Дон-дуккакли экинларнинг умумий тавсифи. Нўхат биологияси, етиштириш технологияси - Сельское и лесное хозяйство - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	113.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Январь 2023
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Сельское и лесное хозяйство

Дон-дуккакли экинларнинг умумий тавсифи. Нўхат биологияси, етиштириш технологияси

Купить

Дон-дуккакли экинларнинг умумий тавсифи. Нўхат биологияси, етиштириш технологияси “ Ўсимликшунослик ва пахтачилик” фани

Режа:  Дон-дуккакли экинларнинг умумий тавсифи  Нўхат - аҳамияти, келиб чиқиши, тарқалиши  Нўхат биологияси ва навлари  Нўхат етиштириш технологияси

 Дуккакли-дон экинлари дукаклилар-Fabaceae - оиласига мансуб. Дуккакли-дон экинларининг афзаллиги дони юқори сифатли оқсилга бой, бу ўсимликлар ҳаво азотини ўзлаштириб экологик тоза маҳсулот ҳосил қилади тупроқ унумдорлигини оширади. Бу экинлар озиқ-овқатда, техникада ва ем- хашак тайёрлашда ишлатилдади. Ловия ва ясмиқ фақат озиқ-0овқатда ишлатилади, нўхат, кўк нўхат, бурчоқ озиқ-овқатда ва озуқа сифатида ишлатилади. Соя озиқ-0овқатда, техникада ва озуқа сифатида қўлланилади.

Дуккакли-дон экинларининг дон таркибида муҳим органик моддалар мавжуд. Дуккакли-дон экинларни дони таркибида оқсил, ёғ миқдори, қиммати ва қуввати (Г.С.Пос и панов маълумотлари) Экинлар Оқсил Миқдори,% Оқсилниг Озиқлик қиммати,% М о й миқдори,% 1 кг доннинг қуввати МДЖ Кўкат Соя 40 88 18 23,0 18,11 Нўхат 23 76 5 19,2 17,80 Ловия 30 85 3 19,2 - Я с миқ 30 85 5 19,8 - Бурчоқ 28 77 2 18,9 18,21 Экма кўк нўхат 24 78 2 18,7 17,91 Дала кўк нўхати 21 76 2 18,5 17,80

Алмаштирилмайдиган аминокислоталарнинг миқдори (г/кг) (Пос и панов маълумотлари) Аминокислоталар Соя Ловия Ясмиқ Экма кўк нўхат Экма бурчоқ Нўхат Лизин 24,0 23,3 22,3 22,7 18,4 20,7 Метионин 5,0 1,5 4,0 1,0 4,1 5,2 Цистин 4,6 6,2 6,3 2,8 3,0 4,8 Аргинин 23,1 Лейцин 33,5 Фенилаланин 16,0 14,6 13,0 11,6 15,5 11,3 Треонин 13,0 11,0 10,9 12,0 10,5 Валин 16,0 15,8 11,0 12,5 Триптофан 1,8 2,9 Гистидин 8,0 6,5 4,9 Жами 70,6 126

 Алмаштирилмайдиган аминокислоталарнинг умумий миқдори соя, ловия, ясмиқ каби экинларда анча юқори бўлар экан.Айрим экинларнинг донида анчагина ўсимлик мойи ҳам бўлади:соя-16- 27%, нўхат-5,0%, люпинда-10% гача.  Дуккакли-дон экинларнинг уни қандолат саноатида, дони озиқ- овқатда ёрма сифатида қўлланилади. ПИшмаган дуккаги ва донидан консервалар тайёрланади.  Дуккакли-дон экинлар агротехник аҳамиятга эга, кўк нўхат бир гектарда 150 кг гача, соя 250 кг гача азот тўплайди. Ҳосил 3-4 т бўлади, ҳаво азотини ўзлаштириш жараёни суст ўтса, бир гектарда 20-60 кг азот тўпланади, ҳосил 1,5-2,0 бўлади.  Ер юзида дуккакли-дон экинлар 135млн.га майдонга экилади. Ер юзида соя, ловия, кўк нўхат кўп экилади. Ўзбекистоннинг сувли ерларида ловия турлари, шу жумладан, мош, лалми ерларда нўхат қадимдан эки

Дуккакли -дон экинларининг иссиқликка бўлган талаби (0°) Экинлар Майсаланиш Вегетатив органларининг шаклланиши Гуллаш Мева ҳосил қилиш Кўк нўхат, бурчоқ, ясмиқ 4-5/6-12 4-5/12-16 10-15/ 16-21 12-10/ 23-16 Хашаки нўхат 5-6/9-12 5-6/12-18 8-12/16-21 15-10/ 24-16 Соя, ловия 10-13/15-18 10-13/15-26 15-18/ 18-25 15-10/ 23-18

 Дуккакли-дон экинлар намсевар, қисқа муддатда сув танқислиги юз берса, туганак мевалари нобуд бўлади. Эркин азотни ўзлаштириш жараёни сусайса ҳосил камаяди. Ўсув даврида тупроқ намлиги ДНС нисбатан 60-100% бўлиши ўсимликнинг яхши ривожланишини таъминлайди. Майсаланиш даврида уруғ униб чиқиши учун 100%дан ортиқ сув сарфланади.  Ёруғликка бўлган талаби бўйича дуккакли-дон экинлар уч гуруҳга бўлинади:  1).Узун кунли экинлар-кўк нўхат, ясмиқ, бурчоқ, люпин, хашаки дуккаклар.  2) қисқа кунли экинлар-соя, ловиятурлар.  3) Нейтрал экинлар-нўхат, ловия турларим.  Аммо дуккакли-дон экинларининг ҳар бирида ёруғликка нисбатан нейтрал навлари мавжуд.  Дуккакли-дон экинларнинг ҳосили таркибида озиқа элементлари кўп миқдорда бўлганлиги туфайли бу экинлар озиқа моддалаврига талабчан бўлади. Бу ху

 НЎХАТ дони озиқ-овқатда ишлатилади, ундан ҳар хил миллий таомлар тайёрланади ва хашаки навлари молларга ем бўлади.Нўхат дони таркибида 19-30% оқсил, 4-7% мой, 47-60% азотсиз экстрактив моддалар, 2,4-12,8% клетчатка, 0,2-4,0% кул ва шунингдек В витамини, ҳамда минерал тузлар бўлади. Озиқ- овқатда унинг оқиш тусли уруғлари, молларга эса қорамтир рангли уруғлар ишлатилади. Молларнин емига нўхат дони қўшилса, унинг ҳазм бўлиши енгиллашади. Буғдой унига 10-12% нўхат уни қўшилса, ундан тўйимли нон ёпилиши мумкин. Нўхатнинг поя ва барларида димон ва бошқа органик кислоталар бўлганлигим туфайли моллар яхши емайди, фақат қўйлар ейди. Кўкатини бошқа озиқаларга қўшиб молларга бериш мумкин.  Нўхат қадимдан Ўрта ва Кичик Осиёнинг қурғоқчил минтақаларида экиб келинган. Ёвойи турлари топилмаган. Экин

 Систематикаси . Нўхат Cicer Lавлодига мансуб бўлиб, 27 та тури мавжуд. Шундан фақат битта Cicer arietinum L тури кенг тарқалган.  Биологияси. . Нўхат ўзидан чангланадиган ўсимлик. Нўхат иссиқсевар ўсимлик, аммо уруғи 3-5°да униб чиқади, майсалари -8-10°Ссовуққа бардош беради. Ўзбекистонда қишлаб чиқадиган шакллари мавжуд. Ёруғсевар узун кун ўсимлиги. Дуккакли-дон экинлари орасида қурғоқчиликка чидамли ўсимликлар. Намгарчилик мўл бўлганда аскохитоздан кўп зарарланади..Тупроқни унча танламайди, шўрланган, унумдорлиги паст, қумлоқ ерларда кам ҳосил беради. Ўсиш шароити ва навларига қараб ўсув даври 65-140 кун бўлиши мумкин. (10-расм)  Навлар: Ўзбекистонда маҳаллий ва селекция навларидан "Милютинский-4", "Дурагай-27", " Зимистони", "Лаззат", " Ўзбекистон

Агротехникаси .  Нўхат кўпинча буғой ва арпадан бўшаган ерларга экилади. Ўзи бошқа экинлар учун яхши ўтмишдош бўлиб ҳисобланади. Ер 22-25 см чуқурликда шудгорланади. Ер ҳайдашдан олдин 5 т. га гўнг, 50 кг га соф модда ҳисобида фосфор солинади. Эрта баҳорда намни сақлаш ва бегона ўтларни йўқотиш мақсадида борона қилинади. Шароит талаб қилса экишга яқитн 10 см чуқурликда культивация қилинади, кетмақкет бороналанади, оғир мола юргизилади. Экишдан олдин 30-40 кг.га соф модда ҳисобида азот солинади.  Экиладиган уруғ Давлат андозасига жавоб бериши лозим..Экишдан олдин махсус гитрагин билан уруғ ишланса ҳосил анча ошади. Лалми ерларда нўхат эрта баҳорда (февраль- март ойларида) экилади. Кузда экиш ҳам мумкин. Аммо ёғингарчилик кўп бўлган йиллари аскохитоздан кўп зарарланади. Нўхат кенг қаторлаб

Э ЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАҲМАТ!

Купить