Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 134.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Биология

Продавец

Bohodir Jalolov

Hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlari

Купить
Q.D.P.I.Q.D.P.I. Kimyo-Biologiya fakulteti.Kimyo-Biologiya fakulteti. ““ Kimyo” yo’nalishi 1 – Kimyo” yo’nalishi 1 – «« CC »» bosqich bosqich talabasi talabasi Qodirov Akmaljonning Qodirov Akmaljonning ““ Umumiy biologiya” fanidan Umumiy biologiya” fanidan Mustaqil ishi Mustaqil ishi Mavzu: Mavzu: Hujayraning kimyoviy tarkibi Hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlariva komponentlari O’qituvchi: Haydarov O’qituvchi: Haydarov S.S. Qo’qon – 2011 y.Qo’qon – 2011 y. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz РЕЖА: 1. Хужайранинг тузилиши 2. Хужайранинг кимёвий таркиби 3. Хужайра компонентлари www.arxiv.uzwww.arxiv.uz ХУЖАЙРАНИНГ КИМЁВИЙ ТАРКИБИ КОМПОНЕНТЛАРИ Тирик хужайра ўз таркибини мураккаблиги ва тузилиши билан характерланади. Хужайра таркибига кирадиган биомолекулаларнинг тузилиши, уларни хужайра хаётидаги роли, биомолекулаларни синтези ва парчаланиши, уларни Метоболизмини ўрганиш жуда мухим ахамиятга эгадир. Барча организмларнинг хужайраларида тўхтовсиз кимёвий жараёнлар содир бўлиб туради. Хужайра таркибидаги бирикмалар пластик ва энергетик моддаларга бўлинади. Пластик моддаларга оқсиллар, нуклеин кислоталар киради. Оқсиллар хужайрани қурилиш материали, нуклеин кислоталар эса оқсил ва бошқа моддаларни синтезланишида, уларнинг сифати ва миқдорини бошқаришда, хужайрани кўпайишида наел и й белгиларни узатилишида керакли бўлган маолумот билан таоминлайди. Углеводлар ва липидлар хужайрада кечадиган с Хужайрада 27 хил элемент аниқланган. Улардан С, N , О ва водород тирик организмнинг массасини 28%ни ташкил этади. Масалан, Н-60, 3,0-25,5%, С-10,5-2,42%дир. Шунингдек бошқа элементлар Na -0,73%, Са-0,226%, Р-0,134, S -0,132% ва х.к. Улардан ташқари К, CI , Mg , Fe , Cu , Zn , Co , I , Mo , V , Ni , Cr , F , Se , Si , В хам мавжуд. Хужайра ва тўқималардаги 1%ни ЮООқисмидан кам учрайдиган элементларни микроэлементлар деб айтилади. Лекин уларнинг хар бири хужайрада моддалар алмашинишида мухим роли бор. Тирик табиат ўзига хос элементлар таркибига эга бўлиб улар организмдаги бирикмаларда намоён бўлади. Демак тирик организмлар ўзига хос мураккаб молекулаларни хосил қилиб жонсиз табиатдан фарқ қилади. Масалан, хужайрадаги кимёвий бирикмаларнинг тахминан миқдорида- оқсиллар 10-12%, углеводлар 0,2- www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Сув хужайра массасининг асосий қисмини ташкил этади. У организмда жуда мухим ахамиятга эга. Хужайрадаги молекулаларнинг аксарияти сувда эриган ёки. сув қобиьи билан ўралган холда бўлади. Сув ўзига хос физик кимёвий хоссага эга, яни унинг молекуласи икки қутбли (биполяр) бўлишлигидир. Бундай тузилиш сув молекулаларининг ўзоаро ва бошқа молекулаларнинг атомлари билан кўпроқ Н боьлари орқали бирикишига сабаб бўлади. Сув жуда яхши эритувчидир. Жуда кшп кристалл ар, тузлар, ишқор ва кислоталар сувда яхши эрийди. ,Н атоми (боьи) орқали бирикувчи моддалар гидрофил (сув севар) моддалар дейилади. Сувда ёмон эрийдиган ёки эримайдиган моддалар гидрофоб (сув ёқтирмас) моддалар дейилади. Уларга мисол қилиб, ёь, клетчатка, холестерин, Д витамини, ўсимлик пигментлари ва бошқаларни кўрсатиш мумкин. www.ar Сув молекуласининг қутблиги туфайли кўп биомолекулалар эритма холига ўтиб кимёвий реакцияларда актив қатнашадилар. Хужайрада кимёвий реакциялар сувнинг диполлиги натижасида эриган, ионланган (қутбланган молекула) холда активлашиб реакцияга киришади. Организмда озиқ моддалар, ионлар, физиологик бирикмалар, гормонлар, бир жойдан бошқа жойга сув орқали транспорт қилинади, суюлтирилган холатда хужайра ичига ўтади. Ерда хаёт пайдо бўлиш даврида сув молекуласининг хам тузилиши асосий рол ўйнаган. Хужайрадаги анорганик тузлар: хужайра ва организм суюьлигида анорганик тузлар мавжуд бўлиб энг мухимларига НРО, НРО, CI , HCO -шаклидаги ионлар Ва, К, Na , Ca , Mg каби катионлар киради. Бу катион ва анионлар хужайрада ва унинг ташқарисида бир хил тақсимланган бўлмайди. Масалан: ичида К иоқлари, ташқари Биомолекулалар: тирик организм таркибига кирадиган органик бирикмалар-биомолекулалар деб айтилади. Улар тирик организмни турли қисмида турлича жойлашгандир. Хужайрани структурасида, уни энергия билан таъминлашда оқсиллар, нуклеин кислоталар, липидлар асосий ўринни эгаллайди. Улардан оқсиллар ва нуклеин кислоталар биополимерлар дейилади. Оқсиллар пластик материаллар, нуклеин кислоталар наслий ахборотни сақловчи ва наслга ўтқазувчилардир. Липид ва углеводлар эса асосий энергия манбаидир. Хужайрада яна хилма хил кичикроқ молекулали органик бирикмалар-витаминлар, гормонлар, нуклеотидлар, аминлар ва пептидлар хам бўлади. Уларии миқдори кам бўлса хам хужайрада кечадиган жараёнларни бошқаришда мухим рол ўйнайди. Хужайраларни ўрганувчи фан цитология деб аталиб, юнонча цитос-хужайра, логос-фан дема www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Хужайрани ўрганиш микроскопии кашф этилиши билан боьлиқдир. Хозирги ёруьлик микроскопа обоектни 3000 марта катталаштириб бсради, электрон микроскоп эса ЮОминг, хатто миллион марта катталаштирин1га имкон беради. Унинг ёрдамида хужайранинг янги . мухим таркибий қисмлари ўрганилади. Хозирги вақтда биокимёвий йўл билан хужайрадаги мавжуд моддаларнинг кимёвий таркиби ва уларни жойланиши ўрганиш, улртрацентрафугалар ёрдамида хужайра ядроси. цитонлазмаси, органоидларини ажратиб олиб ўрганиш, махсус микроасбоблар ёрдамида хужайра ядросини олиб бошқа хужайрага кшчириш ишларини амалга ошириш, ўеимлик ва хайвон хужайраларини махсус озиқ мухитида сақлаб ўетириш ва уни кузатиш ишларини олиб бориш мумкин. Хаётнинг хужайрасиз шакилларига вируслар киради. Улар филтрлардан хам ўта олганлиги учун филргирлан Шундай қилиб вируслар, хайвонлар, ўеимликлар, бактерияларда (бактериофагларда) паразитлик қилиб кўп касалликларга сабабчи бўлади. Одамларда қизамиқ, грипп, гепатит, полиомелит, чечак ва бошқа касалликларни келтириб чиқаради. Хатто ўема (рак) касалини хам вируслар келтириб чиқаради. Бактерия вируси (бактериофаглардан) тиф, вабо ва бошқа касалликларни даволашда қўлланилади. Хаётнинг хужайравий шакиллари: хужайра хаётнинг хамма асосий хусусиятларини ўзида намоён қилувчи энг кичик тузилма. Хужайравий тузулишга кўра прокариот ва эукариот гурухларга бўлинади. Прокариотларга бактериялар ва кўк-яшил сув ўтлари киради. Бактериялар 0,5-Юмкм бўлиб қобиқ ва мембрана билан ўралган. Прокариотларда ядро ўрнида мембранасиз нуклеотид бўлиб у битта хромосомадан иборат. Хромосомасида икки спиралли ДНК молеку Одамлар сариқ ёь. пишлоқ, қатиқ. нон маъсулотларини тайёрлашда бактериялардан фойдаланади. Бактериялар табиатда моддаларнинг даврий алмашинишида катта ахамиятга эга. Шу билан бирга бактерияларпинг айрим гурухлари одам, хайвон ва ўеимликларда хар хил касалликларни қўзьатувчилар хисобланади. Эукариотларга бир хужайрали сув ўтлари ва содда хайвоплардан бошлаб гулли ўеимликлар, хайвонлар ва одам организмлари киради. Уларда хақиқий ядро ва органоидлар мавжутдир. Хужайра учта таркибий қисмдан-хужайра қобиьи. цитоплазма ва ядродан ташкил топган. Хужайранинг ўртача диаметри Юмкмдан ЮОмкмгача бўлади. Тухум хужайралар каттароқ бўлади. Масалан: туяқуш тухуми 150 мкмгача боради. Хужайранинг тузилиши: хужайра қобиьи-хужайрани ташқи мухит ва бошқа хужайралар билан муносабатини таъминлаб 3 хил вазифани-х Цитоплазма: хужайранинг ички мухити хисобланади. У хужайранинг барча таркибий қисмларини бир-бири билан боьлаб улар орасидаги алоқани таъминлайди. Хужайра ўз аозолари- органоидларига эга бўлиб, улар хужайрадаги тириклик фаолиятини таъминлайди Органоидларга митохондрия, голжи аппарати. эндоплазматик тўр, рибосомалар, центриолалар, киприкчалар, хивчинлар ва бошқалар киради. Эндоплазматик тўр: эндоплазмада жойлашиб каналчалар системасидан иборат бўлиб хужайранинг хамма қисмларини бир-бири билан боьлайди. У 2 хил бўлиб (донадор ва силлиқ)- донадори оқсил синтезида. силлиьи-углевод ва ёьлар синтезида иштирок этади. Рибосома: хужайрада оқсил синтсзини амалга оширади. Диаметри 20нм, 2та (катта-кичик) бирикмалардан тузилган. Рибосомалар ядрочада синтезланиб. ксйин цитоплазмага чиқарилади. Голжи ап Хужайра маркази мембранасиз органоид бўлиб, 2та центриолалардан ташкил топган. Хужайра маркази хужайрани бўлинишида иштирок этади. Хужайранинг таянч-харакат системаси хам бўлиб улар киприкчалар, хивчинлар. миофибриллар шаклида бўлади. • Ядро: кўпчилик хужайраларда битта, камдан кам хужайраларда кўп ядроли бўлиши мумкин. Ядро ирсий ахборотни сақлаш ва наелга ўтқазиш ва моддалар алмашинувини идора этиш вазифасини бажаради. Ядро билан цитоплазма ўртасида доим моддалар алмашинуви бўлиб туради. Ядро плазмасида хроматин ва жойлашган. Хроматин (хромосомалар)да ДНК ва оқсиллар бўлади. Хар бир организм хужайрасида хромосомаларнинг сони ўзгармас бўлиб, яони бир хил бўлади. Масалан: аскаридада 2та, дрозофилларда 8та. одам хужайрасида 46га хромосома бўлади. Жуфт хромосомалар бир-бирига ўхнтш бўлади, д
Купить
  • Похожие документы

  • Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
  • Viroidlar va uning ahamiyati
  • Faxriy yorliq
  • Faxriy yorliq
  • Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha