Ebbingauz, Brayyan va Xarterlarning eksperimental tadqiqotlari - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Март 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Ebbingauz, Brayyan va Xarterlarning eksperimental tadqiqotlari

Купить

E B B I N G A U Z , B R A Y Y A N V A X A R T E R L A R N I N G E K S P E R I M E N T A L T A D Q I Q O T L A R I

Reja: 1. Eksperimental metod haqida tushuncha 2. Brayynni fan rivojlanishiga qo’shgan xissasi 3. Ebbingauz hayoti va tadqiqotlari

• Nemis psixologi hermann ebbingxaus G.Fexner asarlaridan kelib chiqqan holda, birinchi bo'lib ob'ektiv eksperimental usulni yuqori darajadagi tadqiqotlarga tatbiq etishga harakat qildi. Aqliy funktsiyalar- xotira (1885) va aql (1897). Ebbingauz o'zining "xotira to'g'risida" klassik tadqiqotida uni eksperimental o'rganish uchun asosiy metodlarni ishlab chiqdi. Xotirani "sof shaklda" o'rganishga harakat qilib, u ma'nosiz bo'g'inlarni yodlash uchun material sifatida ishlatdi, shuning uchun u o'rnatgan qonuniyatlar odamga xos bo'lmagan, semantik xotiraga nisbatan haqiqiy bo'lib chiqdi. Ebbingxauzning ishi psixologiyaga ob'ektiv eksperimental usullarni introspektiv usullardan farqli o'laroq kiritishga hal qiluvchi ta&#

Empirik tadqiqot usuli – bu ob'ektning bevosita yoki asboblar yordamida idrok qilsa bo'ladigan unsurlari, belgilari va xossalari haqida ma'lumotlar olish, faktlarni guruhlashtirish, tavsiflash, tasniflash amallarini bajaradigan izlanish vositasidir. Bunday usulning qimmatli tomoni shundan iboratki, ob'ektni tuzilishi, mohiyati yoki funktsiyaonal qonuniyatlarini namoyon etadigan xossalar, ularning miqdoriy va me'yoriy qiymatlari xususida bevosita axborot olinadi. Shu turdagi empirik ma'lumot nazariy tadqiqot doirasiga kiritiladi, oqibatda jiddiy kashfiyotlar qilinadi, texnologik loyihalar, tuzilmalar ishlab chiqiladi.

Materiallarni eslab qolish uchun zarur bo'lgan vaqtni intervallar bilan ajratilgan bir necha davrlarga bo'lish maqsadga muvofiqdir. Masalan, agar material 30 marta takrorlashni talab qilsa, uni 1 kunda 30 marta takrorlashdan ko'ra 3 kunda 10 marta takrorlash yaxshiroqdir. Bu naqsh "Jost qonuni", Myuller va Yost (1897) tajribasida olingan bo'lib, unga ko'ra, eski uyushma takrorlash orqali kuchayadi va yangidan tuzilganidan ko'ra yaxshiroq aktuallashadi. —

Kuzatish empirik tadqiqotda birlamchi fakt va bilim beradigan manba va usuldir. Manba sifatida kuzatish ob'ekt xususida har tomonlama, ya'ni uning idrok qilsa bo'ladigan unsurlar va xossalariga oid axborot va faktlarni olish imkoniyatini beradi. Usul sifatida kuzatish qanday funktsiyani bajaradi? Buni quyidagi ta'rifdan bilish mumkin. Kuzatish – bu reja asosida faol, tizimli va maqsadga muvofiq bevosita yoki asbob yordamida ob'ektning tashqi yoki ichki, o'zgaruvchan yoki barqaror xossalari, tuzilishi, miqdoriy qiymatlarini qayd etish, olingan axborotni ilmiy faktga aylantirish usulidir.

bir maqsadga yo'naltirilganlik, diqqat e'tibor faqat qiziqish o'yg'otadigan hodisalarga qaratish; faollik, ya'ni tadqiqotchini qiziqtiradigan xislatlarni izlash va qayd qilish;Kuzatish usuli tarkibiga kirgan bir qator metodologik talablar mavjud: - kuzatishni rejali va oldindan mo'ljallangan bo'lishi tizimli bo'lishi, ya'ni ob'ektni belgilangan rejimda izchillik bilan qo'yilgan maqsad uchun yetarli miqdorda idrok qilish.

Ebbingxaus assotsiativizm pozitsiyasida qat'iy turdi.Assotsiatsiya - bir paytlar birgalikda boshdan kechirgan ikkita aqliy shakllanishning aqliy aloqasi. Uyushmalar qonuni: bunday shakllanishning paydo bo'lishi muqarrar ravishda boshqasining paydo bo'lishiga olib keladi.

Kuzatish usuli bir qancha turlarga bo'linadi: - qayd qiluvchi (ayrim tomonlar va holatlarni) va ob'ektni bir butunligicha idrok qiluvchi kuzatish; - bevosita (ob'ekt xossasini to'ppa-to'g'ri, bevosita idrok qilish) va bilvosita (ob'ektni o'zi emas, qoldirgan izi yoki oqibatini) kutazish; - bevosita sezish organlari va bilvosita asboblar yordamida kuzatishni olib borish.

O'lchash. Har qanday tadqiqot ob'ekti sifat va miqdor birligini tashkil qiladi. Sifat ob'ektning bir butunligi, barqaror muayyanligi, mohiyatli tomonini bildiradi. Bir xil sifatga ega bo'lgan narsalar miqdorga ega bo'ladilar. O'xshash yoki aynan xossa, tomon, unsurlarni birlashtirsak to'plam, son, hajm, sur'at darajasida namoyon bo'ladi. Har bir xossa, sifat o'zini me'yoriy chegarasiga ega. Me'yoriy chegara ma'lum miqdor doirasida namoyon bo'ladi.

Tadqiqotda 4 xil o'lchov shkalalaridan foydalanadilar. Nominal, ya'ni, nomlar, ifodalar shkalasi. Bu shkala bir-birini kesib o'tmaydigan guruhlarni ifodalaydi. Masalan, jins va millati, ma'lumot bo'yicha mutaxassis, qaysi rangni afzal ko'rish va boshqalar. Mazkur atamalarni belgilashda ko'p – oz ko'rsatkichlari ishlatilmaydi, ularraqamlar, hafrlar, so'zlar yordamida ifodalanadi. Nominal shkalani funktsiyasi ob'ektlarni aynan yoki turli guruhlarga tegishli ekanligini qayd qilishdir. Tadqiqotda nominal shkaladan ob'ektlarni tasniflash, ularni guruhlarga, sinflarga, sohalarga bo'lish maqsadida foydalanadilar.

Tartib shkalasi. Bu shkala nafaqat ob'ektlarni sinflarga (turlarga) bo'lish, balki ulardgi belgilarni o'sishi yoki kamayishiga qarab tartiblashtirish, aniqlanilayotgan xislat qaysi ob'ektlarda ko'p yoki oz miqyosda xos ekanligini qayd qilish imkoniyatini beradi. Masalan, kimyoviy elementlarni guruhlashtirish, minerallar qattiqligi, jismlardagi moda zichligi, bo'ron yoki zilzila kuchi kabi qiymatlar tartib shkalasi asosida belgilanadi.

Interval (oraliq) shkalasi. O'lchanadigan hodisani qiymati yoki miqdori nolь raqami bilan boshlanadigan, keyingi darajalar o'sish yoki kamayish sonlari bilan belgilaydigan o'lchagichlar (termometr, spektrofotometr va boshqalar) yordamida aniqlanadi. Hodisani bir holatdan ikkinchi holatga o'tishi oraliq daraja qiymatida namoyon bo'ladi. oraliq holatlar o'zgarishi ko'tarilishi yoki pasayish moyilligiga ega. O'lchagichlardagi simvollar (raqamlar) bunday o'zgarishlarni qayd qiladi

Munosabat shkalasi. Bunda munosabatlar darajasi miqdor shkalalari yordamida belgilanib, bir ob'ektdagi xislatlar qiymati boshqasidagidan qanchalik ko'p yoki oz ekanligi raqamlarda ifodalanadi. Masalan, demografik tadqiqotlarda oilalardagi bolalar soni, psixologik eksperimentda sinalayotgan guruh a'zolarining intellektual natijalari koeffitsiyenti, test sinovlari natijalari munosabat shkalasi simvollari yordamida aniqlanadi.

Uyushma tuzilishi:Takrorlash qiymati: aqliy shakllanishlarni ko'pincha bir vaqtning o'zida boshdan kechirish zarur.Shaxsiy takrorlashlarning ta'siri(serialni yod olayotganda, joy katta rol o'ynaydi).Bir butunga tegishli bo'lish ta'siri: uyushma paydo bo'lishi uchun qaramlik bo'lishi kerak.Takrorlashlarning to'planishi va taqsimlanishi: yuqori jismoniy mashqlar kontsentratsiyasi bir necha kunga taqsimlanishdan ko'ra yomonroqdir. Jost qonuni: bir xil kuchga ega bo'lgan ikkita uyushma, ulardan biri eski, takrorlanganda eskisi yaxshiroq yangilanadi.

Taqqoslash jarayonida ob'ektlardagi, bir tomondan o'xshashlik, umumiylik, moslik, aynanlik, ikkinchi tomondan, farq, xususiylik, o'ziga xoslik (indivuduallik) kabi birlashtiruvchi yoki ajratuvchi belgilar, xossalar aniqlanadi. Taqqoslash usuli ob'ektlarni guruhlash, umumlashtirish, aniqlash va tasniflashda muhim rolь o'ynaydi. Bundan tashqari bu usul analogiya, induktsiya, deduktsiya va boshqa ratsional – mantiqiy fikrlash va xulosa chiqarish operatsiyalarida ham faol ishlatiladi.

Taqqoslash usuli tadbiq qilinganda quyidagi qoidalarga amal qilinadi: - faqat bir turdagi ob'ektlar taqqoslanishi lozim; - ob'ektlarning eng muhim xossalari bo'yicha taqqoslash amalga oshiriladi; - bir turga oid, lekin har xil perarxik darajada turgan ob'ektlarning parametrlari va funktsiyalari taqqoslanadi.

Predmetni tavsiflash – bu ob'ektning belgilari va xossalariga doir axborot va faktlarni ma'lum qoidalar asosida matnda qayd qilib, u haqda to'la yoki to'liqsiz tasavvur hosil qilishdir. To'liq tasavvur ob'ektning xossalari va qonuniyatlarini tushuntirish uchun zamin bo'lsa, to'liqsiz tasavvur uni tushuntirish yoki tushunishga yordam beradigan g'oyani, gipotezani ishlab chiqishga xizmat qiladi. Tavsiflash izlanishda 2 xil funktsiyani bajarishi mumkin: 1) ob'ektlarni kuzatish, o'lchash, ular bilan eksperiment o'tkazish natijasida olingan axborot va faktlarni tabiiy-tarixiy yoki sun'iy, formallashtirilgan tilda bayon qilish; 2) ob'ektlarning ichki xislatlari va bog'lanishlarini anglashga yordam beradigan tahliliy bayonni amalga oshir

Tavsiflash izlanishda 2 xil funktsiyani bajarishi mumkin: 1) ob'ektlarni kuzatish, o'lchash, ular bilan eksperiment o'tkazish natijasida olingan axborot va faktlarni tabiiy-tarixiy yoki sun'iy, formallashtirilgan tilda bayon qilish; 2) ob'ektlarning ichki xislatlari va bog'lanishlarini anglashga yordam beradigan tahliliy bayonni amalga oshirish. Birinchisi empirik tavsiflash, ikkinchisi nazariy tavsiflash deb ataladi.

Xulosa Psixik va fiziologik nerv bog'liqliklari qisqacha miya faoliyati va psixikaning munosabati ko'rinishda bo'ladi. Endi psixologiyaning psixofiziologik, neyropsixologiya va boshqalari bo'yicha fiziologik asoslari bo'yicha tavsiya etiladigan adabiyotlami o'qib chiqing. Nima uchun I.M.Sechenov psixik jarayonlar ongda boshqariladi va tamomlanadi, degan fikrni juda katta xato deb aytgan? Aslida qanday sodir bo'ladi: bilish jarayonlari qaerda boshlanadi va tamom bo'ladi: I.M.Sechenovdan oldin bu haqida qanday-o'ylaganlar.

F O Y D A L A N I L G A N A D A B I Y O T L A R R O ’ Y X AT I Karimov I.A. «Yuksak ma’naviyat yengilmas kuch» Toshkent. «Ma’naviyat» 2008 Karimov I.A. «O’zbekiston XXI asrga intilmoqda» - T., O’zbekiston 1999 Xaydarov F., N.Xalilova “Psixologiya fanlarini o’qitish metodikasi”. “Aloqachi” 2007 Uzbekistan Respublikasi "Ta’lim tugrisidagi" Konuni T.,1992 "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" T., 1997 I.A.Karimov "Barkamol avlod orzusi" T., 1996 Goziyev E.G. Mamatov M.M. va boshkalar "Uspirin psixologiyasi" ToshD.U 1992 Goziyev E.G Utanov B "Xamkorlik psixologiyasi'' T., Tosh D.U. 1992 Goziyev E.G. Oliy maktab psixologiyasi. ToshDU 1996 y. Lyaudis V.L. - Metodika prepodavaniya psixologii, iz.vo 2000 URAO Davletshin M.G. Obshaya psixologiya T

Купить