҳосили олдин ўрилиб, кейин йиғиб олиниши асосий усул ҳисобланади. Бу усулда экинлар дони мум пишиқлик даврида махсус ўриш машиналарида ердан 15-20 см баландликда ўрилиб, қуритиш учун анғизга йўл-йўл қилиб ташлаб кетилади. Бу вақтда ўрилган буғдой ерга тўкилмайди. Ўрилгандан бир неча кун ўтгандан сўнг, доннинг қуришига қараб, подборшчик ўрнатилган комбайнларда йиғилади ва янчилади.  Ҳосилни олдин ўриб, кейин йўғиб олиш усулининг афзаллиги шундаки, у тўғридан - тўғр

ЭЪТИБОРЛАРИНГИЗ УЧУН ТАШАККУР! Ғ АЛЛАЧИЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА СИЗГА ОМАД ТИЛАЙМИЗ!

Купить