GMO - Abzallıqları hám qáwip-qáterlerin tallaw - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	8.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	12 Декабрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

GMO - Abzallıqları hám qáwip-qáterlerin tallaw

Купить

GMO: Abzallıqları hám qáwip-qáterlerin tallaw Bul prezentaciyada genetikalıq modifikaciyalanǵan organizmler (GMO) niń abzallıqları hám qáwip- qáterlerin tolıq kórip shigamız. GMOlar haqqında túsinik hám táriypler GMO degen ne, qalay jaratılıwı, hár qıylı GMO túrleri hám olardıń tiykarģı ózgeshelikleri haqqında tolıq magliwmat beremiz. GMOnıń jasıl ekonomiyadaǵı abzallıqları GMOlardıń ónimdarlıqtı arttırıw, suw hám resurslardan nátiyjeli paydalanıw, pesticidlerge bolǵan talaptı azaytıwdaǵı paydaları haqqında dodalanadı. GMO jasıl ekonomikada qollanılıwına qarsı tiykarǵı mashqalalar GMOlardı qollanıwǵa baylanıslı mashqalalar, sonıń ishinde, biologiyalıq hár túrliliktiń azayıwı, zıyankeslerge shıdamlılıqtıń tómenlewi hám ekologiyalıq turaqsızlıqtıń buzılıwı haqqında dodalanadı. Densaulıq ushı

GMO: Abzallıqları hám qáwip- qáterlerin tallaw Genetikalıq jaqtan ózgertilgen organizmler (GMO) azıq- awqat islep shıǵarıwda revolyuciyalıq ózgerislerdi keltirip shıǵardı. Olardıń joqarı ónimdarlıq, zıyankeslerge shıdamlılıq hám azıqlıq bahasın arttırıwdaǵı potenciallıq abzallıqları jasıl ekonomikanıń rawajlanıwına úles qosıwı múmkin. Biraq, GMOlardıń ekologiyalıq, salamatlıq hám sociallıq- ekonomikalıq tásirleri menen baylanıslı úlken táshwishler bar bolıp, olar qorshaǵan ortalıqqa unamsız tásir kórsetiwi, allergiya qáwpin arttırıwı hám iri korporaciyalardıń azıq- awqat sistemasına qadaǵalawın kúsheytiwi múmkin. Bul prezentaciyada biz GMOlardıń abzallıqları hám qáwip- qáterlerin tolıq talqılap, olardıń jasıl ekonomikadaǵı rolin hám jámiechilik pikirin tereńirek túsiniwge háreket etemiz.

GMOlar haqqında túsinik hám táriypler Genetikalıq injenerlik: Hár túrli GMO túrleri hám olardıń qollanılıwı GMOlar, yaǵnıy genetikalıq jaqtan ózgertilgen organizmler - bul ósimlikler, haywanlar yaki mikroorganizmler bolip, olardıń genetikalıq dúzilisi, ádette, belgili qásiyetlerdi jaqsılaw maqsetinde jasalma túrde ózgertilgen. Bul process organizmniń DNKsına jana genlerdi kirgiziw, bar genlerdi óshiriw, ózgertiw yaki olardıń aktivligin ózgertiw arqalı ámelge asırıladı. GMO lardıń hár qıylı túrleri bar, sonıń ishinde, pesticidlerge shidamlı eginler (máselen, Bt paxta hám Bt mákke), gerbicidlerge shidamlı eginler (máselen, Roundup Ready soya), azıqlıq bahası jaqsılanǵan eginler (máselen, altın gúrish) hám basqalar. Genetikalıq injeneriyanıń maqseti ónimdarlıqtı arttırıw, ósimliklerdiń zıyank

GMOnıń jasıl ekonomiyadaǵı abzallıqları 1 Ónimdarlıqtı arttırıw GMO ósimlikleri, máselen, Bt paxta hám Roundup Ready soya, zıyankeslerden qorģalganlıǵı hám tóginlerge kemirek mútájligi sebepli dástúriy ósimliklerge qaraganda sezilerli dárejede kóbirek ónim beredi. Izertlewler ayırım GMO eginleriniń ónimdarlıǵın 20% ke shekem arttırıwı múmkin ekenligin kórsetti, bul bolsa azıq-awqat támiynatın jaqsılaw hám resurslardı únemlewge járdem beredi. Bunnan tısqarı, az jer maydanınan kóbirek azıq-awqat ónimlerin alıw imkaniyatı da jasıl ekonomikanıń tiykarǵı maqsetlerinen biri bolǵan tábiyǵıy resurslardı únemlewge járdem beredi. 2 Azıqlıq qunın jaqsılaw Genetikalıq modifikaciyalaw arqalı ósimliklerdi áhmiyetli vitaminler hám minerallar menen bayıtıw múmkin. Mısalı, altın gúrish beta-karotin menen b

GMO jasıl ekonomikada qollanılıwına qarsı tiykarǵı mashqalalar Xár túrlilikti kemeytiw GMO eginleriniń keń kólemde jetistiriliwi genetikalıq jaqtan birdey ósimliklerdiń ústinligine alıp keledi. Bul ósimlik keselliklerine shıdamlılıǵın tómenletiwi hám pútkil ónimdi joǵaltıw qáwipin arttırıwı múmkin. Máselen, tek bir túrdegi GMO gúrish jetistiriliwi, bul túrge tán bolǵan kesellik payda bolǵanda, pútkil ónimniń joǵalıwına alıp keliwi múmkin. Bul bolsa azıq- awqat qáwipsizligine qáwip tuwdıradı hám jasıl ekonomikanıń turaqlılıq maqsetlerine qarsı keledi. Allergiya qáwipi Ayırım GMO ósimliklerinde allergiya keltirip shiģarıwshı jana beloklar payda boliwi múmkin. Bul aldın allergiyaga beyimli bolmaǵan adamlarda da allergiyalıq reakciyalardı keltirip shıǵarıwı múmkin. Máselen, genetikalıq modifik

Densaulıq ushın qáwipler Allergiya GMO ósimliklerindegi jańa beloklar adamlarda allergiyalıq reakciyalardı keltirip shıǵarıwı múmkin. Bul, ásirese, aldın allergiyaga beyim bolmaǵan adamlarda baqlanıwı múmkin. Bul reakciyalar jeńil (teri tustıwı, qıshıw) den awır (anafilaksiya) ge shekem bolıwı múmkin. Antibiotiklerge shidamlılıq Ayırım GMO ósimlikleri antibiotiklerge shıdamlılıq genlerin óz ishine aladı. Bul genler bakteriyalarǵa antibiotiklerge qarsılıq kórsetiwge imkan beredi, bul bolsa ápiwayı infekciyalardı emlewdi qıyınlastıradı hám densawlıqqa úlken qáwip tuwdıradı. Bul shıdamlılıq bakteriyalardıń genetikalıq materialların ózgertiw arqalı júz beredi. Rak qáwipi GMOlardıń rak qáwipi menen baylanıslılıǵı haqqında ele anıq ilimiy juwmaqlar joq. Biraq, ayırım izertlewler GMO paydalanıwı

Ekologiyalıq tásirler 1 Xár túrlilikti kemeytiw GMO ósimlikleriniń keń kólemde jetistiriliwi genetikalıq hár túrlilikti azaytıwı múmkin. Mısalı, tek bir GMO sortınıń jetistiriliwi jergilikli, dástúriy sortlardıń joǵalıp ketiwine alıp keliwi múmkin. Bul ósimliklerdiń keselliklerge hám klimat ózgeriwlerine shıdamlılıǵın tómenletedi hám azıq- awqat qáwipsizligine qáwip tuwdıradı. Biologiyalıq hár túrliliktiń kemeyiwi bolsa uliwma ekosistemanıń hálsizleniwine alıp keledi. 2 Zıyankeslerge shıdamlılıq: Jańa mashqalalar GMO ósimlikleriniń zıyankeslerge shidamlılıq geni basqa ósimliklerge ótiwi múmkin, bul bolsa super-otlardıń (gerbicidlerge shidamlı shópler) payda bolıwına alıp keledi. Nátiyjede, fermerler kóbirek hám kúshlirek gerbicidlerdi qollanıwǵa májbúr boladı, bul bolsa topıraq hám suwdıń

GMOnıń unamlı ekologiyalıq tásirleri Zıyankeslerge shidamlılıq GMO ósimlikleri zıyankeslerge qarata genetikalıq shıdamlılıqqa iye boliwi múmkin. Máselen, Bt paxta hám soya ósimlikleri zıyankeslerge qarsı arnawlı genlerge iye bolıp, olarǵa hújim yetetuǵın zıyankesler sanın sezilerli dárejede kemeyttiredi. Bul pesticidler hám insektitsidlerge bolǵan talaptı qısqartadı hám sol menen baylanıslı ekologiyalıq zıyanlardı minimallastıradı. Mısalı ushın, dástúriy paxta jetistiriwde qollanılatuǵın pesticidler muǵdarı Bt paxtaǵa salıstırǵanda ádewir joqarı. Joqarı ónimdarlıq GMO ósimlikleri kóbinese dástúriy ósimliklerge qaraganda joqarı ónim beredi. Bul jáne de nátiyjeli topıraqtan paydalanıw hám resurslardı únemlewdi anlatadı. Joqarı ónim kem jer maydanınan kóbirek azıq- awqat ónimlerin alıw imkani

Unamsız ekologiyalıq tásirler: GMOlardıń ekologiyalıq sistemalarga unamsız tásiri bir neshe faktorlar menen baylanıslı. 1. Biologiyalıq hár túrliliktiń kemeyiwi: GMO ósimlikleri óz ara genetikalıq almasıwdı tezlestiredi, bul jabayı ósimlik túrleriniń genetikalıq hár túrliligin kemeytip, olardıń qorshagan ortalıqqa beyimlesiwsheńligin tómenletiwi múmkin. Mısalı ushın, GMO paxta egilgen aymaqlarda, jergilikli paxta sortları menen báseki sebepli genetikalıq kóp túrlilik sezilerli dárejede azayǵanlıǵı baqlanǵan. 2. Zıyankeslerdiń jańa áwladlarınıń payda boliwi: Gerbicidlerge shıdamlı GMOlardıń keńnen qollanılıwı, gerbicidlerge shıdamlı shóplerdiń kóbeyiwine alıp keldi, bul bolsa egilgen zúráátke zıyan jetkeriw qáwipin arttıradı hám gerbicidlerdiń jumsalıwın jáne de asıradı. 3. Azıq shinjırınıń

Ekonomikalıq hám sociallıq aqibetler Kishi fermerler ushın mashqalalar GMO tuqımlarınıń joqarı bahası kishi fermerlerdi iri korporaciyalarga baylanıslı etedi, olarǵa tuqımlardı satıp alıw ushın qarızǵa barıwǵa májbúr etedi. Bul bolsa fermer xojalıqlarınıń bankrot bolıwına hám awıllıq jerlerde jumıssızlıqtıń artıwına alıp keliwi múmkin. Máselen, Hindstanda kóplegen kishi paxta jetistiriwshiler GMO tuqımların satıp alıw ushın qarızǵa batıp, ózlerin qıyın jaǵdayǵa salgan. Azıq-awqat bahalarınıń ózgeriwi GMO ósimliklerin jetistiriw azıq-awqat bahalarına eki tárepleme tásir kórsetiwi múmkin. Bir tárepten, ónimdarlıqtıń artıwı ayırım ónimlerdiń bahasın tómenletiwi múmkin. Basqa tárepten bolsa, GMO tuqımları hám pesticidlerdiń joqarı bahası aqırǵı ónimniń bahasın arttırıwı múmkin. Bul bolsa kámba

Jámiyetlik pikir hám GMOlarga tiyisli qarama-qarsılıqlar 1 GMOlar haqqında naduris túsinikler Kópshilik adamlar GMOlardı genetikalıq modifikaciyalaw procesin tolıq túsinbeydi, bul bolsa olardıń qáwipsizlik penen baylanıslı táshwishlerin kúsheytedi. Máselen, "jasalma" dep nadurıs túsiniw yamasa unamsız tásirler haqqındaǵı mish- mishler olardıń qararlarına tásir etiwi múmkin. 2 Ádep-ikramlılıq hám ekonomikalıq máseleler GMO lardıń keńnen qollanılıwı iri korporaciyalardıń monopol statusın bekkemlep, kishi fermerlerdi qımbat bahalı tuqımlarǵa baylanıslı etiwi múmkin. Bul bolsa azıq-awqat qáwipsizligi hám biologiyalıq kóptúrlilikti saqlaw sıyaqlı ádep-ikramlı mashqalalardı keltirip shıǵaradı. Patentlengen tuqımlardıń joqarı bahası fermerlerdi qarızǵa batıwǵa hám awıllıq jerlerde jumıssı

GMO lardıń rawajlangan hám rawajlanıp atırgan mámleketlerde qollanılıwı haqqında 10 AQSh AQSH GMO ósimliklerin islep shıǵarıw hám paydalanıw boyınsha jáhán bazarında jetekshi bolıp esaplanadı. Soyalar, mákke hám paxta GMO óniminiń tiykarģı derekleri esaplanadı. Jámietlik pikir qarama- qarsı bolsa da, GMO ónimlerine talap joqarı. 20 Kanada Kanada GMO ósimliklerin islep shigariw hám eksport etiw boyinsha AQShtan keyin ekinshi orinda turadi. Kanada GMO kanolası, ásirese, soya, mákke hám kanolaga qaratılǵan. 30 Braziliya Braziliya GMO tarawında tez pátler menen rawajlanıp atırgan mámleket bolıp, soya hám mákke sıyaqlı eginlerde genetikalıq modifikaciyadan paydalanıw keń tarqalgan. Ekologiyalıq tásirler hám sociallıq- ekonomikalıq aqıbetler boyınsha pikirlesiwler dawam etpekte. 15 Argentina Arg

Rawajlanıp atırǵan mámleketlerde GMO azıq-awqat qáwipsizligin jaqsılaw hám awıl xojalıǵın nátiyjeli basqarıwda áhmiyetli rol atqarıwı múmkin, biraq olardıń qollanılıwı kóplegen sociallıq hám siyasiy mashqalalardı keltirip shıǵarıwı da múmkin. Tómende ayırım mámleketlerdegi jaǵdaylar keltirilgen: 1. Xitoy: • Qıtayda GMO paxtası hám soya keń kólemde jetistiriledi. Húkimet GMO texnologiyalarınıń rawajlanıwın qollap-quwatlaydı, biraq qatań qadaǵalaw hám qáwipsizlik standartları bar. GMO ónimleri bazarǵa shıǵıwdan aldın qatań sınaqlardan ótkeriledi. Jámiyetlik pikir hár qıylı, ayırımları GMOlardıń abzallıqların qollap-quwatlasa, basqaları ekologiyalıq hám densawlıqqa tásirin qáweterlendiredi. 2. Hindiston: • Hindstanda Bt paxtası (Bacillus thuringiensis genleri menen modifikaciyalanǵan) keń tar

Juwmaq GMOlar azıq-awqat sistemasına keń kólemde tásir kórsetetuǵın texnologiya bolıp, olardıń unamlı hám unamsız aqıbetleri abaylılıq penen úyreniliwi kerek. GMOlardıń abzallıqları ónimdarlıqtı arttırıw, azıqlıq bahasın jaqsılaw hám pesticidlerge shıdamlı eginlerdi jaratıw imkaniyatlarında kórinedi. AQSH, Kanada hám Braziliya sıyaqlı rawajlangan mámleketlerde GMO eginleriniń keń tarqalıwı joqarı ónimge alıp kelgen bolsa da, Argentina hám Hindstan mısalları GMOnı engiziw sociallıq-ekonomikalıq hám ekologiyalıq aqıbetlerin esapqa alǵan halda abaylılıq penen ámelge asırılıwı kerek ekenligin kórsetedi. Hindstannıń GMOlarǵa itibarlı qatnası hám jergilikli tuqımlardı qorǵawǵa bolǵan itibarı, GMOlardı engiziwde teń salmaqlı qatnastıń áhmiyetin atap ótedi. GMOlardıń unamsız tárepleri ósimliklerdi

Ádebiyatlar: • Jáhán Densawlıqtı saqlaw shólkemi (WHO). GMOlardıń insan salamatlıǵına tásiri boyınsha esabat, 2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/genetically-modified-foods • FAO (BMShnıń Azıq-awqat hám Awıl xojalıǵı shólkemi). GMOlar hám azıq-awqat qáwipsizligi: Global kórinis, 2022-jıl. http://www.fao.org/publications/sofi/en/ • Clive James. Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2022. ISAAA Brief No. 57. International Service for the Acquisition of Agri-biotech Applications (ISAAA), 2022. • Latham, J. R. Biotexnologiyanıń ashlıq mashqalasın sheshiwdegi roli hám genetikalıq jaqtan ózgertilgen organizmlerdi tártipke salıw zárúrligi. Azıq-awqat hám Biotexnologiya Jurnalı, 2009, 12 (3), 201-215. • Tzouvelekas, V., et al. Genetikalıq jaqtan ózgertilgen eginlerdi

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami