Fermentlar va kofermentlar funksiyasi - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	77.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Fermentlar va kofermentlar funksiyasi

Купить

Fermentlar va kofermentlar funksiyasi

Reja 1. Fermentlar haqida umumiy tushuncha 2. Kofermentlar haqida umumiy tushuncha 3. Ularning funksiyasi

Fermentlar (lotincha “fermentum” – achitqi; yunoncha “enzymos” – ichida hayot bor) – bu tirik organizmlarda sodir bo‘ladigan kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi oqsillar (proteinlar)dir. Ular biologik katalizatorlar deb ataladi .

Fermentlarning asosiy xususiyatlari:  Spesifiklik (xoslik): Har bir ferment faqat bitta yoki bir necha turdagi substrat (reaksiyaga kirishuvchi modda) bilan reaksiyaga kirishadi.  Katalitik aktivlik : Juda oz miqdorda ferment katta miqdordagi substratni parchalashi yoki o‘zgartirishi mumkin.  Reaksiyani tezlashtirish : Fermentlar reaksiyalarni million martagacha tezlashtiradi.  Issiqlik va pH sezuvchanligi : Har bir ferment ma’lum harorat (odatda 37 °C atrofida) va pH da eng yaxshi ishlaydi.  Tuzilishi : Ko‘pchilik fermentlar sof oqsildan iborat, ammo ba’zilarida koferment yoki prostetik guruh bo‘ladi (vitaminlar, metall ionlari kabi qo‘shimchalar).

Fermentlarning tarkibi: Fermentlar ikki qismdan iborat bo'lishi mumkin: Apoenzim – oqsilli qism Koferment yoki prostetik guruh – nooqsilli qism (masalan: NAD , FAD, vitaminlar)⁺ Agar bu ikki qism birlashsa, holoenzim hosil bo‘ladi – bu to‘liq faol ferment.

Fermentlarning ishlash mexanizmi: Fermentlar substrat bilan birikib, ferment- substrat kompleksi hosil qiladi. Bu kompleks kimyoviy reaksiyani tezlashtiradi va so‘ngra mahsulot ajralib chiqadi, ferment esa o‘z holatida qoladi. Model: &#55357;&#56593; Kalit va qulf modeli – ferment substratga aynan mos keladigan shaklda bo‘ladi.

EC raqami Sinf Vazifasi 1 Oksidoreduktazalar Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini katalizlaydi 2 Transferazalar Guruhlarni bir molekuladan boshqasiga o‘tkazadi 3 Gidrolazalar Suv yordamida bog‘larni parchalovchi fermentlar (gidroliz) 4 Liaazalar Molekulalarni ajratish yoki qo‘shish (suvsiz) 5 Izomerazalar Molekulalarning izomer shaklini o‘zgartiradi 6 Ligazalar Ikkita molekulani bog‘lab, ATP sarflaydiFermentlar Xalqaro Ferment Komissiyasi (EC – Enzyme Commission) tomonidan 6 asosiy sinfga ajratiladi:

Fermentlar: Hujayralarning sitoplazmasida Organoidlar (mitoxondriya, lizosoma, yadroviy qobiq) ichida Qon, ovqat hazm qilish suyuqliklarida (masalan, me’da shirasida) Bakteriyalarda va zamburug‘larda uchraydi 

Kofermentlar — bu organik moddalardir (odatda vitaminlar yoki vitaminlarning hosilalari), ular fermentlar bilan birgalikda ishlaydi va fermentlar faoliyatini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan kichik molekulyar yordamchi qismlardir. Kofermentlar kimyoviy reaktsiyalarni tezlashtiruvchi katalizatorlar sifatida ishlaydi.

Kofermentlarning roli va funksiyalari: 1. Kimyoviy guruhlarni tashish : Kofermentlar ko‘pincha substratlardan elektronlar yoki kimyoviy guruhlarni olib, ularni boshqa molekulalarga o‘tkazadi. Bu orqali ko‘p metabolik reaktsiyalar tezlashadi. Masalan, NAD⁺ (nikotinamid adenin dinukleotidi) va FAD (flavin adenin dinukleotidi) o‘zlarining oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarida elektronlarni tashishadi. 2. Fermentlarning faolligini oshirish : Kofermentlar ko‘pincha ferment bilan birikib, faollikni oshiradi. Bu esa reaksiyalarni tezlashtiradi. 3. Enzim-substrat kompleksining hosil bo‘lishini osonlashtirish : Kofermentlar va fermentlar substratlarni bir-biriga yaqinlashtirib, reaksiyani boshlashga yordam beradi. 4. Reaksiyalarni boshqarish : Ba'zi kofermentlar fermentlarning faolligini va me

Kofermentlarning metabolizmga ta’siri:Metabolik yo‘llar va kofermentlar: Glikoliz : NAD glikolizda pyruvatni o‘zgartiradi, bu esa ATP ishlab chiqarish ⁺ uchun zarur. Krebs sikli : FAD va NAD elektrolitlar tashish orqali ATP hosil qiladi. ⁺ Beta-oksideklenish : Koenzim A yog‘larni metabolizmga olib kiradi va ular Krebs siklida ishlatiladi. 2. Vitaminlar va kofermentlar: Kofermentlarning ko‘plari vitaminlardan hosil bo‘ladi . Masalan, NAD ⁺ niatsindan hosil bo‘ladi, FAD esa riboflavindan. 3. Kasalliklar va kofermentlar yetishmovchiligi: B vitaminlari (B1, B2, B3, B6, B12, va B9) kofermentlar sifatida ishlaydi, ularning yetishmovchiligi metabolik kasalliklarga olib keladi. Pellagra (B3 yetishmovchiligi) – NAD yetishmasligi. ⁺ Beriberi (B1 yetishmovchiligi) – TPP yetishmasligi. Megaloblastik a

Reaksiyalarni tezlashtirish (Kataliz)  Fermentlar : Fermentlar asosiy katalizatorlar bo‘lib, ular kimyoviy reaktsiyalarni tezlashtiradi . Bu, asosan, aktivlashish energiyasini kamaytirish orqali amalga oshiriladi.  Misol : Amilaza — kraxmalni tezda shakarga aylantiradi.  Kofermentlar : Kofermentlar fermentlarning faolligini oshiradi va reaktsiyalarning tezligini yuqori darajaga olib keladi. Ular kimyoviy guruhlarni tashish orqali reaksiyalarni samarali amalga oshiradi.  Misol : NAD⁺ va FAD elektronlarni tashiydi va oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarida ishtirok etadi.

Biologik jarayonlarni boshqarish  Fermentlar : Fermentlar metabolik yo‘llarni boshqaradi va organizmning hayotiy jarayonlarini to‘g‘ri yo‘nalishda davom ettiradi. Ular ko‘plab fiziologik jarayonlarda qatnashadi, jumladan energiya ishlab chiqarish (Krebs sikli, glikoliz), oqsil sintezi , hormonlar almashinuvi va boshqa ko‘plab jarayonlar.  Misol : Kinaza fermentlari ATPni fosfat bilan biriktirib, energiya almashinuvini boshqaradi.  Kofermentlar : Kofermentlar fermentlarning faoliyatini boshqaradi va reaktsiyalarni to‘g‘ri yo‘nalishda olib borishga yordam beradi. Ular kimyoviy guruhlarni tashish orqali bu jarayonlarning to‘g‘ri amalga oshishiga yordam beradi.  Misol : Biotin — karboksillash reaksiyalarida ishtirok etadi, bu orqali energiya ishlab chiqarish va metabolizmni boshqaradi.

Energiya ishlab chiqarish va almashinuvi  Fermentlar : Ko‘plab fermentlar energiya ishlab chiqarish yo‘llarida ishtirok etadi. ATP ishlab chiqarish jarayonlarida fermentlar markaziy rol o‘ynaydi.  Misol : ATP-sintaza — ATPni sintetik qiladi, bu esa hujayralarning energiya manbai bo‘ladi.  Kofermentlar : Kofermentlar energiya ishlab chiqarishda va almashinuvini qo‘llab-quvvatlaydi. Ko‘plab kofermentlar, ayniqsa koenzim A (CoA) , NADH , va FADH2 kabi molekulalar, Krebs sikli va elektron transport zanjirida energiya ishlab chiqarishda ishtirok etadi.  Misol : Koenzim A (CoA) — asetil guruhlarini Krebs sikliga kiritib, energiya ishlab chiqarishga yordam beradi.

Xulosa  Fermentlar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiradi , reaksiyalarni boshqaradi , va kimyoviy guruhlarni o‘zgartiradi .  Kofermentlar esa fermentlarga yordam beradi , kimyoviy guruhlarni tashiydi , va reaksiyalarning to‘g‘ri yo‘nalishda bo‘lishini ta’minlaydi .

Купить

Похожие документы
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami
Hujayra va to’qima fizologiyasi