G’ildirak va shinalar

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	942.1KB
Покупки	4
Дата загрузки	18 Август 2023
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Машиностроение

G’ildirak va shinalar

Купить

Из Вароқ Хужжат № Имзо сана Варо қ
Kirish
Respublikamiz mustaqillikka erishgan kundan boshlab birinchi
Prezidentimiz tashabbuslari bilan avtomobil sanoati rivojiga katta e’tibor
qaratmoqda. Jumladan, 1992-yil iyun oyida Janubiy Koreya tashrifi chog’ida
«DAEWOO» zavodi bilan tanishib, hamkorlikda Andijon viloyati Asaka shahrida
avtomobil zavodini qurish to’g’risida Memorandum imzolandi va shu tariqa
«UzDAEWOO» zavodiga asos solindi. 1996-yil 19-iyulda zavod ishga tushishi
bilan O’zbekiston dunyodagi o’z avtomobiliga ega bo’lgan 28-davlatga aylandi.
«UzDAEWOO» bu Markaziy Osiyodagi birinchi avtomobil ishlab
chiqaruvchi zavod hisoblanadi. Zavod jahon standartlari talablariga javob beruvchi
o’ta zamonaviy texnologiya bilan jihozlangan bo’lib, o’sha vaqtda umumiy
hisobda yiliga 200 000 dona avtomobil (o’rta sinfli «NEXIA» avtomobillari - 100
000 dona, «TICO» avtomobillari – 50 000 dona, «DAMAS» avtomobillari – 50
000 dona) ishlab chiqarish quvvatiga ega edi. Bu avtomobillarga ehtiyot qism va
materiallarning o’zimizda mahalliylashtirish dasturiga asosan ishlab chiqarish
joriy qilinmoqda. Tinimsiz izlanishlar natijasida «TICO» avtomobili o’rniga
«MATIZ», «SPARK», «DAMAS» avtomobilining kuchaytirilgan varianti,
«NEXIA» avtomobili o’rniga «NEXIA-2», «LACETTI» avtomobillari ishlab
chiqarilib, Respublikamiz va chet mamalakatlarda avtoishqibozlar e’tiborini
tortmoqda.
O’zbekiston avtomobil sanoatini yanada rivojlantirish maqsadida GM
korparatsiyasi bilan shartnoma tuzilib, zavod «GM-Uzbekiston»qo’shma
korxonasiga aylantirildi va quvvati yiliga 250 000 donaga oshirildi. Shu bilan bir
qatorda 1999-yil Samarqand shahrida O’zbekiston-Turkiya qo’shma korxonasi
«Sam-Koch-avto» zavodidan «OTOYO’L» markali kichik rusumdagi avtobuslar
va ixtisoslashtirilgan yuk avtomobillari ishlab chiqarilib, ekspluatatsiya qilindi.
Keyinchalik bu zavod negizida O’zbekiston-Yaponiya qo’shma korxonasi
«SamAvto» zavodi tashkil etilib, bu zavoddan ham «ISU ZU » markali kichik

Из Вароқ Хужжат № Имзо сана Варо қ
rusumdagi avtobuslar va ixtisoslashgan yuk avtomobillari ishlab chiqarilib,
ekspluatatsiya qilinmoqda. Shuningdek, Samarqandda yana bir O’zbekiston–
Germaniya qo’shma korxonasi «MAN» yuk avtomobillari ishlab chiqarishga
mo’ljallangan zavod o’z ishini boshlab yubordi.
Avtomobilning yuragi hisoblangan motor dunyoda sanoqli davlatlarda
ishlab chiqariladi. Shu bois, «GM-M
OTOR» zavodi qurilishi bilan O’zbekiston ham shu davlatlar qatoriga
qo’shildi. Zavodning hozirgi kundagi quvvati yiliga 225 000 dona motor ishlab
chiqarishga mo’ljallangan.
Mamalakatimizda avtomobil sanoatining rivojlanishiga juda katta e’tibor
qaratilmoqda, jumladan, Davlatimiz rahbari Islom Karimov Vazirlar
Mahkamasining 2011-yil 21-yanvarda bo’lib o’tgan majlisida olib borilayotgan
islohotlar ko’lamiga baho berib: « O’zbekistonda avtomobilsozlik Asakadan
boshlandi. Shu zavodni ochgan kunim – 1996-yil 19-iyulni O’zbekiston hayoti
uchun, tarixi uchun baxtli kun deb hisoblayman » degan edilar. Zero, ana shu
zavodda ishlab chiqarilayotgan sifatli va biri-biridan zamonaviy avtomobillar
xalqimizni bu sohada ham hech kimdan kam emasligini, aksincha, raqobat
borasida ko’plarni lol qoldirayotganligini ko’rsatadi. Istiqlol farzandi sanalmish
ushbu qo’shma korxonada 2000-yilda 30700 ta avtomobil ishlab chiqarilgan
bo’lsa, 2010-yil yakunida bu ko’rsatkich 217733 tani tashkil etdi. Ko’rinib
turibdiki, avtomobil ishlab chiqarish keyingi o’n yil oralig’ida 181033 donaga
yoki 7,1 martaga oshgan.
Ishlab chiqarilayotgan « MALIBU », «C OBALT », « GENTRA »,
«TRACKER», «SPARK», «NEXIA», «DAMAS» singari avtomobillar jahon
bozorida yurtimiz nomini dunyoga taratmoqda.
2.1 G’ildirak va shinalar
G’ildirak. G’ildiraklar avtomobil yurish qismining uzellaridan biridir.
Avtomobilning ilgarilama harakati yo’l ustida amalga oshadi. G’ildirakni

Из Вароқ Хужжат № Имзо сана Варо қ
harakatlantiruvchi burovchi moment yetakchi ko’prikka transmissiya agregatlari
orqali uzatiladi. Burovchi moment biror qo’shimcha uzel yordamida yo’l sathi bilan
muloqotda bo’lgandagina hosil bo’lgan aks-ta’sir kuchi yordamida avtomobil
ilgarilama harakatlanishga majbur bo’ladi.
G’ildiraklar tuzilishi quyidagi rasmda keltirilgan:
G’ildirakning vazifasi avtomobilni yo’l bilan bog’lab uning harakatlanishini
ta’minlash va shu bilan birga yo’l notekisliklaridan uzatilayotgan turtkilarni biroz
yumshatib kuzovga, kuzovdan tushayot- gan tikyo ‘nalishdagi yuklamalarni esa
yo’Iga uzatishdir.
Shinalar vazifasi , profilining ko’rinishi, o’lchamlari, konstruk- siyasi va
germetikligini ta’minlash usuli bilan ham turlarga bo’linadi.
Yengil avtomobil shinalari hamma iqlim hududlarida, yengil avtomobil, kichik
yuk ko’taradigan yuk avtomobili, mikroavtobuslarda ishlatiladi. Xuddi shu
ekspluatatsiya sharoiti uchun shinalar yuk avtomobillari, ularning tirkamalari, yarim
tirkamalari, avtobuslarda ishlatiladi.
Shina profilining ko’rinishi bo’yicha (5-rasm) ular oddiy profilli, keng profilli,
past profilli, o’ta past profilli, arkasimon, pnevmo- 2 -rasm. Disk.1-rasm. Avtomobil
g‘ildiragining tuzilishi . 1-
shina; 2-to‘g‘in; 3-stupitsa.

Из Вароқ Хужжат № Имзо сана Варо қ
katoklarga bo’linadi.
.
Oddiy profilli shinalarda (3-rasm) uning balandligi N ning eni V ga nisbati 0,9
dan kattadir. Uning ko’ndalang kesimi torpid shaklidadir va u kamerali yoki
kamerasiz qilib ishlanishi mumkin. Bu turdagi shinalar yaxshi yo’llarda yurishga
mo’ljallangan hamma avtomobillarga o’rnatiladi.
O’z navbatida radial shinalar R va RS turlarga ajraladi.
Diagonal shinalar (4a-rasm) da kord iplari qatlami 2 ikkitadir va shina
diagonali bo’ylab joylashgan. Uning qolgan qismlarining tuzilishi radial (R) shinalar
bilan bir xildir.
Radial (R) shinalarda(4b-rasm) kord iplari 2 radius bo’ylab joylashgan,
diagonal shinadan ikki marta kam. Uning uchun N / V — 0,7 0,85 va kamerali yoki
kamerasiz qilib tayyorlanadi.
Radial shinalar diagonal turiga nisbatan kattaroq yuk ko’tara olish qobiliyati,
katta radial elastikligi, g’ildirashga qarshiligining kamligi, nisbatan kamroq qizishi,
chidamliligining 2 martagacha yuqoriligi bilan ajralib turadi. Lekin radial shina
tannarxining yuqoriligi, yon tomonga elastikligining yuqoriligi, notekis yo’ldan
yurilganda shovqin chiqarishi kabi kamchiliklarga ega. 3-rasm. Shinaning qirqimi: V-
shinaning eni; N-profilning balandligi;
D-shinaning tashqi diametri; d-
to‘g‘inining diametri. 4-rasm. Diognal va radial
shinalarning konstruksiyasi :
a) diagnal; b) radial.

Из Вароқ Хужжат № Имзо сана Варо қ
Radial (RS) turidagi shinaning tuzilishi xuddi R turidagiga o’xshash bo’lib,
faqat protektorining yechilish usuli bilan ajralib turadi. RS turidagi radial shinalar
protektor halqalarining almashishi hisobiga ko’p vaqtga chidaydi (150000 km gacha),
lekin massasi kattaligi va halqalarning chiqib ketish xavfi borligi kabi kamchiliklarga
ega.
Transport vositalarida sovuqqa chidamli shinalar ham ishlatilib, ular minus 45°S
dan ham past haroratda ish qobiliyatini yo’qotmaydi, yetarlicha mustahkam va elastik
bo’ladi. Shuning uchun g’ildirakni kuzov bilan bog’laydigan kuchlarni qabul etuvchi
yo’naltiruvchi richaglar zarur. Yo’l notekisliklaridan, ta’sir etayotgan turtkilardan
hosil bo’layotgan tebranishlarni so’ndirish ham kerak.
5-rasm. Shinalar protektorlarining ko’rinishi.
« Tiko» avtomobilining g’ildiragi shtampalanib tayyorlangan disk va
to’g’indan iborat, qismlarga ajralmaydigan turiga mansub. O’lcham- lari 4.00Vx 12.
Shinasi radial turiga kirib, kamerasiz, o’lchamlari 135R12S yoki 70R12S. Shinadagi
bosim birinchisi uchun 0,18 MPa, ikkinchisiniki 0,19 MPa.

$Из Вароқ Хужжат № Имзо сана Варо қ Shina rusumi Salonda 3 kishi bo’lganda, shina bosimi, MPa Salonda 5 kishi bo’lganda, shina bosimi, MPa Old g’ildirak Orqa g’ildirak Old g’ildirak Orqa g’ildirak 155SR13 0,18 0,16 0,19 0,24 175\70R13 0,18 0,16 0,19 0,24 185\60R14N 0,21 0,19 0,22 0,24 «Neksiya» avtomobilining g’ildiragi qismlarga ajralmaydigan, po’latdan yasalgan 5,5 Jx13 yoki aluminiy qotishmasidan 5,5 Jx14 rusumlidir. Shinaning uch turdagisi ishlatiladi: 155SR13, 175\70R13, 185\60R14N. Uchala turdagi shina ham radialdir va kamerasiz. Shinaga to’g’ri kelgan yuklamaga qarab, uning bosimi har xil bo’ladi. «Damas» avtomobilining g’ildiragi 4.00x12 rusumli bo’lib, konstruksiyasi «Tiko» avtomobilining o’zginasidir. Bu g’ildirakka 155R12S-6PR rusumli shina kiygaziladi. Shina radial turidagi bo’lib, kamerasizdir.$