Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 3.3MB
Покупки 0
Дата загрузки 24 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Энергетика

Продавец

Bohodir Jalolov

Электр энергияни иқтисод қилишни таъминловчи қаршилик электр печи лаборатория қурилмасини яратиш

Купить
Электр энергияни иқтисод қилишни таъминловчи қаршилик электр печи лаборатория қурилмасини яратиш 1 Мундарижа. 1 .Кириш қисми ……………………………………………………….3 2.Технологик қисм …………………………………………………...6 3 Тажриба стенди учун методик кўрсатма тузиш …………..……..10 4.Электр қаршилик печини тавсифлари………………… . ………18 5 . Жисмларни қизишини тадқиқодлаш графиги …………………29 6. Интернет маълумотлар………………………………………...….31 7 .ХФХ …………………………………………………………….… 40 8 .Экология …………………………………...…………………...... 52 9.Хулоса ……………………………………………… ………… .63 10.Адабиётлар………………………………………………............... . 6 5 2 Кириш Инсониятнинг ишлаб чиқариш фаолияти ва уй-рўзғор эҳтиёжлари электротехнологик қурилмалар билан тобора бойиб бормоқда ва бундай тўйиниш фақатгина мазкур қурилмаларга бўлган эҳтиёжнинг ўсиши билангина асосланиб қолмасдан, балки углеводородли ёқилги таннархининг маълум даражада ошиши, ташқи муҳитни муҳофаза қилиш бўйича аниқ чоралар белгилаш зарурияти, чиқиндисиз технологиялар яратиш кабилар билан ҳам боғликдир. Электр энергиясини истеъмол қилиб , уни бошқа турдаги энергияга айлантириш орқали ва шу вақтнинг ўзида технологик жараёнларни амалга ошириш учун мўлжалланган қ урилмалар электротехнологик қ урилмалар дейилади . Бундай қ урилмалар мураккаб тўзилишга эга бўлиб , уларнинг таркибига ишчи орган , яъни плазмотрон , плазмали реактор , электрон замбарак , ёй ва ион агрегатларининг элект Электр печларида юқори ҳароратли зоналар мавжудлиги туфайли уларда одатдаги конструкцион ва электротехник материаллар билан бир қаторда юқори ҳароратда ишлай оладиган ва шунинг учун зарур хоссаларга эга бўлган специфик (махсус) материаллар хам қўлланилади. Бу материалларга қуйидагилар киради : 1) оловбардош материаллар 2) иссиқликдан изоляцияловчи материаллар 3) қизитиш элементларининг материаллари. Оловбардош материаллар печлар иш фазосини – камера ёки ваннани қуриш учун ишлатилади. Улар ёрдамида печь футеровкасининг ички қисми – иссиқликка чидамли қатлам ҳосил қилинади. Оловбардош материалларга қуйидаги талаблар қўйилади : 1) Оловбардошлик - деформацияланмасдан ва эримасдан юқори ҳароратларга чидаш лаёқати. 2) Механик мустаҳкамлик - иссиқликка чидамли қатлам юқори хароратларда ишлов бери материалларга қўйиладиган асосий талаб – юқори даражадаги оловбардошлик ва кичик иссиқлик ўтказувчанликдан иборат. Изоляцияловчи материаллар ғоваксимон енгил маҳсулотлар бўлиб улар ғиштлар, блоклар ва плиталар шаклларида ишлаб чиқарилади. Саноатда ишлаб чиқариладиган электр печларида қуйидаги изоляцияловчи материаллар ишлатилади: диатомит, шлакли ва минерал пахталар, перлит, зонолит, асбест асосида комбинациялашган материаллар. Юқори температурали печларда эса изоляцион материал сифатида графитли крупка, пахта, войлок ва бошқа юқори оловбардошликка эга бўлган оксидлар ва карбидлар асосидаги пахтасимон ва толали материаллар ишлатилади. Қизитиш элементлари қаршилик печлари конструкциясининг асосий қисми бўлиб, печлар ишлашининг ишончлилиги ва зарур бўлган технологик режимга риоя қилиниши кўп 2- боб. Технологик қисм. Қаршилик электр печининг конструктив тузилиши Қаршилик электр печларининг турлари ва конструктив тузилиши хил-ма – хил бўлса ҳам, ҳамма турлари учун зарурий бўлган умумий элементлари мавжуддир (1 – расм). ҚЭП нинг сирти одатда профилланган пўлат варақдан ясалиб, печга йўналтирилган барча механик таъсирлардан муҳофаза қилишга хизмат қилади. Печ ичидаги иссиқлик исрофини камайтириш мақсадида печ сирти билан ўтга чидамли қатлам орасига изоляцион материал жойлаш- тирилади. Изоляцион материал сифатида керамик плита, ғ ишт, блок ва бош қ а турли изоляцион материаллардан фойдаланилади. Ўтга чидамли қ атлам печнинг ички юзасини ташкил этади ва у исси қ лик билан ишлов берилиши керак бўлган материал ёки детал ва қ издирувчи элементлар ҳ осил қ иладиган исси қ лик зўри қ ишл 1 – жадвал Печнинг номи, ишлатилиш соҳаси Печнинг русуми Қувват и, кВт Кучла- ниши, В Энг кат - та ишчи ҳа рорат .,0 С Пўлат буюмларни тобловчи камеравий Пўлат буюмларни тобловчи конвейер Пўлат қувурларни қиздирувчи ролганг Пўлат буюмларни тобловчи Кичик ҳажмли буюмларни тоблов-чи барабан Сочилувчи матери-алларни қиздирувчи барабанли Буюмларним қизди-рувчи айланувчи СКЗ-04.30.1/9 СКЗ-05.30.1/9 СКЗ-08.40.1/9 СКЗ-04.30.1/7 СКЗ-05.30.1/7 СРЗ- 2.480.1,5/11- Х300 СТО-12.49.4/10 СБЗ-4.25/9 СБЗ-10.63/9 САЗ-21.7.3/12 САЗ-53.21.7/2 ЧГШ-100 ЧГШ-75 СМО-0,19-16МК СМО-1-28МК 105 160 225 65 100 2250 310 95 190 155 525 100 75 11 75 380 39- 380 380 380 100- 300 380 380 380 81, 92 57,8- 172 114- 163 114- 163 380 380 900 900 900 700 700 1050 1000 900 900 1200 1200 1300 1300 600 550 7 Керамик буюилпрни қиздирувчи Симларга эмал қоп-лаш вертикалли 2.1 Қаршилик электр печларининг қиздирувчи элементлари Қаршилик электр печларининг қиздирувчи элементларига алоҳида талаблар қўйилади. Биринчидан қичдиргичлар тайёрланадиган материалнинг солиштирма электр қаршилиги  юқори бўлиши керак. Иккинчидан уларнинг электр қаршилик ҳарорат коэффициенти  кичик бўлиши талаб этилади. Чунки  қийматининг қанча катта бўлиши қиздиргичнинг иссиқ ва совуқ ҳолатларидаги электр қаршилиги қийматлари фарқининг шунча катта бўлишига олиб келади. Қ издиргич материалининг  коэффициенти мусбат характерли бўлиб, ҳарорат ошиши билан солиштирма қаршилиги ошиб боради. Шунинг учун , печнинг совуқ ва иссиқ ҳолатларида электр тармо ғи дан олаётган ток қиймати ҳар хил бўлади. Печ совуқ ҳолатда ишга туширилиб, т ўтиши билан аста – секин ўзларининг электр ўтказувчанлик хусусиятларини йўқота боради, яъни «эскира» бошлайди. У ларнинг солиштирма қаршилиги оша бошлайди ва натижада печнинг қуввати п а с аяди. Агар қиздиргичларнинг солиштирма қаршилиги сезиларли камайса, у ҳолда печлар ростланувчи трансформаторлар билан жиҳозланиб, қиздиргичларнинг электр қаршилиги ошишига мос равишда уларга узатилаётган кучланишнинг қиймати оширилиб борилади. Тоза металлардан тайёрланган қиздиргичларни оксидланиишидан сақлаш мақсадида печ ичида нейтрал муҳит (водород, гелий, аргон) ёки вакуум ҳосил қилиш зарур.Қиздиргичлар сим, лента, стержен ёки юпқа тунука кўринишда тайёрланади. Электр қаршилик печини тавсифлари № Электр қаршилик печини тавсифлари 1 Номинал қувват, квт 1,8 2 Таъминот манбаи кучланиши, в 220 3 Ўзгарувч баландлиги ---------------- 330 мм 13. О ғ ирлиги , кг ---------------- 25 кг Ў збекистон Республикаси Олий ва ў рта-махсус таълим вазирлиги А.Р.Беруний номидаги Тошкент Давлат Техника Университети Энергетика факультети « Электр техникаси электр механикаси электр технологиялари » кафедраси « Қ аршили к электр печлари» дан тажриба ишларига методик қўлланма 10 Тошкент-20 14 « Электр техникаси электр механикаси электр технологиялари » кафедраси Қ аршили к электр печлари» дан тажриба ишларига методик қўлланма Тузувчилар: т.ф.д.проф.О.О.Хошимов; кат.ўқ.А.О.Пўлатов; Қосимов М.Б.-77-10 гурух талабаси Ушбу услубий қўлланма «Э ЭЭ » кафедраси мажлисида кўриб чиқилган ва тасдиқланган. 4- мажлис баённомаси, 20 14 йил. Умумий тажриба иши-------1 2 с 11 Мундарижа. Кириш Қаршилик электр печлари хақида умумий маьлумот . 1-Тажриба иши . Даврий принципда ишлайдиган электр қаршилик печини ишга тушириш тавсифларини ўрганиш. 2-Тажриба иши. Электр печини қиздириш жараёнида унинг конструктив қисмларини қизиш тавсифларини тадқиқ қилиш. 3-Тажриба иши . Камеравий электр қаршилик печида юпқа ва массив жисмларни қизишини ўрганиш. 4-Тажриба иши . Камерали қаршилик печининг иш режимларини тадқиқ қилиш . Фойдаланилган адабиётлар . 12 К ириш Хозирги пайтда электр печлари ва электротехнологик қурилмалар саноатнинг барча сохаларида, хусусан, металлургия, кимё, транспорт, озиқ-овқат саноати, шунингдек қишлоқ хўжалигида, хаттоки уй шароитида хам жуда кенг қўлланилмоқда. Саноат корхоналарида умумий энергияни деярли 20% ни электротехнологик қурилмалар томонидан истемол қилинаяти. ХХ асрни 70-80 йилларигача электротехнологик қурилмалардан асосан металл эритиш ва қиздиришда фойдаланилган, лекин охирги йилларда микротўлқинли печлардан тортиб, то яримутказкич ва диэлектрикларни, хамда космонавтикада ишлатилаётган юқори сифатли материалларни тайёрлашда улар рақобатсиз хисобланади. Шундай экан, сиз билан биз электротехнологик қурилмаларни ишлаш принципи ва конструкцияси, хамда уларни тавсифларини жуда пухта эгаллашга харакат қилиши Ҳар қандай қаттиқ ёки суюқ ҳолатдаги электр ўтказувчи материаллардан электр токи ўтганида, бу материалларни қиздириб иссиқлик ажратиб чиқаради. Жоул – Ленц қонуни бўйича ажралиб чиқаётган иссиқлик энергияси қуйидаги формула билан аниқланади:Rt I Q 2  , бу ерда I – қаттиқ ёки суюқ ҳолатдаги электр токи ўтказувчи материалардан ўтаётган токнинг қиймати, А; R – электр токи ўтказаётган материалнинг электр қаршилиги, Ом; t – электр токи ўтказувчи материалнинг электр тармоғига уланиб турган вақти, соат. Бу ндай усул билан материалларни қиздириш қаршилик усули билан қиздириш дейилади. Материаларни қаршилик усули билан қиздириш икки турга бўлинади: бе восита ва билвосита. Бевосита усулда материал л ар қ издирилганида, қ издирилаётган материалдан ўтаётган ток ҳ осил қ илган исси қ лик ҳ исобига ўша машинасозликда деталларни штамповкалаш ва пресслаш асосида тайёрлаш жараёнларида қўланилади. Юқори ҳароратли ҚЭП лар монокристаллларни ўстиришда, қийин эрийдиган металл ва қотишмаларга иссиқлик билан қайта ишлов беришда ва уларни эластик деформациялашдан олдин қиздиришда, металлокерамик деталларни улашда кенг қўлланилади. Технологик иш характерига кўра Қ ЭП лар даврий ва нодаврий иш режимида ишловчи турларга бўлинади. Даврий иш режимида ишловчи печларда бутун иш давомида қ издирилаётган деталнинг ҳарорат и ўзгармайди. Бундай печларга қ ўз ғ алувчан тагликли камеравий, қ алпо қ ли ва элеватор печлар киради. Нодаврий иш режимида ишлайдиган печларда металларга исси қ лик билан ишлов бериш давомида металлнинг ҳарорат и билан унинг ўлчамлари ҳ ам баробар ўзгаради. Конвейерли, барабанли, ролганг 3.Печни қизитиб олиш учун талаб қиладиган қувватни бо\\ лиқлик тавсифини олиш. 4.Печни иссиқлик исрофини қизиш вакти билан бо\\лиқлик тавсифини олиш. 5.Печни андозавий хисобини олиш. 6.Печни қизиш вақтини аниқлаш. Тажриба натижалари бўйича графикларни қуриш. Тажриба ишини бажариш тартиби. Печни ишга тайёрлаш ,бунинг учун печ эшиги ёпилсин, истеъмол кучланиши берилсин ва бошқариш занжирини автомат улагичи ёкилсин. Терморегулятордаги харорат Тбер. қийматини ўрнатиб печни ёпинг. Ўлчашлар тартиб билан олиб борилсин ва 1-жадвалга қайд қилиб борилсин. 1-жадвал. Тбер=700 С I ,А U ,В t ,сек Р,квт Бошқариш шкафидаги автомат улагични ёпиб печни истеъмол манбаидан узинг. 1-тажриба иши стенди умумий кўриниши 1-расмда кўрсатилган. 16 1-расм . Тажриба иши стенди умумий кўриниши Мазкур курилманинг электр схемаси 2- расмда келтирилган. 17 2 расм СНОЛ – 1.6 2.5 уланиш схемаси СНОЛ-1,6.2,5.1,11И3 русумли камеравий тажриба электр қаршилик печи, қўз ғ алмас шароитда, турли хил материалларга ишлов беришдан олдин 1100 °С гача қиздириш учун мўлжалланган. СНОЛ-1,6.2,5.1,11И3 С-қаршилик (сопротивлением). Н-камеравий ( камерный ). О-хаво мухити ( окислительный ) Л-тажрибавий ( лабораторный ) Ишчи камера хажмлари,дм 1,6-кенглиги, 18 250-узунлиги, 100-баландлиги. 1100-номинал харорат, И3-3-модификация. Эслатма! Электропечда тажриба ўтказишдан олдин унинг техник тавсифлари, хамда хужжатлари билан диққат қилиб танишиб чиқиш зарурдир. Электр қаршилик печини тавсифлари № Электр қаршилик печини тавсифлари 1 Номинал қувват, квт 1,8 2 Таъминот манбаи кучланиши, в 220 3 Ўзгарувчан ток частотаси, Гц 50 4 Ишчи камера харорати, °С 1100 5 Фазалар сони 1 6 Ишчи камера мухити Хаво 7 Қ издириш вақти,мин 50 8 Хароратни автоматик бошкариш диапазони °С °С 400- 1100 9 Салт ишлашдаги қуввати,квт 1 10 Қ издириш элементлари ресурси, с 2000 Кенглиги------------------ 280 мм Узунлиги------------------ 330 мм Баландлиги----------------- 260 мм 12.Электропечни габарит ўлчовлари,мм кенглиги----------------- 420 мм узунлиги----------------- 400 м Электр истеъмоли Тқ=0,2-0,3 с оралигида тўхтатилади , W = Ni · K та/с Ni - якор хисоблагичини айланишлар сони. С=1250 айл/ квт *с - доимий хисоблагич. Кта – трансформатор токини трансформациялаш коэффициенти. P ист. i қ W /т (квт) Шу вакт ораликида ўртача қувват ва унинг қиймати графиги t оралигида кўйилади. Ўртача қувватни аниқлаш: P ист. i Қ1 .....графигига ТҚ1, ТҚ2 ..... оралигида қ ўйилади. қувватни исроф графиги қуйидагича қурилади. Вақт моменти t учун қувват исрофи аниқланади: Ti =1/ n * E tk tk – ўртача харорат, печь футеровкасини В n нуқталарида олинган. А i =5,67 e (( Ti /100)- ( T м/100))/ ti - t м Қ2,56 ti - t м –печ футеровкасига бериладиган иссиқлик коэффициенти. е= 0,4-0,5 печ футеровкасиини нуртаркатиш коэффициенти. Роқ f ( t ) графиги хам шу тартибда курилади . Печни кизиш 2-Тажриба иши. Электр печини қиздириш жараёнида унинг конструктив қисмларини қизиш тавсифларини тадқиқ қилиш. Тажриба ишидан максад: Каршилик электр печини элементларини қизишини ва печни энергетик кўрсаткичларини ўрганиш. Тажриба ишининг дастури: 1.ЭКП ни техник кўрсаткичлари билан танишиш. 2.Тажриба стендини электр схемаси билан танишиш. 3.Печни берилган хароратгача кўтариш. 4.Печ элементларини қизиш характеристикаларини олиш. 5.Хулоса. ЭКП ни техник тавсифлари : СНОЛ-1,6.2,5 I / II ИЗ. Рн=1,8 кВт, U =220В, t н=1100 ه С , f =50 Гц. Печни электр схемаси 2-расмда келтирилган . Курилма хакида тушунча. Жисмлар камерали СНОЛ -1,6.2,5 I / II –ИЗ электр печда қиздирилади.Қиздириш элементларни ёқишда автоматик бошқарадиган электрон потенциометр бош вазифани бажаради, агар печ харорати берилган х кг*к 2 2 5 Юпқа ва массив жисмлар . Юпқа жисм деб, совутилаётганда буюмни шаклини бузилиб кетиши тушунилади. Буюм массивлиги қалинлик , иссиклик ўтказувчанлик ва иссиқлик ўтказиш коэффициентига бо \\ лиқ . Унинг массивлигига яна юза қисмдаги Био критерияси таъсир килади: Bi қ a*S/λ қ S/λ/1/ λ. (2) Ички термо қаршилик юза хароратидан Bi<0,25 бўлса юпқа , Bi > 0,5 бўлса массив хисобланади . Тажриба қурилмасини хароратини ростлайдиган терморегуляторда берилган қийматни ўрнатинг . Улагични ёқинг.Электр секундомерни холатини 0га қўйинг. Олинган натижаларни 1-жадвалга киритинг. Э Қ П қуйидаги қисмлардан иборат: 1.Печ футеровкаси , у оловга чидамли ва иссиқлик изоляциясидан иборат. 2.Печ каркаси. 3.Печни футеровка материали қиздириш элементларига ёрдам берувчи иссиқликга чидамлидир. Қ издириладиг Печни берилган хароратгача кўтаринг. Контроль ўлчаш жихозлари кўрсаткичи бўйича печни кизиш вактида P , I ва U ни ўзгаришини 1-жадвалга ёзиб боринг. 1-жадвал I ,А U ,В Р,кв т Термопара ТПП берилган қийматгача қизиб бўлгандан сўнг хароратни бошқариладиган қизитувчини ўчиринг. Электрон вольтметр ёрдамида печ элементларини қизиш тавсифлари олинади ва 2-жадвалга киритилади. 2-жадвал . Камер а Тп 1- катла м Тп 2- катла м Тп кожух Тп Хисобот қуйидагилардан иборат бўлиши лозим: 1.Тажриба ишини номи ва ишдан максад. 2.ЭПС ни электр схемаси . 3.Тажриба натижалари . 4.Тажриба графиклари. 5.Хулоса. 23 Тажриба ишига оид контроль саволлар. 1.Қаршилик электр печларини асосий элементларини санаб ўтинг. 2.Асбест-нима? 3.КЭПларини асосий термоэлементлари қаерларда жойлашган? 4.ҚЭПларни қиздириш элементларига қўйиладиган асосий талаблар қандай? 5.Қиздириш элементларини электр утказувчанлигини аниқлаш формуласини ёзиб беринг. Фойдаланилган адабиётлар рўйхати. 1.Свенчанский А.Д. Промўшленнўе электрические печи. М.Энергия. 1982г. 2.Альтгаузен А.П. Электротермическое оборудование. М.Энергия 1980г. 3.Блинов А.С.и другие. Энрегосберегающие электротехнологии.С-П.2000г. 4.Хошимов О.О. Пулатов А.О. Электр печлари. Маъруза матнлари. Тошкент. ТДТУ.1999й. 3-Тажриба иши. Камеравий электр қаршилик печида юпқа ва массив жисмларни қизишини ўрганиш. Тажриба ишдан максад. Электр каршилик печларида юпка ва масси ўтказувчанлик материалидан унча фарқ қилмайди. Массивлик унинг қалинлигига қараб эмас, балки уни иссиқлик ўтказувчанлигига ва иссиклик узатиш коэффицентига бо\\лиқдир. У Био критерияси кўринишида ички қаршиликни юза қисмидан хам характерланиши мумкин: Bi қ I / λ S қ S / λ /1 (1), Bi кичик сон булса, буюм узини енгил тоифада хисоблайди. Bi катта сон булса, у холда массив тоифа деб хисоблайди. Bi қ2 булса, у холда икки сон тенглашади. Хаттоки В i ни кичик кийматида ички каршиликни кизиш вактини хисоблаш имконияти бўлмаслиги мумкин. Bi < 0,25 юпка материал Bi > 0,5 массив материал 0,25< Bi < 0,5 бу оралиқни массив материалларга ва юпқа материалларни қизиш вақтида ишлатиш мумкин. Юпқа материалларни қизиши. ЭҚПда қизиш 2 кисмга бўлинади: Кизиш бошидан то талаб қилинаётган хароратгача. 1- қ исм доимий ички температура тушуви: ∆ t 1= Q п* S /2 λ (1), Устки харорат: t &#39;юза=1,27∆ t 1 (2), Марказ харорати: t &#39;м =0,27∆ t 1 (3), Биринчи босқичнинг қизиш давомийлиги: T&#39; =0,3 (S^3/a)=(CS д /Q п ) (t&#39;&#39; юза -t&#39; юза ) (4), Қизиш босқичини охири : t&#39;&#39; юза =100√( Тп /100) –Q п /C пр -273 (5), Иккинчи кисмининг кизиш давомийлиги : T&#39;&#39;=F о *S/a (6) Умумий кизиш вакти: Т= Т&#34;= Т′ (7) Тажриба ишини бажариш учун методик курсатма. 1.Печни берилган хароратгача кўтаринг. 2.Термапора – 3 ишга тушганда биринчи босқич кизиш Q оқ const тугайди. 3. Жисмларни печ камерасига қўйинг ва термопара – 2 (ТХА) ўрнатинг. Иккинчи босқич кизиши t печ қ const бошланади. 4.Тажриба кийматлари ва тавсифларини олинг ва олинган натижаларни 1-жадвалга ёзинг. Т, С I ,А U ,в 26 t ,с 5.Олинган натижалар бўйича графиклар қуринг. 6.Хулоса чикаринг. Хисобот қуйидагилардан иборат бўлиши керак: 1.Ишнинг номи ва максади. 2.ЭПС принципиал ва электр схемаси.1-расм. 3.Тажриба натижалари кийматлари ва графиклари. 4.Тажриба тавсифлари. 5.Хулоса. Тажриба ишига оид контроль саволлар. 1.Каршилик электр печларида қиздириладиган материалларни тури. 2.Био сони нима? 3.КЭПларини контакт электр печларидан фарқи кандай? 4.КЭПларида ишлатиладиган футеровкаларга кандай талаблар қўйилади? 5. Буюмларни массив ва юпкалик чегарасини аниклаш формуласини ёзиб беринг. 4- Лаборатория иши. Камерали қаршилик печининг иш режимларини тадқиқ қилиш I .Ишнинг мақсади Электр қаршилик печининг қиздириш жараёнини ўрганиш, тажриба йўли билан қиздириш ва совутиш графикларини қуриш. Электр печининг иш режи Электр энергиясини бошқа турдаги энергияга ўзгартириб, шу билан бир пайтда қандайдир технологик жараённи амалга оширувчи қурилмалар электр-технологик қурилмалар дейилади. Электротехнологик жараёнлар саноатда кенг қўлланилади. Бу жараёнлардаги қурилмалар ишлаш принципи, қуввати ва электр энергияни истеъмол қилиш характеристикаси бўйича турличадир. «Электротехнология» сўзи ичига қуйидаги технологик жараёнлар ва материалларга ишлов бериш методлари киради: 1) Электротермик жараёнлар. 2) Электр пайвандлаш жараёнлари. 3) Материалларни электр кимёвий ишлов бериш усули. 4) Электрофизик ишлов бериш усули. 5) Аэрозол технологияси. Юқорида санаб ўтилган жараёнлардан саноатда электротермик жараёнлар кенг тарқалган. Электротермик қурилмалар электр энергиясини иссиқлик энергиясига айлантириш жараёнларид энергетик кўрсаткичлари ва иш режими печь эшиги ва деворлар орасидаги масофани ва таъминловчи манба кучланишини 220 В дан ўзгариш оралиғига боғлиқ. III . Топшириқ. 1. Электр қаршилик печининг тузилиши ва технологик кўрсаткичлари билан танишиш. 2. Тажриба қурилмаси ва харорат ростлагич (терморегулятор) схемаларини ўрганиш. 3. P = f (τ) , t c = f (τ) характеристикаларини олиш ва қуриш. 4. Ростлагичнинг сезгирлигини аниқлаш. 5. Печь эшигининг хар хил ҳолатларида энергетик кўрсаткичларини тадқиқ қилиш . IV . Тажриба ишини бажариш тартиби. Кириш автоматини (АВ) улаш натижасида тажриба стенди кучланиш билан таъминланиб, ЛК сигнал лампаси ёнади. ПК1 улагич I холатга қўйилади ва шундан кейин ПП “П “ ўчиргич уланади. П ўчиргични қўшиш пайтида вақтни дархол белгилаш керак, яъни вактни τ хисоби бошла 30 Жисмларни қизишини тадқиқодлаш графиги Т( 0 С) 31 V . Тажриба натижаларини қайта ишлаш. 1. Қаршилик печларида cos φ =1 эканлигини хисобга олиб, кучланиш ва токнинг тажриба йўли билан олинган қийматларидан фойдаланиб, печнинг истеъмол қиладиган қувватини аниқлаш P=UI (кВт) ва P=f( τ ) графигини қуриш. 2. Тажриба натижаларидан фойдаланиб t c = f ( τ ) графигини қуриш. 3. τ раб ва τ цикл қийматларини билиш орқали печ вақт доимийси аниқланади. Харорат ростлагич сезгирлиги K ч = t откл / t вкл формуласидан аниқланади. VI . Ҳисобот тайёрлаш тартиби . Тажриба иши ҳисоботи қуйидагилардан иборат бўлиши лозим: а) ишнинг номи; б) ишнинг мақсади; в) топшириқ; г) ишни бажариш тартиби ва методлари; д) тажриба ишини принципиал схемаси; е) тажриба ва ҳисобий формулалар, натижавий маълумотлар ва графиклар ёки экспериментал характеристикалар. VII . Синов с 33 Электрические печи нагрева сопротивлением Печь сопротивления представляет собой футерованную камеру. Тепло выделяется в нагревателе, после чего отдается нагреваемому изделию. Электрические печи сопротивления по способу превращения электрической энергии в тепловую разделяются на печи косвенного действия и установки прямого нагрева. Электрические печи сопротивления обычно используют для термической обработки изделий, которые должны изменять свою температуру в соответствие с заданным режимом обработки. В средне- и высокотемпературных печах теплообмен внутри печи осуществляется в основном излучением, а доля конвективного 34 теплообмена незначительна. Печи с преобладающим лучистым теплообменом иногда называют радиационными. Среднетемпературные печи имеют верхнюю температурную границу 1200–1250 °С, определяемую возможностью применения для нагревательных элементов специальных сплавов сопротивления. Технологические применения этих печей весьма обширны: процессы закалки, нормализации, отжига, термохимическая обработка черных металлов, нагрев под обработку давлением черных и цветных металлов . Другие конструктивные отличия связаны с устройством футеровки и материалом нагревательных элементов. В низкотемпературных печах футеровка содержит только теплоизоляционный слой, а жесткость 35 футеровки обеспечивается двумя связанными между собой внешними и внутренними каркасами. В среднетемпературных печах в футеровке появляется огнеупорный слой, выполненный их легковеса. Этот слой имеет механическую связь с внешним каркасом печи, в связи с чем надобность во внутреннем каркасе отпадает. В высокотемпературных печах огнеупорный слой выполнен из шамота. Между огнеупорным слоем и слоем теплоизоляции вводится дополнительный слой легковеса для снижения температуры теплоизоляции до допустимой. В низко и средне температурных печах используются металлические нагреватели их фехраля и константана при t° до 800 °С и нихрома до 100 °С. В высокотемпературных печах обычно используют неметаллические нагреватели (карборундовые, графитовые, угольные). Такие нагреватели могут значительно изменять регулирования подводимого напряжения ( автотрансформатор , регулируемый трансформатор). Для многих технологических процессов требуются вакуум или инертные газы в рабочем пространстве печи, поэтому в ряде случаев печи сопротивления выполняют вакуумными, газонаполненными или вакуумно-компрессионными. По окончании нагрева электропитание колпака отключается и он переносится на соседний стенд, где уже установлена очередная загрузка для нагрева. Остывание садки происходит на стенде под жароупорным муфелем, что обеспечивает необходимую скорость остывания. В колпаковых печах при каждом цикле теряется лишь теплота, запасенная в муфеле и кладке стенда, что составляет 10–15 % от теплоты, запасенной в кладке колпака. Мощность колпаковых печей достигает нескольких сотен киловатт. Благодаря тому что кол Элеваторная электропечь – печь периодического действия с открытой снизу неподвижной камерой нагрева 2 и с опускающимся подом 6. Она представляет собой цилиндрическую или прямоугольную камеру, установленную на колоннах на высоте 3–4 м над уровнем пола цеха. Под печи поднимается и опускается гидравлическим или электромеханическим подъемником, который установлен под камерой нагрева. Нагреваемые изделия – садку 5 нагружают на тележку, затем с помощью лебедки продвигают под печь и поднимают подъемником 7, вдвигая в камеру. По окончании технологического процесса под опускается и изделие снимается. ;В низкотемпературных печах нагреватели 4 расположены на стенках. В высокотемпературных печах нагреватели расположены на стенках и в поду. Элеваторные печи служат для отжига, эмалирования, цементации прямоугольную шахту. Корпус печи заглублен в землю и перекрывается сверху крышкой с затвором и электроприводом. Нагревательные элементы в ней установлены обычно по боковым стенкам. Конвейер размещается целиком в камере печи и не остывает. Однако валы конвейера находятся в очень тяжелых условиях и требуют водяного охлаждения. Поэтому часто концы конвейера выносят за пределы печи. В этом случае значительно облегчаются условия работы валов, но возрастают потери теплоты в связи с остыванием конвейера у разгрузочных и загрузочных концов. Нагреватели в конвейерных печах чаще всего размещаются на своде или в поду под верхней частью ленты конвейера, реже – на боковых стенках. Для высоких температур (выше 1400 К) применяются печи 39 непрерывного действия с перемещением садки путем проталкивания вдоль рабочего пространства – толкательные печи. Они применяются для нагрева как мелких, так и крупных деталей. На поду таких печей устанавливаются направляющие в виде труб, рельсов или роликового пода, изготовленных из жароупорного материала, и по ним в сварных или литых специальных поддонах перемещаются нагреваемые изделия. Перемещение поддонов обеспечивается электромеханическими или гидравлическими толкающими устройствами. Основное преимущество таких печей перед другими типами – их относительная простота, отсутствие сложных деталей из жароупорных материалов. Их недостатки – наличие поддонов, применение которых ведет к увеличению тепловых потерь и к повышенному расходу электрической энергии, ограниченный срок службы поддонов. Толкательные водородные печи предназначены для различных технологических процессов, требующих нагрева в водороде или диссоциированном аммиаке. Они широко применяются в электроламповом производстве, при производстве металлокерамических деталей и твердых сплавов, для обжига и спекания керамики, для отжига и пайки металлических деталей и т. д. При использовании в качестве защитного газа водорода или диссоциированного аммиака на загрузочных и разгрузочных камерах печи предусмотрены «свечи» для контроля заполнения ее рабочим газом. Состав рабочего газа каждой печи регулируется самостоятельно и расход его контролируется с помощью расходомеров для водорода и азота. Разгрузочные камеры печей имеют предохранительные клапаны для защиты от разрушения в случае образования в них взрывоопасной смеси. Пр 42 Р ежа 1. Кириш 2. Санитар гигиеник меъёрлари 3. Электр хавфсизлиги 4. Ёнғин хавфсизлиги 43 Кириш Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримов ўзининг “Ўзбекистон ХХI аср бўсағасида:Хавфсизликка тахдид барқарорлик шартлари ва тараққиёт кафолатлари” номли асарида: “Мамлакатни жадал ривожлантириш борасидаги дастурий вазифаларни амалга оширишда фанни ва илмий инфраструктурани ривожлантириш ғоят мухим ахамиятга эга..... Давлат фаолиятининг муваффаққияти хозир кўп жихатдан фан-техника тараққиёти ютуқлари, чуқур илм талаб қиладиган технологиялар қанчалик кенг жорий етилаётган кадрларнинг касб тайёргарлиги даражаси билан белгиланади ”. – деб уқтириб ўтганлар. Республикамизда чуқур иқтисодий ўзгариш бўлаётган бир даврда, кадрлар тайёрлашнинг миллий дастури кучга кириши , юқоридаги фикрни амалга оширишнинг дастлабки босқичи бўлиб хизмат қилади. Кўп босқичли таълим тизимига биноан техн Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги фанининг диққат марказига қўйилган мақсад бу инсоннинг жамият тараққиётидаги ролидир. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги - бу ҳар қандай шароитдаги инсон фаолиятидир. Инсоннинг ҳамма фаол ҳаракати (меҳнат жараёнида, дам олишда, уйда ҳамда спортда) унинг фаолиятини ташкил қилади. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги фани ўз таркибига инсон фаолиятининг атроф-муҳит билан алоқаси, меҳнат фаолиятидаги хавфсизлиги ва фавқулодда вазиятлардаги хавфсизлиги бўлимларини қамраб олгандир.Ҳаётий фаолият хавфсизлиги принцип ва усуллар асосида: бахтсиз ҳодисалар, қурбонлар ва улар натижасида келиб чиқадиган зарарларни камайтириш масалаларини кенг миқёсда қўйадиган ва ҳал қиладиган фандир. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги – бу ҳар қандай кўринишдаги фаолиятга қўлланиши мумкин бўлган ҳавфсизликнинг назарий ҳарактери, йил фасллари ва иш категориясига қараб улардаги ҳарорат, нисбий намлик ва ҳаво ҳаракатининг иш жойлари учун рухсат этилган меъёрлари белгиланган. 1.Ҳавонинг ҳарорати , C билан ўлчанади. 2.Ҳавонинг нисбий намлиги .%билан аниқланади. 3.Ҳаво босими,П/мм симоб устуни ёки Па билан ўлчанади. 4.Иш жойларидаги ҳаво ҳаракати тезлиги,м/с билан ўлчанади. Булардан ташқари об ҳаво шароитига таъсир қилувчи ишлаб чиқариш омиллари ҳам мавжуд,булар ҳар ҳил машина –меҳанизмлар ва ишлов берилаётган материаллар юзаларидан тарқаладиган иссиқлик нурлари бўлиб,ҳаво ҳароратини оширишга олиб келади. Бу омиллар таъсиридан ҳосил бўладиган ишлаб чиқариш зонасидаги ҳаво муҳитини саноат микроиқлими деб юритилади. Об-ҳаво омиллари ҳар бир айрим ҳолда ёки бир нечаси бирликда инсоннинг меҳнат қилиш қобилиятига, Об ҳаво шароитининг доимо ўзгариб турувчи шароитида тана ҳароратининг ўзгармаслигини сақлаш туфайли инсон ҳаётининг асоси бўлган организмлари биокимёвий жараёнларнинг нормал шароитини таъминлаш мумкин.Тана ҳароратининг юқорида кўрсатилган даражадан ортиб кетиши иссиқлаш,тушиб кетиши эса совиш деб аталади.Иссиқлаш ва совиш ҳаёт фаолиятини бузувчи ҳалокатли ҳолатни вужудга келтириши мумкин. Шуннинг учун ҳам инсон организимида ташқи муҳит билан мослашувчи физиологик меҳанизм мавжуд бўлиб, у марказий асаб тизимининг назорати остида бўлади.Бу физиологик меҳанизмнинг асосий вазифаси организмда модда алмашинуви натижасида ажралиб чиқаётган иссиқликнинг ортиқчасини ташқи муҳитга чиқариб,иссиқлик балансини сақлаб туришдир.Ташқи муҳитга мослашув икки ҳил:физик ва кимёвий бўлиши мумкин.Ташқи муҳитга хизматлар орасида меҳнат гигиенаси норма ,қоидаларига риоя этиш бўйича ташвиқот ишлари олиб боради.Ишлаб чиқаришда доимо назорат бўлишини талаб қилади. Ишлаб чиқариш санитарияси санитария-теҳник ,ташкилий тадбирларни ифодалайди ва ишлаб чиқаришда соғлом меҳнат шароитларни таминлайди.Шу мақсадда ишчи хизматчиларнинг саломатлигига таъсир қилувчи теҳнологик жараён ва ускуналардаги камчиликларни йўқотиш йўлларини ишлаб чиқади.Бунинг учун саноат корхоналарида теҳника тараққиёти ютуқларидан унумли фойдаланишни,жараёнларни олисдан бошқариш ва ишчиларни зарарли муҳитда ишлашининг олдини олишни,ускуналари,қурилмаларни очиқ майдонда жойлаштиришни,ҳаво таркибини текшириб туришини,қўл меҳнатини талаб қиладиган ишларда имкони борича меҳанизатсия воситалари ва замонавий ускунлари қўллашни,ҳимоя воситала Электр печларида юқори ҳароратли зоналар мавжудлиги туфайли уларда одатдаги конструкцион ва электротехник материаллар билан бир қаторда юқори ҳароратда ишлай оладиган ва шунинг учун зарур хоссаларга эга бўлган специфик (махсус) материаллар хам қўлланилади. Бу материалларга қуйидагилар киради : 4) оловбардош материаллар 5) иссиқликдан изоляцияловчи материаллар 6) қизитиш элементларининг материаллари. Оловбардош материаллар печлар иш фазосини – камера ёки ваннани қуриш учун ишлатилади. Улар ёрдамида печь футеровкасининг ички қисми – иссиқликка чидамли қатлам ҳосил қилинади. Оловбардош материалларга қуйидаги талаблар қўйилади : 7) Оловбардошлик - деформацияланмасдан ва эримасдан юқори ҳароратларга чидаш лаёқати. 8) Механик мустаҳкамлик - иссиқликка чидамли қатлам юқори хароратларда ишлов бери Қаршилик печларида оловбардош материаллар сифатида асосан “Шамот” деб номланган, (35-45% Ал 2 О 3 ва қолган қисми СиО 2 дан иборат бўлган) материал ишлатилади. Юқори ҳароратли печларда юқори глиноземли материаллар (алунд, корунд, корракс), цирконий икки оксиди ЗрО 2 , хамда кўмир ва графит ишлатилади. Эритиш печларида динас (СиО 2 94-97%), магнезит (МгО 95%), хромомагнезит, доломит ва шамот ишлатилади. Оловбардош материаллар эритиш печларининг таг қисми ва деворларини қоплаш учун кукун кўринишида, ҳамда ғишт ва бошқа хар хил чиройли шаклларда ишлаб чиқарилади. Иссиқликдан изоляция – иссиқлик исрофини камайтириш учун хизмат қилади. Шунинг учун иссиқликдан изоляция қилувчи материалларга қўйиладиган асосий талаб – юқори даражадаги оловбардошлик ва кичик иссиқлик ўтказувчанликдан иборат. Изоля Қизитиш элементи материалини танлаш печнинг ишлаш ҳарорати ва атмосферасига боғлиқ бўлиб, бу элементларга қуйидаги талаблар қўйилади : 4) юқори температураларда оксидланмаслик хусусияти. (иссиқбардошлик), 5) юқори хароратларда мустаҳкамликни йўқотмаслик хусусияти (иссиқбаркарорлик) 6) юқори даражадаги хароратларда ишлов берувчанлик, пайвандланиш ва бошқа хусусиятларини сақлаб қолиш. Бундан ташқари қизитиш элементларига ўзига хос специфик талаблар қўйилади: 4) Юқори солиштирма электр қаршилигига эга бўлиш. 5) Қаршилик ўзгаришининг кичик температура коэффициентига эга бўлиш. Бу холда қизитиш элементларининг иссиқ ва совуқ ҳолатларидаги қаршиликлари бир биридан жуда кам фарқ қилади. 6) Электр қаршилигининг ўзгармаслиги. Материал қаршилиги вақт ўтиши билан ошмаслиги, яъни материал «эскирмасли Конструкциясига кўра қиздирувчи элементлар (кейинчалик к.э.) – очиқ конструкцияли к.э. ва ёпиқ конструкцияли к.э.ларга бўлинади. Ўз навбатида очиқ конструкцияли к.э.лар – кесим юзаси доира шаклидаги спиральсимон ва зиг-заг кўринишдаги ҳамда кесим юзаси тўғри тўртбурчак (квадрат) лента кўринишдаги зиг-загсимон к.э.ларга бўлинади. Ёпиқ конструкцияли к.э.лар тоифасига паст хароратларда ишловчи трубкасимон к.э. (ТЭН) лар киради. Ишчи ҳарорати 1200 0 С гача бўлган қаршилик печларида қизитиш элементи материаллари сифатида хром-никель (нихром), хром-алюминий ва хром-никель-алюминий (алюминийли нихром) қотишмалари ишлатилади.. Ишчи ҳарорати 1200 0 - 1250 0 С дан юқори бўлган печларда карборундли, дисилицид – молибденли, графитли ёки қийин эрийдиган металлар (молибден, тантал, вольфрам ) дан тайёрл Умуман ёнғин чиқмаслигини таъминлаш ,ёнғин чиққан тақдирда ҳам унинг ривожланиб ,тарқалиб кетишининг олдини олиш,моддий бойликларини ,инсон саломатлиги ва унинг ҳаётини сақлаб қолишга қаратилган чора-тадбирлар бўлиб,бу масалалар меҳнатини муҳофаза қилишнинг таркибий қисми ҳисобланади. Бизнинг вазифамиз ёнғин ҳақида асосий тушунчалар бериш билан бирга ,унга қарши самарали кураш олиб боориш,ёнғинни ўчиришда қўлланиладиган бирламчи воситалар мҳар ҳил тадбирлар билан ўқувчиларни таништиришга қаратилган. Ёниш деб,ёнувчи моддалардаги мураккаб оксидланиши жараёнида бир модданинг иккинчи моддага айланиши натижасида катта миқдорда иссиқлик ва нурланиш ажралиши билан кечадиган ҳодисага айтилади. Ёнишда асосан уч омил муҳим рол ўйнайди:1)ёнувчи модда; 2)ёндирувчи муҳит; 3)қиздириш жараёни.Ёнувчи мод маҳсулоти)қизиган ҳолатда юқорига қараб йўналади ва ўз ўрнига ҳаво билан кислороднинг киришишига сабабчи бўлади,бу ҳолат ёнувчи модда тамом бўлгунча давом этиши мумкин.Бу ёнишини ҳаво ҳаракати натижасида ёниш зонасини кислород билан таъминлаганлиги учун диффузия ёниши деб юритилади.Бундай ёниши йўғоч ,кўмир ,шам ва бошқалар ёнганда кузатиш мумкин. Ёнғинлар ҳам асосан диффузия тартибда бўлади.Ёнишнинг иккинчи ҳили –ёнувчи газлар ,ёнувчи суюқликларнинг буғлари ва ёнувчи моддаларининг чанглари ҳаво билан аралшагн ҳолатдаги ёниши –кинетик ёниш деб аталади.Бундай ёниш ҳажмий ёниш жараёнидаги ўтади.Ёниш тезлиги модда миқдор зичлигига ҳарорратига боғлиқ бўлади.Агар бундай ёниш ёпиқ ҳажмларда ёки идишларда бўлса,портлаш ҳодисаси рўй беради. 54 Кириш Инсон ва атроф-мухит ўртасидаги узаро муносабатлар кескинлашган, фан-техника жадал ривожланган даврда табиатни муҳофаза қилиш энг асосий муаммолардан ҳисобланади. Табиатни муҳофаза қилиш тушунчаси инсоннинг атроф муҳитга салбий таъсири юзага келган узоқ ўтмишдан яхши маълум. Агар илгари табиатни муҳофаза қилиш деганда маълум амалий тадбирлар мажмуаси тушинилган бўлса, сунгги йилларда алоҳида комплекс фан шаклланмоқда. Табиатни муҳофаза қилиш деганда - ҳозирги ва келгуси авлодларнинг эхтиёжларини хисобга олган ҳолда табиий бойликлардан оқилона фойдаланиш ва атроф-муҳитни мусаффо ҳолида сақлашга қаратилган, илмий асосда амалга ошириладиган маҳаллий, давлат ва халқаро тадбирлар мажмуаси тушунилади. Табиатни муҳофаз қилишнинг дастлабки босқичида юқолиб бораётган алоҳида ўсимлик ва хайвон турларининг муҳофазаси амалга оширилган. Инсониятнинг эҳтиёжлари ўсиши билан табиий ресурсларни муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланиш босқичи вужудга келган. Атроф-муҳитнинг ҳозирги замон экологик муҳофазаси босқичи – инсоннинг табиатга таъсири умумсайёравий миқёсга етган ХХ асрнинг ўрталарида бошланган. Бу босқичнинг асосий вазифаси – экологик тизимларни муҳофаза қилиш, уларнинг ўз-ўзини тиклаш қобилиятини таъминлаш ва биосферадаги мувозанатни сақлашдир. Табиатни муҳофаза қилишнинг асосий вазифалари-табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, чиқиндисиз ишлаб чиқаришни жорий қилиш, атроф-муҳитни ифлосланишидан сақлаш, салбий ўзгаришларни башорат қилиш, уларнинг о Шовқин ва электромагнит ифлосланишла р 1.Шовқин ва уни инсон организмига таъсири, манбалари . Замонавий тсивилизатсияни шовқинсиз тасаввур қилиш қийин. Биз шу шовқин шароитида ишлаймиз, яшаймиз ва дам оламиз. Шовқин катта- катта шаҳарларнинг мураккаб муаммоларидан биридир. У нафақат инсонга, фауна ва флораларга ҳам таъсир қилади. Аллақачон маълум бўлган доимий шовқинларнинг инсонга зарарли таъсир қилиши ва хавфи мавжуд бўлиб, у аввало инсоннинг эшитиш органларини издан чиқаради. Шовқинларнинг характерига қараб инсонларга турлича таъсир қилади, баъзиларнинг асаб системасини издан чиқарса, баъзиларга руҳий таъсир қилади, қон босимини ошириб юборади, яъни холестерин миқдорини ўзгартиради, буйрак фаолиятини бузади, ошқозон фаолиятини ҳам бузади ҳамда ошқозон яраларини ҳосил қилиб кучли оғриқ п Маълумки шовқин А шкаласи бўйича детсибалларда (ДБ) улчанади. Инсоннинг эшитиш қобилияти 17 Гертсдан (Гтс) (инфратовушлар) 20000 Гертс (ултратовушлар) гача бўлган тўлқинларни қабул қилади. Бу товушлар паст ёки баланд бўлса инсон қабул қилмайди. Инсон учун одатдаги нормал товушлар 50-2000 Гтс ҳисобланади. Бундан паст бўлса паст товушлар, баланд бўлса шовқинли товушлар ҳисобланади. Масалан, телевизорнинг 70 ДБ товуши кучли товуш ҳисобланади; отбойнй молоток (болға) нинг 120 ДБ товуши жуда кучли; агар шовқин 130 ДБ га етса оғриқ берувчи шовқин ҳисобланади. Ундан ҳам баланди эса эшитиш органларини ишдан чиқаради. Агар товуш 180 ДБ етса метални емира бошлайди, 190 ДБ бўлса металл конструктсияларидаги заклёпкалар учиб кета бошлайди. Бошқа кузатишлар натижасига кўра меъёридан ошиқ (78-85 ДБ) шов Бу манбаларга шаҳарлардаги теле ва радио узатиш қурилмалари, электротранспорт линиялари, электроузатиш линиялари, саноат токи частоталари ва бошқалар киради. энг кучли электромагнит кучланишлар юқори кучланишли симлар утган жойларда бўлади. Масалан, ЛЕП 330 Кв да кучланиш 5000 в/м гача, ЛЕП 500 Кв да 8000 в/м, ЛЕП 750 Кв да эса 1100 в/м гача етади. Шу билан бир қаторда электромагнит т ў лқинлар ерга яхши ютилади. Масалан, линиядан 50-100 м га узоқлашилса кучланиш майдони ҳар бир метрга 100 мартагача камаяди. Бу масофада экранлашган эффектни ҳар бир дарахт, бута, уй, ер ва бошқалар бериши мумкин. э лектромагнит майдон таъсири тўлқиннинг тебраниш частотасига боғлиқ бўлади. Частотани ошириш билан, яъни тўлқин узунлигини камайтириш инсонга салбий таъсирлар кўпайди демакдир. Ёки бошқача, тўлқи уйларнинг панелларини махсус товуш юткич воситалар билан қуриш, автомобилларга махсус товуш юткич (глушител) лар ўрнатиш, товуш чиқариб ишлайдиган механизмларни товуш чиқармайдиган механизмлар билан алмаштириш ва шунга ўхшаш кўпгини ишлар амалга оширилади. Шовқинга қарши курашнинг асосий усули қўшни хонадаги шовқин даражасини пасайтирадиган ва товуш ўтказмайдиган ускуналар ўрнатишдир. Девор ва пардеворларнинг товуш ўтказмаслик хоссасини ошириш ёки уларнинг оғирлигини камайтириш учун оралиғида ҳаво тирқиши бўлган ҳар хил тўсиқларни қўллаш тавсия этилади. Зичловчи ашёлар сифатида юмшоқ резиналар, тошпахта (асбест) чилвирдан, битум шимдирилган материаллардан, рубероиддан фойдаланиш мумкин. Шовқинни сусайтириш учун товушни яхши ютадиган ва бу билан товуш тўлқинлари жадаллигини пасайтирадиган т пасайтиради. Товуш сояси юзага келиши натижасида экран ортида шовқин пасаяди. Бу соя товуш тўлқини узунлигининг экраннинг кундаланг улчамига нисбатига боғлиқ. Агар техник усуллар билан шовқиннинг санитария меъёрига қадар пасайтириб бўлмаса, у ҳолда шовқиндан якка тартибда ҳимоялаш воситаларидан фойдаланиш тавсия этилади. Бундай воситаларга қулоқ тикмалари, қулоқ қопқоқлар, шлёмлар киради. Қулоқ тикмалар жуда ингичка толадан қилинган, баъзан мум ва парафин аралашмаси шимдирилган, қулоққа тиқиб қўйиладиган пахта ёки дока бўлагидир. Конус шаклидаги қаттиқ (ебонит, резина) тикмалар ҳам бўлади (шовқинни 5-20 ДБ га пасайтиради). Товуш қуввати 120 ДБ дан юқори бўлган шовқиндан ҳимояланиш учун шлёмлардан фойдаланилади. электромагнит майдон таъсиридан ҳимояланишда ҳам махсус ҳимоя зонаси мавжуд бўл касаллигига олиб келади. Инсон организмига таъсир кўрсатиш тарзига кўра титрашлар маҳаллий ва умумий бўлади. Титрашдан ҳимояланиш учун амортизаторлар ва якка тартибда ҳимоялаш воситалар сифатида қўлқоп ҳамда поябзал қўлланилади. Амартизаторлар сифатида кигиз, резина, пўлат пружинали титров камайтиргичлар ваш у кабилардан фойдаланилади. Биноларнинг таркибий қисмларига моторлар, машиналарнинг титрашини камайтириш мақсадида пойдеворларининг остига резиналардан, поливинил смолалардан тайёрланган, шиша тола билан кучайтирилган қистирмалар қўйилади. Титрайдиган машина ва асбоблар билан ишлайдиган ишчиларни хизмат вақтидан ташқари ишлатиш ман этилади. 16 ёшга тўлмаган ёшлар, хомиладор аёллар, ошқозони оғрийдиган ва қон босими бор кишиларга бундай ускуналарда ишлаш ман этилади. Ултратовуш муҳит 11 Саноат корхоналарида машина ва механизмларнинг ҳаракат натижасида ҳар хил титрашлар вужудга келади. Бу титрашглар баъзи участкаларда битта ва баъзи участкаларда бир неча машина механизмларнинг ҳаракати таъсирида б ў либ, баъзан з ў райиши ва баъзан сусайиши кузатилади ва бу организмга салбий таъсир к ў рсатиши билан тавсифланади. Титраш ҳосил қилувчи машиналар орасида транспорт воситалари, катта ҳажмдаги қ ў з ға лмас агрегатлар, қ ў лда ишлатиладиган машина ва механизмлар мавжуд. Техника тараққиёти натижасида замонавий механика-машинасозлик корхоналарида турли туман жиҳозларнинг кириб келиши, шунингдек бу машиналарнинг унумдорлигини оширишга талабнинг кучайганлиги, машиналарнингиложи борича кам материал сарфлаб, қ ў л билан бажариладиган вазифаларни механизмлар зиммасига юклаш натижалари ишлатиладиган силлиқловчи машиналар, дастгоҳларнинг силлиқловчи ва қирқувчи қисмларидан келиб чиқадиган титрашлар мисол б ў ла олади. Шовқиндан сақланиш. Ҳозирги замон техника тараққиёти даврида саноат корхоналарида шовқинга қарши кураш масалалари муҳим масалалар қаторига киради. Бу масала асосан машинасозлик саноатида транспорт воситаларини ишлатишда ва эенергетика саноатида жуда жиддий масала б ў либ турибди. Шовқиннинг оқибатлари маълум. У биринчи навбатда ишлаб- чиқаришда меҳнат қилаётган кишиларни маънавий толиқтиради, шовқин чиқарувчи машиналарни ишлатаётган ишчилар ва ишлаб чиқариш жараёнини бошқараётган операторлар ишига халал бериб, уларни ҳар хил ҳатоликларга йул қуйишларига олиб келади. Бу эса уз навбатида ишлаб- чиқариш жароҳатланишлари келиб чиқишининг асосий манбаи ҳисобланад Хулоса Мен бу битирув малакавий ишимда хозирги кунда металлургия саноатида кенг қўлланилиб келаётган қаршилик электр печлари устида иш олиб бордим . Биринчи навбатда қаршилик электр печларининг конструктив тузилишини,турларини ва ишлатилиш сохалари билан яқиндан танишдим. Бундан ташқари бу қаршилик электр печига унинг вақт бирлиги ичида қанча электр энергия сарфини хисоблайдиган қурилма қўшимча қилдим. Ушбу қурилмани яратишда қуйидаги асбоблардан вақтни хисоблаш учун секундамер, вақт бирлиги ичида ўтаётган токни кўришда амперметр ва волтметрлардан фойдаландим. Ушбу қурилмани ишлаши қуйидаи схема билан тушунтириш мумкин . 65 Биринчи навбатда қурилмани электр тармоғига улаймиз, FA автоматни қўшамиз , агар тармоқда кучланиш бор бўлса лампа ёнади, шундан сўнг Пуск – ишга тушириш кнопкасини босамиз шунда КМ калитлар уланиб қурилма ишга тушиб , амперметр ва волтметрлар кўрсатгичи печдаги энергия сарфини кўрсатади. Керакли натижалар олингандан сўнг Стоп кнопкасини босиб КМ калитларни ажратамиз шунда қурилмамиз ишлашдан тўхтайди. Мен бу қурилмани яратиб қаршилик электр печидаги токнинг кўрсатгичларидаги фарқни аниқладим . Бунда печ салт ҳолатда ишлаганда кам ток сарфланиши маълум бўлди , аксинча юклама билан ишлаганида маълум миқдорда салт ҳолатдаги режимдан кўпроқ ток сарф бўлганлигини аниқладим . Бу қурилманинг афзаллиги талабалар лаборатория ўтказиш пайтида натижаларни олишда қийинчиликка 66 учрамаслигини таъминлаб беради . Бу қурилманинг устунлик жиҳати кўрсатиш асбобларининг бир жойда жойлашганлигидадир . Фойдаланилган адабиётлар рўйхати. 1.Свенчанский А.Д. Промўшленнўе электрические печи. М.Энергия. 1982г. 2.Альтгаузен А.П. Электротермическое оборудование. М.Энергия 1980г. 3.Блинов А.С.и другие. Энрегосберегающие электротехнологии.С-П.2000г. 4.Хошимов О.О. Пулатов А.О. Электр печлари. Маъруза матнлари. Тошкент. ТДТУ.1999й. 5.Свенчанский А.Д – Электрические печи сопротивления. М-Л. Госэнерго 1958г. 6.Некрасова Н.М и др. – Электрические пром. печи.М-Л. 1961г. 67 7.Кацевич Л.С – Расчет и конструктирование электрических печей. М-Л. 1960г. 8.Электрические пром. печи для нагрева и термической обработки. Термины и определения ГОСТ 16382-70. 9. Электротехнология асослари. Маъруза матнлари.Имомназаров А.Т.ТДТУ, 2010й. 10. Саноат корхоналарини электр жихозлари. Ўқув қўлланма.Т.2004й. 11.Жалилов М.Х. Электротехнологик технологик курилмалари.Тошкент,1990. 12. Хошимов О.О. ЭМТда энерготежамкорлик. Маъруза матнлари. ТДТУ,2008й. 13 . Ziyonet.uz , google.com. 68
Купить
  • Похожие документы

  • Turar joy va jamoat binolarining elektr yuklamalarini, yoritish yuklamasini hisoblash
  • Biomassa energiyasidan foydalanish va ular asosidagi energetik qurilmalar texnologiyasini rivojlantirish
  • Yo‘l harakati qoidalari test savollari to‘plami
  • Avtotest savollariga to'liq javoblar
  • Faxriy yorliq

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha