Hozirgi zamon tibbiyotida yatrogeniya - Человек и его здоровье - Инфографика

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	837.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	22 Ноябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Инфографика
Предмет	Человек и его здоровье

Продавец

Sherzod Sultonov

Дата регистрации 10 Июнь 2025

1 Продаж

Hozirgi zamon tibbiyotida yatrogeniya

Купить

MA'MUN UNIVERSITETI
25/1-GURUH TALABASI
OMONBOYEVA SARVINOZNING
TIBBIYOT KASBIGA KIRISH
FANIDAN
TAQDIMOTI

MAVZU: HOZIRGI ZAMON
TIBBIYOTIDA YATROGENIYA

Reja:

1. Yatrogeniyaning tushunchasi va mohiyati

2. Yatrogeniya oqibatlari va tibbiyot tizimiga
ta’siri

3. O‘zbekiston tibbiyotida yatrogeniyani
kamaytirish bo‘yicha chora-tadbirlar

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar

BARCHA YATROGENIYA XOLATLARINI TIBBIY ARALASHUVNING
XARAKTERI VA KASALLIKNING KECHISHI VA TANATOGENEZGA
TA'SIRIGA KO’RA BIR NECHA GURUXLARGA BO’LISH MUMKIN

.

1. Ikkinchi kasalliklar yuzasidan
statsionarga tushgan bemorlarga
nisbatan sodir qilingan yatrogeniya -
ya'ni ilgari birinchi kasallik yuzasidan
jarroxlik amaliyoti qilingan bemorlar
sog’ayib ketib, uzoq vaqt o’tgandan
so’ng ularda ikkinchi kasallik yuzaga
kelgan va bu bemorlar qaytadan
statsionarga tushgan xollar. Masalan
jarroxlik amaliyotidan keyingi
chandiqlar, demping sindrom, yoki
yaxshi operatsiya qilinmagan oshqozon
yara kasalligi, bitishmali ichak
tutilishi, anastamoz yetishmovchiligi
va x.k. qayta jarroxlik amaliyotiga
muxtoj bo’lgan bunday xolatlar turli
asoratlar kelib chiqqanligi uchun
bemorlarning o’limiga sabab bo’ladi. 
2. Texnik xatoliklar bilan olib
borilgan xirurgik jaroxat
natiajasida vujudga kelgan
o’lim. Bunday xolatlarni o’z
navbatida 2 guruxga bo’lish
mumkin.

YATROGEN KASALLIKLARNI KECHISHI, AXAMIYATI, OQIBATI VA
TANATOGENEZDAGI O’RNIGA QARAB UCH DARAJAGA (GURUXGA)
BO’LISH MUMKIN.

Birinchi daraja yatrogeniyalar –
noto’gri, xato xatti xarakatlar bevosita
o’lim sababi bo’lgan patologik xolatlar,
kasalliklar va g’ayri tabiiy o’limlar.
Bunga gemotransfuzion va anafilaktik
shoklar, kovak a'zolar va yirik qon
tomirlarni tibbiy asboblar yordamida
jaroxatlash, jarroxlik amaliyoti
davomida o’limga olib keluvchi qon
ketishlar, tibbiy aralashuv natijasida
sun'iy vujudga kelgan xavo
emboliyalari kateter natijasida
vujudga keladigan sepsis, narkozdan
sodir bo’lgan o’lim va x.k. kiritiladi.
Ma'lumotlarga qaraganda
yatrogeniyaning bu turi umumiy
autopsiyaning 0.41% tashkil etadi. 
Ikkinchi daraja yatrogeniyalar - bu
shunday patologik xolat va kasalliklarki,
ular to’g’ri diagnoz va ko’rsatmalar
asosida puxta bajarilgan tibbiy
aralashuvlar oqibatida kelib chiqadi. Bu
turdagi yatrogeniyalar asosiy kasallik bilan
patogenetik bog’liq emas, lekin ularni
asosiy kasallikning asoratlari va bemorning
individual xususiyatlaridan farqlab
bo’lmaydi. Bunga turli qo’shimcha va fon
kasalliklari mavjud bo’lgan, asosan qarilik,
immunodefisit xollar bilan izoxlangan
bemorlarga nisbatan ko’rsatilgan "qaltis"
operativ aralashuv va tibbiy muolajalar
ko’rsatilgan bemorlarning o’limi kiritiladi.
Bu yatrogeniya umumiy autopsiyaning
0.62% tashkil etadi.

TIBBIYOT TIZIMIGA ISHONCHNING
PASAYISHI

Bemorlar va jamiyatda
gigiena, vaksina, jarrohlik
yoki muolajalardan qo‘rquv
paydo bo‘ladi

Shifokor–bemor
munosabatlarida
ishonchsizlik kuchayadi

Ommaviy axborot vositalari
orqali keskin tanqidlar
kuchayadi

Bu esa sog‘liqni saqlash
tizimining nufuzi va
samaradorligiga salbiy
ta’sir ko‘rsatadi.

IQTISODIY ZARARLAR

Qo‘shimcha davolash
xarajatlari

Tibbiy sug‘urta tizimida
kompensatsiyalar
hajmining oshishi

Resurslarning samarasiz
sarflanishi

Mehnatga layoqatning
vaqtincha yo‘qolishi

Ba’zi davlatlarda
yatrogeniya sabab yiliga
milliardlab dollarlik zarar
kuzatiladi.


Tibbiy xodimlarning
malakasini oshirish

Shifokor va hamshiralarning
doimiy qayta tayyorlash va
malaka oshirish kurslari
o‘tkaziladi.

Yangi texnologiyalar va
zamonaviy klinik protokollar
bo‘yicha muntazam
treninglar yo‘lga qo‘yilgan.

Xatolarni tahlil qilish va
muhokama qilish tizimi
joriy etilmoqda. 
Klinik protokollar va
standartlarga amal
qilish

Davolash jarayonlarini
yagona klinik standartlar
asosida tashkil etish.

Diagnostika va dori-
darmon qo‘llash
tartiblarini qat’iy
tartibga solish.

Davolash sifatini nazorat
qilish bo‘yicha ichki va
tashqi auditlar o‘tkazish.


O‘zbekistonda yatrogeniyani kamaytirish
davlat siyosati darajasida muhim vazifa
hisoblanadi. Bu borada:

malakani oshirish,

klinik standartlarni joriy qilish,

elektron tizimlarni rivojlantirish,

bemor xavfsizligi bo‘yicha nazoratni
kuchaytirish

asosiy ustuvor yo‘nalishlar sifatida amalga
oshirilmoqda. Natijada sog‘liqni saqlash
tizimida xizmat sifati, bemor ishonchi va
davolash samaradorligi oshib bormoqda.

XULOSA

Hozirgi zamon tibbiyotida yatrogeniya — bu shifokorlar, tibbiyot
xodimlari, davolash jarayonlari yoki tibbiy texnologiyalar ta’sirida
yuzaga keladigan salbiy oqibatlar, kasalliklar yoki ruhiy
kechinmalardir. Zamonaviy tibbiyotning rivojlanishi bilan
diagnostika, jarrohlik, farmakologiya va texnologiyalar
takomillashgan bo‘lsa-da, yatrogen holatlar ham murakkablashib
bormoqda. Ular noto‘g‘ri tashxis, dori-darmonlarning nojo‘ya
ta’siri, psixologik ta’sir yoki texnik xato kabi omillar orqali yuzaga
kelishi mumkin.

Bugungi kunda dunyo va O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimida
yatrogeniyani kamaytirish dolzarb vazifa hisoblanadi. Buning uchun
klinik protokollarni joriy etish, tibbiy xodimlarning malakasini
oshirish, bemor xavfsizligi dasturlarini kuchaytirish, elektron
hujjatlar va telemeditsinadan foydalanish, farmakonazoratni
rivojlantirish kabi chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Shuningdek,
shifokor va bemor o‘rtasida ishonchli muloqotni yo‘lga qo‘yish
psixogen yatrogeniyalarning oldini olishda muhim o‘rin tutadi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO‘YHATI:

1. Xalmatova Багно Turdixodjayevna Tibbiyot kasbiga
kirish /Ma’rif Shakirovich Karimov, Alisher Oripovich
Oxunov /. Darslik. - Toshkent: ”NIF MSH”, 2020, 320
bet.darsligi

2. Абдуллаев, Х.Х., & Абдурахимов, А.Ш. (2019).
Ятрогенные заболевания в медицинской практике.
Ташкент: « Ilm ziyo» nashriyoti.

3. Shoabdurahmonov, B. Sh., & Madraximova, M. M.
(2022). Bemor xavfsizligi va tibbiy xizmat sifatini
oshirishda yatrogeniyalarning oldini olish. Tibbiyotda
innovatsiyalar, 4(2), 45–49.

4. Akylbekova, L. A., & Bekmuratov, A. K. (2021).
Yatrogen kasalliklar: sabablari, oqibatlari va
profilaktikasi. O‘zbek tibbiyoti jurnali, 5(1), 33–36.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Hozirgi zamon tibbiyotida yatrogeniya

Купить

Похожие документы
Ichki sekretsiya bezlarining yoshga xos xususiyatlari
Jamoat salomatligi va sog‘likni saqlashni tashkil etish modulning o‘rni, asosiy vazifalari