Ген муҳандислиги асослари - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	289.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Ген муҳандислиги асослари

Купить

Ген муҳандислиги асослариГен муҳандислиги асослари РежаРежа :: 1. Микроорганизмлар асосида 1. Микроорганизмлар асосида биотехнологикбиотехнологик жараёнлар яратиш жараёнлар яратиш усуллари.усуллари. 2. Ген му2. Ген му ҳҳ андислигининг моддий андислигининг моддий асослари. асослари. Нуклеин кислоталар. Нуклеин кислоталар. Транспозонлар. Геном. Транспозонлар. Геном. Транскрипция. Трансдукция.Транскрипция. Трансдукция. 3. Плазмидалар.3. Плазмидалар. 4. Бактериофаглар. Генни ажратиш 4. Бактериофаглар. Генни ажратиш усуллари. Генни кўчириб ўтказиш усуллари. Генни кўчириб ўтказиш усуллари.усуллари. www.arxiv.uz

Микроорганизмлар асосида биотехнологик Микроорганизмлар асосида биотехнологик жараёнлар яратиш усулларижараёнлар яратиш усуллари Биотехнология саноатида продуцент сифатида Биотехнология саноатида продуцент сифатида прокариотлар – (бир ҳужайрали, ядроси мукаммал прокариотлар – (бир ҳужайрали, ядроси мукаммал бўлмаган организмлар) – бактериялар, бўлмаган организмлар) – бактериялар, актиномицетлар, риккетсийлар ва тубан эукариотлар актиномицетлар, риккетсийлар ва тубан эукариотлар (бир ва кўп ҳужайрали, ядроси мукаммал, (бир ва кўп ҳужайрали, ядроси мукаммал, хромосомалари махсус липопротеид табиатли хромосомалари махсус липопротеид табиатли мембраналар билан ўралган) – ачитқи ва мицелиал мембраналар билан ўралган) – ачитқи ва мицелиал замбуруғлар, энг содда жониворлар ва сув ўтлари замбуруғл

 Микробиология саноатида ишлатиш учун Микробиология саноатида ишлатиш учун тавсия этиладиган продуцентларга катта тавсия этиладиган продуцентларга катта талаблар қўяди, уларнинг умумийлари талаблар қўяди, уларнинг умумийлари қуйидагилардан иборат: қуйидагилардан иборат:  ўсиш тезлигининг баландлигиўсиш тезлигининг баландлиги ;;  арзон озарзон оз уу қа муҳитида ўсишиқа муҳитида ўсиши ;; ,,  бошқа микрофлорага ва фагга чидамлилигибошқа микрофлорага ва фагга чидамлилиги ;;  юқори ҳосилдорлиги.юқори ҳосилдорлиги. www.arxiv.uz

 Продуцентларни яратиш усуллариПродуцентларни яратиш усуллари  Микроорганизмларнинг табиий штаммларини Микроорганизмларнинг табиий штаммларини ҳосилдорлиги кўпинча талаб даражасидан паст ҳосилдорлиги кўпинча талаб даражасидан паст бўлади.бўлади.  Ҳосилдор штаммлар яратиш учун Ҳосилдор штаммлар яратиш учун йўналтирилган селекция-усулидан йўналтирилган селекция-усулидан фойдаланилади фойдаланилади . Бунинг учун кимёвий . Бунинг учун кимёвий мутагенлар ёки радиацион нурлардан мутагенлар ёки радиацион нурлардан фойдаланилади. Селекция ва танлов ишлари фойдаланилади. Селекция ва танлов ишлари баъзида йиллаб вақт эгаллайди ва натижада баъзида йиллаб вақт эгаллайди ва натижада микроб ҳосилдорлигини 100 ва ундан ҳам микроб ҳосилдорлигини 100 ва ундан ҳам кўпроқ маротабалаб ошириш мумкин бўлади.

 Микроорганизм – продуцентларни ген муҳандислиги Микроорганизм – продуцентларни ген муҳандислиги усуллари ёрдамида яратишусуллари ёрдамида яратиш  Ўтган асрнинг 70Ўтган асрнинг 70 –– йилларида биотехнологияда янги йилларида биотехнологияда янги тажриба технологияси – тажриба технологияси – генетик (ген) муҳандисликгенетик (ген) муҳандислик яратилди. Бу усулнинг асосида ҳужайрадан ташқарида яратилди. Бу усулнинг асосида ҳужайрадан ташқарида рекомбинант ДНК яратиш ётади. Бу технологиядан рекомбинант ДНК яратиш ётади. Бу технологиядан фойдаланиш оқибатида генларни соф ҳолда ажратиш, фойдаланиш оқибатида генларни соф ҳолда ажратиш, уларни модификация қилиш, бирини иккинчисига улаш, уларни модификация қилиш, бирини иккинчисига улаш, “генлар мажмуаси”“генлар мажмуаси” яратиш, оқибатда бутунлай

 Биотехнологияда ген муҳандислигиБиотехнологияда ген муҳандислиги  Ҳозирги ваҲозирги ва ққ тда тда ққ айси продуцент микроорганизмдан айси продуцент микроорганизмдан фойдаланган ҳолда фойдали маҳсулотлар олиш фойдаланган ҳолда фойдали маҳсулотлар олиш мумкинлигини анимумкинлигини ани қ қ кўрсатиб бериш мумкинкўрсатиб бериш мумкин . . АгардаАгарда бундайбундай продуцентпродуцент бўлмасабўлмаса , қ, қ айай таритари ққ аа вава қ қ андайандай шароитдашароитда юю ққ ориори даражададаражада исталганисталган турдагитурдаги мама ҳҳ сулотнисулотни олишолиш хусусиятнихусусиятни намоённамоён қ қ илувчиилувчи продуцентнипродуцентни яратишяратиш мумкинлигинимумкинлигини олдинданолдиндан айтибайтиб беришбериш имкониятлариимкониятлари мавжуддирмавжуддир . .  Биотехнологик ишлаб чиқаришда бугунги кунда

 Ушбу фаннинг асосий вазифаси замонавий Ушбу фаннинг асосий вазифаси замонавий ген муҳандислиги ютуқларини халқ ген муҳандислиги ютуқларини халқ хўжалиги амалиётида кенг кўламда хўжалиги амалиётида кенг кўламда қўллашдан иборат.қўллашдан иборат.  Тирик организмлар ирсий ахборотини Тирик организмлар ирсий ахборотини сунъий йўл билан маълум мақсадга сунъий йўл билан маълум мақсадга мувофиқ ўзгартириш жараёни генетик мувофиқ ўзгартириш жараёни генетик муҳандислик фанининг асосий устқурмаси муҳандислик фанининг асосий устқурмаси ҳисобланади. Генетик муҳандислик ҳисобланади. Генетик муҳандислик ҳужайра, ҳужайра, хромосома ва ген даражасида хромосома ва ген даражасида амалга оширилади:амалга оширилади: www.arxiv.uz

 11 . . Ҳужайра даражасидаги генетик муҲужайра даражасидаги генетик му ҳҳ андислик икки андислик икки ҳужайрани ўзаро қўшиш йўли билан амалга оширилади. ҳужайрани ўзаро қўшиш йўли билан амалга оширилади.  2. Хромосома даражасидаги генетик му2. Хромосома даражасидаги генетик му ҳҳ андислик андислик ҳужайра ядросига қўшимча хромосомалар киритиш ҳужайра ядросига қўшимча хромосомалар киритиш орқали амалга оширилади. орқали амалга оширилади.  3. Ген даражасидаги генетик му3. Ген даражасидаги генетик му ҳҳ андислик ёки ген андислик ёки ген муму ҳҳ андислиги энг мураккаб бўлиб, қуйидаги босқичлар андислиги энг мураккаб бўлиб, қуйидаги босқичлар асосида амалга оширилади: асосида амалга оширилади:  а. а. ққ имматли хўжалик аҳамияти касб этадиган ген имматли хўжалик аҳамияти касб этадиган ген фу

 Рекомбинант ДНК олиш усуллариРекомбинант ДНК олиш усуллари  Сунъий шароитда рекомбинант ДНК олиш ва генларни клонлаш илк бор Сунъий шароитда рекомбинант ДНК олиш ва генларни клонлаш илк бор 1972 йилда А1972 йилда А ҚҚ Ш олимлари Бойер ва Коэн томонидан амалга Ш олимлари Бойер ва Коэн томонидан амалга оширилган. Бу олимлар оширилган. Бу олимлар EE .. colicoli бактериясининг хромосома ДНК бактериясининг хромосома ДНК сига ва шу сига ва шу бактерия плазмидасига алоҳида идишларда бактерия плазмидасига алоҳида идишларда EcoRI EcoRI рестриктаза ферменти рестриктаза ферменти билан ишлов берганлар. Плазмида таркибида фақат 1 дона билан ишлов берганлар. Плазмида таркибида фақат 1 дона EcoRIEcoRI рестриктаза ферменти таниб кесадиган махсус нуклеотидлар изчиллиги рестриктаза ферменти таниб кесадиг

 Турли хил ўлчамга эга бўлган ДНК молекуласи Турли хил ўлчамга эга бўлган ДНК молекуласи электрофорез услуби ёрдамида ажратиб олинади. электрофорез услуби ёрдамида ажратиб олинади. Ажратиб олинган Ажратиб олинган ““ ёпишқоқёпишқоқ ”” учли хромосома ДНК бўлаги учли хромосома ДНК бўлаги очиқ ҳолатдаги очиқ ҳолатдаги ““ ёпишқоқёпишқоқ ”” учли плазмид ДНК учли плазмид ДНК си билан си билан аралаштирилиб лигаза ферменти ёрдамида тиқилади. аралаштирилиб лигаза ферменти ёрдамида тиқилади. Натижада плазмид таркибига хромосома ДНК бўлаги Натижада плазмид таркибига хромосома ДНК бўлаги киритилади. киритилади.  Шу боисдан рекомбинант ДНК га қуйидагича тариф бериш Шу боисдан рекомбинант ДНК га қуйидагича тариф бериш мумкин: мумкин:  Ҳар қандай тирик организм ирсий молекуласининг Ҳар қандай тирик ор

 РестриктазаРестриктаза -- лигазалигаза усули энг усули энг содда ва осон рекомбинант ДНК содда ва осон рекомбинант ДНК олиш усули ҳисобланади. Бу усулда олиш усули ҳисобланади. Бу усулда ДНК молекуласи ва вектор ДНК молекуласи ва вектор плазмида плазмида ““ ёпишқоқёпишқоқ ”” учлар ҳосил учлар ҳосил қилувчи рестриктаза билан қилувчи рестриктаза билан қирқилади ва аралаштирилган ҳолда қирқилади ва аралаштирилган ҳолда маълум шароитда реассоциация маълум шароитда реассоциация қилинади. Комплементарлик қилинади. Комплементарлик хусусиятига кўра ДНК хусусиятига кўра ДНК молекулалари ўзаро водород молекулалари ўзаро водород боғлари ёрдамида бирикиб боғлари ёрдамида бирикиб халқасимон структура ҳосил қилади халқасимон структура ҳосил қилади ва ДНК занжирининг бирикмаган ва ДНК занжирининг бирик

 Линкер молекулаларидан Линкер молекулаларидан фойдаланиш усулидафойдаланиш усулида ДНК ДНК молекуласига ва вектор молекуласига ва вектор плазмидага Т4 фаг ДНК-лигаза плазмидага Т4 фаг ДНК-лигаза ферменти ёрдамида махсус ферменти ёрдамида махсус нуклеотид кетма-кетлигига эга нуклеотид кетма-кетлигига эга бўлган линкер молекула бўлган линкер молекула уланади. Олинган икки турдаги уланади. Олинган икки турдаги ДНК молекуласи рестриктаза ДНК молекуласи рестриктаза ферменти ёрдамида кирқилиб ферменти ёрдамида кирқилиб аралаштирилган ҳолда аралаштирилган ҳолда реассоциация қилинади. реассоциация қилинади. ДНК ва ДНК ва вектор плазмида вектор плазмида молекулаларининг бирикмаган молекулаларининг бирикмаган жойлари ДНКжойлари ДНК -- лигаза ферменти лигаза ферменти ёрдамида уланади. Шу йёрдамида

Paydalanilg’an adebiyatlar:Paydalanilg’an adebiyatlar:  www.Ziyonet.uzwww.Ziyonet.uz  P.I. ToshxojaevP.I. Toshxojaev  J.R. RaximovJ.R. Raximov www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami