Информация о документе

Цена 20000UZS
Размер 248.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 02 Июнь 2024
Расширение doc
Раздел Курсовые работы
Предмет Психология

Продавец

ISROILJONOVLAR

Дата регистрации 31 Май 2024

24 Продаж

Homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri

Купить
31Homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri 31MUNDARIJA Kirish ……………………………………………………………………… . 1-bob. Homilador ayollarning psixologik xususiyatlari va somatik kasallik holatining turlari va ifodalanadi ……………………………… .. 1.1-§. Homilador ayollarning psixologik xususiyatlari …………………… 1.2-§. Homiladorlikda yangilanib turadigan somatik komponent kabi kasallik holatining turlari va ifod alanadi. ……………………………… .. I-bob uchun xulosalar …………………………………………………… . II-bob. Fiziologik va murakkab tuguruqni otkazgan ayollarning psixologik xususiyatlarini eksperimental tadqiq etish . ……………… ... 2.1-§. Fiziologik va murakkab tuguruqni otkazgan ayollarning psixologik xususiyatlarini eksperimental tadqiqot dasturi va natijalar tahlili. ……………………………………………………………………… II-bob uchun xulosa ……………………………………………………… Xulosa …………………………………………………………… . ……… .. Tavsiyalar ………………………………………………………………… Foydalanilgan adabiyot royxati ………………………………………… Ilova ………………………………………………………… . …………… 31Kirish Bugungi kunda Ozbekistonda “ Oila va xotin-qizlar ” ga munosabat tobora ortib borayotganini kop jabxalarda kuzatishimiz mumkin. Buni 2022 yil 7 mart kuni prezident «Oila va xotin-qizlarni tizimli qollab- quvvatlash borasidagi ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari togrisida»gi farmonni imzolaganligidan ham bilishimiz mumkin. Hujjatda 2022 yil 1 sentabrdan boshlab barcha yuridik shaxslarda oxirgi 6 oy davomida uzluksiz ish stajiga ega bolgan ayollarga, budjet tashkilotlari bundan mustasno, oylik istemol xarajatlarining eng kam miqdoridan kelib chiqqan holda, davlat budjeti mablaglari hisobidan tuguruq va homiladorlik nafaqalari tolanishi belgilandi. Ba'zida homiladorlikning ayollar ruhiyatiga ta'siri shunchalik sezilarli bo'ladiki, ba'zi mualliflar (N.Uddenberg, M.Ringler) bu hodisani inqirozli vaziyat deb bilishadi. Har yili tug'ruq asoratlari bo'lgan a yollar soni tobora ko'payib bormoqda. Uchinchi ming yillikning boshlarida mamlakatda davlat statistikasining rasmiy ma'lumotlariga ko'ra, bolalarning 60 foizida tug'ilish travması bo'lgan vaziyat yuzaga keldi, bu muqarrar ravishda bolaning rivojlanishining turli shakllariga olib keladi va kelajakda bolalarning ko'pgina kasalliklari paydo bo'lishida muhim omil bo'ladi. Hozirgi vaqtda homiladorlik va tug'ish jarayonini baholash asosan ushbu davrlarga mos keladigan fiziologik jarayonlar va asoratlarni o'rganishga to'g'ri keladi. Ushbu mavzu bo'yicha ishlarning aksariyati orasida ilmiy tibbiy jihatlarning psixologik va ijtimoiy jihatlardan ustunligi namoyon bo'ldi. Tug'ruq paytida patologiyaning paydo bo'lishining asosiy sababi homiladorlik paytida boshdan kechirgan stress, uzoq muddatli depressiya, qo'rquv va salbiy tajribalar natijasida ayollarning psixologik xususiyatlarini ozgarishi umuman hisobga olinmaydi. Shunday qilib, homiladorlik kabi ayol hayotining bunday davri tibbiyot 31tomonidan to'liq monopoliyalashtirigan, buning uchun homiladorlik, tug'ish va yangi tug'ilgan chaqaloq bilan o'zaro munosabatlarning psixo-emotsional tomoni hal qiluvchi ahamiyatga ega emas va shuning uchun ko'pincha bu hisobga olinmaydi va shuning uchun tug'ruq paytida patologiyaning paydo bo'lishining xavfli kata foizga ega bolmoqda. Homiladorlik davrining psixologik tomonlarining tadqiqotlarini dolzarbligi, birinchi navbatda, homiladorlik paytida va tug'ruq paytida asoratlarni keltirib chiqaradigan psixologik mexanizmni topish vazifasi bilan bog'liq bo'lib, bizning davrimizda odatiy holga aylangan tug'ilish shikastlanishlarini va shunga mos ravishda bolalarda rivojlanishdagi og'ishlarni kamaytirish kurs ishimizni dolzarbligini korsatib beradi. Yuqoridagilarga asoslanib, ushbu ishning quyidagi maqsad va vazifalari shakllantirildi. Kurs ishining maqsadi: Homiladorlikning 3 oyidagi ayollarning psixologik xususiyatlarini o'rganish va tug'ilish jarayoniga psixologik holatning ta'sirini o'rganish. Kurs ishining vazifalari:  homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri haqida umumiy tushuncha berish  Olingan natijalarni umumlashtirish  homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'sirini organishdan olingan natijalardan kelib chiqib xulosa va tavsiyalar berish. Tadqiqot ob'ekti : Homiladorlikning uchinchi oyidagi 70 ayol tekshirildi, ular kuzatuv davomida 2 guruhga bo'linib, ular 1-guruh: fiziologik tug'ilishi bo'lgan 31 ayol; 2-guruh: tug'ruq qiyin bo'lgan 39 ayol: Tadqiqot metodlari: Klinik suhbat; Depressiya darajasini aniqlash metodi V.A.Jmurova; Spilbergning vaziyatli va shaxsiy xavotirlarini aniqlash metodikasi; 31Ko'p tomonlama shaxsni o'rganish texnikasi (MMPI); Tadqiqotning nazariy va amaliy ahamiyati: Tadqiqot natijalari homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri bilan ishlashda psixologlar, psixiatrlarga qolllanma bolib xizmat qilishi mumkin, shuningdek, ushbu tadqiqot homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri bolgan ayollar oilasiga yordam berishda yangi imkoniyatlar ochadi. Tadqiqotning tuzilishi: tadqiqot ikki bob, tort paragraf, xulosa, tavsiyalar, foydalanilgan adabiyotlar ro'yxatidan iborat. 311-bob. Homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri 1.1-§. Homilador ayollarning psixologik xususiyatlari. Homiladorlik normal fiziologik jarayon bo'lib, uning davomida ayol tanasida sezilarli o'zgarishlar yuz beradi. Bu kelajakdagi onani shifokor nazorati ostida uning sog'lig'ini saqlashga va homilaning normal rivojlanishiga yordam beradigan gigiena qoidalariga qat'iy rioya qilishga majbur qiladi. Ona so'zning keng ma'nosida tug'ilmagan bola uchun muhit bo'lib, ona tanasining qulay sharoitlari tabiiy ravishda uning o'sishi va normal rivojlanishi uchun imkoniyat yaratadi. Qadimgi davrlarda: "ayolning sog'lom tanasida - xalqning kelajagi", deyishlari bejiz emas. Ayol tanasida hamma narsa naslni qoldirish uchun mo'ljallangan. Jinsiy organlar tug'ish funktsiyasini bajaradi, sut bezlari - tug'ilgan chaqaloqni oziqlantirish funktsiyasidir. Homiladorlik paytida platsenta 1 tomonidan chiqariladigan gormonlar onaning tanasida ko'plab fiziologik o'zgarishlarni keltirib chiqaradi, bu homilaning to'g'ri rivojlanishini ta'minlaydi, tanani yaqinlashib kelayotgan tug'ilish va ovqatlanishga tayyorlaydi. Homilador ayolning asab tizimi qayta tiklanadi, shunda u butun tanani bitta maqsadga - homila tug'ilishiga bo'ysundiradi. Shunga ko'ra, uning asosiy tizimlarida fiziologik o'zgarishlar yuz beradi. Ayolning homiladorlik jarayoni nafaqat tananing jismoniy funktsiyalariga, balki ayolning psixologiyasiga ham moslashadi. Ayolning homiladorlik va tug'ruqqa bo'lgan munosabatiga turli omillar, shu jumladan ijtimoiy, axloqiy, iqtisodiy va boshqalar ta'sir qiladi. Bu munosabat, shuningdek, homilador ayolning o'ziga xos xususiyatlariga bog'liq. Qoida tariqasida, homiladorlik paytida ayollarda hissiy holat o'zgaradi. Agar homiladorlikning birinchi yarmida ko'pchilik ayollar o'zlarining 1 Platsenta ( yo'ldosh ) (lat. placenta “ yassi non ” — shuningdek - tug'ru q qacha bolalar joyi,) 31sog'lig'i haqida xavotir va xayajonda bo'lsalar, ikkinchi yarmida, ayniqsa homila harakati boshlangandan so'ng, barcha fikrlar va xavotirlar homilaning farovonligiga qaratilgan bo'lib, u alohida mavjud shaxs sifatida qabul qilinadi. Kelajakdagi ona ko'pincha unga mehrli so'zlar bilan murojaat qiladi, u xayol qiladi, bolaga individual xususiyatlarni beradi. Shu bilan birga, ayol yaqinlashib kelayotgan onalik uchun o'tmishdagi mehr-muhabbat va odatlarini yo'qotish tuyg'usiga ega, jozibadorlikni yo'qotish, eri bilan munosabatlardagi o'zgarishlar haqida shubhalar mavjud boladi. Ushbu qo'rquv va ushbu qo'rquvni engish ko'pincha regressiv xatti-harakatlarni namoyish qilish orqali amalga oshiriladi (ya'ni, bolalikning xatti-harakatlariga qaytish). Ushbu xatti - harakatning maqsadi homilador ayolning boshqalarda himoya topish va qo'rquvni engish uchun ongsiz istagidir. Avvalo, yaqin qarindoshlar homilador ayolning psixologik xolati uchun ishonchli yordam ko'rsatishi kerak. (Kertis, 2002) Tug'ilishdan oldin xavotir kuchayadi, uning namoyon bo'lishi voqealarni tezlashtirmoqchi bo'lgan homilador ayolning giperaktivligi bo'lishi mumkin. Oxirgi uch oylikdagi psixologik kasalliklar 60-80% hollarda kuzatiladi. Homilador ayolda, qoida tariqasida, bir nechta xavotir turlari aniqlangan: 1. Umumiy; 2. Ayol homiladorlikning jismoniy jihatlariga toqat qilmasa, jismoniy; 3. Xomilaning taqdiri uchun qo'rquv; 4. Yangi tug'ilgan chaqaloqqa g'amxo'rlik qilishdan qo'rqish; 5. Tug'ilishdan qo'rqish; 6. Yangi tug'ilgan chaqaloqni ovqatlantirishdan qo'rqish; 7. Xavotirga tushishning psixopatologik hodisalari. Yaqinlashib kelayotgan ota-onalik xavotiri keksa ayollarga ko'proq xosdir. (Aylamazyan, 1996) Ko'pgina mualliflar homiladorlikni ayollarning ruhiy holatiga ta'sirini o'rganishdi. M.A.Kochneva, A.E.Sumovskaya (1990) homiladorlik paytida aqliy 31samaradorlik darajasi, ayniqsa birinchi va uchinchi uch oylikda (birinchisida 35,8%, uchinchisida 26,6%) sezilarli darajada pasayishini aniqladilar, bu homiladorlik paytida miya yarim korteksining funktsional holatining pasayishi bilan izohlanishi mumkin. Homilador ayollarning aqliy faoliyati ish tezligining pasayishi bilan tavsiflanadi. Vazifani bajarishda ayollar aqliy jarayonlarning harakatsizligini, e'tiborning zaiflashishini qayd etadilar. Shunday qilib, homilador ayolning tanasidagi jismoniy va ruhiy o'zgarishlar moslashuvchan va o'sayotgan homila ehtiyojlarini qondirish uchun zarurdir. Har bir kelajakdagi ona homiladorlikka qanday tayyorgarlik ko'rish kerakligini bilishi kerak, shuning uchun tug'ilmagan bolaning farovonligi va sog'lig'i ko'p jihatdan uni ko'tarishga juda ehtiyot bo'ladi. Homiladorlik va tug'ilishning asosiy “ dushmanlar ” ini aniqlaymiz: 1. Surunkali kasalliklar 2. Noto'g'ri turmush tarzi, yomon odatlar 3. Tug'ilishdan qo'rqish Ko'pgina surunkali kasalliklar, u yoki bu tarzda, bolaning rivojlanishiga ta'sir qilishi va tug'ruq paytida asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin. Eng katta xavf surunkali infektsiyalar (pielonefrit, bachadon va uning qo'shimchalarining yallig'lanish kasalliklari, bronxit va boshqalar), yurak-qon tomir tizimi kasalliklari (gipertoniya, yurak nuqsonlari, revmatizm), endokrin kasalliklar (qalqonsimon bez kasalliklari, semirish, tuxumdonlar funktsiyasining surunkali buzilishi), qon kasalliklari (anemiya, qon ivishining buzilishi). Abortlar keyingi homiladorlikni normal ko'tarish qobiliyatini buzadi va ko'pincha tug'ruqdagi asoratlarga olib keladi. Ma'lumki, 1-bolani tug'ilishi uchun 20 yoshdan 26 yoshgacha bo'lgan yosh maqbuldir. Yosh organizm hali homiladorlik paytida yuzaga keladigan zoriqishlarga bardosh bera olmaydi. Katta yoshda qarish jarayonlari faol namoyon bo'la boshlaydi, surunkali kasalliklar" to'planadi". 31Tug'ilmagan bolaning sog'lig'iga so'zsiz va juda jiddiy zarar etkazish bizning davrimizda yosh ayollar orasida keng tarqalgan yomon odatlar (chekish, spirtli ichimliklar va giyohvand moddalarni iste'mol qilish) tufayli yuzaga keladi. Agar homilador ayol cheksa, spirtli ichimliklarni iste'mol qilsa (qaysi biri, muhim emas), giyohvand moddalar haqida gapirmasa ham boladi, sog'lom bola tug'ilishiga ishonmaslik kerak. Haqiqat shundaki, homilaning surunkali zaharlanishi uning barcha hayotiy organlari va tizimlarining rivojlanmaganligiga olib keladi. Bola yomon o'sadi, uni tajovuzkor mikroblar va viruslardan himoya qilish uchun mo'ljallangan immunitet juda zaif boladi. Bunday homila tug'ilishidan oldin har qanday infektsiyadan o'lishi mumkin. Yomon odatlarning oqibatlari, ayniqsa, ayolda surunkali kasallik bo'lgan hollarda jiddiydir. Bachadonda rivojlanish davrida bola onaning tanasiga to'liq bog'liqdir. Shuning uchun homilador onaning barcha muammolari uning muammolariga aylanadi. Ammo kattalar bardosh bera oladigan narsa har doim ham tug'ilmagan chaqaloq uchun mumkin emas. Asosiy e'tibor homiladorlikka qaratilishi kerak. Boshqa barcha xavotirlar fonga tushishi kerak. Ayol o'ziga, aqliy muvozanatiga va jismoniy sog'lig'iga g'amxo'rlik qilishi kerak. U kerak mojarolardan, har qanday stressli vaziyatlardan, salbiy his- tuyg'ularni keltirib chiqaradigan narsalardan saqlaning. Ya'ni, o'zingizga va bolangizga g'amxo'rlik qiling. Nima uchun har doim homilador ayolning ruhiy holatiga va tug'ilishga psixologik tayyorgarlikka alohida e'tibor beriladi? Chunki har qanday xavotir va qo'rquv to'planib, bir-birini og'irlashtiradi va og'irlashtiradi. Ayol qanday xavotirda va qo'rqmasin, bularning barchasi uning homiladorligiga ta'sir qilishi mumkin. Tug'ilish paytiga kelib, barcha qo'rquvlar bir joyga to'planadi - tug'ilishdan vahima qo'rquvi. Qo'rquv har qanday biznesda, ayniqsa tug'ruqda zararli. Deyarli barcha ayollar tug'ishdan qo'rqishadi. Bu tananing fiziologik reaktsiyasi bo'lib, uning barcha zaxiralarini eng muhim vazifani bajarish uchun jamlaydi. Vahima 31qo'rquvi-bu bola tug'ilishining tabiiy mexanizmlarining normal ishlashini buzadigan patologik holat. Tug'ilish qo'rquvi bilan qanday kurashish kerak? Bitta kurash vositasi-uning paydo bo'lishiga yo'l qo'ymaslik. Barcha ayollar tug'adilar. Har kuni ayol o'zini hamma narsa yaxshi o'tishiga ishontirishi kerak. (Darskiy, 1979) Tadqiqotchilar homiladorlikni hissiy inqiroz, stress, burilish nuqtasi yoki ayolga qo'yilgan kasallikning bir turi deb bilishadi. Ularning nuqtai nazari bo'yicha, homiladorlik, ayniqsa birinchisi, ayolning o'ziga xosligini izlashda inqiroz nuqtasidir. Mahalliy mualliflarning ta'rifiga ko'ra, homiladorlik - bu urug'lantirilgan tuxumning ayol tanasida rivojlanishining fiziologik jarayoni, buning natijasida kelajakda bachadon tugishga qodir bo'lgan homila hosil bo'ladi. Homiladorlik-bu barcha organlar va tizimlarning maksimal ishlashini talab qiladigan tananing sifat jihatidan yangi holati. Uni rivojlanish bosqichi deb hisoblash mumkin. (Meshchyarikova, Filippova, 1999) R.V.Ovcharova ikkala yondashuvni birlashtirgan nuqtai nazarga amal qiladi: homiladorlik, tug'ish va onalik - bu etuk ayol shaxsini shakllantirishning ma'lum bosqichlari. Uning fikriga ko'ra, ushbu bosqichlar bir-biri bilan bog'liq bo'lib, keyingi bosqichni o'tkazish imkoniyati ayolning oldingi bosqichda qanchalik to'liq yashashiga bog'liq. Homiladorlikni rivojlanish bosqichi sifatida ko'rib chiqsak, ushbu davrning asosiy ajralib turadigan xususiyatlarini ajratib ko'rsatishimiz mumkin. Bizning fikrimizcha, o'zgarishlar psixofiziologik va psixologik darajaga ta'sir qiladi. Psixofiziologik darajada quyidagi hissiy sohalardagi o'zgarishlar ajralib turadi. Akustik: homilador ayollar ko'pincha baland musiqani yoqtirmaydilar, ular klassik yoki meditatsion musiqani afzal ko'rishni boshlaydilar. Ular baland ovoz, o'q ovozi yoki to'satdan shovqin eshitganlarida jazavaga tushadilar. Vizual: ko'p ayollar vizual idrokdagi o'zgarishlar, xususan, deformatsiyalar, 31shafqatsizlik, noxush hodisalar tasvirlari kabi vizual stimullarga hissiy reaktsiyalarini bildiradilar; shu bilan birga, homilador ayollar go'zallik va uyg'unlikni chuqurroq his qila boshlaydilar. Ular, shuningdek, tus kombinatsiyalariga nisbatan sezgirroqdirlar. Kinestetik: ko'pgina homilador ayollar ularga va boshqa teginish signallariga tegish uslubiga nisbatan sezgirroq bo'lishadi. Hid: ko'proq farqlangan hid hissi paydo bo'ladi. Kuchli hidlar tug'ilmagan bolaga zararli bo'lishi mumkinligi va ba'zi hidlar onaga shifobaxsh va tinchlantiruvchi ta'sir ko'rsatishi sababli, ko'proq farqlangan hid hissi unga ma'lum hidlar va ularning manbalaridan qochish yoki izlashga imkon beradi. Taam: ko'pgina homilador ayollar ma'lum bir oziq-ovqat va ichimliklarni yoqtirmaydilar, xuddi homilaning normal rivojlanishi uchun zararli bo'lgan moddalar, masalan, nikotin, alkogol, kofein va boshqalar. Homiladorlik paytida psixologik o'zgarishlar homiladorlik sindromi deb ataladigan narsada namoyon bo'ladi-bu yangi psixogen holat bo'lib, u ma'lum bir vaqt bilan chegaralanadi, bu kontseptsiya kunida emas, balki ayol o'zining yangi pozitsiyasini anglaganida boshlanadi va tug'ilish bilan emas, balki bolasining “ pigmalionizatsiya ” si 2 paytida tugaydi. Homiladorlik sindromi ayol tomonidan boshdan kechiriladi, odatda ongsiz darajada, ma'lum vaqt chegaralariga ega va quyidagi alomatlar bilan tavsiflanadi. Birinchi bosqichda ayollar ko'pincha homilador ayolning o'zini anglashi ta'sirini boshdan kechirishadi. Homilador ayolning ijtimoiy va intellektual darajasi qanchalik yuqori bo'lsa, u qanchalik mustaqil va professional darajada muvaffaqiyatli bo'lsa, uning oldiga bola tug'ish ma'nosi haqida ko'proq savollar tug'ilsa, ona bo'lishga qaror qilish shunchalik qiyin bo'ladi. Ko'pincha ayollar birinchi marta “ tasodifga tayanadilar ” , ongsiz ravishda hamma narsa "o'z-o'zidan" hal bolishini xohlashadi (masalan, homiladorlik yoki 2 Homiladorlik sindromining yakuniy alomati-bu tug'ilgan chaqaloqning "pigmalionizatsiya"si: uning onani idrok etishdagi hayoliy tasvirdan haqiqatga o'tishi. Pigmalion singari, ona ham o'z bolasiga muhabbat qo'yadi. Shunday qilib, yuqorida tavsiflangan sindrom, N.V.Borovikovaning fikriga ko'ra, bu-barcha ayollarda homiladorlik davriga xosdir. 31tibbiy sabablarga ko'ra homiladorlikni sun'iy ravishda tugatish zarurati). Agar homiladorlik rejalashtirilmagan bo'lsa, aksariyat hollarda ayol homiladorlik unga allaqachon ayon bo'lganda va u o'zini yangi sifatda qabul qilishdan boshqa chorasi qolmaganida, kechikib maslahatlashadi. Ta'riflangan hodisa qaror qabul qilishning alomati sifatida tavsiflanishi mumkin. Ushbu alomat ayolning o'z homiladorligi faktidan ongsiz ravishda ajralishi bilan tavsiflanadi; ikkita qutb bor: “ men va homiladorlik ” . Ushbu davrda, o'z-o'zini anglashda, onalik va tug'ilmagan bolaga emas, balki o'ziga ( “ men ” ga) e'tibor qaratiladi. Homiladorlik sindromi rivojlanishining keyingi bosqichi-bu yangi o'z imidjini aks ettirish: ” men holatdaman ” (yangi “ men ” ning alomati), bu uning tanasidagi fiziologik o'zgarishlarni tan olish bilan tavsiflanadi. Spaylberger va Jeykob homiladorlik bilan birga keladigan haqiqiy biologik va neyroendokrin o'zgarishlar kutayotgan onalarga chuqur psixologik ta'sir ko'rsatishi mumkinligini ko'rsatdi. Mualliflarning fikriga ko'ra, bunday o'zgarishlar homiladorlikning boshida kuchli bo'lganligi va ularga moslashish uchun biroz vaqt talab etilishi sababli, birinchi uch oylikda ayolning hissiy tajribalari asosan ushbu omil bilan belgilanadi. Bunday o'zgarishlar ko'ngil aynishi, qusish, bosh aylanishi, bosh og'rig'i va ishtahaning buzilishi kabi namoyishlar bilan tavsiflangan psixologik stressning o'ziga xos turini yaratadi. Homiladorlikning butun davriga u yoki bu darajada xos bo'lgan hissiy labillik alomati alohida e'tiborga loyiqdir. Ushbu alomat kayfiyat fonidagi tebranishlarda o'zini namoyon qiladigan hissiy moslashuvchanlikni anglatadi. Ba'zi ayollarda passivlik kuchayadi va yuqori qoniqish va zavq hissi paydo bo'ladi. Boshqalar bu vaqtda engil depressiyani boshdan kechirishadi va jismoniy faollik kuchayadi, ehtimol homilador ayol o'zining passivligining yangi tuyg'usini inkor etishga harakat qilmoqda. Kayfiyatning o'zgarishi turli darajadagi ichki stressda namoyon bo'lishi mumkin - zerikish, sustlik, o'z-o'zidan norozilikning kuchayishi, verbal sokishga 31qadar boradi. Homilador ayol o'zini anglagan va ichki qabul qilgan paytdan boshlab, ayol homiladorlikka qarama-qarshi munosabat alomatini ko'rsatadi. V.I.Brutman va M.S.Radionova, hatto eng orzu qilingan homiladorlik ham quvonch, nekbinlik, umid va ehtiyotkorlik bilan kutish, qo'rquv, qayg'u bir vaqtning o'zida mavjud bo'lgan qarama-qarshi ta'sir bilan tuslanadi, deb hisoblashadi. Bu erda yaqinlashib kelayotgan tug'ilish bilan bog'liq qo'rquv va qo'rquv, ba'zida vahima paydo bo'ladi va ularning tug'ish va to'laqonli ona bo'lish qobiliyatiga ishonchsizlik va tug'ilmagan bolaning sog'lig'i va taqdiridan qo'rqish, oilasining moliyaviy ahvolining yomonlashishi, shaxsiy erkinlikning buzilishi mumkin bo'lgan xavotirlar; va nihoyat, ularning tana metamorfozi va u bilan bog'liq jinsiy yoqimsizlikni boshdan kechirish. Homilador ayol o'zining yangi sifatini anglaganligi sababli, ushbu ambivalent kompleksning faqat individual va har safar ma'lum qirralari ta'kidlanadi. Bundan tashqari, homiladorlik uchun xarakterli bo'lgan ayolning o'z-o'zini anglashini aqliy qayta qurish, unga asta-sekin bola qiyofasini kiritish (o'z-o'zidan yangi hayotni qabul qilish alomati) mavjud. Ushbu bosqich ko'pincha ayol homilaning birinchi harakatlarini his qila boshlaganda sodir bo'ladi. Bola o'z harakatlari bilan o'zini onasi boshqarolmaydigan o'z hayoti bilan alohida inson sifatida tan olishga majbur qiladi. Yangi hayotni qabul qilish alomati homiladorlik sindromining eng yuqori cho'qqisidir, bu ayolning ushbu psixofiziologik holat tajribasini idrok etish, qayta ishlash va baholashning oziga xos ko'rsatkichidir. Bu bolaning taqdiri, orzulari va xayollari uchun yaqinlashib kelayotgan mas'uliyat bilan tavsiflanadi. Homiladorlikning ushbu davrida “ men atrofimizdagi dunyo ” konstruktsiyasining o'zgarishi aniq kuzatiladi. Ayollar, voqelikni o'zgargan idrokiga muvofiq, o'zlarining odatiy ijtimoiy muhitini talabchanlik fonida yangi sifat xususiyatlari bilan ta'minlashga moyildirlar. Ushbu moyillikni boshqalarga nisbatan haddan tashqari da'volarning alomati sifatida aniqlash mumkin. 31Haddan tashqari da'volar alomati ichida boshqalarga ishonchsizlik fenomeni va tug'ilmagan bolaning otasiga bo'lgan munosabat fenomeni ajratilishi kerak. Ayol ongsiz ravishda o'ziga nisbatan alohida munosabatni talab qilib, boshqalarni boshqarishi mumkin. Tug'ilmagan bolaning otasiga aylanadigan odamning idroki ham o'zgaradi. Aksariyat erkaklar ongsiz ravishda sotsiometrik maqomning o'zgarishini va ularning foydasizligini (ayolining hayotida boshqa muhim odamning paydo bo'lishi istiqbollari bilan bog'liq) kutmoqdalar, ongli darajada bu xavotirni yashirmoqdalar, xotinining ongsiz ravishda qochishida o'zlarining yangi his-tuyg'ularini anglaydilar. Shunday qilib, ayol unga eng muhtoj bo'lgan paytda erkak tomonidan qo'llab- quvvatlanmaydi. Bularning barchasi, shuningdek, homiladorlik paytida aksariyat ayollar hissiy ochlik deb ataladigan narsani boshdan kechirishlari bilan kuchayadi, bu esa asabiylikni kuchayishiga olib keladi, ko'pincha boshqalarga va ayniqsa ularning erkaklariga nisbatan tajovuzga aylanadi. Bunday holda, ruhiy begonalashish bilan birga keladigan mahrumlik hissi alomati haqida gapirish o'rinli. Eng yorqin va hissiy jihatdan to'yingan alomatlardan biri bu tug'ishdan qo'rqish alomatidir. Ehtimol, har bir ayol ma'lum darajada ichki qarama-qarshilikni boshdan kechiradi, bu bir tomondan, nihoyat tug'ish istagia, boshqa tomondan, tug'ishdan qochish istagida namoyon bo'ladi. Bir tomondan, u homiladorlikning muvaffaqiyatli tugashini kutadi, boshqa tomondan, tug'ish qo'rquv va xavotirni keltirib chiqaradi. Tug'ishdan oldin ayollarning ruhiy ishonchsizlik darajasi, ularning aksariyati bola uchun mumkin bo'lgan oqibatlar haqida o'ylamasdan, har qanday og'riq qoldiruvchi vositalardan foydalanishga qanchalik osonlik bilan rozi ekanliklarini ko'rsatadi. Homiladorlik paytida ayol boshdan kechirgan so'nggi alomatlardan biri bu sabrsizlik alomatidir. Ayol allaqachon zerikarli homiladorlik bilan bog'liq bo'lgan sabrsizlik va hayajonni kuchaytiradi va uni tugatish uchun chidab bo'lmas istakni boshdan kechiradi. Xuddi shu davrda kayfiyatning xarakterli tebranishlari kuzatiladi: quvonchdan, chunki bola haqiqatga aylanish arafasida, barcha homilador ayollarning 31turli xil ongli va ongsiz xavotirlariga (tug'ilishdan o'lim ehtimoli, bola normalmi yoki yo'qmi).tug'ruq paytida unga zarar etkazadimi). Ba'zi ayollar quvonchli hayajonni boshdan kechirishadi, chunki ular yana tug'ruq paytida faol rol o'ynashi va homilador ayol uchun majburiy passiv rolni qoldirishi mumkin. Homiladorlik sindromining yakuniy alomati-bu tug'ilgan chaqaloqning pigmalionizatsiyasi: onaning idrokida uning hayoliy qiyofasidan haqiqiyga o'tishi. Yuqorida tavsiflangan sindrom barcha ayollarda homiladorlik davriga xosdir. Shu bilan birga, uning alomatlari har bir holatda har xil darajada ifodalanishi mumkin. Noma'lum narsadan qo'rqish bilan kuchaygan eng aniq ko'rsatilgan alomatlar birinchi saqlanib qolgan homiladorlik paytida paydo bo'ladi. Shunday qilib, bolaga subyektiv munosabat onalikka psixologik tayyorlik tuzilishidagi asosiy omil bo'lib, u onalik xulq-atvori uslubiga kiradi va shu bilan chaqaloqning aqliy rivojlanishi uchun eng qulay sharoitlarni ta'minlaydi, ularning eng muhim ko'rsatkichlari bolaning onasi bilan aloqa darajasi, ayniqsa uning imidjini shakllantirish va empatiya zaruratidir. Yuqorida aytilganlarga asoslanib, homiladorlikni ayolning tanasi va ruhiyatining sifat jihatidan yangi holati deb hisoblash mumkin. Bundan tashqari, bu holat ayol hayotidagi eng muhim davrlardan biriga - oiladagi uyg'unlik ko'p jihatdan (agar to'liq bo'lmasa) uning ona bo'lish qobiliyatiga bog'liq bo'lgan davrga o'tishidir. 311.2-§. Homiladorlikda yangilanib turadigan somatik komponent kabi kasallik holatining turlari va ifodalanadi. Homiladorlik psixologiyasida etarli onalik xatti-harakatlaridan og'ishlarni bashorat qilish va psixologik aralashuvni loyihalash imkoniyati alohida qiziqish uyg'otadi. Shu maqsadda tipologiyalar va ayolning homiladorlikka bo'lgan munosabatini aniqlash metodlari ishlab chiqilmoqda. Homiladorlik tajribasi uslubiga quyidagilar kiradi: homiladorlikni aniqlash paytidagi jismoniy va hissiy tajriba, * homiladorlik belgilari tajribasi, * homiladorlikning uch oyliklarida alomatlar tajribasi dinamikasi; * ushbu davrlarda kayfiyatning asosiy kelib chiqishi; homiladorlikning ikkinchi yarmida birinchi harakat va harakatni boshdan kechirish; homiladorlikning uchinchi oyidagi ayol faoliyatining mazmuni. G.G.Filippova homiladorlik tajribasining oltita uslubini aniqlaydi. Adekvatlik. Bu quyidagilar bilan tavsiflanadi: kuchli va uzoq muddatli salbiy his-tuyg'ularsiz homiladorlikni aniqlash; homiladorlik holatidan aniq somatik hislar. Birinchi uch oylikda depressiv xodisalarsiz kayfiyatning umumiy pasayishi, asabiylashish paydo bo'lishi, ikkinchi uch oylikda - farovon hissiy holat, uchinchi uch oylikda - xavotir kuchayishi va oxirgi haftalarda uning pasayishi mumkin. Uchinchi uch oylikdagi faoliyat tug'ruqdan keyingi davrga tayyorgarlik ko'rishga qaratilgan. Bolaning birinchi harakati 16-20 xaftada seziladi, ijobiy his-tuyg'ular bilan birga keladi; keyingi harakatlar boshqa sezgilardan aniq ajralib turadi, salbiy somatik va hissiy tajribalar bilan birga bo'lmaydi. Xavotirli. Homiladorlikni aniqlash vaqti-vaqti bilan yangilanib turadigan qo'rquv, xavotir bilan bezovta qiladi. Somatik komponent kasallik holatining turi bilan kuchli ifodalanadi. Birinchi uch oylikdagi hissiy holat yuqori darajada xavotirli yoki depressiv, ikkinchi uch oylikda stabilizatsiya kuzatilmaydi, depressiv yoki 31xavotirli epizodlar takrorlanadi, uchinchi uch oylikda bu kuchayadi. Uchinchi uch oylikdagi faoliyat homiladorlik, tug'ish, tug'ruqdan keyingi davr natijalaridan qo'rqish bilan bog'liq. Birinchi harakat erta seziladi, uzoq shubhalar bilan birga keladi yoki aksincha, sana, soat, sharoit haqida aniq xotiralar, xavotir, qo'rquv bilan boshdan kechiriladi, og'riqli hislar mumkin. Keyingi harakatlar ko'pincha xavotir hissi, o'zi va bolaning sog'lig'i uchun xavotir bilan bog'liq. Qo'shimcha ma'lumot olish, patronajga e'tibor qaratish xarakterlidir. Harakatning tabiati bolaning rivojlanishidagi mumkin bo'lgan buzilishlar nuqtai nazaridan izohlanadi. Eiforik. Barcha xususiyatlar etarli darajada eyforik tusga ega emas, homiladorlik va onalikning mumkin bo'lgan muammolariga tanqidiy munosabat mavjud emas, bolaning harakatining tabiatiga differentsial munosabat yo'q. Odatda homiladorlikning oxiriga kelib asoratlar paydo bo'ladi. Proektsion metodlar tug'ruqdan keyingi davrda kutilgan muammolarni ko'rsatadi. E'tiborsiz. Homiladorlikni anglash juda kech, bezovtalik yoki yoqimsiz ajablanish hissi bilan birga keladi. Somatik komponent umuman ifoda etilmaydi yoki bu holat homiladorlikdan oldingi holatdan ham yaxshiroqdir. Uch oyliklarda hissiy holatning dinamikasi kuzatilmaydi yoki faollik va umumiy hissiy tusning oshishi kuzatiladi. Birinchi harakat juda kech qayd etiladi; keyingi harakatlar jismoniy noqulaylik tug'diradigan fiziologik tajribalar xarakteriga ega. Uchinchi uch oylikdagi faoliyat kuchayadi va bola bilan bog'liq bo'lmagan tarkibga qaratilgan boladi. Ikki tomonlama. Umumiy simptomatologiya xavotiri turiga o'xshaydi, o'ziga xos xususiyati jismoniy va hissiy tuyg'ularda keskin qarama-qarshi bo'lgan harakat tajribasi, og'riq paydo bo'lishi bilan tavsiflanadi. Ularning salbiy his-tuyg'ularini talqin qilish asosan bola uchun qo'rquv yoki homiladorlik, tug'ilish natijasi sifatida ifodalanadi. Homiladorlikning muvaffaqiyatli tajribasiga xalaqit beradigan tashqi holatlarga havolalar xarakterlidir. Rad etish. Homiladorlikni aniqlash keskin salbiy his-tuyg'ular bilan birga keladi; barcha alomatlar aniq va jismoniy va hissiy jihatdan salbiy. Harakat yoqimsiz 31fiziologik hislar bilan tuslanadi, noqulaylik, nafrat bilan birga keladi. Homiladorlikning oxiriga kelib, depressiv yoki affektiv holatlarning kuchayishi mumkin. Y.Shmurak bolani ongli va ongsiz ravishda qabul qilish o'lchovini aks ettiruvchi onalarning quyidagi tipologiyasini aniqladi:  Ideal (bolani ongli va ongsiz ravishda qabul qilish).  Sovuq (ongli ravishda rad etish va ongsiz ravishda qabul qilish).  Ikkilamchi (bolani ongli ravishda qabul qilishning ongsiz ravishda rad etilishi bilan kombinatsiyasi). Katastrofik (ongli va ongsiz rad etish). “ Muvaffaqiyatli ” homilador ayollar va bolalardan voz kechgan ayollarda homiladorlik tajribasini qiyosiy o'rganish natijasida homiladorlik alomatlari zo'ravonligining yo'qligi yoki kuchli pasayishi “ rad etuvchi ” larga xos ekanligi aniqlandi (V.I.Brutman, M.S.Radionova). Simptomlarning haddan tashqari og'irligi, salbiy hissiy tajribalar bilan birga, homiladorlik va onalikka salbiy munosabat uchun ham xosdir (P.M.Shereshefsky). Psixoanaliz va mikropsixoanalizda ayollarning homiladorlikka bo'lgan munosabatini ko'rib chiqishda ular bolaning harakatlanish tajribasiga e'tibor berishdi (G.Rottman, T.Verni, S.fanti). Ushbu tadqiqotlar, shuningdek, ayolning bola harakatlarini boshdan kechirishining turli intensivligi va turli madaniyatlarda uning jismoniy va hissiy holatlarini talqin qilish to'g'risidagi ma'lumotlar, ayolning homiladorlik va bolaning harakatining somatik tarkibiy qismini boshdan kechirish uslubi etarli onalik modelidan chetga chiqishni aniqlash uchun bashoratli ahamiyatga ega bo'lishi mumkinligini taxmin qilishga imkon beradi. 31I — bob uchun xulosa Homiladorlik normal fiziologik jarayon bo'lib, uning davomida ayol tanasida sezilarli o'zgarishlar yuz beradi. Homiladorlik paytida platsenta tomonidan chiqariladigan gormonlar onaning tanasida ko'plab fiziologik o'zgarishlarni keltirib chiqaradi, bu homilaning to'g'ri rivojlanishini ta'minlaydi, tanani yaqinlashib kelayotgan tug'ilish va ovqatlanishga tayyorlaydi. Homilador ayolning asab tizimi qayta tiklanadi, shunda u butun tanani bitta maqsadga - homila tug'ilishiga bo'ysundiradi. Shunga ko'ra, uning asosiy tizimlarida fiziologik o'zgarishlar yuz beradi. Homiladorlik nafaqat tananing jismoniy funktsiyalariga, balki ayolning psixologiyasiga ham moslashadi. Ko'pgina mualliflar homiladorlikning ayollarni ruhiy holatiga ta'sirini o'rganishdi. Bular M.A.Kochneva, A.E.Sumovskaya (1990) homiladorlik paytida aqliy samaradorlik darajasi, ayniqsa birinchi va uchinchi uch oylikda (birinchisida 35,8%, uchinchisida 26,6%) sezilarli darajada pasayishini aniqladilar. Homilador ayollarning aqliy faoliyati ish tezligining pasayishi bilan tavsiflanadi. Ko'pgina surunkali kasalliklar, u yoki bu tarzda, bolaning rivojlanishiga ta'sir qilishi va tug'ruq paytida asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin. Tug'ilmagan bolaning sog'lig'iga so'zsiz va juda jiddiy zarar etkazish bizning davrimizda yosh ayollar orasida keng tarqalgan yomon odatlar (chekish, spirtli ichimliklar va giyohvand moddalarni iste'mol qilish) tufayli yuzaga keladi. Tadqiqotchilar homiladorlikni hissiy inqiroz, stress, burilish nuqtasi yoki ayolga qo'yilgan kasallikning bir turi deb bilishadi. Mahalliy mualliflarning ta'rifiga ko'ra, homiladorlik - bu urug'lantirilgan tuxumning ayol tanasida rivojlanishining fiziologik jarayoni, buning natijasida kelajakda bachadon tugishga qodir bo'lgan homila hosil bo'ladi. 31Homiladorlik-bu barcha organlar va tizimlarning maksimal ishlashini talab qiladigan tananing sifat jihatidan yangi holati. Uni rivojlanish bosqichi deb hisoblash mumkin. (Meshchyarikova, Filippova, 1999) G.G.Filippova homiladorlik tajribasining oltita uslubini aniqlaydi: adekvatlik, xavotirli, eiforik, etiborsizlik, ikki tomonlilik, rad etish. Y.Shmurak bolani ongli va ongsiz ravishda qabul qilish o'lchovini aks ettiruvchi onalarning tipologiyasini aniqladi. 312-bob. Fiziologik va murakkab tuguruqni otkazgan ayollarning psixologik xususiyatlarini eksperimental tadqiq etish. 2.1-§. Fiziologik va murakkab tuguruqni otkazgan ayollarning psixologik xususiyatlarini eksperimental tadqiqot dasturi va natijalar tahlili. Tadqiqot 1-sonli tug'ruqxonada otkazildi. Kuzatuv davomida 2 guruhga bo'lingan 37-40 haftalik 70 homilador ayol tekshirildi: bular 1-guruh: tug'ruq asoratsiz o'tgan 31 ayol; 2-guruh: tug'ilishda patologiyasi bo'lgan 39 ayol (tez tug'ilish); Tadqiqot quyidagi metodlar yordamida amalga oshirildi: 1. Klinik suhbat; 2. Depressiya darajasini aniqlash metodi V.A.Jmurova; 3. Spilbergning vaziyatli va shaxsiy xavotirlarini aniqlash metodikasi; 1. Klinik suhbat: U alohida ajratilgan xonada individual suhbat shaklida o'tkazildi va 11 ta savoldan iborat bo'lib, unda pasport ma'lumotlaridan tashqari jismoniy va ruhiy holatga oid savollar ham kiritilgan. (1-ilova) 2. Depressiya darajasini aniqlash metodi: V.A.Jmurov tomonidan ishlab chiqilgan so'rov metodi depressiv holatni ta'kidlaydi (asosan tushkun yoki melankolik depressiya). Bu hozirgi paytda depressiv holatning og'irligini aniqlashga imkon beradi. Natijada, belgilangan javob raqamlarining yig'indisi aniqlanadi: -9-depressiya yo'q yoki ahamiyatsiz; -24-depressiya minimal; -44-engil depressiya; -67-o'rtacha depressiya; -87-aniq depressiya; va ko'proq-chuqur depressiya. 3. Spilbergning vaziyatli va shaxsiy xavotir darajasini aniqlash metodikasi: Ushbu test hozirgi paytda xavotir darajasini (vaziyatli xavotir) va shaxsiy 31xavotirni (insonning barqaror xususiyati sifatida) o'z-o'zini baholashning ishonchli va ma'lumotli metodi hisoblanadi. C.D.Spilberg tomonidan ishlab chiqilgan va Yu.L.Hanin tomonidan moslashtirilgan. Shaxsiy xavotir katta miqdordagi vaziyatlarni tahdid sifatida qabul qilish, bunday holatlarga xavotir holati bilan javob berish uchun barqaror moyillikni tavsiflaydi. Vaziyatli xavotir zoriqish, tanglik, asabiylashish bilan tavsiflanadi. Juda yuqori vaziyatli xavotir diqqatni buzilishiga olib keladi, ba'zida nozik muvofiqlashtirish buziladi. Juda yuqori shaxsiy xavotir hissiy va nevrotik buzilishlar va psixosomatik kasalliklar bilan nevrotik mojaroning mavjudligi bilan bevosita bog'liqdir. Ammo xavotir dastlab salbiy xususiyat emas. Xavotirning ma'lum bir darajasi faol shaxsning tabiiy va majburiy xususiyatidir. O'z-o'zini baholash shkalasi vaziyatni (ST, 1 dan 20 gacha) va shaxsiy (lt, 21 dan 40 gacha) xavotirlarni alohida baholaydigan ikki qismdan iborat. O'z-ozini baholash natijalarini tahlil qilishda shuni yodda tutish kerakki, har bir shkala uchun umumiy yakuniy ko'rsatkich diapozonda 20 dan 80 ballgacha bo'lishi mumkin. Bundan tashqari, yakuniy ko'rsatkich qanchalik baland bo'lsa, xavotir darajasi shunchalik yuqori bo'ladi (vaziyatli va shaxsiy). Ko'rsatkichlarni talqin qilishda quyidagi taxminiy xavotir baholari qo'llaniladi: 30 ballgacha - past, 31-44 ball - o'rtacha, 45 va undan yuqori - yuqori. 1. Klinik suhbat natijalari Jadval 1. № Ko'rsatkichlar Guruhlar Birinchi Ikkinchi 1 Rejadan tashqari homiladorlik 6,5%(2) 48,7%(19) 2 Homiladorlik paytida ular ko'proq: tinchlanuvchilar 87,1%(27) 61,5%(24) 3 Ko'z yoshlari paydo bo'ldi 80,6%(25) 92,3%(36) 4 Jismoniy holat: yaxshi og'riq natijasida lanjlik 96,8%(30) 3,2%(1) - 33,3%(13) 46,2%(18) 20,5%(8) 5 Qo'rquvning mavjudligi: ular hech narsadan qo'rqmaydilar, ular bola uchun qo'rqishadi, tug'ilishdan 48,4%(15) 38,7(12) 12,9%(4) 5,1%(2) 20,5%(8) 74,4%(29) 31qo'rqishadi 6 Psixologik maslahat kurslarini tugatdi 9,7%(3) - Klinik suhbat natijalariga ko'ra, 1-guruh ayollarida ko'p hollarda homiladorlik rejalashtirilganligi, homiladorlik paytida ular tinchlanib, ko'z yoshlari paydo bo'lganligi aniqlandi. Ularning jismoniy holati yaxshi va ular, birinchi navbatda, bola uchun qo'rqishadi yoki hech narsadan qo'rqmaydilar. Va 2-guruh ayollarida, ko'p hollarda, homiladorlik rejalashtirilmagan, homiladorlik paytida ular ko'proq asabiylashdi, ko'z yoshlari paydo bo'ldi. Ular letargiyani, ba'zilari esa hatto og'riqni his qilishadi. Va ular qo'rqishadi, birinchi navbatda, o'zlari uchun, ular kasılmalar va tug'ilishdan qo'rqishadi. 1. Depressiya darajasini aniqlash metodlari bo'yicha tadqiqot natijalari. 2-jadval. Ko'rsatkichlar Guruhlar Birinchi Ikkinchi Depressiya yo'q yoki oz 64,5%(20) - Depressiya minimal 29%(9) 28,2%(11) Engil depressiya 6,5%(2) 43,5%(17) O'rtacha depressiya - 18%(7) Ogir depressiya - 10,3%(4) chuqur depressiya - - Depressiya darajasini o'rganish natijalariga ko'ra, 1-guruh ayollarida ko'p hollarda depressiya yo'qligi aniqlandi. Va 2-guruhdagi ayollarda engil depressiya ustunlik qiladi va o'rtacha va og'ir depressiya holatlari ham aniqlangan. 1. Vaziyatli va shaxsiy tashqirish darajasini aniqlash metodlari bo'yicha tadqiqot natijalari. 3-jadval Ko'rsatkichlar Guruhlar Birinchi Ikkinchi Vaziyatli xavotir: past daraja o'rtacha 22,6%(7) 70,9%(22) 10,3%(4) 28,2%(11) 31yuqori daraja 6,5%(2) 61,5%(24) Shaxsiy xavotir: past daraja o'rtacha yuqori daraja 19,3%(6) 74,2%(23) 6,5%(2) 12,8%(5) 25,7%(10) 61,5%(24) Vaziyatli va shaxsiy xavotir darajasini o'rganish natijalariga ko'ra, 1-guruhdagi ayollarda vaziyatli va shaxsiy xavotirlarning o'rtacha darajasi ustunlik qilishi aniqlandi. Va 2-guruh ayollari yuqori darajaga ega. Olingan natijalarga kora , 1- guruh ayollarida ( tugruq asoratlarsiz otgan ) depressiyaning bor yoki yoqligi aniqlandi . Ular motadil vaziyatli va shaxsiy xavotirga ega , bu dastlab salbiy xususiyat emas , chunki ortacha darajadagi xavotir faol shaxsning tabiiy va majburiy xususiyatidir . Ular yumshoqlik , samimiylik , xavfsizlikka intilish , biroz cheklangan xatti - harakatlar bilan ajralib turadi , bu esa oz - ozini hurmat qilishni istisno qilmaydi . Shuningdek , ular nekbinlik , xushmuomalalik , yuqori faollik qobiliyati , muloqotda qulaylik bilan ajralib turadi . Shu bilan birga, ularning homiladorligi rejalashtirilgan va shu tufayli ular tinchroq bo'lishadi. Va, avvalambor, ular tug'ilmagan bolasining sog'lig'i uchun qo'rqishadi, ya'ni ular faqat bolaga qaratilgan. Hissiy munosabat tufayli, bunday ijobiy psixologik xususiyatlar tufayli, bu ayollarning tug'ishi asoratlarsiz o'tadi. 2 - guruh ayollarida (tug'ruqdagi patologiya) engil depressiya, ba'zilarida esa motadil depressiya aniqlandi. Ular yuqori darajadagi vaziyat va shaxsiy xavotirga ega. Shaxsiy xavotir katta miqdordagi vaziyatlarni tahdid sifatida qabul qilish, bunday holatlarga xavotir holati bilan javob berish uchun barqaror moyillikni tavsiflaydi. Vaziyatli xavotir zoriqish, asabiylashish bilan tavsiflanadi. Juda yuqori vaziyatli xavotir diqqatni buzilishiga olib keladi, ba'zida nozik muvofiqlashtirish buziladi. Juda yuqori shaxsiy xavotir hissiy va nevrotik buzilishlar va psixosomatik kasalliklar bilan nevrotik mojaroning mavjudligi bilan bevosita bog'liqdir. Ular diqqat markazida bo'lish istagi bilan ajralib turadi, tan olish va qo'llab-quvvatlashga intiladi va bilvosita, ammo qat'iyatli harakatlar bilan bunga erishadi. Ular xayolotga moyil bo'lib, ba'zida 31ular uchun haqiqiy vaziyatni tanib bo'lmaydigan darajada o'zgartiradi. Shuningdek, ular xatti-harakatlarni tashkil qila olmaydilar, qabul qilingan ijtimoiy me'yorlarni e'tiborsiz qoldiradilar. Ular asosan muvaffaqiyatga erishish zarurati bilan emas, balki muvaffaqiyatsizlikdan qochish istagi bilan boshqariladi. Ular tark etmaydigan xavotir va keskinlikka moyil. Shu bilan birga, ushbu guruhdagi ko'plab ayollarda homiladorlik rejalashtirilmag an va homiladorlik paytida ular ko'proq asabiylashgan. Ularning aksariyati Tug'ishdan qo'rqishadi, faqat bir nechtasi bolasi uchun qo'rqishadi, ya'ni bunday ayollar birinchi navbatda o'zlariga yo'naltirilgan. 31II-bob uchun xulosa Homiladorlik paytida olib borgan tadqiqotlarimiz natijasida tug'ruq paytida asoratlarni keltirib chiqaradigan psixologik mexanizm topildi. Shuningdek, bola tug'ilishida patologiyaning dastlabki prognostik mezonlari aniqlandi, buning natijasida bizning davrimizda keng tarqalgan tug'ilish shikastlanishlarini va shunga mos ravishda bolalarda rivojlanishdagi og'ishlarni kamaytirish mumkin bo'ldi. Tadqiqotimiz davomida psixologik holatning bola tug'ilishida patologiyaning paydo bo'lishiga ta'siri aniqlandi. Shundan kelib chiqib, biz tug'ilishga psixologik tayyorgarlikni shakllantirish bo'yicha dasturlar ishlab chiqish, bu homilador ayollarda nevrotik kasalliklarni kamaytirishga yordam berishi va homiladorlik hamda tug'ish to'g'risida ongli, ijobiy tasavvurni shakllantirishi, shu bilan tug'ishning muvaffaqiyatli rivojlanishiga va sog'lom bolalarning tug'ilishiga olib kelishi mumkinligini takidlaymiz : 1. Biz psixologik va neyropeptid holatida bir-biridan keskin farq qiladigan homilador ayollarning 2 guruhini aniqladik. Tekshirilgan barcha ayollarning 55,7% (ya'ni yarmidan ko'pi) tug'ruq patologiyasiga ega ekanligi ko'rsatilgan. 2. Endorfin darajasi tug'ruqdagi patologiyani erta tashxislashda muhim mezondir. 3. Homilador ayollarning psixologik xususiyatlariga ko'ra, tug'ishda shikastlanishining koplab turlarini kelib chiqishini taxmin qilish mumkin. 31Xulosa Psixofiziologik mashqlar yordamida tug'ruqqa tayyorgarlik ko'rilgandan so'ng, homilador ayollarda shaxsiy va vaziyatli xavotirlarning o'rtacha darajasi pasayadi. Tug'ilish arafasida tayyorgarlik bo'lmasa, vaziyat va shaxsiy xavotirning kuchayishi aniqlandi. Homiladorlik dominantining psixologik tarkibiy qismining muvaffaqiyatli turlarining ijobiy dinamikasi mavjud bo'lib, ular erta davrlardan boshlab tug'ilishga tayyorgarlikni boshlagan guruhda ham, 30 haftadan boshlab tug'ilishga tayyorgarlikni boshlagan guruhda ham mavjud. Psixofiziologik mashqlardan foydalangan holda homilador ayollarni kompleks prenatal tibbiy va psixologik qo'llab-quvvatlash dasturi homiladorlik jarayoniga ijobiy ta'sir ko'rsatadi: homiladorlik abort qilish xavfi bilan 2 baravar kam, gestoz bilan 6,5 baravar murakkablashadi. Tavsiya etilgan dastur bo'yicha tug'ruq uchun tibbiy va psixologik tayyorgarlikdan o'tgan homilador ayollarda ultratovush buzilishi kamroq aniqlanadi. Psixofiziologik mashqlardan foydalangan holda homilador ayollarni kompleks prenatal tibbiy va psixologik qo'llab-quvvatlash dasturidan foydalanish tug'ilish jarayoniga ijobiy ta'sir ko'rsatadi: tug'ilishning umumiy davomiyligi kamayadi, asosan birinchi davrning qisqarishi tufayli, tug'ruqda mehnatning zaifligi yo'q, kamroq uchraydi va tibbiy aralashuvni talab qilmaydi. Tug'ruq paytida qon yo'qotish sezilarli darajada kamayadi, operativ etkazib berish (sezaryen) kamroq qo'llaniladi. Homilador ayollarni tug'ruqqa tayyorlashda psixofiziologik mashqlardan foydalanish yangi tug'ilgan chaqaloqning holatiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi - tug'ilish paytida va 5 daqiqada Apgar shkalasi bo'yicha bolaning yuqori bahosi qayd etilgan, shuningdek, tug'ruqxonada tug'ruqxonalarning vaqtini qisqartiradi. Psixofiziologik mashqlarni o'z ichiga olgan homilador ayollarni tug'ruqdan oldin tibbiy va psixologik qo'llab-quvvatlash dasturi homiladorlikning dastlabki davrlaridan boshlab qo'llanilganda eng samarali hisoblanadi. 31Tavsiyalar 1. "Miya gimnastikasi" texnikasining psixofiziologik mashqlari homilador ayollarni erta homiladorlik davridan boshlab, ayniqsa xavotir darajasi yuqori bo'lgan homilador ayollar uchun tibbiy va psixologik tayyorgarlik dasturiga kiritilishi kerak. 2. Ushbu uslub har qanday darajadagi akusherlik muassasalarida (antenatal klinikalar, tug'ruqxonalar, perinatal markazlar), ham guruh darslarida, ham uyda ayolning o'zi tomonidan mustaqil ravishda qo'llanilishi mumkin. Mashqlar har bir mashq uchun har kuni 2 daqiqadan butun kompleks uchun 15-20 daqiqagacha, ertalab ertalabki mashqlar sifatida, kechqurun uyquni yaxshilash uchun yoki boshqa har qanday vaqtda, ayniqsa stress paytida bajarilishi kerak. Mashqlar yaxlit kompleks shaklida ham, alohida-alohida, shuningdek bir-biri bilan har qanday kombinatsiyada ishlatilishi mumkin. 3. Homiladorlikni kuzatish ayolning psixo-emotsional holatini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak. Homilador ayolning holatini har tomonlama baholash uchun prenatal xavf omillarini baholashning bal tizimi bilan bir qatorda psixologik testlarning kombinatsiyasi ham kiritilishi kerak (C.D.Spilberger testi - Yu.L.Xanina va homiladorlik dominantining psixologik komponentining turini aniqlashning klinik va psixologik metodi I.V.Dobryakova). Bu homiladorlik jarayonining borishini, homiladorlik paytida va tug'ruq paytida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan asoratlarni etarli darajada bashorat qilishga imkon beradi. 31Foydalanilgan adabiyotlar 1. Mirziyoev Sh.M. Qonun ustuvorligi — inson manfaatlarini taminlash taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. “ Ozbekiston ” , 2017. 2. Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qatiy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik — har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bolishi kerak. Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil yakunlari va 2017 yil istiqbollariga bagishlangan majli sidagi Ozbekiston Respublikasi Prezidenti nutqi. // Xalq sozi gazetasi, 2017.16 yanvar, № 11 3. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. “ Ozbekiston ” , 2017. 4. Ozbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boyicha harakatlar strategiyasi. Ozbekiston Respublikasi Prezidentining PF49-47 sonli Farmoni. Ozbekiston Respublikasi qonun xujjatlari toplami, 2017 yil, 7 fevral. 5. Karimov I.A. “ Yuksak manaviyat yengilmas kuch ” Manaviyat 2008 6. Баз Л. Л, Баженова О. В. Иследование восприятия психологической поддержки беременными женщинами. // Психологический журнал, том 15, 1994., № 1. С. 137-146. 7. Березин Ф. Б., Мирошников М.П., Соколова Е.Д. Методика многостороннего иследования личности. М: «Фолиум», 1994. 175 с. 8. Брехман Г. И, Лапочкина Н. П. Психологические особенности женщин с физиологическим течением и угрозой невынашивания в 1-ом триместре беременности по данным ММРI. // Журнал практического психолога, 1996., № 3. С. 29-32. 9. Волков А.Е. Психосоматические составляющие позднего гестоза.// Вестник перинатологии, акушерства и гинекологии, 2003., выпуск 10. 209-219 с. 10. Воронин К. В, Полтавиц В. И. Прогнозирование развития гестозов с учетом психофизиологической индивидуальности беременных. // Акушерство и гинекология, 1989., № 12. С. 26-28. 3111. Глейд Кертис. Беременность неделя за неделей - СПб.: ИД «Весь», 2002. - 412с. 12. Гоmдарственный доклад «О положении детей в РФ», 2001. 13 . Дарский Л.Е. Рождаемость и репродуктивная функция семьи // М., 1979. 14 . Евтихов О.В. Практика психологического тренинга. - Красноярск: РИО КГПУ, 2003. - 220 с. 15 . Кожевников В.Н., Костарева О.В., Сергиенко Ю.П. Психологическая адаптация, как фактор, влияющий на течение беременности.// Вестник перинатологии, акушерства и гинекологии, 2003., выпуск 10. 238-242 с. 16 . Мещярикова С.Ю. Психологическая готовность к материнству// Вопросы психологии. 2000. № 5. 17 . Овчарова Р.В. Психологическое сопровождение родительства. - Москва: Издательство Института психотерапии, 2003. -319с 18. Развитие ребёнка/ Под редакцией В.Н. Берестовой. - СПб., 2000 19 . Справочник по акушерству и гинекологии / под редакцией академика АМН РФ проф. Л.С. Персианинова и проф. И.В. Ильина, М : «Медицина», 1978. 20 . Терентьева В. И. Дефектология с основами специальной психологии: курс лекций.// Красноярск: изд-во КГУ, 2000. 124 с. 21 . Филиппова Г.Г. Материнство и основные аспекты его иследования в психологии// Вопросы психологии. 2001. № 2 22. Хухлаева О.В. Основы психологического конmльтирования и психологической коррекции. - М.: Издательский центр «Академия», 2001. - 208 с. 23. Шмурак Ю.И. Пренатальная общность // Человек. 1993. № 6. С. 21-36. 24. Шнейдер Л.Б. Психология семейных отношений. - М., 2000. 31Ilova Klinik suhbat savollari : 1. F . I . O . 2. Homiladorlik davri 3. Siz turmush qurganmisiz? (necha yoshda) 4. Bu sizning birinchi homiladorligingizmi yoki yo'qmi? Agar bu ikkinchi homiladorlik bo'lsa, unda birinchi homiladorlik qanday sodir bo'ldi? 5. Homiladorlik rejalashtirilganmi? 6. Yaqinlaringiz, eringiz tomonidan qo'llab-quvvatlanayotganingizni his qilyapsizmi? Agar shunday bo'lsa, u o'zini qanday namoyon qiladi? 7. Sizning jismoniy holatingiz qanday (homiladorlik paytida): a) yaxshi; b) letargiya; C) og'riq yoki boshqa narsa? 8. Homiladorlik paytida ruhiy holatdagi ba'zi o'zgarishlar ro'y beradimi: a) asabiylashish; b) tinchroq; C) o'zgarishsiz yoki boshqa biron bir narsa? 9. Sizda qo'rquv, xavotir hissi bormi: a) tushishdan qo'rqish; b) sog'lig'ingiz uchun qo'rquv; C) bolaning sog'lig'i uchun qo'rquv; D) ijtimoiy qo'rquv (odamlar o'rtasidagi munosabatlar, urushlar, jamiyatdagi beqarorlik); e) eringizni yo'qotishdan qo'rqish; f) tug'ilishdan qo'rqish yoki boshqa narsa? 10. Hali tug'ilmagan bola bilan aloqa bormi: a) bola bilan gaplashish; b) silkinishlarni his qilish; C) oshqozoningizni yoki boshqa narsalarni silamoqchimisiz? 11. Siz homilador ayollar uchun psixologik yordam kurslarini o'tadingizmi?

Homilador ayollarning psixologik holatining xususiyatlari va uning tug'ruq jarayoniga ta'siri Homilador ayollarning psixologik xususiyatlari va somatik kasallik holatining turlari va ifodalanadi Homilador ayollarning psixologik xususiyatlari  Homiladorlikda yangilanib turadigan somatik komponent kabi kasallik holatining turlari va ifod alanadi Fiziologik va murakkab tuguruqni otkazgan ayollarning psixologik xususiyatlarini eksperimental tadqiq etish Fiziologik va murakkab tuguruqni otkazgan ayollarning psixologik xususiyatlarini eksperimental tadqiqot dasturi va natijalar tahlili

Купить