Go’sht va go’shtli maxsulotlardan taom tayyorlash texnologiyasi MAVZUSINI O’QITISHDA TA’LIM TEXNOLOGIYASI - Труд - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	201.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Труд

Go’sht va go’shtli maxsulotlardan taom tayyorlash texnologiyasi MAVZUSINI O’QITISHDA TA’LIM TEXNOLOGIYASI

Купить

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA О‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI KASBIY TA’LIM FAKULTETI MEHNAT TA’LIMI VA CHIZMACHILIK KAFEDRASI “Himoyaga tavsiya etilsin” “ Himoyaga ruxsat etildi” Kasbiy ta’lim fakulteti dekani Mehnat ta’limi va chizmachilik ___________dots. Y. T. Bobojonov kafedrasi mudiri, dotsent ________________S.Yakubov “____” _______________2013y. “_____” ____________2013 y. Kasbiy ta’lim fakulteti kunduzgi bo’limi 5142000-Mehnat ta’limi yo’nalishi bitiruvchisi Jo’raeva Zebiniso ning bakalavir darajasini olishi uchun “ Go’sht va go’shtli maxsulotlardan taom tayyorlash texnologiyasi ” MAVZUSINI O’QITISHDA TA’LIM TEXNOLOGIYASI mavzusida yozilgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI Rahbar: dots. A. Oshilov Qarshi – 2013 y. 1

Mundar i ja: Kirish…………………………………………………………………………3 -8 I-Bob. Go’sht va go’sht maxsulotlariga ishlov berish 1.1 Go’shtlarga mexanik pazandalik ishlov berish ...........................................9-12 1.2 . Mol go’shtini nimtalash va suyaklaridan ajratis…………………………12-16 1.3. Go’sht yarim tayyor maxsulotlarini tayyorlash ………………………17-20 1.4. Qo’y go’shtini nimtalash va suyaklardan ajratish………………………20-23 1.5.Go’sht qiymasini va undan yarim tayyor maxsulotlarini taqyorlash…….23-24 1.6. Go’sht kotlet massasini va undan tayyor maxsulotlarni tayyorlash…… ………………………………………………………………. 24-26 1.7. Suyaklarga ishlov berish……………………………………………….26-27 1.8. Qovurligan gо‘sht hamda kalla-pocha va ich mahsulotlari……………27-29 1.9.Y irik bо‘laklab qovurilgan gо‘sht………………………………………29-38 1.10.Dimlama gо‘sht va kalla-

КИРИШ Inson qalbiga yo’l avvalo ta'lim-tarbiyadan boshlanadi. Dunyo imoratlar ichida eng ulug’i bo’lsa, kasblarning ichida eng sharaflisi o’qituvchilaik va murabbiylikdir. I.A.Karimov O’zbеkiston Rеspublikasi huquqiy dеmokratik jamiyat qurish yo’lidan borar ekan o’z fuqorolarining, ayniqsa, yangi jamiyat barpo etishga bеl bog’lagan, o’sib kеlayotgan avlod va bo’lajak mutahassislarning ma'naviy shakllanishiga alohida e'tibor qaratmoqda. Barkamol shaxs tarbiyasini tashkil etish davrlarida ham ijtimoiy jamiyatning muhim talabi va asosiy maqsadi bo’lib kеlgan. O’zbеkiston Rеspublikasining mustaqillikka erishishi ta'lim muassasalarining oldiga yangi dеmokratik fuqorolarni shakllantirishdеk muhim vazifani qo’ydi. Tabiiyki hozirgi ta'lim islohatlari sharoitida ham barkamol sh

pеdagogik tеxnologiyalarni kiritish hamda o’quvchi-yoshlarga izchil tarbiya bеrishning samarali yo’llarini yaratishga qaratilgan Mamalakatimizda kadrlar tayyorlash milliy dasturining ishlab chiqilishi va uning amalga oshirilishi ta'lim-tarbiya jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. Chuniki, milliy kadrlar tayyorlash va ularnini har tomonlama rivojlantirish yuqori malakali o’qituvchi –pеdagoglarni tayyorlash bilan birga, yosh avlodga ta'lim- tarbiya bеrish ham yuqori saviyada olib borish uchun asosiy omil bo’lib xizmat qiladi. Bugungi kunda kasb-hunar kollеjlari o’quvchilariga o’z ixtisosliklari bo’yicha, chuqur bilim bеrish, pеdagogik kadrlarning bilim va malakasiga bog’liq. Kasb-hunar kollеjlarida ta'lim bеrish davr talabidan kеlib chiqib, pеdagog kadrlardan, ta'lim jarayon

“Go’sht va go’shtli mahsulotlardan taom tayyorlash texnologiyasi ” deb nomladik. Bitiruv malakaviy ishning obyekti : Kasb –hunar kollejlari va umumiy o’rta ta’lim maktablarida “Mehnat ta’limi” fanini o‘qitishda yangi pedagogik texnologiyalarni tadbiqiga asoslangan o‘qitish tamoyillari va metodlarning o‘zaro aloqadorligini ta’minlashga yo‘naltirilgan o‘quv jarayonidir. Bitiruv malakaviy ishning predmeti : “Mehnat ta’limi” fanini o‘qitishda yangi pedagogik texnologiyalarni tadbiq qilish yo‘llariga bag‘ishlangan o‘quv materiallari mazmuni, shakli va tanlash tamoyillari. Bitiruv malakaviy ishimizning dolzarbligi –kasb-hunar kollеjlari va maktablarda zamonaviy ta'lim tеxnologiyalaridan foydalanish va bu orqali o’quv jarayonini takomillashtirish hamda o’qitishda samaradorlikka erishish hozi

- Go’sht kotlet massasini va undan tayyor maxsulotlarni tayyorlash haqida ma’lumotlar to’plash; - Suyaklarga ishlov berish haqida ma’lumotlar to’plash; - Qovurligan gо‘sht hamda kalla-pocha va ich mahsulotlari haqida ma’lumotlar to’plash; - Y irik bо‘laklab qovurilgan gо‘sht haqida ma’lumotlar to’plash; - Dimlama gо‘sht va kalla-pocha hamda ich mahsulotlari haqida ma’lumotlar to’plash; - Yirik bо‘laklab dimlangan gо‘sht haqida ma’lumotlar yig’ish; - Porsiya bо‘laklab va mayda bо‘laklab dimlangan gо‘sht hamda ich mahsulotlari ; - Qizartirib yopib pishirilgan gо‘sht haqida ma’lumotlar yig’ish; - Gо‘sht qiymasidan tayyorlangan ovqatlar haqida ma’lumotlar yigish; - Bumerahg metodi haqida ma’lumotlar yigish; - “ Go’sht va go’shtli maxsulotlardan taom tayyorlash texnologiyasi ” mavzusini o’qitis

nutqlari, unda bayon etilgan yondashuvlari, tadqiqot muammosiga oid ilmiy va ilmiy-metodik adabiyotlarga tayanilgan. Bitiruv malakaviy ishimizning ilmiy yangiligi : Zamonaviy ta’limni tashkil etishga qo’yiladigan muhim talablardan biri – ortiqcha ruhiy va jismoniy kuch sarf etmasdan , qisqa vaqt ichida yuqori natijalarga erishishdir. Qisqa vaqt orasida muayyan nazariy bilimlarni o’quvchilarga yetkazib berish, ularda ma’lum faoliyat yuzasidan ko’nikma va malakalarni hosil qilish, ular tomonidan egallangan sistemali, bilim, ko’nikma hamda malakalar darajasini baholash o’qituvchidan yuksak pedagogik mahorat hamda ta’lim jarayoniga nisbatan yangicha yondashuvni talab etadi. BMIning ilmiy-amaliy ahamiyati shundan iboratki, tadqiqot natijasida olingan ilmiy xulosalar, ishlab chiqilgan uslubiy ta

BMI kirish, 3 bob, xulosa, foydalailgan adabiyotlar ro‘yxati, 1 ta rasm ilovadan va 12754 so‘zdan iborat bo‘lib, uning umumiy hajmi 72– sahifadan iborat. 8

1.Bob. Go’sht va go’sht mahsulotlariga ishlov berish 1.1 Go’shtlarga mexanik pazandalik ishlov berish Gо‘sht oqsilga juda boy. Uning tarkibida 14,5—23% oqsil, 2—37% yog‘, 0,5— 1,3% mineral mahsulotlar (fos for, kalsiy, natriy va temir tuzlari), A, D, RR va V guruhidagi darmondorilar bor.[17] Gо‘sht tо‘qimalari muskul, birlashtiruvchi suyak va yog‘lardan iborat. Muskul alohida ipsimon usti yarim tiniq qobiq bilan qoplangan (sarkolemma) tо‘qimalardan tashkil topgan. Muskul tо‘qimasi miozin oqsillaridan tashkil topadi. Hayvonlar muskul tо‘qimasi oqsillari sifatli bо‘lib, tarkibidagi aminokislotalar о‘z xususiyatiga kо‘ra kishi organizmidagi muskul oqsillarinikiga о‘xshash bо‘ladi. Shu sababli ular tez hazm bо‘ladi.. Ichki, harakati kam, suyakka yopishgan, umurtqa suyagi atrofidagi ipsimon mus

bо‘lakli yoki porsiyalangan, mayda bо‘lakli, qiymalangan yarim tayyor mahsulotlarini oladi. Tо‘shtlarni qabul qilishda semizlik darajasi va veterinar-sanitariya kо‘rigidan о‘tganligi tekshiriladi, sо‘ng organoleptik yо‘l bilan gо‘shtning sifatliligi aniqlanadi. Semizlik darajasi bо‘yicha mol, qо‘y, echki I va II kategoriyali; buzoq —I kategoriyali bо‘ladi. Chо‘chqa gо‘shti — gо‘shtli, yog‘li, yog‘i о‘rta holda bо‘ladi. Gо‘sht yaxshi sifatli bо‘lsa u sovitilganda usti, ran gi oq pushti rangdan qizg‘ishgacha bо‘lgan quruq qobiq bilan qoplanadi. Elastik bо‘lgan bu tо‘qimada qо‘l bilan bosganda hosil bо‘lgan chuqurcha tez о‘z holiga keluvchan bо‘ladi. Muzlatilgan gо‘sht yuzi va kesilgan qismi pushti qizg‘ish, bir oz kul rangda bо‘ladi. Bu rang gо‘shtdagi muz kristallarining toblanishidir. Gо‘s

liklar muz kristallari kо‘rinishida bо‘ladi. Gо‘sht muz dan tushirilganda bu suyuqliklarni yana tо‘qimalar orasiga suriladi. Gо‘sht ma’lum bir sharoit va usulda muzdan tushirilmasa erigan suyuqlik gо‘sht tarkibidan-tashqariga oqib chiqib ketishi va gо‘shtning ozuqali qimmati kamayishi mumkin. Shu sababli gо‘sht maxsus kameralarda asta-sekin yoki tezkorlik bilan muzdan tushiriladi. Asta-sekin muzdan tushirish uchun kamerada haroratni 0 dan 6—8°S gacha, havo namligini 90—95% da saqlanadi. Gо‘shtni butun holda, ikki bо‘lakka bо‘lin gan, tо‘rt bо‘lakka ; bо‘lingan holda muzidan tushirila di. Gо‘sht bо‘laklarini devorga, polga va bir-biriga tegmaydigan qilib ilgaklarga osiladi. Bunday sha- roitda muskul tо‘qimalari muzdan tushgan suyuqlikni tо‘la holda о‘z tarkibida saqlab qoladi va muzlatishda

mahsulotlari eritilayotgan suvga о‘tib ketadi. Muzdan tushgandan sо‘ng gо‘shtga qо‘yilgan tamg‘a kesilib, juda ifloslangan va qoni qotib qolgan yerlari kesib tashlanadi. Gо‘shtni yuvish paytida uning ust qismidagi ifloslangan joylari mikroorganizmlar va ularning sporalari tozalanadi. Iirik umumiy ovqatlanish korxoxonalari gо‘sht maxsus yuvish xonalarida yuvyladi. Gо‘shtni ilgaklarga osib qо‘yib, maxsus dushli chо‘tkadan brandspoyt yoki shlangdagi suvdan foydalaniladi. Urtacha korxonalarda gо‘sht vannada yuvyladi. Buning uchun gо‘shtni vanna ichidagi reshyotkaga qо‘yilib oqava suv bilan kapron yoki о‘tli chо‘tkadan foydalangan holda yuviladi. Gо‘sht yubilayotgan suvning harorati 20—30°S bо‘lishi kerak. Yuvilgan gо‘sht bо‘laklari quritilishdan avval 12-15°S li suvda chayib olinadi. Gо‘shtni

Gо‘shtlar isib ketmasligi uchun harorati 10 S dan yuqori bо‘lmagan xonalarda nimtalanadi va suyakdan ajratiladi. Agar korxonaga mol gо‘shti о‘zunasiga ik kiga bо‘lingan nimta holida kelsa, old va son bо‘lak larga ajratiladi. Ajratish chizig‘i molning oxirgi qovurg‘a suyagi bilan 13 va 14 umurtqa suyagi oralig‘iga tо‘g‘ri keladi. Bunda old qismiga hamma qovurg‘a suyaklari о‘tib, son qismida peshnob gо‘shti, bel. umurtqa suyaklari gо‘shti bilan ajraladi (2-rasm).[17] Old qismini bо‘laklash natijasida qо‘l, bо‘yin, yelka umurtqa bо‘laklar kesib ajratiladi. Qо‘l bо‘lagini ajratish uchun gо‘shtni ich qismi bilan stol ustiga qо‘- yiladi, chap qо‘l bilan gо‘shtni boldir suyagidan bir oz kо‘tarib о‘z chegarasi bо‘ylab tо‘sh, qovurg‘a usti gо‘shti kesiladi. Sо‘ngra bо‘yin umurtqasi bilan umurtqa su

payi kesilib kurak suyagi ajratiladi. Sо‘ng‘ yelka suyagi ustidagi gо‘shti uzunasiga kesilib yeuyagidan to- 1 -ra s m. Mol g о‘shtini bо‘laklarga bо‘lish chizmasi a—suyak nomlari: 1—kurak; .2—yelka suyagi; 3— tirsak suyagi; 4— toz suyagi; 5— tо‘sh suyagi;, 6— umurtsa suyagi; 7— umurt q aning turtib chi qq an suyagi; 8— q ovurga suyaklari; 9— t o ’sh suyagi; 10— boldir suyagi; 11—yettita bо‘yin umurt qa suyagi; 12—о‘n uchta umurt qa suyagi; 13— q ovurg‘a; 14—oltita bel umurtqa suyagi; 15—dumg‘aza. b — bо‘laklar nomi: 1— «о‘l bо‘lagi (a — yelka, b — yelka oldi siyem-lari); II —bо‘yin q ismi; III — yelka sismi (salin talik.): IV — qo-vurga q ismi; V — tsh kismi; VI - pushti mag‘iz; VII — soy q ismi (a — sonning ichki bо‘lagi; b — sonning yon bо‘lagi; v — sonniig tash q i bо‘lagi; g — sonning

zalanadi, bilak suyagi bilan birlashgan yeridan paylari kesib, yelka suyagi ajratib olinadi. Ajratilgan gо‘sht ikkiga —yelka gо‘shti va yelka orti gо‘shtiga ajratiladi. Bо‘yinni suyakdan ajratish uchun bо‘yin umurtqa suyagi izi bо‘yicha ingichka pichoq yordamida kesib gо‘shtidan ajratiladi. Qalin talik, bо‘lagini suyaklardan ajra tish uchun umurtqa suyagi turtib chiqqan yeridan taqab umurtqa suyagi tomoniga qarab chuqur kesiladi, sо‘ng qovurg‘a suyagi usti bо‘ylab shu usulda suyaklari ajratilib qalin taliq gо‘shti ajratiladi. Qovurga bо‘lag gini suyaklardan ajratish uchun stol ustiga. tashqi qismi bilan qо‘yilib har bir qovurg‘a suyagi izi bо‘ yicha suyakka taqalgan holda kesib qovurg‘a suyagi shilib olinib lahm qovurg‘a gо‘shti hosil qilinadi. Tо‘sh bо‘lagini suyaklardan ajratish uchun st

olingandan sо‘ng tizza tо‘piq suyagi ajratilib, boldir suyagi paylari kesilsa, boldir suyagi gо‘shti bilan qoladi. Bu suyak о‘z gо‘shtidan ajratiladi. Bо‘laklarga ajratilgan gо‘shtdagi mayda osilib qolgan va ingichkalashgan gо‘sht bо‘laklari, paylari, ortiqcha yog‘lari, bezlari kesib olinad. Mol gо‘shti orqa qismini bо‘laklab suyaklardan ajratish natijasida: pushtimag‘iz, yupqa taliq qismi, qovurg‘a, peshnob, sonning yuqori, yon, tashqi va ichki qismlari, boldir gо‘shtlari: bel-umurtqa, dum о‘simta, tos, son, ilik, tizza suyaklari hosil bо‘ladi. Gо‘shtga ishlov berish natijasida I kategoriyadagi molda umumiy vaznga nisbatan 26,5% gacha, II kategoriyadagi mol-da 29,5% gacha yо‘qotish bо‘ladi. G о ‘shtlarni navlarga ajratish va pazandalikda ishl atish. G о ‘shtlarni pay pardalari, osilgan in

1.3GO’SHT YARIM TAYYOR MAHSULOTLARINI TAYYORLASH Gо‘shtdan tayyorlanadigan yarim tayyor mahsulotlar tayyorlanish usuliga qarab sof, urvoqqa belangan va qiymalangan turlarga bо‘linadi. Yarim tayyor mahsulotlarni tayyorlash jarayonida kesish, tо‘qmoqchada urish, paychoqlarini bir oz kesish, urvoqqa belash, ichiga ziravorlar tiqib pishirishga tayyorlash, marinadlash kabi ishlov berish jarayonlaridan о‘tkaziladi.[17] Kesish — gо‘sht tо‘qimasi holatiga qarab tо‘g‘ri burchak yoki 40—45° burchak ostida kesiladi. Bunda porsiyalangan bо‘laklar yaxshi kо‘rinishga ega bо‘ladi va deformatsiyalanishi kam bо‘ladi. Tо‘qmoqchada urish. Bо‘laklarga bо‘lingan gо‘sht oldindan suvga bо‘ktirib qо‘yilgan tо‘qmoqcha bilan uriladi. Bunda gо‘shtdagi birlashtiruvchi tо‘qima g‘ovakligi oshadi, gо‘sht yuzasi tekislan

Yarim tayyor mahsulot tayyorlashda pushtimag‘iz uch qismga— yо‘g‘on (bosh), о‘rta va ingichka (dum) qismlariga bо‘linadi. Har bir pushtimag‘izning har bir qismidan о‘ziga xos yarim tayyor mahsulot tayyorlanadi. Yirik bо‘lakli yarim tayyor mahsulotlar. R o s t b i f —- paylardan tozalangan pushtimag‘izning lahm joyidan tayyorlanadi. Bu yarim tayyor mahsulot yо‘g‘on yoki ingichka taliqdan tayyorlanadigan bо‘lsa, bir necha yeridan paylari va pardalari yuzaki kesilishi kerak. Pishiriladigan gо‘sht— sonning son, tashqi, yon qismidan, qо‘l, qо‘l osti, tо‘sh, qovurg‘a qismlaridan 1,5—2,5 kg dan tayyorlanadi. Porsiyalangan yarim tayyor mahsulotlar. Bifshteks— pushti mag‘izning bosh qismidan tо‘g‘ri burchak ostida, porsiyasiga bir bо‘lakdan qalinligi 2—3 sm shayba shaklida qilib kesiladi. Bir oz tо

Duxovkada pishirishga mо‘ljallangan mol gо‘shti. Sonning yon va tashqi qismidan 1,5—2,0 sm qalinlikda kesilgan, tо‘qmoqchada bir oz urilib, 1—2 dona hisobida tayyorlanadi. Romshteks. Sonning ichki yoki yuqori qismidan, qalin yoki yupqa taliq qismidan 1,5—2 sm qalinlikda doyra shaklida kesilib tо‘qmoqchada bir oz uriladi, paylari kesiladi tuz va murch sepiladi, lyezonga botirilib,qizil urvoqqa belanadi va shakl beriladi. . Mayda bо‘lakli yarim tayyor mahsulotlar. Bef stroganov — sonning yuqori va ichki qismi, qalin va yupqa qismidan kesib olinadi. Pushtimag‘iz qirqimlaridan 1— 1,5 sm qalinlikda kesilib tо‘qmoqchada 0,5 sm qalinligiga kelguncha uriladi va uzunligi 3—4 sm, og‘irligi 5—7 gramm qilib tо‘g‘raladi. Azu . Sonning yon va tashqi qismidan 1,5—2 sm qa linlikda kesiladi. Tо‘qmoqlab 1 s

1 - j a d v a l Yarim tayyor mahsulot k о ‘rinishi Gо‘sht bо‘laklari yirik mаydа _ bо‘lаkli porsiyalаngаn Bо‘lаkli Pushtimag‘iz Qovurish Bifshteks, file, Befstrogа-, uchun lаnget nov, Mosk- Iо‘g‘on, in Qovurish Аntrekot, romsh- vаchа kа- gichka ta- uchun teks bob, Befs- liq qismi trogаnbv, qovurdoq Sonning ichki, Dimlаb pi- Romshteks, urib Befstrogа- yuqori qismi' shirish tаyyorlаngаn nov, qo- uchun zrаzi vurdoq. Sonning yon, Dimlаb pi- Duxovkаdа pishi- Аzu tashqi qismi shirish rishgа mо‘ljаl- uchun, lаngаn gо‘sht, shpiglаn- urib tаyyorlаn- gаn gо‘sht gаn zrаzi dan 20—30 grammli kubik shaklida kesiladi. 4—5 dona jaz porsiya hisobida ishlatiladi. 3- jadvalda umumiy ovqatlanish korxonalarida tayyorlanadigan yarim tayyor mahsulotlar turlari berilgan. 1.4. QO’Y GO‘SHTINI NIMTALASH VA SUYA

bo‘lagi to‘nkaga tashqi tomoni bilan qo‘yilib qovurg‘a suyagini umurtqa suyagidan ajralgan qismidan 8 sm qoldirilib, har bir qovurg‘a suyagi chopiladi. Go‘shti kesilib, to‘sh bo‘ lagi va biqin bo‘lagi ajratiladi. Bo‘yin bo‘lagidan go‘shtini ajratish uchun uzunasiga kesilib ingichka pichoq yordamida bo‘yin umurtqa suyagi izi bo‘yicha go‘shti kesilib, butun holda ajratiladi. Qo‘l bo‘lagi xuddi mol go‘shti qo‘l bo‘lagini suyakdan ajratishga o‘xshash olib boriladi. Go‘shtni tozalashda paylari va dag‘al birlatsttiruvchi to‘qimalari olib tashlanadi. Tashqi go‘sht pardalari ajratilmaydi. To‘sh bo‘lagi suyakdan tozalanmaydi. Biqin go‘shti chetidagi pay ajratilsa, to‘shning etak qismidagi peshnob go‘shti. kesib olinsa, yetarli darajada tozalangan hisoblanadi. Orqa qismini bo‘laklash va suyakdan ajr

Qo‘l — rulet shaklida o‘rab qovurish uchun, qaynatib pishirish uchun, porsiyalanib yoki mayda qesib dimlash uchun ishlatiladi. To‘sh— butun holda qiyma tiqib qovurish uchun qaynatib pishirish uchun, mayda kesib dimlash uchun ishlatiladi. Bo‘yin— qiyma tayyorlash va qiymali mahsulot tayyorlashga ishlatiladi. 1.5. GO’SHT QIYMASINI VA UNDAN YARIM TAYYOR MAHSULOTLARNI TAYYORLASH Go‘sht qiymasini tayyorlash uchun bo‘yin, peshnob, qovurg‘a go‘shtlari hamda go‘sht bo‘laklarini tozalash, yarim tayyor mahsulotlar tayyorlashda chiqadigan mayda go‘sht bo‘lakchalari ishlatiladi. Agar go‘sht qiymalagich II kategoriyali go‘shtdan tayyorlansa, uning yumshoqlik darajasi va ta’mini yaxshilash uchun dumba yog‘i qo‘shiladi. Paylardan tozalangan go‘sht bo‘laklarga bo‘linadi, dumba yog‘i bilan birga go‘sht qiy

Sof qiyma kotleti . Qo‘y go‘shtidan qiyma-tayyorlanib, porsiyalarga bo‘linadi, oval shakl beri ladi, bir uchiga go‘shtidan tozalangan qo‘y qovurg‘a suyagi uchi tiqilib, lezonga botiriladi va urvoqqa belanadi. Sof qiyma shnitseli . Qiymani porsiyalarga bo‘linadi. 1 santimetr qalinlikda oval shakl beri lib, lezonga botiriladi va non urvog‘iga belanadi. Qiymali romshteks. Mol go‘shti qiymasini porsiyalarga bo‘linib, cho‘zinchoq shakl beriladi, lezonga botirilib, non urvog‘iga belanadi. Frikadelka. Go‘shtni bo‘laklarga bo‘lib go‘sht qiymalagichdan o‘tkaziladi. Unga xom tuxum, jazlangan piyoz, tuz, murch va bir oz suv qo‘shib aralashtiriladi. So‘ng miqdori 7—10 grammdan qilib porsiyalanadi va shar shakli beriladi. . Qiyma — kabob . Qo‘y go‘shti qiymasidan tayyor lanadi. Go‘shtni bo‘laklarga bo‘

qiymasi bilan aralashtirib, tuz, murch, qo‘shilgan holda yana go‘sht qiymalovchi mashinadan o‘tkaziladi. Quyuq suyuqligiga qarab sut yoki suv qo‘shib aralashtirib, urib pishitiladi. Bunda kotlet massasining mayinlik va g‘ovakli darajasi oshadi. Agar meyoridan ko‘proq urib pishitilsa tarkibidagi yog‘ miqdori kamayib o‘z sifatini pasaytirishi mumkin.[17] Bir kilogramm go‘sht uchun 250 gramm bug‘doy noni, 300 gramm suv yoki sut, 20 gramm tuz, 1 gramm murch ishlatiladi. Go‘sht kotlet massasidan quyidagi yarim tayyor mahsulotlar tayyorlanadi. Kotlet. Go‘sht kotlet massasidan 57 gramm miqdorida uzib olinib, qalinligi 2— 2,5 santimetr, uzunligi 10—12 santimetr, kyongligi 5 santimetrli uchi o‘tkirlangan cho‘ziq shakl berilib, urvoqqa belanadi. Porsiyasiga 1—2 donadan ishlatiladi. Bitochki . Go‘sht

Rulet . Go‘sht kotlet massasiga non. kamroq qo‘shib tayyorlanadi. Ho‘llangan sochiq yoki doka ustiga qalin ligi 1,5—2 santimetr qilib to‘g‘ri to‘rtburchak shakli - da yoyiladi, kotlet massasi o‘rtasiga bir oz cho‘ziq hol da.qiyma qo‘yiladi va chetlari sochiq yoki doka yordamida birlashtirilib, baton shaklini beriladi. Yog‘lanib urvoq sepilgan temir tovaga chokini pastga qilib so chiq yoki dokadan bo‘shatiladi ustiga lezon surtilib ustidan urvoq sepiladi va ust tomonidan bir necha yeridan teshiladi. Teshishga sabab issiq ishlovda yorilib ketishdan saqlash. Qiyma sifatida pishirib yog‘langan makaron yoki pishirib chopilgan tuxum, yoki jazlangan piyoz ishlatiladi. Yana jazlangan piyoz va pishirib chopilgan tuxum aralashmasini ham ishlatish mumkin. 1.7. SUYAKLARGA ISHLOV BERISH Go‘shtlarga ish

Go‘sht tarkibiga kiruvchi yog‘ energiya manbai bo‘lib xizmat qiladi. Turli xil hayvonlar go‘shtidagi yoyening erish temperaturasi turlicha. Cho‘chqa yog‘i inson tanasi temperaturasiga yaqin temperaturada eriidi. Shuning uchun u boshqa yog‘larga qaraganda oson hazm bo‘ladi.[16] Yetilgan go‘shtda uglevodlar deyarli bo‘lmaydi. Ovqat hazm qilish bezlari sekretsiyasini kuchaytirish, go‘shtdan tayyorlangan taomlarni uglevodlar, mineral tuzlar, vitaminlar bilan boyi tish uchun ularga sabzavot sardaklar qo‘shib beriladi. Go‘shtdagi xromoproteid - mioglobin go‘shtni qizil qiladi. Bu birikma xossasi va tuzilishi jihatidan qon gemoglobinini eslatadi. Mioglobin globin ogsilidan (94°/ o ) va buyoq mod dasi - gem (4,5 protsentga yaqin) dan iborat. Gemning asosi y tarkibini temir barparfin xosilalari tas

Pi shirilgan vetchina (cho‘chqa son go‘shti). Cho‘chqaning butun son go‘shti bir tekis pishishi uchun bog‘lab osib quyib pishirila di. Cho‘chqa son go‘shti qozonga ko’ndalang qo’yilgan tayoqqa boldir suyagi suvdan bir necha santimetr chiqib turadigan qilib bog‘la nadi. Cho‘chqa son go‘shti pishgandan keyin terisi va suyagidan ajratib, porsiyalarga kesiladi (bir porsiyaga 2-3 bo‘lak). Cho‘chqa son go‘shti, kartoshka pyure, yashil no‘xat, qizil sardak yoki madera 'vinosi qo’yilgan sardak bilan beriladi. Dudlangan cho‘chqa go‘shti xam xuddi shunday pishiriladi va dimlama karam qo‘shib beriladi. Sosiska va sardelka . Sosiska va sardelkani qaynoq suv ga solib qaynatiladi: sosiska 3- 5 minut, sardelka 7- 10 minut qaynatiladi. Sosiska va sardelkani qattiq qaynatish mumkin emas, chunki uning q

Go‘sht yirik porsiyali va ancha mayda bo‘laklarga ajratib qovuriladi. 1 . 9 .Y irik bo‘laklab qovurilgan go‘sht Mol go‘shti yirik bo‘laklab (pushti mag’iz, yelka qismy va umurtsa qismi) qovuriladi; qo’y, cho‘chqa, buzoq (son va suyaksiz tush), cho‘chqa bolasining go‘shti ham yirik bo‘laklab qovuriladi. Qovurishdan oldin hamma qismlar tozalanadi. [16] Yumshoq yelka go‘shtini rulet qilib o’rab, kanop bilan bog‘la nadi. Son go‘shti qatlami bo‘yicha ikki-uch bo‘lakka ajratiladi. Buzoqning tush go‘shtini qiymalab, qovurga suyagi bilan birga qovuriladi. Yirik go‘sht bo‘laklari qovurilganda ichi pishmasdan usti qizaradi. Shuning uchun yirik bo‘lakli go‘sht qovurish shkafida past temperaturada qovuriladi. Go‘sht protivenga bo‘laklari orasida 4- 5 sm joy qoladigan qilib qo’yiladi. Cho‘chqa bolasi y

etadi. Qovurilgan yirik go‘sht bo‘laklari protivenda 50-60° da saqlanadi. Qovurilgan go‘shtni iste’molchiga berishdan oldin tolasini ko’ndalangiga (mol go‘shti 2-3 bo‘lak, buzoq' cho‘chqa, qo’y to’shti 1-2 bo‘lakdan qilib) kesib yog‘ va go‘sht seli tuyib beriladi. Go‘sht seli olish uchun go‘shtni qovurishdan qolgan go’shg va selta suv yoki quruq sho‘rva solinadi va plitaga tuyib qay natiladi. Bunda yog‘och kurakcha bilan oqsil zarralari protiven tubidan ajratib olinadi. Selni suzib o‘tkazib, ortitcha yog’i sidirib olinadi. Yirik bo‘lakli mol go‘shtiga shpik, (cho‘chqa yog‘i) tuy va echki go‘shtiga sarimsoq qo’shish mumkin. Bunday taomlarni yog‘da titil magan go‘sht singari qovurib, iste’molchiga beriladi. Qo‘y va buzoq to’shiga qiyma qo’shish uchun o‘rtasidan kesiladi. Hosil bo‘lgan te

no‘xat va murakkab qaylalar qo‘shib beriladi. Qovurilgan qo’y go‘shtiga qayla sifatida dimlab qaynatil gan guruch, qora bug‘doy yormasidan tayyorlangan bo‘tqa, qaynatil gan va qovurilgan kartoshka, qaynatib tomat sardagi qo‘shilgan loviya ishlatiladi. Qovurilgan qo’y go‘shtini go‘sht seli bilan gina emas, piyoz qo’shilgan sutli sardak bilan ham berish mumkin. Cho‘chqa bolasining go‘shtiga qayla sifatida qora bug‘doy yor masidan tayyorlangan gargusga bo‘tqa, guruch bo‘tqa, qovurilgai kartoshka beriladi. Qovurilgan go‘shtlarga qayla bilan birga qo‘shimcha qilib yashil salat, marinad qilingan mevalar qo‘shib berish ham mumkin. Rostbif. Pushti mag’iz yoki yelka qismi, ya’ni umurtqa qismi ni tozalab, tuz va murch sepiladi, qaynoq yog‘li soteinik yoki protivenga solib, kuchli olovda qizartirib q

smetana suriladi va qovurish shkafida vaqt-vaqti bilan yog‘ surib turib qovuri ladi. Cho‘chqa bolasi bukib ketmasligi uchun go‘sht seli sepil maydi (cho‘chqa bolasi go‘shtining yetilganligi orqa oyog‘iga in gichka pichok, urib aniqlanadi). Qovurilgan cho‘chqa bolasi porsiyalarga bo‘linadi, buning uchun avval boshi kesib olinadi, tanasi umurtqa pogonasi bo‘yicha ikkiga nimtalanadi, so‘ngra q4ndalangiga porsiya bo‘laklariga kesiladi. Qovurilgan cho‘chqa bolasi qora bug‘doy yormasidan tayyorlangan bo‘tqa solib, go‘sht seli va yog‘ quyib beriladi. Bo‘tqani berishdan avval yog‘, mayda to‘g‘ralgan tuxum yoki jazlangan boshpiyoz bilan bir oz qovurish mumkin. Porsiya bo‘laklab va mayda bo‘laklab qovurilgan go‘sht va kalla-pocha kamda ich mahsulotlari porsiyali bo‘laklar asosan plitada qovuriladi.

Bifshteks, file, langet, antrekot, bef-strogan, natural kot let, eskalop naq go‘shtdan qovurilgan mahsulotlarga qarang. Bifshteks. Bifshteks turli xil qaylalar qo‘shilgan xolda idishda yoki tovada beriladi. Bifshtekslar bir necha usulda berilishi mumkin. B.i r i n ch i u s u l. Bifshteksga yog‘ quyiladi, qayla sifa tida aovurilgan kartoshka va kirilgan xren beriladi. Bif shteksga murakkab qayla - qovurilgan kartoshka, yashil no‘xat, dimlab pishirilgan sabzi k,ushib berish xam mutgkin. Unga qo‘shimcha qilib pishirilgan gulkaram yoki sirkalangan oqkaram qo‘shib berish xam mumkin. Bifshteksning ustiga bir bo‘lak yashil yog‘ solish mumkin. I k k i n ch i u s u l. Bifshteksga oki bilan sarigini ara.lashtirmay qovurilgan bitta tuxum (glazunya) qo‘yiladi va yunorida ko‘rsatilgan qaylalar qo‘shib

T o’ r t n chi u s u l. Qdatdagi sardakli file kabi tayyorlana di. Lekin ustiga pishirilgan bir bo‘lak ilik qo‘yib, ilik qo‘shil gan qizil sardak quyiladi. Bu taom «Ilik kushilgan file» deyiladi. Byesh i n chi us u l. File odatdagidek tayyorlanib, odatdagi; dek beriladi, lekin ustiga qovurilgan pomidor yarim bo‘laklar quyiladi. Bu taom «Pomidorli file» deyiladi. Langet. Langet bir porsiyaga ikki bo‘lakdan qilib ~uyib; aurli xil qayla bilan sardakli yoki sardaksiz beriladi. Lan get bir necha usulda berilishi mumkin. B i r i n chi u s u l. Langetning ustiga yog‘, ostiga esa go‘sht syoli quiiladi, yoniga qovurilgan kartoshka yoki murakkab qayla (qovurilgan kartoshka, sabzi, un, yog‘ va shakar kushilgan yashil juxat) solinadi. Bu taom «Natural langet» deyiladi. I k k i n ch i u s u l. Langet n

quyiladi, qui go‘shtidan taiyerlan gan kotletga bundan tashqari piyozli sut sardagi qo‘shib berigs ham muikin. Tozalangan suyakka papilyotka kiydirib quyila .di. Buzoq va cho‘chqa go‘shtidan tayyorlangan kotlet qaylasiga odatda 2-3 xil masalliq (murakkab qayla) yoki kartoshka pyu ;re, qovurilgan kartoshka, sutli sardakda pishirilgan sabza votlar ishlatiladi. Kuy go‘shtidan tayyorlangan kotlet qayla siga g‘arg‘usha turuch, turlicha qovurilgan kartoshka, lovip quzogi yoki yog‘da pishirilgan loviya yoki murakkab qayla qilinadi. Eskalop. Eskalop buzoq yoki cho‘chqa go‘shtidan tayyorlanadi. Eskalopga bir porsiyaga ikki donadan qilib, krutonlarga so lib qovurilgan kartoshka, murakkab qayla qo‘shib beriladi. Eskalopni sardakda tayyorlab krutonlarda berish ham mumkin. Bunday holda eskalopga qovuri

go‘shti bo’lagini pardasi dan-tozalab, sixning bir tomoniga kirgiziladi. Sixning ikkinchi tomoniga esa uncha yirik bo‘lmagan pomidor bo‘laklari o‘tkazi ladi. Go‘sht k o’ mir alangasida pishirilgdi. Pishgan go‘sht ni sixdan tushirib olib, ko‘k piyoz yoki boshpiyoz, petrushka va bir bulok limon qo‘shib beriladi. Barbaris alohida beriladi. Bifshteks, qiymalangan file. Qiymalangan bifshteks naq go‘shtdan tayyorlangan bifshteks kabi beriladi. Filega esa qovurilgan kartoshka solib, asosiy qizil sardak, piyozli sardak yoki kornishon solingan piyozli sardak sepiladi. Otbivnoy (urib yumshatilgan) kotletlar. Kotlet bulok; cho‘chqa va kuy go‘shtidan tayyorlanadi. Tayyorlangan go‘sht urib yumsha tiladi, lezonga botiriladi, suxariga bulab, qovuriladi. Berayotganda ustiga yog‘ sepiladi. Qayla uchun yash

suxariga bulab yog‘da qovurilgdi. Miya ustiga yog‘ qo‘yib, bir bulok limon va petrushka ko‘ki bilan birga yoki limon sharvatini yog‘ va petrushka ko‘ki bilan qayna tib; ustiga sepib beriladi. Qayla uchun qovurilgan kartoshka, kartoshka pyure, yashil no‘xat ishlatiladi. Miyani ham yog‘da qovurish mumkin. Buning uchun miya faqat unga bulanadi. Qovur ilgan buyrak. Cho‘chqa, buzoq va qo‘yning yangi buyragi «shashka» shaklida to‘g‘rab qovurilgdi. Buyrakni taqsimlash ol didangina qovurish kerak, chunki uni saqlaganda sifati yomon lashadi. Qayla uchun qovurilgan kartoshka beriladi. Buyrakni turli usulda iste’molga berish mumkin: 1) ustiga limon sharvati sepiladi, 2) tilik qilib to‘g‘rab qovurilgan pomidor qo’shiladi; 3) ustiga qaynatilgan qizil vinoli sardak ka qo‘ziqorin bo‘laklari qo‘shib tayyo

1.10. Dimlama go‘sht va kalla-pocha hamda ich mahsulotlari Ancha qattiq va biriktiruvchi to‘qimalari dag‘al go’sht bo’la gini yumshatish kerak bo‘lgandagina go‘sht dimlanadi. Kislota kollagenning parchalanishi va uning glyutinga aylanishini tez lashtiradi. Shuning uchun dimlaganda nordon sardaklar tomat pyure, nordon vino, marinadlangan meva va sharvatli rezavorlar ishlatiladi. Go‘sht dimlaganda dorinorlar (lavr yaprog‘i, murch, ba’zan dolchin, qalampirmunchoq, koriandr, arpabodyon, mayoran, zira) va xushbo‘y sabzavotlar (boshpiyoz, sabzi, selderey, petrushka) ishlatiladi. Vino va dorivorlar dimlash tugallanishidan 10 - 15 minut oldin solinadi.[16] Go‘sht yirik bo‘lakli, porsiya bo’lakli yoki ancha mayda bo‘lak li qilib dimlanadi. Dimlash uchun sonning yon va tashqi tomonlari, mol go‘shtin

Qaylaga qo‘shimcha qilib dolchin va qalampirmunchoq bilan pi shirilgan brusnika berish mumkin. 1.12. Porsiya bo‘laklab va mayda bo‘laklab dimlangan go‘sht hamda ich mahsulotlari Duxovkada dimlab pishirilgan mol va qo‘y go‘shti. Bu taom ikki usulda tayyorlanadi: B i r i n ch i u s u l : go‘shtni (orqa oyog‘i va kuragining yutori qismi) bir porsiyaga ikki bo‘lakdan tilib kesib quruq sho‘rva, jazlangan tomat-pyure qo‘shiladi va bir soatga yatin dimlanadi: qovurilgan sabzavot (kartoshka, sabzi, sholg‘om, pegrushka, piyoz) qo‘shib, xammasi birgalikda yana yarim soat dimlanadi. Go‘sht yetilishidan 10- 15 minut avval quruq sho‘rvada suyultirilgan jazlangan un, lavr yaprog‘i, murch qo‘shiladi. [ 16] I k k i n ch i u s u l. Go‘sht quruq sho‘rva qo‘shilgan sabzavot dan alohida dimlanadi, sabzavot es

Ragu. 2-sort qo‘y go‘shtini 20-30 g li qilib to‘g‘raladi: Bu maqsadda butun tana yoki yelka umurtqa qismlari, kurak va son to’shti ishlatilsa, ilik suyaklari va umurtqa suyaklari olib tashlanadi. Go‘sht qovuriladi va ustiga issiq quruq sho‘rva, jazlan gan tomat-pyure qo‘shib, yarim soat dimlanadi. Quruq sho‘rvani qo‘yib olib, unga jazlama un solib qizil sardak tayyorlanadi va bu sardak yana go‘shtga solinadi. Go‘shtga butunligicha yoki «ku bik» qilib qovurilgan kartoshka, petrushka, sholg‘om va sabzi «kubik» qilib, boshpiyoz tilik qilib qo’shib, yetilguncha dimlana di. Tayyor raguga qaynatilgan yashil no‘xat yoki loviya solish mumkin. Ko‘rsatilgan sabzavotlardan tashqari boshqa sabzavot lar - baqlajon, gulkaram, chuchuk qalampir va hokazolar qo‘ shish ham mumkin. Ragu porsiyali tovalarda b

yumshatiladi. Tuz sepib sal-pal unga bula nad i va yog ‘ da qovuriladi. Qovurilgan go‘shtga quruq sho‘rva solib, idishning qopqog’ini yopib, yetilguncha dimlanadi. Unga dorivor, mayda to‘g‘rab jazlangan sabzi, petrushka, boshpiyoz, tuyilgan qora bug‘doy suxarisi, tomat-pyure, pishirilgan va danagidan ajratilgan qora olxo’ri, sirka, shakar qo‘shib, yetilgun cha dimlanadi. Taom pishirilgan makaron, pishirilgan yoki q o vurilgan kartoshka bilan ustiga ko‘katlar sepib beriladi. Chanax. Bunday yarim suyuq taomni tayyorlash uchun sopol ku vachaga «kubik» qilib to‘g‘ralgan kartoshka, suyakli qo‘y go‘shti ( bir porsiyaga 2- 3 bo‘lak), mayda to‘g‘ralgan boshpiyoz, baqla jon, loviya quzogi, tomat-pasta, quruq sho‘rva, maydalangan sa rimsoq solib, q ovurish shkafida yetilguncha dimlanadi. Taom dimlab

porsiyali tovalarda va idishlarda qizarti ryb pishiriladigan bo‘lsa, o‘shaning o’zida beriladi.[17] Dulma, zapekanka, qiymalangan go‘sht, qovoqcha, baqlajon, murch va pomidor oddiy usulda tayyorlanadi (qizartirib pishi .rilgan sabzavotlarga qarang). Sholg‘om, kartoshka va pomidor dulmalari. O‘rtacha katta likdagi sholg‘omning po’stini archib, bosh tomoni kesib olina di, yuviladi, taxirini yuqotish uchun 3- 5 minut qaynoq suvga solinadi va tuz solingan qaynoq suvga solib, pishgunicha qaynatiladi. Shundan keyin sovitilib, o’ zagi qoshiqda uyib oli - nadi. To‘g‘ri shaklli yirik kartoshkaning po‘stini archib yuvi ladi va ikkiga kesiladi. Chuqurcha xosil qilish uchun o‘rtasi o‘yib olinadi va yetilguncha qaynatiladi. Katta pomidor bandi ning tagi chuqurcha qilib uyib olinadi va urug‘i xamda pard

yog‘ suryb suxari sepiladi va forshmak uchun tayyorlangan massani solib, ustiga maydalangan pishlog’ sepib qizartirib pishiriladi. Forshmak aralashmasi ga vino (madera vinesi) va bir ozgina tuyulgan muskat yong‘ogi solish ham mumkin. Forshmakni nonning ichiga solib ham pishirish mumkin. Bu ning uchuv non mag’zini uyib olyb, chuqurchasiga qaymoq surti ladi va forshmak masasi solib, ustiga maydalangan pishloq, va yog‘ sepib, qizartirib pishiriladi. Forshmak ilvasin go‘shtidan ham shunday pishiriladi. 1. 14 . Go‘sht qiymasidan tayyorlangan ovqatlar K otlet, bitochka, shnitsel. Kotlet massasidan kotlet, bitochka, shnitsellar yasaladi; shnitsel tayyorlanadigan kotlet massasiga bug‘doy unidan yopilgan non kamroq solinadi. Maxsus bitochkalar tayyorlanadigan kotlet massasi cho‘chqa va mol go‘shtid

frikadelka esa 6-10 donadan solib beriladi. Qayla sifatida qovurilgan kartoshka yoki guruch beriladi. Sut sardagida qizartirib pishirilgan kotletlar. Yasalgan kotletlar bulanmaydi, yog‘ surtilgan tova yoki protivenga solib, kotletning bo‘yiga qarab chuqurcha yasaladi va shu chuqurchaga shira va oshpazlik sopchasidan quyuq sut sardagi solib to‘ldiriladi va ustiga maydalangan pishloq va moy sepib qizartirib pishiriladi. Taom turli xil qaylalar bilan beriladi. Qizil sardak taomning yoniga qo‘yiladi. Smetanal i sardakda q izartirib pishirilgan bitochka . G ar g o‘sha guruch bo‘tqasiga jazlangan tomat-pyure solib, ikkitadan bitochka qo‘yiladi, ustidan tomat va piyozli s me tana sardagi qo‘yiladi, maydalangan pishloq sepib qizartirib pishiriladi. Lo‘la kabob . Qo’y go‘shti, boshpiyoz, qo’y yog‘i

Otilgan buyumning otuvchiga qaytib kelishini ta’minlovchi o‘roqsimon otish quroliga bumerang deyiladi. Ta’limda bumerang metodining ma’nosi pedagog tomonidan tashlangan muammoli masala yoki mavzuning talaba-o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan holda o‘qituvchiga og‘zaki yoki yozma shaklda qaytishidan iborat. 1 .Darsda o‘rganiladigan mavzuning rejasida 4 ta mavzucha bo‘lsa, auditoriyadagi talabalar ham 4 guruhga ajratiladi : - o‘qituvchi barcha tinglovchilarni yana qaytadan avvalgi joylariga qaytishlarini so‘raydi, ya’ni talaba-o‘quvchilar yana mashg‘ulot boshlanishidagi guruhlariga qaytadilar. 8 – Bosqich. Rejadagi birinchi mavzucha o‘qituvchi tomonidan tayyorlangan javoblari bilan birinchi guruh talaba-o‘quvchilarining har biriga taqdim etiladi. Shu tariqa rejadagi boshqa mavzuchalar ham

Bunda qo‘yilgan savolga to‘g‘ri javob bergan talaba-o‘quvchiga 3 ball, to‘g‘ri qo‘shimcha qilganga 2 ball, to‘g‘ri replika qilganga 1 ball, umuman fikr bildirmaganga 0 ball qo‘yiladi. 4. Har bir guruh mavzu bo‘yicha o‘zlari bittadan savol tuzib, unga javob berishni boshqa jamoalarga taklif etadi. To‘g‘ri javob bergan jamoaning umumiy baliga 3 ball qo‘shilib, boshqalarga 0 ball qo‘yiladi. Hech kim javob bera olmasa, savolni tuzgan jamoaning o‘zi javob bersa, ularning umumiy baliga 3 ball qo‘shib qo‘yiladi. 5. Endi har bir talaba-o‘quvchining baholash uchun ularga mavzu bo‘yicha oldindan tayyorlangan test tarqatiladi. Bir guruhning ish natijalarini boshqa jamoa talaba-o‘quvchilari tayyor javoblar asosida tekshirib, o‘qituvchi tomonidan taqdim etilgan shkala bo‘yicha ball qo‘yiladi. 6. Dars o

Bumerang texnologiyasini o’tkazish bosqichlari. 1 – Bosqich. - Trening tinglovchilari 4–5 kishidan iborat kichik guruhlarga bo‘linadi; - o‘qituvchi har bir guruh va uning har bir a’zosiga mustaqil o‘rganish, fikrlash va yodda saqlab qolish uchun alohida–alohida aniq yozma tarqatma material beradi. Ularning soni guruhlar va tinglovchilar soniga bog‘liq. Agar 4 ta kichik guruh bo‘lsa, u holda umumiy mavzu 4 ta kichik matnlarga bo‘linib har bir guruhga beriladi; - faoliyat samarali bo‘lishi uchun har bir guruhga berilgan tekstdan har bir tinglovchiga beriladi. Shunday qilib, 4 ta guruh umumiy mavzu asosida 4 xil matnga, har bir tinglovchi esa o‘z guruhiga tushgan matnga ega bo‘ladi.[14] 2 – Bosqich . - guruhlarga berilgan matnni guruh a’zolari yakka tartibda alohida o‘rganishlari, tekstni esl

raqamlilar beshinchi guruhni tashkil etishlarini so‘raydi . Guruh a’zolari yangi guruhga o‘zlari bilan o‘rgangan matnlarini ham olib o‘tishadilar. 4 – Bosqich . - raqamlar bo‘yicha yangi guruhlar tuzilganda har bir yangi guruhda avvalgi guruhlardan bittadan vakillar o‘z–o‘zidan to‘planib qoladi, ya’ni 4 xil matn o‘rganilgan bo‘lsa, bu yangi guruhda har bittasidan bittadan vakil to‘planadi, umumiy mavzu bo‘yicha 4 tinglovchi va 4 xil matn to‘planadi. 5 – Bosqich. - yangi tuzilgan guruhning har bir a’zosi endi o‘ziga 2 ta vazifa, ya’ni o‘qituvchi va o‘quvchi vazifasini oladi va quyidagicha faoliyat ko‘rsatadi: -o‘qituvchi (o‘rgatuvchi) sifatida, o‘zi avval o‘rgangan materialni gapirib beradi, o‘zi mustaqil o‘rgangan materialning asosiy joylariga barchaning diqqatini jalb qiladi, boshqa guruh

bergan materiallarini boshqalar tomonidan o‘zlashtirilganlik darajasini aniqlashga,o‘zining bilimini yanada mustahkamlashiga yordam beradi. 7 – Bosqich . - o‘qituvchi auditoriyadagi tinglovchilarning barchasi hammaga tarqatilgan yozma materiallar bilan tanish ekanliklari, ular haqida to‘liq ma’lumotga ega bo‘lganliklarini hisobga olgan holda, har bir talaba-o‘quvchidan o‘rganilgan materialni so‘rashi mumkinligini aytadi. 9 – Bosqich. - tinglovchilarga tarqatilgan o‘quv materialining ular tomonidan qay darajada o‘zlashtirilganligini aniqlash maqsadida o‘qituvchi talaba- o‘quvchilarning nazorat savollariga bergan javoblarini reyting ballari orqali baholashini tushuntiradi, masalan, savollarga berilgan javoblar– agar to‘liq javob bo‘lsa – 3 ball, qo‘shimcha qilinsa – 2 ball, o‘tirgan joydan l

-o‘qituvchi har bir guruhni o‘z yozma materiallarining mazmunidan kelib chiqqan holda bittadan savol tayyorlashlari kerakligini aytadi va guruhlarga savol tuzishlari uchun 5 – 7 daqiqa vaqt ajratadi. 12 – Bosqich. -guruhlar bir–birlariga savollar beradilar, guruhlardagi “hisobchilar” esa guruh a’zolarining javoblarini yuqorida belgilangan tartibda baholab boradilar. Javoblar to‘g‘ri bo‘lsa, savol bergan guruh javobni to‘ldirmaydi. 13 – Bosqich. -o‘qituvchi guruh a’zolari to‘plagan ballarni yana bir marta doskaga yozadi va to‘plangan ballar (baholar)ning umumiy qiymatini aniqlaydi. To‘plangan ballar (baholar)ning umumiy qiymati barcha guruh a’zolariga teng bo‘linadi (kelishganlik asosida). Izoh: agar to‘plangan ballarni guruh a’zolariga teng bo‘lishda o‘quvchi– talabalar tomonidan norozilik

oldindan eslatib o‘tadi. Agar umumiy to‘plangan ballarni guruh a’zolariga taqsimlaganda shu mashg‘ulot uchun belgilangan maksimal balldan ortib ketgan bo‘lsa, u holda shu mashg‘ulot uchun kerakli ballni olib qolib,ortiqchasini keyingi mashg‘ulotlarga yoki yakuniy nazoratga o‘tkazish mumkin . 14- Bosqich . -har bir talaba-o‘quvchiga ballar qo‘yilgach o‘qituvchi mashg‘ulotga yakun yasaydi.O‘quvchi-talabalarning faoliyatiga baho beradi, berilgan javoblarga o‘z fikrini bildiradi va quyidagi savollar bilan ularga murojaat qiladi: -bugungi mashg‘ulotdan nimalarni bilib oldingiz? -nimalarga o‘rgandingiz? -nimalar siz uchun yangilik bo‘ldi? -yana nimalarni bilishni istar edingiz ? 15- Bosqich . O‘qituvchi o‘quvchi–talabalarning javoblarini diqqat bilan tinglab ularga minnatdorchilik bildiradi va d

7.Go‘sht qiymasidan tayyorlangan ovqatlar 8.Taomlarning sifatiga qo’yilgan talab. DАRSNING TEXNOLOGIK XАRITАSI Mavzu G o ’ sht vа g o ’ shtli mаxsulotlаrdаn tаom tаyyorlаsh texnologiyasi Maqsad, vazifalar Mavzuning maqsadi ilm egallashning mashaqqatli yo‘llarini o‘rganishdan iborat bo‘lib, unda Go‘shtga go‘sht tayyorlash sexlarida ishlov berish, go‘sht saqlanadigan sovitgichlar — xolodilniklarga yaqin joylashgan bo‘lishi iborat. Asosiy vazifalari quyidagilarni yoritishdan iborat: 1. Qovurligan go‘sht h amda kalla-pocha va ich ma h sulotlari 2. Y irik bo‘laklab qovurilgan go‘sht 3.Dimlama go‘sht va kalla-pocha hamda i ch mahsulo t lari 4.Yirik bo‘laklab dimlangan go‘sht 5.Porsiya bo‘laklab va mayda bo‘laklab dimlangan go‘sht hamda ich mahsulotlari 6.Qizartirib yopib pishirilgan go‘sht 7.Go‘

Kutilаdigаn nаtijаlаr O‘qituvchi Belgilаngаn vаqtdа judа ko‘p аxborotlаrni berishgа, ish jаrаyonidа chаrchаmаsdаn dаrsgа ijodiy yondoshishgа erishаdi. Tаlаbа Mаvzuni to‘liq o‘zlаshtirishgа, tegishli tаhliliy usullаrni o‘rgаnishgа muvаffаq bo‘lаdi vа mustаqil ishlаshgа tegishli topshiriqlаr olаdi. Kelgusi rejаlаr (tаhlil o‘zgаrishlаr) Interаktiv usullаrdа dаrs o‘tishgа ko‘nikmа hosil qilib borilаdi. Mustаqil ishlаsh jаrаyonidа tegishli topshiriqlаr bаjаrish ko‘nikmаsini egаllаb borаdi. «Dаrsdа yangi mаvzuni o‘rgаnish» bosqichlаri 1. Yangi mаvzu vа uning rejаsi berilаdi. 2. Аdаbiyotlаr ro‘yxаti berilаdi. 3. Yangi mаteriаlni tushuntirish, uning аhаmiyatigа qisqаchа to‘xtаlish. 4. Tаlаbаlаr diqqаtini jаlb etish. Muаmmoli vаziyat hosil qilish. Ushbu mаvzu bo‘yichа « Go‘shtni muzidаn qаndаy tush

Tushuntirish j а r а yonid а e’tibor qilinishi lozim bo‘lg а n jih а tl а r: 11. M а vzuni o‘tg а n m а vzu bil а n bog‘l а sh. 12. TSOni ishlаtish. 13. Predmetlаrаro аloqаni tа’minlаsh. 14. Tаlаbаlаrning yozishi vа o‘qishini tаshkil etishgа imkoniyat yarаtish. 15. O‘tilаyotgаn mаvzuning tа’siri vа o‘rgаnilish dаrаjаsini tekshirish. Bundа tаlаbаlаrgа sаvollаr berib borish. Qisqа muddаtli sаvol-jаvoblаr o‘tkаzib borish. Mаsаlаn, « Mol go‘shti tаnаsi qаndаy bo‘lаklаrgа bo‘linаdi? ». Sizlаr qаndаy o‘ylаysizlаr? vа h.k. 16. Dаrsni ziyrаklik bilаn kuzаtib borish vа undаgi shovqinni bosish. Hаr qаndаy hаtti hаrаkаtlаr e’tibordа bo‘lish i . 17. Tаlаbаlаr jаvoblаrigа izoh berish yoki to‘ldirish, yaxshi jаvoblаrni аlbаttа rаg‘bаtlаntirish. 18. Yangi mаvzuni mustаqil o‘rgаnish holаtini yoki shаroit

3. Nаtijаdа oldingi guruhlаrdа o‘rgаnilgаn mаvzuning hаmmаsi, ya’ni 4 tа sаvol bir joygа jаmlаnаdi. Endi hаr bir sаvol jаmoа bo‘lib o‘rgаnilаdi. Chunki yangidаn tuzilgаn guruhdа shu beshtа sаvolning hаmmаsi mаvjud bo‘lаdi. Hаr bir jаmoаning vаkili o‘zigа tushgаn sаvolini guruhning boshqа а’zolаrigа tushuntirib berаdi. 4. Mа’lum vаqtdаn keyin guruh а’zolаri yanа eski joyigа qаytib o‘tirаdi. Endi qog‘ozlаr, ya’ni tаrqаtmа mаteriаllаr hаmmаsidаn yig‘ishtirib olinаdi. Jаmoа а’zolаrining qo‘llаridаn hech qаndаy mаteriаl qolmаydi. 5. Jаmoаlаrdаn so‘rаsh boshlаnаdi. Bundа hаr bir tаlаbа bаlli: -hаr bir qo‘yilgаn sаvolgа to‘g‘ri vа to‘liq jаvob-3 bаll. -to‘g‘ri qo‘shimchа qilgаngа-2 bаll. -replikа bilаn qo‘shimchа qilgаngа-1 bаll. -shu sаvol bo‘yichа hech qаndаy hаrаkаt qilmаgаngа -0 bаll. Guruhdа

8. Hаr bir sаvolning to‘g‘ri jаvobi yozilgаn vаrаq o‘qituvchi tomonidаn oldindаn tаyyorlаnib qo‘yilgаn bo‘lаdi. Endi hаr bir ishtirokchining jаvoblаrini tаlаbаlаrning o‘zlаri tekshirib, qаnchаsi to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekаnligini belgilаb berаdi. Tekshirish jаrаyonidа bir guruhning jаvoblаrini boshqа guruh tаlаbаlаri tekshirаdi. 9. Hаr bir tаlаbаning umumiy bаlini shkаlаdа ko‘rsаtilgаn me’zon аsosidа tаlаbаlаrning o‘zlаri bаholаydi. Bu «А’lo», «Yaxshi», «Qoniqаrli» vа «Qoniqаrsiz», deb bаholаnаdi. 10. Dаrs mustаhkаmlаnаdi vа umumlаshtirilаdi. Uning yutuq vа kаmchiliklаri tаhlil qilinаdi. Kelgusi dаrs uchun tegishli topshiriq vа vаzifаlаr shаkllаntirilаdi. Mavzu b о ‘yicha talabalarning bilishi lozim b о ‘lgan savollar Bilishi lozim bо‘lgan savollar Berilgan savollarning mazmuni Gо‘shtni muz

O‘rgаnilgаn mаvzu bo‘yichа tаlаbаlаrning bilishi lozim bo‘lgаn sаvollаrning jаvoblаri Bilishi lozim bo‘lgаn sаvollаr Berilgаn sаvollаrning jаvoblаri Gо‘shtni muzidan qanday tushiriladi ? M uzdan tushirish uchun kamerada haroratni 0 dan 6—8°S gacha, hazo namligini 90—95% da saqlanadi Mol gо‘shti tanasi qanday bо‘laklarga bо‘linadi ? Agar korxonaga mol go‘shti o‘zunasiga ik kiga bo‘lingan nimta holida kelsa, old va son bo‘lak larga ajratiladi Sof qiyma massasidan q anday yarim tayyor mah sulotlar tayyorlanadi ? Qiymali bifshteks Sof qiyma kotleti Frikadelka. Qiyma — kabob Kalla-pochalardan: jigar, buyrak, miya, oshqozon va boshqalarga qanday ishlov beriladi ? Agar kalla juni bilan keltirilgan bo ‘ lsa kuydirilishi « kalla qaynoq suvga botirilib , juni tozalanyshi va yaxshilab , yuvilishi loz

tozalaganda chiqadi gan mayda bo‘laklari, ba’zan qo‘y go‘shti bo‘laklarini tozalaganda chiqadigan mayda go‘sht bo‘lakchalari, bo‘yinning yumshoq joyi ishlatilishi mumkin 4. Egаllаgаn bilimlаrni tekshirish vа bаholаsh Egаllаgаn bilimlаrni tekshirish vа bаholаsh bo‘yichа o‘qituvchi- trenerning аmаlgа oshirishi lozim bo‘lgаn jаrаyonlаr TАRTIBI 1. Tаlаbаlаr bilimini bаholаsh uchun tаyyorlаngаn sаvollаr hаmmа tаlаbаlаrgа tаrqаtilаdi. 2. Ulаrgа jаvob berish uchun (mаsаlаn, 2 minut) vаqt berilаdi. 3. Berilgаn sаvol vаrаqlаri yig‘ishtirib olinаdi vа shu jаrаyondа tаlаbаlаrdаn og‘zаki hаm so‘rаlаdi vа frontаl so‘rov o‘tkаzilаdi. 4. Hаmmа vаrаqlаr yig‘ishtirib olingаch, jаvoblаr oldindаn yechib qo‘yilgаn sаvollаr bilаn solishtirilib ulаrning to‘g‘riligi tekshirilаdi. 5. Sаvollаrgа jаvoblаr yig‘ishti

Tаlаbаlаr bilimini bаholаshning reyting usuli Ushbu berilgаn 15 tа sаvollаrning hаmmаsi reyting аsosidа 100 bаllik tizimdа bаholаnаdi. Tаlаbаning umumiy to‘plаgаn bаli 15 gа bo‘linаdi vа o‘rtаchа bаll аniqlаnаdi. Bu tаlаbаning shu mаvzu bo‘yichа egаllаgаn bаli hisoblаnаdi. Mаsаlаn, tаlаbа shu 15 tа sаvol bo‘yichа 1275 bаll to‘plаdi. U holdа tаlаbаning o‘rtаchа to‘plаgаn bаli 85 ni tаshkil qilаdi. (1275/15=85) Buni аmаlgа oshirish texnologiyasidа hаm tаlаbа, hаm o‘qituvchi ishtirok etаdilаr. O‘qituvchi o‘quv dаsturi аsosidа tаlаbаlаr bilishi lozim bo‘lgаn sаvollаr vа ulаrning jаvoblаrini oldindаn yozib qo‘ygаn bo‘lаdi. Tаlаbаlаrning o‘zlаrini solishtirib ko‘rаdilаr vа bir-birini o‘zlаri bаholаydilаr. So‘ngrа o‘qituvchi qo‘yilgаn bаllаrni sinchkovlik bilаn tekshirib ko‘rаdi. Bu bilаn o‘qituv

-konspekt qilish; -mаsаlаni yechish; -birortа tаdbir ishlаb chiqish; -boshqаruv qаrorlаrini qаbul qilish vа h.q. 3. Oldindаn tаlаbаlаr nimа uchun bаho olishini bilishlаri kerаk. Shu tufаyli ulаrning bаjаrgаn ishlаri qаndаy bаholаnishini hаm аytib o‘tish mаqsаdgа muvofiqdir. X.X.Imomovning iqtisodiy tа’lim bo‘yichа bittа mаvzuning leksiya dаrsi vа аmаliy mаshg‘uloti uchun tuzgаn o‘qitish texnologiyasini nаmunа sifаtidа keltirаmiz. III-Bob. Hayotiy faoliyat xavfsizligi 3.1. MEHNAT MUHOFAZASI QONUNLARI, ULARDAN FOYDALANISH VA JAVOBGARLIK TURLARI. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining IX bobning bir qancha moddalarida Insonning iqtisodiy va ijtimoiy huquqlari, 43-52 moddalarida inson 59

huquqlari, burchlari va erkinliklari belgilangan. Mehnatni muhofaza qilish to’g’risidagi qonunning 1-7 moddalarida umumiy qoidalar, 8-15 moddalarida mehnatni muhofaza qilishni ta‘minlash, 16-21 moddalarida ishlovchilarning mehnatini muhofaza qilishga doir huquqlarini ruyobga chiqarishdagi kafolatlar ifodalangan, 22-29 moddalarida mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me‘yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan davlat va jamoatchilik nazorati o’z aksini topgan. O’zbekiston Respublikasi Oliy majlisi 1995 yil 21 dekabrda O’zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini tasdiqladi. Kodeksning VI-bobida mehnat shartnomasining mazmuni, shakli, muddati (73-76 moddalar), ishga qabul qilish va dastlabki sinov muddati (77-87 moddalar), mehnat shartnomalarining bekor qilinishi (97-113 modda

Davlat qonunchiligi mehnat muhofazasi qoida va me‘yorlarining buzilishi uchun qat‘iy javobgarlik belgilaydi. Javobgarlik turlari 3 ga bo’linadi: Ma‘muriy javobgarlik - uyaltirish, xayfsan e‘lon qilish, vaqtincha yoki butunlay past darajali ishga o’tkazish, imtiyozlarni cheklash. Jinoiy javobgarlik - O’zbekiston Respublikasi jinoyat-protsessual Kodeksiga binoan olib boriladi. Masalan: - qoidaning buzilishi baxtsiz hodisaga olib kelsa, bir yilgacha axlok tuzatish ishlariga yoki ozodlikdan mahrum qilish yoki 5 minimal ish haqi miqdorida jarima yoki ishdan bushatish choralari qo’llanadi; - korxonadan chiqayotgan chiqindilar tufayli havo va suv xavzalarining ifloslanishi uchun 1 yilgacha axloq tuzatish ishlariga yoki 5 minimal ish haqi miqdorida jarima to’lanadi. 3. Moddiy javobgarlik - Qonunsi

MEHNAT QIZG’INLIGI - Ish vaqtida organizmda hissiyot, yuklov darajasi, ma‘lumotlarni olishda va qayta ishlashda miya ish faoliyatining jadallashuvi. TOLIQISH - Ish qobiliyatining pasayish holati. Charchaganlik sezgisi bilan kechadigan ish sifat va son ko’rsatkichlarining yomonlashuvi bilan ifodalanadigan va faqat dam olingandan keyingina to’xtaydigan holat. RUHIY MUHIT - Ishlab chiqarishni boshqarish va tashkil etish darajasi bilan aniqlanadigan, mehnat jamoasining kayfiyati shuningdek mavjud bo’lgan o’zaro shaxsiy munosabatlar va uning ish qobiliyatiga ta‘sir qilishi. JAROHAT - tana a‘zolarini va tuqimalarini ko’tilmagan holatda tashqi ta‘sir ostida shikastlanishidir. Jarohat 2 turli bo’ladi: Ishlab chiqarish jarohatlari; Maishiy jarohatlar; Ishlab chiqarish jarohatlari o’z navbatida: - m

ta‘siri, yoqimsiz meteorologik sharoitlar, me‘yorlardan yuqori shovqin, titrash, yoritilganlik, atmosfera bosimidagi katta tafovo’tlar kiradi. 4. Ishlab chiqarishdagi jarohatlanish va kasallanishning sabablarini shartli ravishda qoyidagilarga ajratish mumkin: 1. Texnik; 2. Tashkiliy; 3. Sanitariya-gigienik; 4. Ruhiy-fiziologik; 5. Iqtisodiy; 6. Xodimlarni aybi bilan yuz beradigan kasalliklar. TEXNIK SABABLARGA - Uskuna va moslamalarning, to’siq- qurilmalarning, tormoz tizimining ishlamasligi yoki nosozligi, gidravlik tizimning zich emasligi kiradi. TASHKILIY SABABLAR - deganda ish joylarining uskuna, moslama va yordamchi asboblar yetarli ta‘minlanmaganligi, yuk ko’tarish vositalari, bog’lab quyuvchi moslamalarning yo’qligi, yo’l-yo’riqning o’z vaqtida berilmaganligi va mehnat muhofazasi bo

keltirishini hisobga olib ba‘zi ishlarda ayollar mehnatidan foydalanish ta‘qiqlanadi. Masalan, ayollarning zaharli moddalar bilan bog’liq bo’lgan ximiya sanoatining ba‘zi tarmoqlarida, yer osti ishlarida va boshqa bir qancha ishlarda ishlashlariga yo’l qoyilmaydi. Ayollar uchun yuk ko’tarish qoidalari belgilab qoyilgan. Ular qo’lda 20 kg bo’lgan yukni va zambil g’altak bilan og’irligi 50 kg dan oshmagan yukni olib yurishlari mumkin. Farzand ko’rishi mumkin bo’lgan va emizuvchi ayollarga maxsus yengilliklar yaratilishi kerak, bunday ayollarni va 8 yoshgacha bolalari bo’lgan ayollarni tungi smenada ishlashlari, ishdan tashqari, dam olish kunlaridagi ishlarga jalb qilish, xizmat safariga yuborish man etiladi. Ma‘muriyat ba‘zi hollarda bunday ayollarni vrach xulosasiga ko’ra, o’rtacha ish haqi

O’zbekiston Respublikasi mehnat kodeksi mazmunida ishlab chiqarish korxonalari ma‘muriyati u yerda mehnat qilayotgan o’smir-yoshlarga ishlab chiqarish bilan bog’liq bo’lgan shikastlanish yoki zararlanish yoki moddiy yo’qotishni qoplash majburiyatini oladi. Ayollar va ayrim hollarda, ma‘lum sharoitlarda, erkaklar bilan bir xilda ishni bajara olmaydilar. Ayol organizmi o’ziga xos fiziologik xususiyatga ega bo’lganligi tufayli og’ir jismoniy mehnatga, ayrim zararli (chang, titrash, organizmni qattiq qizib yoki sovib ketishi va boshqalar) moddalarning ta‘siriga ta‘sirchandir. Bu zararli omillar ta‘siri ular organizmining homiladorlik kezlarida qoyidagi o’zgarishlarga olib kelishi, tubandagi asoratlarni qoldirish (toksikoz, bola tushib qolishi, ulik tugilish va boshqa), bola tug’ish funktsiyasi

olish kunlaridagi ishlarga jalb qilishga va xizmat safariga yuborishga yo’l qoyilmaydi. Shu bilan birga, bolasi 3 yoshga to’lmagan homilador ayollarni ona va bolaning sog’ligi uchun xavf tug’dirmasligini tasdiqlovchi tibbiy xulosa bo’lgan takdirdagina tungi ishlarga qoyiladi (228-m). Ayollarga onalik vazifalarini bajarish uchun qoyidagi moddalarda bir qancha imtiyozlar beriladi: Homilador va bola tuqqan ayollarga ularning xohishiga ko’ra, homiladorlik va tug’ish ta‘tilidan oldin yoki undan keyin yoxud bolani parvarishlash ta‘tilidan so’ng yillik ta‘tillar beriladi va davlat ijtimoiy sug’urtasi boyicha nafaqa to’lanadi. Homiladorlik va tug’ish ta‘tillari jamlangan holda hisoblab chiqilib, tug’ishga qadar amalda bunday ta‘tilning necha kunidan foydalanganidan qat‘iy nazar ayolga to’liq beril

18 yoshga to’lmagan barcha shaxslar dastlabki tibbiy ko’rikdan o’tgandan keyin ishga qabul qilinadilar va keyinchalik ular 18 yoshga tulgunlariga kadar har yili majburiy tibbiy ko’rikdan o’tkazilib turishi kerak. O’smirlar doimiy ishga 16 yoshdan kabul qilishga ruxsat etiladi, ayrim hollarda 15 yoshga to’lgan shaxslar ota-onalaridan birining yoki o’rnini bosuvchi shaxsning yozma ravishda roziligi bilan ishga kabul qilinishi mumkin. Yoshlarni Mehnatga tayyorlash maqsadida umum ta‘lim maktablari, xunar-texnika bilim yurti va o’rta maxsus o’quv yurti o’quvchilarni 14 yoshga to’lganlaridan keyin ota- onasidan birining yoki ularning o’rnini bosuvchi shaxsning roziligi bilan o’smirlarning sog’ligiga va kamol topishiga ziyon yetkazmaydigan va ta‘lim olish jararyonini buzmaydigan yengil ishlarni

davrlarni o’z ichiga olsa, ta‘tilning muddati 18 yoshga tulgandan keyingi ish staji uchun esa umumiy tartibda xisoblab chiqariladi. (244-m). 18 yoshga tulmagan xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish bilan ta‘minlovchining tashabbusi bilan bekor qilishga, mehnat shartnomasini bekor qilishning umumiy tartibiga rioya qilishdan tashqari, maxalliy mehnat organining roziligi bilan yo’l qoyiladi. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 46-moddasida ayollar va erkaklarning teng huquqliligi bayon etilgan. Ayollarga onalik vazifalaridan foydalanish maqsadida quyidagi moddalarda bir qancha imtiyozlar beriladi. Homilador va bola tuqqan ayollarga ularning xohishiga ko’ra, homiladorlik va tug’ish ta‘tilidan oldin yoki undan keyin yoxud bolani parvarishlash ta‘tilidan so’ng, yillik ta‘till

- Qo’y go’shtini nimtalash va suyaklardan ajratish haqida ma’lumotlar to’plandi; - Go’sht qiymasini va undan yarim tayyor maxsulotlarini tayyorlash ni aniqlandi; - Go’sht kotlet massasini va undan tayyor maxsulotlarni tayyorlash haqida ma’lumotlar to’plandi; - Suyaklarga ishlov berish haqida ma’lumotlar tahlil qilindi; - Qovurligan gо‘sht hamda kalla-pocha va ich mahsulotlari haqida ma’lumotlar tahlil qilindi; - Y irik bо‘laklab qovurilgan gо‘sht haqida ma’lumotlar tahlil qilindi; - Dimlama gо‘sht va kalla-pocha hamda ich mahsulotlari haqida ma’lumotlar to’plandi; - Yirik bо‘laklab dimlangan gо‘sht haqida ma’lumotlar yig’ildi; - Porsiya bо‘laklab va mayda bо‘laklab dimlangan gо‘sht hamda ich mahsulotlari haqida ma’lumotlar to’plandi ; - Qizartirib yopib pishirilgan gо‘sht haqida ma’lumotla

4. Karimov I.A. Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. – Toshkent: -1997. 5. I. А . Karimov. “ О ‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” Toshkent, 2012 y. 440-bet 6. Akademik litsey va kasb – hunar kollejlari uchun o‘quv-meyoriy xujjatlar to‘plami. Toshkent: - 2006. 7. Abdullayeva Q. Kasbiy fanlar orqali o‘quvchilarda ijodkorlik ko‘nikmalarini shakllantirish. // J. Pedagogik ta‘lim. – Toshkent, 2004. - №6b –B.53-54. 8. “Ta‘lim to‘g’risida“ O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Toshkent: 1992. 9. O’zbekiston Respublikasinig “Ta’lim to’g’risidagi qonuni”, “Kadrlash tayyorlash milliy dasturi ”,Toshkent. 1997 y. 10. Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch”,T.: “Ma’naviyat”, 2008 11 . I.A.Karimov. “Yuksak bilimli va intelektual rivojlangan avlodni tarbiyalash-mamlak

3. www. Ziyonet. uz 4. www. edu. uz 5. tdpu-INTRANET. Ped 71

Купить

Похожие документы
Ma'lumotnoma
Argos test javoblari 2025-2026. 1000 ta savolga javob
Hududiy mehnat taqsimotini o’rganish
Mehnatni ratsional tashkil etishda jismoniy tarbiyaning ahamiyati
Izolan materialidan atirgul yasash