Endoplazmatik to‘r, ribosoma, Golji majmuasi. 9 - sinf - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	2.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	04 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Endoplazmatik to‘r, ribosoma, Golji majmuasi. 9 - sinf

Купить

3- §. Endoplazmatik to‘r, ribosoma, Golji majmuasi, lizosoma, mitoxondriya, hujayra markazi 9- sinf “Biologiya. Sitologiya va genetika asoslari” darsligi asosida. 2014

• Endoplazmatik to‘r murakkab membranalar tizimidan iborat bo‘lib, barcha eukariot hujayralarning sitoplazmasini qamrab olgan. Ular, ayniqsa, moddalar almashinuvi jadal tarzda borayotgan hujayralarda rivojlangan bo‘ladi. Endoplazmatik to‘rning hajmi hujayra umumiy hajminining o‘rtac ha 30 dan 50 % gacha qismini egallaydi. U ikki xil: silliq va donador bo‘ladi.

• Silliq endoplazmatik to‘rning asosiy vazifalaridan biri lipidlar va uglevodlarni sintez qilishdir. Silliq endoplazmatik to‘r ayniqsa, yog‘ bezlari (yog‘lar sintezi)da, jigar hujayralari (glikogen sintezi)da zaxira moddalar to‘plana digan hujayra (o‘simlik urug‘)larida ko‘p bo‘ladi.

• Donador endoplazmatik to‘rning muhim vazifasi oqsil sintezi va uni ta shish bo‘lib, buni ribosomalar bilan hamkorlikda amalga oshiradi. Ribosomalar endoplazmatik to‘rning zichlangan membrana qopchalarining ustki qismida dona-dona bo‘lib joylashgan

• Ribosomalar diametri 15,0— 35,0 nm bo‘lgan ikki ya’ni katta va kichik bo‘lakchalardan iborat yassi tanachalardan tashkil topgan. Ribosomalarda taxminan teng miqdorda oqsil va nuklein kislotalar mavjud. Ribosoma RNKsi yadrodagi DNK molekulasi yordamida hosil bo‘ladi. o‘sha joyda ribosomalar ham shakllanadi va yadrodan tashqariga chiqadi. Sitoplazmada ribosomalar erkin yoki endoplazmatik to‘rning tashqi yuzasiga birikkan holda joylashishi mumkin

• Golji majmuasi (apparati)ning asosiy qurilma elementi — silliq mem bra na bilan chegaralangan bo‘shliqlar (sisterna) tizimi, vakuolalar va kichik pufakchalarni paydo qiladi Endoplazmatik to‘r membranalarida hosil bo‘lgan oqsillar, polisaxaridlar, yog‘lar Golji majmuasiga tashiladi. U ning ichida bu birikmalar o‘zgarishga uchraydi va ajralishga tayyor shira sifatida o‘ralib, kerakli joylarga uzatiladi yoki hujayraning hayot faoliyati uchun foydalaniladi.

• Lizosomalar (yunoncha — “lizeo” — eritaman) uncha katta bo‘l magan yassi tanachalardir. Dia metri 0,4 mkm bo‘lib, bir qavat membrana bilan o‘ralgan. Ularning ichki qismi ozuqlarni parchalovchi fermentlar bilan to‘lgan. Bu fermentlar oqsillar, karbon suvlar, nuklein kislotalar, yog‘lar va boshqa moddalarni parcha lash xususiyatiga ega. Lizosomalar Golji majmuasi dan yoki to‘g‘ridan to‘g‘ri en doplaz matik to‘rdan hosil bo‘li shi mumkin.

• Mitoxondriya (yunoncha —“mitos” — ip va “xondro” — dona) bir va ko‘p hujayrali organizmlarning barcha eukariot hujayralarida mavjud. Mitoxondriyalarning hayvon va o‘simlik olamida bunday keng tarqalishi ularni hujayrada muhim ahamiyatga ega ekanligidan darak beradi. Mitoxondriyalar turli-tuman shakllarda: yumaloq, yassi, silindrsimon va hatto ipsimon ko‘rinishda ham uch raydi.

• Mitoxondriyalar tarkibida DNK molekulasining mavjudligi ularning bo‘linish yo‘li bilan tezda ko‘payishiga imkon yaratadi. Mitoxondriyalarda ikki qavat: tashqi va ichki membranalar mavjud. Tashqi membrana silliq , ichkisi esa burmali bo‘lib, kristalar deb ataladi. Kristalar membranasida juda ko‘p fermentlar joylashgan. Ular energiya almashinuvida ishtirok etadi . Mitoxondriyalarning asosiy vazifasi energiyaning universal manbai hisoblangan ATFni sintez qilishdir.

• Hujayra markazi , ikkita silindr shakldagi kichik tanachalardan tashkil topgan bo‘lib, bir biriga nisbatan to‘g‘ri burchak hosil qilib joylashadi va ular sentriola deb ataladi. To‘qqiz bog‘lamdan iborat sentriola devorlarining har biri uchta mikronaychani o‘z ichiga oladi. Sentriola sitoplazmaning o‘zidan o‘zi ko‘payadigan organoidi hisoblanadi.

• Sitoskelet. Eukariot hujayralarga xos bo‘lgan xususiyatlardan biri, ularning sitoplazmasida mikronaychalar va oqsil tolalaridan iborat bo‘lgan tayanch skelet tuzilmalarning mavjudligidir. Sitoskeletning elementlari yadro qobig‘i va tashqi sitoplazmatik membrana bilan zich birikkan bo‘lib, sitoplazmada murakkab bog‘lamlarni hosil qiladi.

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami