Электр ускуналарга бошкариш ва ҳимоя воситаларни танлаш. Электр ускуналарнинг ишончлилигини ошириш - Энергетика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	423.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	01 Июль 2021
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Энергетика

Электр ускуналарга бошкариш ва ҳимоя воситаларни танлаш. Электр ускуналарнинг ишончлилигини ошириш

Купить

МАВЗУ: Электр ускуналарга бошкариш ва ҳимоя воситаларни танлаш. Электр ускуналарнинг ишончлилигини ошириш

Вақти 2 соат Талабалар сони 40 та Ўқув машғулотининг шакли ва тури Ахборотли маъруза, муаммоли маъруза. Амалий машғулот режаси Ўқув машғулотининг тузилиши 1. Электр ускуналарни эксплуатация шароитлари бўйича танлаш. 2 . Электр ускуналарни юкланиши бўйича танлаш. Ўқув машғулотининг мақсади. Сув хўжалигида электр ускунала эксплуатациясининг асосий тушунчалари. 3 . Электр ускуналарнинг ишончлилигини ошириш. Бакалаврнинг энергетика тизимидаги ўрни ва вазифалари Педагогик вазифалар: Ўқув фаолиятининг натижалари: Таълим усули Маъруза , аклий хужум Таълим шакли Жамоавий, гуруҳларда ишлиш Таълим воситалари Махсус техника воситаси билан жиҳозланган ўқув хоналар Таълим бериш шароити Амалий машғулот матни.Махсус техника билан жихозланган гуруҳли ишлашга мўлжалланган хоналар. Мониторнинг ва баҳолаш.

Иш босқичлари ва мазмуни Фаолият Таълим берувчи Таълим олувчи 1.босқич тайёргарлик Маъруза мавзуси, унинг мақсади, вазифа ва натижаларини шакллантиради. Адабиётлар рўйхати тузади. Талабаларга маъруза матнини тайёрлайди. Маърузани ўтказишни режалаштиради.Барча талабаларни иштирокини таъминлайди. Хулосалар ва баҳолаш мезонларини тайёрлайди. 2.босқич Кириш 10 мин Маъруза мавзусини ва режасини эълон қилади. Ўзининг мулоҳазаларини айтиб таълим олувчиларфикрини олади. Талабаларни жалб қилувчи бир неча саволлар беради. Танишадилар ёзиб оладилар,саволлар беради. 3.босқич Асосий қисм 60 мин Маъруза матнини баён қилади. Талабаларни фаоллигини оширади. Ақлий хужум билан талабалардан муаммолар бўйича “фикрлариниолади.”,“Қандай қилиб”, “Нима учун,қачон қаерда” деган саволлар билан мурожат қилиб жавоб

РЕЖА: 1. Электр ускуналарни эксплуатация шароитлари бўйича танлаш. 3 . Электр ускуналарнинг ишончлилигини ошириш.2 . Электр ускуналарни юкланиши бўйича танлаш.

Кириш Мустақил Республикамиз халқ хўжалиги тармоқларининг, шу жумладан қишлоқ ва сув хўжалиги тармоқларининг ривожланиш даражасини улардаги ишлаб чиқариш жараёнларда қанчалик даражада электр энергияси қўлланилаётганлиги билан баҳолаш мумкин. Қишлоқ ва сув хўжалиги корхоналарида, фермер хўжаликларида тобора кўпроқ электрлаштирилган жиҳозлар ва ускуналар ишлатилмоқда. Электр ускуналар миқдори ортиб бормоқда. Республикамиз аграр соҳасида ҳозирда йирик ва майда насос станциялар агрегатлари, чорвачилик ва паррандачилик технологик машиналар қаторлари, қишлоқ хўжалик маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш объектларининг электр ускуналари ишлаб турибди. Уларда юқори технологик, компьютер техникаси билан жиҳозланган, замонавий назорат ўлчов асбоблари ва автоматлаштириш воситалари билан бошқарилувчи

* ЭЛЕКТР УСКУНАЛАРГА ҲИМОЯ ВОСИТАЛАРИНИ ТАНЛАШ. Қишлоқ ва сув хўжалигидаги электр юритмалар эксплуатациясида турли аварияли ҳолатлар юзага келади; жумладан технологик ортиқча юкланиш, тўлиқсиз фазада қолиши ва фазалар носиметрияси, роторни сиқилиб қолиши, совитиш шароитини ёмонлашуви, изоляциясининг намланиши ва бошқалар. Бу авария ҳолатларда электр ускуналар (мотор) ишдан чиқмаслиги учун у ишончли ҳимоя қилиниши ва тармоқдан ўз вақтида ажратилиши зарур. Электр моторларнинг технологик ортиқча юкланиши деб технологик машиналарнинг қаршилик моменти ёки тезлиги ўзгариши оқибатида моторларда ортиқча ток бўлишига айтилади. Бу ҳолда моторлар қизиб ишлайди, изоляцияси ортиқча қизишдан эскиради, ўзининг изоляцияловчи хусусиятларини йўқотади, эластиклиги кетади, секин аста емирилади ва яроқсиз ҳолг

Ҳимоя воситаларига қўйиладиган асосий талаб шундан иборатки, улар электр моторни турли нонормал ва авария режимларида қизишига йўл қўймасликлари, тармоқни ўз вақтида ажратишлари лозим. Ҳимоя воситаси моторни ортиқча юкланишида унинг қувватидан тўлароқ фойдаланиш имкониятини бериши, яъни руҳсат берилган ҳароратга яқин ҳароратда ишга тушиши зарур. Қисқа муддатли ортиқча юкланиш режимларида эса мотор ишончли ишлаб туриши лозим. Шу билан бирга ҳимоя воситалари ўта юқори юкланишларда моторни тармоғдан ўз вақтида, тез ажратиши ва тез совиб яна қайта ишга туширилишига тайёр бўлиб туриши лозим. Улар қишлоқ ва сув хўжалиги шароитларида ишончли ишлаб туришлари, фойдаланишга қулай бўлишлари, турли режимларда универсал бўлишлари мақсадга мувофиқ бўлади.

Бизга ҳимоя воситаларининг кўплаб турлари маълум. Улар вазифасига кўра уч гуруҳга бўлинади. Махсус ҳимоя воситалари, маълум бир кўрсаткич бўйича ишга тушади, бирор хил авария режимидан ҳимоя қилади.Бу курилмаларга ЕЛ – 8, ЕЛ-10, Е – 511, РОФ, РНФ киради, улар тўлиқсиз фазада ёки фазалар носимметриясидан ҳимоя қилади. Сақловчи муфталар – роторни тўхтаб қолишидан ҳимоя қилади. ЗОУП, РУД – изоляция қаршилиги меъёрдан пасайиб кетганда тармоғни ажратади. Универсал воситалар бир неча авария режимларидан ҳимоя қилади. Бунда моторнинг бирор бир катталиги, масалан ток бўйича назорат қилиниши мумкин. бу гуруҳ воситаларига РТТ, РТЛ, ТРН, ТРА – иссиқлик релелари, УВТЗ, ФУЗ ва бошқа қизишдан ҳимоя воситалари. Учинчи гуруҳ ҳимоя воситаларига комплекс ҳимоя воситалари киради, улар барча авария режимларид

Ҳимоя воситаларини техник кўрсаткичлар бўйича танлаш. Ҳимоя воситасини танлаш учун авария режим структурасини аниқлаш керак. Авария режимидаги энг муҳим кўрсаткични белгилаб олиб, конкрет электр куч қурилмасининг катталиклари ва қийматлари бўйича ҳимоя воситасининг ишга тушиш ҳолати (уставка) аниқланилади. Изланишлар натижасида ҳар бир химоя воситасининг самарали фойдаланиш оралиқлари белгиланган. Нисбатан доимий, кам ўзгарувчи юкламали электр моторларда иссиқлик релеси тавсия қилинади. Доимий юкланишли моторлар учун фаза ўзгаришларига сезгир ҳимоя воситалари ўрнатилади (насос, вентиляторлар учун) (8.5-жадвал). Тез ўзгарувчи юкламали, чангли бинолардаги моторлар учун (дон эзгич – майдалагич, арралар) ёки тез – тез қайта ишга тушиб турувчи моторлар учун (дозаторлар) мотор чўлғамларига ўрнат

Агросаноат мажмуасида турли технологик машиналар электр юритмалари учун қуйидаги ҳимоя воситалари тавсия этиладиТ.р. Корхона, об ъект номи Иш машинас ининг номлан иши Электр мотор қуввати Р, кВт Тавсия этилад иган ҳимоя вос итаси 1 Чорвачилик фермаларда Озу қа тар қатиш ва гўнг тозалаш транспортёрл ари Р < 1,1 Р > 1,1 РТЛ, РТТ ФУЗ -М, УВТЗ -1М Минорасиз сув насосл ари Р < 1,1 Р > 1,1 РТЛ, РТТ ФУЗ -М Минорали сув насослари Р > 11 Р < 11 РТЛ, ТРН, РТТ ФУЗ -М Вентилятор, электрокал орифер Р < 4 4 < Р < 11 Р > 11 РТЛ, ТРН, РТТ РТЛ, РТТ ФУЗ -М Вакуум н асоси ҳар қандай РТЛ, РТТ, ФУЗ -М 2 Озу қа цехи, очи қ майдо нлар Транспортёр Р < 1,1 Р > 1,1 РТЛ, РТТ, ФУЗ -М УВТЗ -1М Озу қа майдал агич, эзгич, ар алаштиргич ҳар қандай УВТЗ -1М 3 Па рник, исси қхона Насос Р < 1,1 Р > 1,1 РТЛ, РТТ ФУЗ -М Тупро

* Электр ускуналарнинг иш режимларини оптималлаштириш Электр ускуналарнинг иш самарадорлиги бажарилган бирлик иш миқдорига боғлиқ бўлиб, турли факторлар билан аниқланади. Айниқса истеъмолчилар қуввати муҳим рол ўйнайди. Қишлоқ ва сув хўжалигида кўплаб автоматлаштирилган электр юритмаларни қўлланилиши электр юкламаларни тўғри танланишини талаб қилади. қишлоқ ва сув хўжалигидаги электр юритмаларнинг самарадорлик мезонлари ва уларнинг юкланиши орасидаги боғлиқлик мураккаб, ночизиқли ҳарактерга эга. Паст юкланишларда оширилган қувватли электр мотор қабул қилинганда электр юритма паст энергетик кўрсаткичларга эга бўлади. Юкланишнинг оширилиши электр юритмаларни энергетик кўрсаткичларини оширади, лекин бунда электр мотор қизиб ишлайди, унинг ишончлилиги пасаяди. Фақат оптимал юкланишдагина элект

Юқоридаги ифода масалани электр таъминот тизимидаги исрофларни ҳисобга олмай аниқланган. Реал фактор, шароитларни ҳисобга олиб электр моторларни юкланиш режимларини оптималлаштиришда фақат моторни эмас, бутун « М – Э – Т – Х »системани таҳлил қилиш зарур, бу ерда М – манбаа Э – энергетик қурилма Т – технологик объект Х – электротехник хизмат. Электр моторни барча кўрсаткитчларини ҳисобга олган ҳолда юкланиш коэффициенти қуйидагича аниқланади: (8.6) бу ерда С = 1,1…1,2 – Электр таъминот тизими ҳисобига қўшимча исрофларни ҳисобга олувчи коэффициент. – реактив қувват эквиваленти, электр моторнинг реактив қуввати ҳисобига тармоқда юзага келган актив қувват йўқотилиши - салт ишлаш ва қисқа туташув реактив қувватлари, (нисбий катталиклар).

Электр моторда магнитланиш реактив қуввати доим унинг қисқа туташув реактив қувватидан (сочилиш қувват) катта бўлади, яъни манбаа – энергия истеъмолчи – технологик объект – хизмат кўрсатиш тизими системасида қувват исрофи бўйича оптимал юкланиш двигателнинг фойдали иш коэффициенти бўйича белгиланган оптимал юкланишидан доим катта бўлиб қолади. Турли хил мезонлар бўйича оптимал юкланиш турлича бўлиб қолади ва эксплуатация шароитларини комплекс ўрганилганда ва реал факторларни ҳисобга олинганда оптималлаштириш натижаларига аниқликлар киритилиши мумкин. Шу билан биргаликда асинхрон моторларнинг энергетик кўрсаткичлари юкланиш режимлари ўзгарганда турғун бўлиб қолишини айтиб ўтиш лозим. Юкланишнинг оптимумдан ±30%га огиши мотордаги қувват исрофини 7%гача ошишига олиб келади. Фақат юкламанинг 4

* Электр ускуналарни эксплуатация шароитлари бўйича танлаш Электр ускуналарнинг фойдаланиш шароитлари. Электр ускуналарнинг фойдаланиш шароитлари унинг сутка ва йил давомида юкланиши, ишга юритиш ва ишлатиш режимлари, иш машиналарининг электр ускуналар ишончлигига бўлган талаблари билан аниқланади. Қишлоқ ва сув хўжалиги ишлаб чиқариши мавсумийлиги билан ажралиб туради. Бу эса уларнинг йил давомида фойдаланиш вақтини 500-1000 соат бўлишини аниқлайди . Бу ҳолатлар электр ускуналарнинг эксплуатация кўрсаткичларини пасайишига олиб келади. Айниқса чорвачилик фермаларида электр ускуналар тўхтаб турганда агресив муҳит таъсирида узоқ вақт бўладилар, ҳаводан намликни изоляциясига шимдириб ишончлилигини пасайтиради ёки бошқа нохуш оқибатларга олиб келади. Буларни олдини олиш учун, агар электр ускун

Қишлоқвасувхўжалигидазамонавийтехнологиктизимларнингқўлланилишиэлектрускуналаришончлилигигат алабларниоширилишигаолибкелади, 35 – 40% электрмоторлармасъултехнологикжараёнлардаишлабтурибдивауларнинг 1 – 2 соатгатўхтабқолишикаттаиқтисодийзараркўрилишигаолибкелади. Буэсаэлектрускуналарнингэксплуатационишончлилигиниошириштадбирларигасарфланганҳаражатларниўринли эканлигиникўрсатади. Электр ускуналарнингфойдаланишшароитларинингмуҳимқисмиатрофмуҳитшароитларидир. Қишлоқвасувхўжалигиоғиратрофмуҳитшароитибиланажралибтуради; буюқоринамлик, кимёвий актив моддалар, чангватехнологикифлосланишларваҳоказо. Ташки муҳитомиллариклиматик, биологиква механик таъсирларкомплексиданиборатбўлади. Юқоринамликтаъсиридаэлектрускуналардаги изоляция қатлами тез эскиради, ўзинихусусиятларинийўқотиб, электрускунанингишда

Электр таъминоти шароитлари. Саноатдаги истеъмолчилардан фарқ қилиб, қишлоқ ва сув хўжалиги истеъмолчилари турли қувватли, юкланишда, бир ва уч фазали бўлади ва хаво электр узатиш тармоқлари оркали таъминланади. Электр таъминот тизимида қувват исрофи миқдорини солиштириб кўрамиз (8.7) – қисқа туташув ва салт ишлаш электр қувват йўқолишлари, Вт – 8760 с 1 йил вақтда қувват йўқолишларида келтирилган ҳаражатлар. Бу ерда: (8.8) Юклама ҳисобий юкланишдан ошганда иккала трансформаторни улаш, кам бўлганда эса бир трансформаторда ишлаш мақсадга мувофиқ бўлади. Кучланиши 35/10кВ номинал қуввати 1-6,3 МВА, тўла қувватлар нисбати ўртача бўлганда чегаравий юкланиш миқдори бўлади. Бу ерда яна реактив қувватни узатиш учун исроф бўлаётган актив қувватни ҳисобга олиш зарур. Бунинг учун энг самарали трансф

Юклама ўзгарганда, бир хил қувватли қўшимча трансформаторни улаш шарти қуйидагича аниқланилади: n та параллел ишлаб турган трансформаторларда юклама ортганда қўшимча трансформаторни улаш шарти, агар жами қувват қуйидагича бўлса: (8.10) юклама камайганда бирор трансформаторни ажратиш шарти: (8.11) Реактив қувватлар қуйидагича аниқланади: (8.12) бу ерда – салт ишлаш токи ва қисқа туташув кучланиши, %. Турли қувватли трансформаторларни улаш – ажратиш шартлари график усулда аниқланилади (8.3-расм). Графикда кам, ўрта ва йирик қувватли трансформаторларни алоҳида (1,2) ва паралел ишлаганда (3) келтирилган қувватнинг юкламага боғлиқлиги кўрсатилган. Чизиқларни кесишган жойлари самарали режимларни кўрсатади. I – бўлимда кам қувватли, II – йирик қувватли трансформаторни уланиш, III – икала трансф

8.3-расм. Куч трансформаторларнинг алоҳида (1,2) ва параллел (3) ишлаганида улардаги қувват исрофи.

* Электр ускуналарни юкланиши бўйича танлаш Кўпчилик электр ускуналар нотекис юкланиш билан ишлаб туради. Масалан қишлоқ ва сув хўжалигидаги 30% электр юритмалар ўзгарувчан юкламага, 20% эса тез ўзгарувчи юкламага эга. Қишлоқ трансформатор пунктларида юкламанинг ўртача қийматидан оғиши ±50% гача ташкил қилади. Уларда юклама сутка давомида ва йил бўйича ўзгариб туради. Бундай шароитда трансформаторлар қувватидан тўлароқ фойдаланиш учун уларни ортиқча юкланиш имкониятлари ўрганиб чиқилиб, маълум даражада ва маълум бир муддатларга ортиқча юклаб ишлатилади. Ортиқча юкланиш даражаси деб электр ускунанинг хизмат муддати қисқармаган ҳолда қисқа муддатга маълум бир даражагача ортиқча юкланиб ишлай оладиган микдорига тушунилади. Ортиқча юкланиш даражаси маълум бир муҳит шароитига (ҳароратга) ва маъ

Электр ускунанинг ортиқча юкланишида ҳароратининг ортиши унинг қизиш доимийсига боғлиқ бўлади ва охир оқибатда ортиқча юкланиш даражасини белгилайди. Қишлоқ ва сув хўжалигида ишлаб турган асинхрон моторларнинг қизиш доимийси унча катта бўлмайди. (20 мин) ва ортиқча юкланишга чидамлилиги паст бўлади. Сувда чўкиб ишловчи моторлар ортиқча юкланишга чидамли бўлади, уларда қизиш доимийси юқори бўлади. Бу уларни ростлашда ҳисобга олинади. Куч трансформаторларида қизиш вақти доимийси бир неча соат бўлади ва тез – тез ортиқча (қизиб) юкланиб ишлай олади. 3.4–расмда куч трансформаторларини ортиқча юкланишини аниқловчи графиклар келтирилган. 1 – 1 соат, 2 – 2 с., 3 – 4 с., 4 – 6 с., 5 – 8 с., 6 – 24 с., ортиқча юкланишда трансформаторларни ортиқча юкланиши. Абцисса ўқида коэффициент миқдори қўйилган

8.4-расм. Турли хил зўриқиш муддатларида трансформаторларни ортиқча юкланиш эгри чизиқлари. 1-1соат; 2-2соат; 3-4соат; 4-6соат; 5-8соат; 6-24соат. Авария режимларда электр энергия таъминотида узлуксизликни таъминлаш учун куч трансформаторини ортиқча юкланиш даражаси 8.6-жадвалда келтирилган.

8.6-жадвал 6-10/0,4 кВ трансформатор подстанцияларида руҳсат этилган аварияли ортиқча юкланиш коэффициентлариТ.р. Юклама тури Мавсум ўртача ҳарорат, оС Аварияли ортиқча юклама ўртача коэффициенти Ҳарорат градиенти 1 2 3 4 5 1 Коммунал -маиший қиш ( – 10) 1,79 0,78 2 Ишлаб чиқариш истеъ - молчилари уланган қиш ( – 10) 1,74 0,77 3 Аралаш қиш ( – 10) 1,68 0,73 4 Товуқ фермаси қиш ( – 10) 1,61 0,76 5 Сут товар фермаси қиш ( – 10) 1,63 0,68 6 Чўчқа боқиш фермаси қиш ( – 10) 1,55 0,55 7 Иссиқхона Баҳорги (5) 1,40 1,00 8 Дон пункти Ёзги (30) 1,36 1,00

* Электр ускуналарни резервлаш Электр ускуналарини резервлаш. Қишлоқ ва сув хўжалигини электрлаштириш янги прогрессив структуравий ўзгаришларга олиб келади. Янги техниканинг имкониятлари улар элементларининг юқори ишончлилигида намоён бўлади, энг аввало электр ускуналарда, чунки улар ишдан чиқса технологик жараён самарадорлигини сақлаган ҳолда ўрнига бошқаси билан алмаштириш қийин масала бўлиб қолади. Қишлоқ ва сув хўжалиги шароитида машинанинг тўхтаб қолиш фақтидан кўра унинг тўхтаб туриш муддати муҳимроқ ўрин тутади. Яъни технологик машиналарни тўхтаб туриш муддатлари меёридан ортиб кетса, маҳсулот сифати бузилади, кўплаб ўсимлик ёки чорва моли ҳалок бўлади. Оқибатда катта иқтисодий зарар кўрилади. Электр ускуналарини ишдан чиқишида технологик тўхтаб колишларни олдини олиш тўхтаб туриш м

3.7-жадвал Хўжаликдаги электр ускуналарнинг резерв фонди меъёрлари № Электр ускуна типи Бир хил тип ўлчами. эл ускуна сони Резерв меъё рлари Экспл -даги эл.ускуналардан % микдори. Мин и мал сони 1 3 фазали электр м отор 20 тагача 21 -50 51 -100 >100 14(1 қат) 10 (2 қат) 10 8 6 4 4 2,5 1 1 2 3 2 Магнит юриткич <20 21 -200 >200 10 6 4 0 1 3 3 Автомат ажраткич <20 21 -200 >200 10 5 3 0 1 2 4 Рубилник, ўлагичлар паке тниклар <20 21 -100 >100 10 4 3 0 1 2 5 Бош қариш тугмалар <100 >100 5 3 1 2 6 Контакторлар <20 >20 10 6 1 1

* Электр ускуналарнинг ишончлилигини ошириш Электр моторларини ишдан чиқишига қишлоқ ва сув хўжалиги шароитида асосий сабаблар қуйидагилар бўлиши мумкин. Оғир атроф муҳит шароити, конструктив ишланганлигининг атроф муҳит шароитига тўғри келмаслиги, турли аварияли режимлардан ҳимоя қилинмаганлиги ёки ҳимоя воситасининг мос эмаслиги, эксплутация даражасининг пастлиги ва бошқалар. Оғир атроф муҳит шароитида электр моторлар ишончли ишлайдиган, ҳимояланган конструкцияга эга қилиб ишланмоқда, эски моторлар таъмир пайтида модернизацияланмоқда, электр моторларни агрессив муҳитдан бошқа жойга олиб ўрнатилади ёки улар алоҳида шкафга ўрнатилиб микроиқлим ҳосил қилинади. Ҳозирда заводда тайёрлашда электр моторлар қишлоқ ва сув хўжалиги учун махсус тайёрланмоқда ва ўзини қишлоқ хўжалиги шароитида яхши

4АМ серияли моденизация қилинган моторлар юқорироқ ишончли ишланганлиги билан фарқланади. Яна интернационал ишланган АИ серияли қилиб асинхрон моторлар қищлоқ ва сув хўжалигида қўллаб фойдаланилмоқда, улар янада юқори ишончлилик кўрсаткичларга эга. Демак ҳозирда оғир шароитларда ишончли ишлай оладиган универсал моторлар чиқарилмоқда, улар зах нам, ўта нам кимёвий актив моддали фермаларда, юқори чангли биноларда (чанг миқдори – 240 г/м 3 , намлик 80 – 100%, амиак 2-140 мг/м 3 ) ишончли ишлаб турибди. Ҳозирда ишлаб турган А, АО, А2, АО2 ва бошқа эски сериядаги моторлар моделизация қилиниб капитал ва жорий таъмирларида уларнинг изолациясининг сифатини, ҳимояланиш даражасини оширилмоқда. Капитал таъмирлашда икки – уч бор изолацияловчининг лак билан шимдириш яхши натижалар беради. Моторни таъми

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР 1. Каримов И.А. Деҳқончилик тараққиёти – фарровонлик манбаи. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамаси йиғилишида сўзланган нутқ. 1994 йил 18 феврал.- Т.: Ўзбекистон, 1994.- 72 б. 2. Қишлоқ хўжалигидаги иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш дастури (1998-2000 йиллар).- Т.: Ўзбекистон, 1998.- 96 б. 3. Александров К.К., Кузьмина Е.Г. Электротехнические чертежи и схемы.- М.: Энергоатомиздат, 1990.- 288 с. 4. Голигин А.Ф., Ильяшенко Л.А. Саноат корхоналари электр жиҳозларининг тузилиши ва уларга хизмат кўрсатиш.- Т.: Ўқитувчи, 1990.- 216 б. 5. Гуревич Д.Ф., Цырин А.А. Таъмирные мастерские совхозов и колхозов: Справочник.- Л.: Агропромиздат.Ленингр. отд-ние, 1988.-336с. 6. Додобоев Ю., Хамидов М. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида меҳнат муҳофазаси.- Т.: Меҳнат, 1990.-

Купить