Burchoqdoshlar oilasining umumiy tasnifi - Биология - Инфографика

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	19.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Ноябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Инфографика
Предмет	Биология

Продавец

Sherzod Sultonov

Дата регистрации 10 Июнь 2025

2 Продаж

Burchoqdoshlar oilasining umumiy tasnifi

Купить

BURCHOQDOSHLAR OILASINING UMUMIY
TASNIFI.

•
1.BURCHOQDOSHLAR OILASINING UMUMIY TASNIFI.
•
2. BURCHOQDOSHLAR OILASINING MORFOLOGIK
XUSUSIYATI.
•
3. SEZALPINDOSH VA MIMOZADOSHLAR OILASINING
VAKILLARI.
•
4. BURCHOQDOSHLAR OILASINING YER YUZIDA
TARQALISHI.
•
5. BURCHOQDOSHLAR OILASINING QIZIL KITOBGA
KIRITILGAN VAKILLARI.

BURCHOQDOSHLAR OILASI.
•
BURCHOQDOSHLAR OILASIGA YER SHARINING DEYARLI BARCHA QIS- MIDA TARQALGAN 12 000 GA YAQIN
O‘SIMLIK TURLARI KIRADI.
•
BU OILA VAKILLARINING KO‘PCHILIGI BIR, IKKI VA KO‘P YILLIK O‘TLARDAN IBORAT. BURCHOQDOSHLAR ORASIDA
QISMAN YARIM BUTA, BUTA VA DARAXTLAR UCHRAYDI.
•
OILA VAKILLARINING ILDIZI - O‘Q ILDIZ TIZIMLI. ILDIZIDA TU- GUNAK BAKTERIYALAR HAMKORLIKDA HAYOT
KECHIRADI. ULAR SHU O‘SIMLIKLAR ILDIZIDA YASHAB, HAVODAGI ERKIN AZOTNI O‘ZLASHTIRADI. TUGUNAK
BAKTERIYALAR TUPROQNI AZOTLI BIRIK- MALARGA BOYITIB, TUPROQ HOSILDORLIGINI OSHIRADI. POYALARI
TIK O‘SUVCHI, ILASHUVCHI, O‘RALUVCHI YOKI YOTIB O‘SUVCHI BO‘LADI. BARGLARI, KO‘PINCHA, MURAKKAB,
BA’ZAN ODDIY, HAMISHA YON- BARGCHALI, POYADA KETMA-KET O‘MASHGAN. GULLARI QIYSHIQ, IKKI JINSLI,
SHINGIL, BOSH (KALLAK)CHA XILIDAGI TO‘PGULGA JOY- LASHGAN. GULKOSACHASI YARMIGACHA QO‘SHILGAN 5
TA GULKOSA- CHABARGDAN TASHKIL TOPGAN. GULTOJI KAPALAK SHAKLIDA BO‘LIB, 5 TA GULTOJBARGDAN
HOSIL BO‘LGAN. ULARDAN USTIDAGI YIRIKROG‘I «YELKANCHA» YOKI «BAYROQCHA» DEB ATALADI; IKKI YONIDA
JOY- LASHGANI «QANOTCHA» YOKI «ESHKAKCHA» DEYILADI. BIR-BIRI BI- LAN QO‘SHILGAN BIR JUFT OSTKI
GULTOJBARG ESA «QAYIQCHA» DE¬YILADI. CHANGCHILARI 10 TA, ULARDAN 9 TASINING IPLARI BIR-BIRI BILAN
QO‘SHILIB KETGAN, O‘NINCHISI ESA ERKIN, URUG‘CHISI 1 TA. MEVASI DUKKAK GK(5)GT 1+2+(2) CH (9)+1 U 1

BURCHOQDOSHLAR GULINING TUZILISHI.

•
BURCHOQDOSHLARGA MANSUB, RESPUBLIKAMIZDA KENG TARQAL-
GAN O‘SIMLIKLARDAN BIRI O`TLOQ SEBARGASIDIR (106-RASM).
•
O`TLOQ SEBARGASI BO‘YI 25-50 SM KELADIGAN KO‘P YILLIK O‘T.
BARGLARI UZUN BANDLI, UCH YAPROQCHALI. GULLARI MAYDA, 2-
3,5 SM KELADIGAN KALLAKCHA SHAKLIDAGI TO‘PGULGA
JOYLASHGAN.

BURCHOQDOSHLAR OILASI SISTEMATIKASI:
•
:BO’LIM: YOPIQ URUG’LILAR BO’LIMI –
MAGNOLIOPHYTA
•
SINF: IKKI URUG’PALLALILAR A JDODI –
MAGNOLIOPSIDA
•
SINFCHA: RA’NOKABILAR - ROSOIDAE
•
QABILA: BURCHOQNAMOLAR - FAGALES
•
OILA: BURCHOQDOSHLAR – FABACEAE

BU OILANING MADANIY O‘SIMLIKLARI - MOSH,
NO‘XAT, LOVIYA, SOYA VA YASMIQ ALOHIDA
AHAMIYATGA EGA .
noxat
Loviya yerying`oq soya
Yasmiq
mevasi

•
FABACEAE OILASIGA MANSUB KO’P YILLIK O’SIMLIK. BALANDLIGI 50-150 SM. O’SIMLIKNING
YER OSTI QISMI ASOSIY XOM ASHYO HISOBLANIB, ULAR ASOSIY ILDIZ, KO’PYARUSLIVERTIKAL
VA GORIZONTAL ILDIZPOYALARDAN VA ULARNI TUPROQDA USHLAB TURUVCHI QO’SHIMCHA
ILDIZLARDANIBORAT. SHIRINMIYA ILDIZI 8 M CHUQURLIKKA KIRIB BORIB, ODATDA YER OSTI
SUV SATHIGACHA YETIBBORADI. YER USTI POYALARI ASOSIY ILDIZDAN, SHUNINGDEK,
VERTIKAL VA GORIZONTAL ILDIZPOYALARDAN O’SIBCHIQIB, HAR BIR TUPLAR VEGATATIV
KO’PAYIB BIR NECHA 10 M2 MAYDONNI EGALLAYDI. POYASI SILLIQ YOKI SIYRAKKALTA TUKLI,
ODATDA NUQTALI BEZLI TUKLAR YOKI BEZLI TIKANLAR BILAN QOPLANGAN

•
. BARGLARI MURAKKABTOQPATSIMON, UZUNLIGI 5-20 SM GACHA, 3-10 JUFT,
BEZCHALAR HISOBIGA YOPISHQOQ, YALTIROQ, ZICH, CHO’ZINCHOQ
TUXUMSIMON YOKI LANSETSIMON BO„LAKLARDAN IBORAT. TO’PGULLARI
UZUNLIGI 5-12SM, QO’LTIQDAN CHIQQAN DEYARLI SIYRAK SHINGIL,
GULBANDINING UZUNLIGI 3-7 SM. GULI UZUNLIGI 8-12MMOQ-BINAFSHA
RANGLI GULTOJIBARGLAR VA O’TKIR TISHLI KOSACHABARGLARDAN
TUZILGAN. MEVASI CHO’ZINCHOQ, UZUNLIGI 3,5 SM, TO’G’RI YOKI BIROZ
QAYRILGAN, 1-8 URUG’LI, SILLIQ YOKI BEZLI TIKANLI. MAY- IYUNOYLARIDA
GULLAYDI, MEVASI AVGUST-SENTYABRDA YETILADI.

•
ISHLATILISHI: SHIRINMIYA O’SIMLIGI ILDIZINING
QAYNATMA VA DAMLAMASI YO’TAL BILAN
KECHADIGANO’PKAKASALLIKLARIDA BALG’AM
KO’CHIRUVCHI, YUQORI KISLOTALI GASTRIT,
OSHQOZON VA O’N IKKI BARMOQLI
ICHAKYARASIDA YALLIG’LANISHGA QARSHI VA
OG’RIQ QOLDIRUVCHI, DORIVOR YIG’MALAR
TARKIBIDASIYDIKHAYDOVCHI VA ICH SURUVCHI
VOSITA SIFATIDA BUYURILADI. UNDAN TASHQARI
SHIRINMIYA ILDIZININGGALENSHAKLLARI
ADISSON KASALLIGI, BUYRAK USTI BEZLARINING
GIPOFUKNSIYASIDA ISHLATILADI.
BUYRAKUSTIBEZLARI FUNKSIYASINI STIMULLASH
UCHUN TIZIMLI TERI SILIDA, ALLERGIK
DERMATITLARDA, ODDIY
PEMFIGUSDAISHLATILADI.

RESPUBLIKAMIZNING SUG‘ORILADIGAN YERLARIDA BURCHOQ- DOSHLAR OILASIGA KIRUVCHI YERYONG‘OQ EKILADI. BU
O‘SIM- LIKNING VATANI BRAZILIYA. YERYONG‘OQ BIR YILLIK O‘T, BARGLARI JUFT PATSIMON, MURAKKAB. GULI TO‘Q SARIQ,
DUKKAGI CHO‘ZIQ. GULLARI CHANGLANIB VA URUG‘LANIB BO‘LGACH, GULLI NOVDALARI QAYRILIB, TUPROQ ICHIGA KIRADI
VA MEVA HOSIL QILADI.

•
BURCHOQDOSHLAR (DUKKAKDOSHLAR) OILASIGA MANSUB BIR YILLIK O‘T
O‘SIMLIK. POYASI TIKO‘SUVCHI, SHOXLANGAN, BALANDLIGI 30–70 SM.
BARGLARI UCH BO‘LAKLI (BARGCHALARI YIRIK, TUXUMSIMON)MURAKKAB
BO‘LIB, POYA VA SHOXLARIDA UZUN BANDI YORDAMIDA KETMA-KET
O‘RNASHGAN. MAYDA, OQYOKI BINAFSHA RANGLI (BA’ZAN QIZIL RANGLI),
BESH BO‘LAKLI (KAPALAKGULDOSHLAR OILASIGA XOS TUZILGAN)GULLARI
BARG QO‘LTIG‘IDAN O‘SIB CHIQQAN SHINGIL GULTO‘PLAMIGA
JOYLASHGAN. MEVASI 1–4URUG‘LIDUKKAK. IYUL-AVGUST OYLARIDA
GULLAYDI, AVGUST-SENTYABRDA MEVASI ETILADI.

•
OVQATGA SOYANINGYETILIBPISHGAN URUG‘I, UNDAN
OLINGAN MOY HAMDA YETILIB PISHMAGAN, DUMBUL
XOLIDAGI MEVASI –DUKKAGIISHLATILADI. SOYA OVQATGA
KO‘P ISHLATILADIGAN, TO‘YIMLI HAMDA JUDA FOYDALI
O‘SIMLIK. URUG‘IDANUNVA KRUPA (YORMA) QILINADI,
MOY VA OQSIL OLINADI. BU MAHSULOTLARDAN SUT,
TVOROG, SIROK, KOLBASA, NON, PECHENE, KEKS, KONFET,
SHOKOLADLAR, KOFE, TURLI SOUSLAR, KONSERVALAR,
MAKARONLAR VABOSHQAOZIQ-OVQAT MAHSULOTLARI
TAYYORLASHDA FOYDALANILADI. DUMBUL HOLIDAGI
DUKKAKLARIDAN TAYYORLANGANKONSERVA JUDA
FOYDALI, TO‘YIMLI VA JUDA YOQIMLI MAHSULOTDIR

RESPUBLIKAMIZNING SHAHAR VA QISHLOQLARIDAGI ISTIROHAT BOG‘LARIDA,
XIYOBONLARDA VA KO‘CHALARDA MANZARALI DARAXT SI- FATIDA EKILADIGAN
O‘SIMLIKLARDAN TUXUMAK (YAPON SAFORASI), TIKAN DARAXT (GLEDICHIYA) VA OQ AKATSIYA
BURCHOQDOSHLAR OILASIGA KIRADI

BURCHOQDOSHLAR OILASI O`ZBEKISTON
RESPUBLIKASINING “QIZIL KITOB”IGA KIRITILGAN
O`SIMLIKLARGA BOYLIGI YA`NIY 60 TURNI O`Z
ICHIGA OLISHI BILAN ALOHIDA O`RINDA TURADI.
•
TURLAR SONING KO`PLIGI JIHATIDAN
ASTRAGAL ( 37 TUR ) OKSITROPS (13TUR )
•
TANGAO`T (8 TUR ) TURKUMLARI AJRALIB
TURADI.

•
SOYA URUG‘I TARKIBIDA 17–25 % MOY, 30–45 % OQSIL, QANDLAR, ORGANIK (OLMA VA
BOSHQA) KISLOTALAR, VITAMIN V1, V2 S, E VA K, PROVITAMIN D, KAROTIN, IZOFLAVON
GLIKOZIDLAR (GENISTIN VA BOSHQALAR), MINERAL (KALIY, MAGNIY, KALSIY, FOSFOR, TEMIR,
MIS, MARGANETS, RUX, NIKEL, KOBALT VABOSHQAELEMENTLAR TUZI) VA BOSHQA
MODDALAR BO‘LADI. URUG‘INI OQSIL MODDASINING 80–90%I YUQORI SIFATLIO‘SIMLIK
OQSILIDAN IBORAT BO‘LIB, UNING TARKIBIDA HAYOT UCHUN MUHIM AHAMIYATGA EGA
BO‘LGAN, ALMASHTIRIB BO‘LMAYDIGAN HAMMA AMINOKISLOTALAR (ARGININ, GISTIDIN,
LIZIN, TRIFTOFAN, FENILALANIN, METIONIN, TREONIN, LEYSIN, IZOLEYSIN, VALIN)
KIRADILAR. SOYA URUG‘IDAN TAYYORLANGANSUT O‘ZINIOZUQALIGI VA TO‘YIMLILIGI,
ORGANIZMDA HAZM BO‘LISHI, FIZIK XOSSALARI VA KO‘RINISHI BO‘YICHASIGIRSUTIDAN
FARQ QILMAYDI.

•
UNI ME’DA YARA KASALLIGIDA, ME’DA SHIRASI KO‘P A JRALISH
(GIPERSEKRETSIYA)HOLLARIDA, QORIN TIFI, OG‘IR (KESKIN)
O‘TADIGAN VA SURUNKALI YUQUMLI KASALLIKLARDA ISTE’MOL
QILISHGATAVSIYA QILINADI. ME’DANI GIPERSEKRETSIYASIDA SOYA
SUTI SIGIR SUTIDAN KO‘PROQ FOYDALI EKAN. CHUNKIU SIGIR
SUTIGA NISBATAN ME’DA SHIRASINI KAMROQ AJRALISHIGA OLIB
KELAR EKAN. SOYA SUTI VAUNDANOLINGAN BOSHQA SUT
MAHSULOTLARI HAMDA URUG‘ UNI (SOYA UNI) YANA QAND (DIABET)
KASALLIGINIDAVOLASHDA ISHLATILADI. QAND (DIABET) VA NUR
KASALLIKLARINI DAVOLASH HAMDA MARKAZIY
ASABTIZIMINI(SISTEMASINI) STIMULLASH (QO‘ZG‘ATISH) UCHUN
MEDITSINADA ISHLATILADIGAN BA’ZI DORIVOR
PREPARATLARNIOLISHDA SOYADAN MAHSULOT SIFATIDA
FOYDALANILADI. SOYANING URUG‘IDAN UOKER SHISHI (RAK
SHISHINI BIRTURI) NI HOSIL BO‘LISHINI, UNI HAJMINI VA MASSASINI
O‘SISHDAN TO‘HTATUVCHI VA XATTO KICHIKQILUVCHITA’SIRGA EGA
BO‘LGAN FITOGEMAGGLYUTININ (LEKTIN) AJRATIB OLINGAN.
FITOGEMAGGLYUTININ BUNDAYTA’SIRIHOZIRCHA HAYVONLARDA
O‘TKAZILGAN TAJRIBADAN ANIQLANGAN.

•
BUTASIMON AMORFA (AMORFA KUSTARNI KOVAYA) –
A MORPHA F RUTI COSA L. AMORFA O‘SIMLIGI
DUKKAKDOSHLAR – FABACEAE OILASIGA MANSUB BO‘LIB,
O‘ZBEKISTONGA INTRODUKSIYA QILINGAN. BALANDLIGI 2-
3 M GACHA YETADIGAN SERSHOX BUTA. BARGLARI (20-25 TA
BARGCHALI) MURAKKAB BO‘LIB, BANDI YORDAMIDA POYA
VA SHOXLARIGA KETMA-KET JOYLASHGAN. BARG
BO‘LAKCHALARI – BARGCHALARI INGICHKA ELLIPSSIMON
YOKI CHO‘ZIQ ELLIPSSIMON SHAKLDA. MAYDA XUSHBUY,
TO‘QQIZIL - BINAFSHA RANGLI GULLARI SHINGIL
GULTO‘PLAMINI HOSIL QILADI. MEVASI – BIR YOKI IKKI
URUG‘LI, CHO‘ZIQROK DUKKAQ, IYUNDA GULLAYDI. ULAR
MANZARALI BUTA SIFATIDA MARKAZIY OSIYO VA
ROSSIYANING JANUBIY MINTAQALARIDA
KO‘KALAMZORLASHTIRISH MAQSADLARIDA O‘STIRILADI.
AMORFANING BARGI BILAN URUG‘I XALQ TABOBATIDA
ISHLATILADI. URUG‘I TARKIBIDA ROTENOIDLARGA
KIRADIGAN AMORFIN VA AMORFOL GLIKOZIDLARI, 13 %
MOY VABOSHQA BIOLOGIK FAOL MODDALAR BOR.

•
GLIKOZIDLAR, EFIR MOYI, BO‘YOQ VA BOSHQA
MODDALAR BARGLARI BILAN BIR QATORDA YOSH
NOVDALARIDA XAM BOR. O‘ZBEKISTONDA
AMORFADAN FRUTICIN PREPARATI OLINGAN VA
TIBBIYOT AMALIYOTIGA TATBIQ ETILGAN.
AMORFANNING USHBU DORIVOR PREPARATI –
FRUTITSIN TINCHLANTIRUVCHI VA KARDIOTONIK
VOSITA SIFATIDA YURAK-QON TOMIR (YURAK-TOMIR
NEVROZI, PAROKSIZMAL TAXIKARDIYA)
KASALLIKLARDA QO‘LLASHGA TAVSIYA ETILADI.

•
YAPON SOFORASI , TUX UMAK (SOFORA YAPONSKAYA) – SOPHORA J A PONI CA L.
YAPON SOFORASI DUKKAKDOSHLAR – FABACEAE OILASIGA MANSUB BO‘LIB, BO‘YI
20 M.GACHA YETADIGAN DARAXT. YOSH NOVDALARI TUKLI, YASHIL-SARG‘ISH
RANGLI PO‘STLOQ BILAN QOPLANGAN. BARGLARI TOQ PATLI MURAKKAB, 5-7 JUFT
CHO‘ZIQ ELLIPSSIMON, CHO‘ZIQ TUXUMSIMON, YOKI KENG NISHTARSIMON,
O‘TKIR UCHLI BARGCHALARDAN TASHKIL TOPGAN BO‘LIB, QISQA BANDI
YORDAMIDA POYASI BILAN SHOXLARIDA KETMA-KET O‘RNASHGAN. SARIQ RANGLI,
BESH BO‘LAKLI GULLARI RO‘VAKSIMON GULTO‘PLAMNI XOSILQILADI. MEVASI –
QISQA BANDLI, TUK QO‘NG‘IR-QORA RANGLI DUKKAK XISOBLANADI. SOFORA
IYUN - IYUL OYLARIDA GULLAYDI, MEVASI AVGUST - SENTYABRDA YETILADI.

•
SOFORANING VATANI XITOY VA YAPONIYA HISOBLANADI, MDHNING JANUBIY MINTAQALARIGA VA
MARKAZIY OSIYOGA INTRODUKSIYA QILINGAN VA MANZARALI VA DORIVOR DARAXT SIFATIDA O‘STIRILADI.
•
TIBBIYOTDA SAFORANING QO‘LLANILADIGAN QISMI GULI (G‘UNCHASI) VA MEVASI XISOBLANADI.
GULLARI OCHILISHIDAN OLDIN YIG‘ILADI VA SOYA YERDA QURITILADI. SO‘NGRA UNDAN RUTIN OLISH
UCHUN FARMASEVTIKA ZAVODLARIGA YUBORILADI. MEVASI KUZDA YETILGAN VAQTDA YIG‘IB OLINADI VA
OCHIQ XAVODA QURITILADI. GULI VA MEVASI TARKIBIDA FLAVONOIDLAR (RUTIN, KVERSETIN, KEMPFEROL,
GENISTEIN VA ULARNING GLIKOZIDLARI), S VITAMINI, BO‘YOVCHI VA BOSHQA BIOLOGIK FAOL MODDALAR
BOR. ASOSIY FLAVONOIDI BO‘LGAN RUTIN SOFORA GULI G‘UNCHASIDA 0,3 – 44 %GACHA BO‘LADI. UNDAN
YANA KVERSETIN OLINADI.

XULOSA
•
XULOSA QILIB SHUNI AYTISH MUMKINKI, O`SIMLIKDAN OLINGAN DORI
VOSITALARI SIYDIKHAYDASH, OG`RIQ QOLDIRUVCHI, YARALARNI TEZ
BITKAZUVCHI, ALLERGIYAGA QARSHI, TINCHLANTIRUVCHI,
O`PKAYO`LLARIKASALLIKLARI VA BOSHQA A`ZOLARNING KASALLIKLARINI
OLDINI OLISHDA ISHLATILGAN. QIZILMIYA O`SIMLIGININGO`ZI VITAMIN,
TABIIY BO`YOQ VA OSHLOVCHI MODDALLARIGA BOY O`SIMLIK SIFATIDA
HAMMA`LUMDIR. KUNDAN KUNGA UNING ISHLATILISH SOHASI KENGAYIB
BORMOQDA. HOZIRGI KUNDA ESA ILDIZ VAUNINGEKSTRAKTIDAN FAQATGINA
TIBBIYOTDA QO`LLANILIB QOLMAY, BALKI XALQ XO`JALIGINING
20DANORTIQTARMOQLARIDA UNGA BO`LGAN EHTIYOJ NAMOYON
BO`LMOQDA. BUNGA ASOSIY SABAB, ILDIZ KIMYOVIYTARKIBINING XILMA-
XILLIGIDIR VA TAYYORLANGAN DORI VOSITALARI O`ZINING KAMZAHARLILIGI,
TIRIKORGANIZMGA MOS KELISHI VA O`ZIGA XOS FAOLLIGI BILAN SINTETIK
USULDA OLINGAN DORI VOSITALARIDANA JRALIB TURADI.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
•
1. O’.PRATOV., L.SHAMSUVALIYEVA., E.SULAYMONOV VA BOSHQ. BOTANIKA.
TOSHKENT. TA’LIMNASHRIYOTI. 2010
•
. 2. D.YORMATOVA G‘O‘ZA QATOR ORASIGA SOYA EKISH VA MOYLI EKINLARNI
YETISHTIRISH.- FANVATEXNOLOLOGIYALAR NASHRIYOT-MATBAA UYI. 2021.
•
3. 3. ASHERMETOV O.A., BADALOV M.M. SHIRINMIYA YETISHTIRISH BO'YICHA
QO'LLANMA. - Ò.: 1995. 4.
•
4. I.TOG’AYEV. YUKSAK O‘SIMLIKLAR SISTEMATIKASIDAN AMALIY
MASHG‘ULOTLAR. NAMANGAN. NAMANGAN NASHRIYOTI. 2015. 5. 5.
M.A.JO’RAYEVA. DORIVOR O’SIMLIKLAR ATLASI. TOSHKENT. NOSHIR. 2019

E’t iboringiz
uchun rahmat

Burchoqdoshlar oilasining umumiy tasnifi.

Купить