Ijodkorlikni o‘rganish testlari
![jarayonning o'zida ham yotadi.
Mavzuning dolzarbligi: jamiyatning muammolarga nostandart nuqtai
nazarga ega va tadqiqotchilik qobiliyatiga ega bo'lgan ijodiy fikrlaydigan
odamlarni tayyorlashga bo'lgan ehtiyojining sifat o'zgarishi bilan bog'liq.
Boshlang'ich sinf o'quvchilarining ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish yo'llari,
imkoniyatlari va vositalari masalasi hali ham psixologik-pedagogika fanida qizg'in
munozara mavzusi bo'lib qolmoqda.
Psixologik fan sohasidagi ijodkorlik va tajriba tadqiqotlari natijasida (D.B.
Bogoyavlenskaya, 1985; L.n. druzinin , 1997, 2000; M.A. Xolodnaya, Xolodnaya,
1997) o‘quv jarayonida o‘quvchilarning ijodiy salohiyatini rivojlantirish muhimligi
isbotlandi.
Zamonaviy jamiyat ijodiy shaxslarga ehtiyoj sezmoqda, chunki ular
moslashish va sotsializatsiya darajasi yuqori va doimiy o'zgaruvchan va
yangilanadigan dunyoga ko'proq mos keladi. Shu munosabat bilan pedagogika
fanining bolaning ijodiy salohiyatini rivojlantirish muammosiga qaratilayotgan
e’tibor o‘zini oqlaydi [8].
Mavzuning maqsadi: ifoda darajasini o'rganishdir kichik maktab
o'quvchilarining misolida ijodkorlik qobiliyatlarini o rganish:ʻ
1. Tadqiqot mavzusi bo'yicha psixologik-pedagogik adabiyotlarni tahlil
qiling.
2. Diagnostika moslamasini aniqlang
3. O`quvchilarning temperamentiga tashxis qo`ying
4. Talabalarning ijodkorligini diagnostika qilish
5. O'smirlik davrida temperamentning turli xususiyatlari va noverbal
ijodkorlik ko'rsatkichlari o'rtasidagi munosabatni aniqlash
Ushbu maqsad bilan bog'liq holda quyidagi vazifalar belgilandi :
1. Ilmiy adabiyotlarda ijodiy faoliyat tushunchasini aniqlang
2. Modellashtirishni ijodiy faoliyat usuli sifatida o'rganing
3. Ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirish xususiyatlarini aniqlang boshlang'ich
maktab yoshi .
4](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_4.png?v=1)
![I BOB. Boshlang'ich maktab o'quvchilarining misolida ijodkorlik
qobiliyatlarini rivojlantirishning nazariy asoslari
1.1.Ilmiy adabiyotda ijodiy faoliyat tushunchasi
Asosiy psixologik yangi shakllanishlarni tahlil qilish va ushbu davrdagi
etakchi faoliyatning mohiyati , o'rganishni o'rganadigan ijodiy jarayon sifatida
tashkil etishning zamonaviy talablari Talabalar o'qituvchi bilan birgalikda ma'lum
ma'noda o'zlarini quradilar ; Bu yoshda faoliyatga yo'naltirilganlik va uni
o'zgartirish usullari nafaqat bilish jarayonida , balki muayyan ob'ektlarni ,
vaziyatlarni , hodisalarni yaratish va o'zgartirish kabi faoliyat turlarida ham ijodiy
tajriba to'plash imkoniyatini nazarda tutadi . o'qitish jarayonida olingan bilimlarni
ijodiy qo'llash
Ushbu muammo bo'yicha psixologik - pedagogik adabiyotlarda ijodiy
faoliyat turlariga ta'riflar berilgan .
Idrok – “ ... o‘quvchining bilimlarini shakllantiruvchi ijodiy faoliyat
jarayoni sifatida tushuniladigan o‘quv faoliyati . [19. c . 525]
Transformatsiya - " ... yangi o'quv va maxsus bilimlarni olish uchun
rivojlantiruvchi asos bo'lib xizmat qiladigan asosiy bilimlarni umumlashtirish
bo'lgan talabalarning ijodiy faoliyati . [21. c . 64]
Yaratish – “ ... o quvchilar o zlari o qiyotgan sohalarda ta limʻ ʻ ʻ ʼ
mahsulotlarini qurishni o z ichiga olgan ijodiy faoliyat . [21. Bilan. 76]
ʻ
Bilimlarni ijodiy qo'llash - " ... o'quvchilarning bilimlarni amaliyotda
qo'llashda o'z fikrlarini kiritishni o'z ichiga olgan faoliyati . [24. Bilan. 113]
Bularning barchasi " Kichik maktab o'quvchilarining ijodiy faoliyati "
tushunchasini aniqlashga imkon beradi : boshlang'ich sinf o'quvchilarining
ijodiy tajribani o'zlashtirishga , moddiy va ma'naviy madaniyat ob'ektlarini
yaratish , o'zgartirish , yangi sifatda foydalanishga qaratilgan samarali shakli .
o'qituvchi bilan hamkorlikda tashkil etilgan o'quv faoliyati jarayoni .
6](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_6.png?v=1)
![· Aqlning moslashuvchanligi;
· Tizimli va izchil fikrlash ;
· Qo'ng'iroq qilish ;
· Tavakkal qilishga va qabul qilingan qaror uchun javobgarlikni
olishga tayyorlik
Aqlning moslashuvchanligi ko'plab tasodifiy xususiyatlardan muhim
xususiyatlarni aniqlash qobiliyatini va bir fikrdan boshqasiga tezda moslashish
qobiliyatini o'z ichiga oladi . Moslashuvchan aqlga ega bo'lgan odamlar, odatda ,
muammoli vaziyatning individual elementlarini birlashtirib , o'zgartirib , ko'plab
mumkin bo'lgan echimlarni taklif qilishadi .
Tizimlilik va izchillik - odamlarga ijodiy jarayonni boshqarishga imkon
beradi Ularsiz , yechimlar to'liq o'ylab topilmasa , moslashuvchanlik " g'oyalar
poygasi " ga aylanishi mumkin . Bunday holda , ko'p g'oyalarga ega bo'lgan odam
ular orasidan tanlay olmaydi U qat'iyatsiz va atrofidagi odamlarga qaram .
Tizimlilik tufayli barcha g'oyalar muayyan tizimga birlashtiriladi va izchil tahlil
qilinadi . Ko'pincha , bunday tahlil bilan , birinchi qarashda bema'ni tuyulgan g'oya
o'zgartiriladi va muammoni hal qilish uchun yo'l ochadi . [12, 64-bet]
Ijodiy fikrlaydigan odam , shuningdek , tavakkal qilish va qarorlar uchun
javobgarlikdan qo'rqmaslik qobiliyatiga muhtoj . Buning sababi , eski va tanish
fikrlash usullari ko'pchilik uchun tushunarli .
Aleksandr Naumovich Lukning so'zlariga ko'ra, kattalar va ayniqsa
o'qituvchining yordami bolani yaratishga o'rgatishdir . Bunday yordam natijasida
bola o'rganishi kerak :
1. Hamma narsaga hayron bo'ling , go'yo hamma narsani birinchi marta
ko'rayotgandek. Siz hayotdagi har bir narsaga , tirik narsaga , har bir hodisaga
hayron bo'lishingiz kerak . Siz hamma narsa ekanligini his qilishingiz kerak
mo''jiza bor . Yo'q Bu dunyoda hech qanday mo''jiza yo'q , ya'ni , go'yo qayta
8](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_8.png?v=1)
![tug'ilish , ikkinchi tug'ilishni boshdan kechirish kerak - bu erda hamma narsa
mo''jizaviy kuchlar o'yinidir ;
2. Tuy, eshit - ona o'z farzandini ko'rgan, eshitgan, his qilganidek ,
uchuvchi - uning samolyoti , kema - dengizchi. Ko'zlaringizni yumib ko'rishni
o'rganishingiz kerak ( onangizning yuzi kabi ) . Badiiy ijodning manbai xotiradir ;
3. Orzular ( fantaziya - bu eng xilma - xil narsalarni ularning birligiga
bog'laydigan , ularni ajoyib bir butunga bog'laydigan sementdir ) . [15. Bilan. 57]
Ko'ngilda shoir bo'lish uchun bu uch sovg'a yetarli , lekin aslida emas .
Yaratish uchun siz ham o'rganishingiz kerak :
· Ijodkorlik texnikasini ( so'z san'ati , hunarmandchilik usullarini )
egallash ;
· " Bajarilgan narsa " , ya'ni asar yaratish uchun . [15. Bilan. 61]
Shuning uchun, bolangiz bilan har kuni ishlash ( chizish , o'qish , musiqa
yoki sport), unga nafaqat bilishi kerak bo'lgan narsalarni, lat bilan shug'ullanishi va
qila olishini o'rgatish juda muhim , balki :
· Go'zallikni ko'rish uchun qarang ;
· Musiqa yoki tabiatdagi uyg'unlikni eshitish uchun tinglang ;
· Birovning holatini his eting va so'zlaringiz bilan uni xafa qilmang;
· Eshitilishi uchun gapiring ;
· O'zingiz bilan bo'ling;
· Ijodkorlik bilan ishlash ;
· Ilhom bilan ishlang .
Zamonaviy pedagogika endi ijodkorlikni o'rgatish mumkinligiga shubha
qilmaydi Savol, I.Ya. Lerner , faqat bunday ta'lim uchun optimal sharoitlarni
topishdan iborat . [14. Bilan. 23]
9](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_9.png?v=1)
![Talabalarning ijodiy qobiliyatlari deganda : “ ... yangi o'quv mahsulotlarini
yaratishga qaratilgan faoliyat va harakatlarni yakunlash uchun o'quvchining
murakkab qobiliyatlari tushuniladi . [4. Bilan. 170]
Ijodiy qobiliyatlarni mustaqil omil sifatida belgilaydigan , rivojlanishi
maktab o'quvchilariga ijodiy faoliyatni o'rgatish bo'lgan olimlarning pozitsiyasiga
amal qilib , biz quyidagi tarkibiy qismlarni ajratib ko'rsatamiz : kichik maktab
o'quvchilarining ijodiy qobiliyatlari :
Ijodiy fikrlash ;
Ijodiy tasavvur ;
Ijodiy faoliyatni tashkil etish usullarini qo'llash
Talabalarning ijodiy fikrlash va ijodiy tasavvurlarini rivojlantirish uchun
Lev Semenovich Vygotskiy zarur ko'nikmalarni aniqlash kerakligini aniqladi :
· Ob'ektlar , hodisalar , vaziyatlarni turli asoslarga ko'ra tasniflash;
· Sabab va ta'sir munosabatlarini o'rnatish ;
· Aloqalarni ko'ring va tizimlar orasidagi yangi aloqalarni aniqlang ;
· Rivojlanayotgan tizimni ko'rib chiqing ;
· Bashoratli taxminlar qiling ;
· Ob'ektning qarama - qarshi xususiyatlarini aniqlash ;
· Qarama-qarshiliklarni aniqlash va shakllantirish ;
· Makon va vaqtdagi ob'ektlarning qarama - qarshi xususiyatlarini
ajratib ko'rsatish ;
· Fazoviy ob'ektlarni ifodalash ;
· Xayoliy makonda turli orientatsiya tizimlaridan foydalaning ;
· Tanlangan xususiyatlar asosida ob'ektni ko'rsating , bu quyidagilarni
nazarda tutadi :
· Fikrlashning psixologik inertsiyasini bartaraf etish ;
10](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_10.png?v=1)
![mustaqil ravishda ishlab chiqilgan . Yagona tushunchalar tizimi , yagona
terminologiya mavjud emas edi . Ilmiy bilishning universal usuli usuli sifatida
modellashtirishning roli asta - sekin amalga oshirila boshlandi.
Modellashtirishning asosiy xususiyati shundaki, u o'rinbosar ob'ektlardan
foydalangan holda bilvosita bilish usulidir. Bola haqiqiy ob'ektni boshqa ob'ekt,
uning tasviri bilan almashtiradi. Shu bilan birga, modellarning asosiy maqsadi
bolaning bilimini engillashtirish, narsalarning yangi xususiyatlari, xususiyatlari va
fazilatlariga kirishni ochishdir . Natijad , bolaning bilimi yuqori darajaga ko'tariladi
va tushunchalarga yaqinlashadi .
Modellashtirish usulining ana shu xususiyati abstraksiyalar, analogiyalar,
farazlar va bilishning boshqa toifalari va usullaridan foydalanishning o'ziga xos
shakllarini belgilaydi .
Bu qanday model? - E.V Chudinova ta'kidladiki , model " ... bizni
qiziqtiradigan ob'ektning xususiyatlari va xususiyatlarini - asl yoki dizayn ob'ektini
takrorlaydigan ob'ektning soddalashtirilgan o'xshashligi " [ 27 . Bilan. 8]
Pedagogika lug'atida model deganda " sun'iy ravishda yaratilgan diagramma,
jadval, chizma va boshqalar ko'rinishidagi ob'ekt" o'rganilayotgan ob'ektga
o'xshash bo'lib , uni oddiyroq, kichikroq shaklda ko'rsatadigan va takrorlaydigan
ob'ekt " deb ta'riflanadi. tuzilishi, xususiyatlari, o'rganilayotgan ob'ekt elementlari
o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik va munosabatlar va qiziqarli mavzu haqida ma'lumot
olishga yordam beradi » [ 9 , b.328 ] .
Ushakovning rus tili lug'atida " model " atamasi quyidagicha izohlanadi:"
Yordamchi ob'ekt - o'rganilayotgan o'rnini bosuvchi ob'ekt, uning eng umumiy
ko'rinishida taqdim etilgan " [ 23, 473 - bet ] .
Shunday qilib, modelning asosiy xususiyati shundaki, u asl nusxaning
muhim xususiyatlarini o'z ichiga oladi va kerakli narsalarni aks ettiradi. uning
belgilari.
12](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_12.png?v=1)
![Modellashtirish o'rganilayotgan tabiiy ob'ekt yoki hodisaning modelini
qurish va o'rganish bo'yicha o'qituvchi va talabalarning birgalikdagi harakatlarini
nazarda tutadi .
Modellashtirish, shuningdek, boshqa ob'ekt, jarayon yoki hodisadan
foydalangan holda har qanday real yoki yaratilgan ob'ekt, jarayon yoki hodisaning
xususiyatlarini aniqlash yoki takrorlash bilan bog'liq [ 27 , 8-bet] .
Modellashtirish usulini qo'llash zarurati ko'plab ob'ektlar ( yoki ushbu
ob'ektlar bilan bog'liq muammolar ) to'g'ridan - to'g'ri o'rganilmaganligi yoki
umuman mumkin emasligi yoki bu tadqiqot juda ko'p vaqt va mablag ' talab qilishi
bilan belgilanadi . .
Haqiqiy ob'ekt, jarayon yoki hodisani ko'rib chiqish ko'pincha noqulay va
imkonsizdir, chunki ular ba'zan ko'p qirrali va murakkab. Keyin ularni
o'rganishning eng yaxshi usuli - bu haqiqatning faqat ba'zi qirralarini aks ettiruvchi
modelni yaratish va shuning uchun oddiyroq. Fan taraqqiyotining ko‘p asrlik
tajribasi esa bu yondashuvning samarali ekanligini amalda isbotlab berdi [6, 38-b.].
Modellar turli xil texnik qurilmalar, mashinalar va mexanizmlar, binolar,
elektr davrlarini va hokazolarni loyihalash va yaratishda juda muhim rol o'ynaydi.
Dastlab chizmalarni yaratmasdan, murakkab mexanizm haqida gapirmasa ham,
oddiy qismni ham ishlab chiqarish mumkin emas .
1.3. Boshlang'ich maktab yoshida ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirish
xususiyatlari
Psixologik nuqtai nazardan, boshlang'ich maktab yoshi ijodiy qobiliyatlarni
rivojlantirish uchun sezgir davrdir. Boshlang'ich maktab yoshidagi bolalar juda
izlanuvchan, ularda atrofdagi dunyoni o'rganishga katta ishtiyoq bor. Kattalar
qiziquvchanlikni rag'batlantirish, bolalarga bilim berish va ularni turli tadbirlarga
jalb qilish orqali bolalar tajribasini kengaytirishga hissa qo'shadilar. Tajriba va
bilimlarni to'plash esa kelajakdagi ijodiy faoliyat uchun zaruriy shartdir.
13](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_13.png?v=1)
![Ijodiy qobiliyatlar ko'plab fazilatlarning uyg'unlashuvidir. Hozirgi vaqtda
inson ijodiy salohiyatining tarkibiy qismlari masalasi ochiq qolmoqda, bu
muammo bo'yicha bir nechta farazlar mavjud;
Ijodkorlik muammosining taniqli mahalliy tadqiqotchisi A.N. Kamon [17;
79], taniqli olimlar, ixtirochilar, rassomlar va musiqachilarning tarjimai holiga
asoslanib, quyidagi ijodiy qobiliyatlarni belgilaydi:
· Boshqalar ko'rmaydigan muammoni ko'rish qobiliyati.
· Aqliy operatsiyalarni buzish, bir nechta tushunchalarni bitta bilan
almashtirish va tobora ko'proq axborot sig'imli belgilarni qo'llash qobiliyati.
· Bir masalani yechishda olingan ko‘nikmalarni boshqasini yechishda
qo‘llash qobiliyati.
· Voqelikni qismlarga ajratmasdan, yaxlit holda idrok etish qobiliyati.
· Uzoq tushunchalarni osongina bog'lash qobiliyati.
· Xotiraning kerakli vaqtda kerakli ma'lumotni ishlab chiqarish qobiliyati.
· Fikrlashning moslashuvchanligi.
· Muammoni sinab ko'rishdan oldin uni hal qilish uchun alternativalardan
birini tanlash qobiliyati.
· Yangi qabul qilingan axborotni mavjud bilim tizimlariga kiritish qobiliyati.
· Narsalarni qanday bo'lsa, shunday ko'rish, talqin orqali kiritilgan narsadan
kuzatilgan narsani ajratib olish qobiliyati.
G'oyalarni yaratish qulayligi .
· Ijodiy tasavvur.
· Asl kontseptsiyani yaxshilash uchun tafsilotlarni aniqlashtirish qobiliyati.
15](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_15.png?v=1)
![TRIZ (ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi) va ARIZ (ixtirochilik
masalalarini yechish algoritmi) asosida ijodiy ta’lim dasturlari va usullarini ishlab
chiqishda ishtirok etgan olimlar va o‘qituvchilar inson ijodiy salohiyatining
tarkibiy qismlaridan biri quyidagi qobiliyatlardir [18; 143]:
· Tavakkal qilish qobiliyati.
· Divergent fikrlash.
· Fikrlash va harakatda moslashuvchanlik.
· Fikrlash tezligi.
· Asl g'oyalarni ifodalash va yangilarini ixtiro qilish qobiliyati.
· Boy tasavvur.
· Narsa va hodisalarning noaniqligini idrok etish.
· Yuqori estetik qadriyatlar.
· Rivojlangan sezgi.
Yuqoridagi barcha fazilatlar ijodkor shaxsga xosdir.
Qarama-qarshi sifatlar - qoliplilik, qoliplilik, inertsiya va fikrlashning
yuzakiligi. Ular kundalik hayotda muhim ahamiyatga ega, chunki ular umumiy
muammolarni tezda hal qilishga imkon beradi. Biroq, psixologik inertsiya
ijodkorlikda va ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishda juda zararli. Ijodiy
qobiliyatlarning tarkibiy qismlari masalasi bo'yicha ko'plab olimlar va o'qituvchilar
tomonidan taqdim etilgan ushbu va boshqa nuqtai nazarlarni tahlil qilib , xulosa
qilishimiz mumkinki, ularni aniqlashga yondashuvlardagi farqlarga qaramay,
tadqiqotchilar bir ovozdan ijodiy tasavvur va ijodiy fikrlashni asosiy tarkibiy
qismlar sifatida aniqlaydilar. ijodiy qobiliyatlar. Shunga asoslanib, biz bolalarning
ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishning asosiy yo'nalishlarini aniqlashimiz mumkin:
16](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_16.png?v=1)
![· Ishlab chiqarilgan obrazlar va yo'nalishlarning boyligi kabi fazilatlar bilan
ajralib turadigan samarali ijodiy tasavvurni rivojlantirish.
· Ijodiy fikrlashni (ijodkorlikni) shakllantiruvchi tafakkur sifatlarini
rivojlantirish; bunday sifatlar assotsiativlik, dialektiklik va tizimli fikrlashdir.
Kichik maktab o'quvchilarining tafakkuri katta yoshdagi bolalarning
fikrlashiga qaraganda erkinroqdir. U hali dogmalar va stereotiplar tomonidan
ezilgan emas, u mustaqilroq va bu sifatni saqlab qolish va rivojlantirish kerak.
Ijodiy fikrlashning muhim tarkibiy qismlaridan biri o'ziga xoslikdir, u
boshqa echimlar qatorida taklif qilingan echimning o'xshashligi, nostandartligi va
ajablantiradigan darajasini ifodalaydi.
Ijodkorlikning belgilaridan biri yangi foydali birikmalar yaratish bo'lganligi
sababli, bu kombinatsiyalarni yaratuvchi tasavvur ijodiy jarayonning asosidir.
Bundan kelib chiqadiki, tasavvur ijodiy faoliyatning zarur elementi bo'lib, L.S.
Vygotskiy [19; 105], bola uchun quyidagi tadbirlarni nazarda tutadi:
· imidj yaratish, uning faoliyatining yakuniy natijasi;
· noaniq vaziyatlarda xatti-harakatlar dasturini yaratish, faoliyat o'rnini
bosadigan tasvirlarni yaratish;
· tasvirlangan ob'ektlarning tasvirlarini yaratish.
Tasavvur insonning zaruriy qobiliyati bo'lib, boshlang'ich maktab yoshida
tasavvur qilish qobiliyati rivojlanish nuqtai nazaridan alohida e'tibor talab qiladi,
chunki bu yoshda u ayniqsa intensiv rivojlanadi. Keyinchalik, bu funktsiya
faolligining tez pasayishi kuzatiladi. Shaxsning xayolparastlik qobiliyatining
pasayishi bilan birga, shaxs kambag'allashadi, ijodiy fikrlash imkoniyatlari
pasayadi, san'at va fanga qiziqish susayadi.
Kichik maktab o'quvchilari o'zlarining faol faoliyatining aksariyat qismini
tasavvur yordamida amalga oshiradilar. Ularning o'yinlari hanuzgacha yovvoyi
17](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_17.png?v=1)
![tasavvurning mevasi bo'lib, ular tufayli bolalar ijodiy faoliyat bilan
shug'ullanishadi. O'quv faoliyatining psixologik asosini ham ijodiy tasavvur tashkil
qiladi. O'qish jarayonida bolalar mavhum materialni tushunish zarurati bilan duch
kelganda va ular umumiy hayot tajribasi etishmasligi sharoitida o'xshashlik va
yordamga muhtoj bo'lsa, bolaning tasavvuri ham yordamga keladi. Shuningdek,
L.S. Vygotskiy xayolning ijodiy faolligi bevosita shaxsning oldingi tajribasining
boyligi va xilma-xilligiga bog'liqligini ta'kidladi: tajriba qanchalik boy bo'lsa,
uning tasavvuri uning ixtiyorida shunchalik moddiy bo'ladi [20; 116].
Bolaning g'oyalari har doim to'ldirilishi kerak, bu o'qituvchilarning ham, ota-
onalarning ham vazifasi. Kattalarning bu yo‘nalishdagi doimiy sa’y-harakatlari
natijasida kichik yoshdagi maktab o‘quvchisining tasavvuri takomillashtiriladi:
dastlab tasvirlar noaniq va noaniq bo‘lib, keyin esa aniqroq va aniqroq bo‘ladi.
Agar ta'limning boshida, masalan, tasvir paydo bo'lishi uchun rasm bo'lishi kerak
bo'lsa, u holda 3-sinfga kelib o'quvchi o'z tasavvuridagi so'zlarga tayanadi. Talaba
o'qituvchining hikoyasi yoki kitobda o'qigan narsasi asosida insho yozishi
mumkin.
Boshlang'ich maktabda bolaning ijodiy tasavvuri mavjud g'oyalar asosida
mustaqil ravishda yangi tasvirlarni yaratish qobiliyati sifatida ham rivojlanadi.
Agar bola boshlang'ich maktabda o'quv faoliyatini o'zlashtirsa, bolaning tasavvuri
ko'proq boshqariladigan, ixtiyoriy jarayonga aylanadi. Boshlang'ich sinflarda
bolalar tasavvurining realizmi oshadi. Bu bilimlar zaxirasining ko'payishiga va
tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga olib keladi. Kichik maktab o'quvchisi
tasavvurini rivojlantirishning asosiy yo'nalishlari - olingan bilimlar asosida
voqelikni tobora to'g'ri va to'liq aks ettirishga o'tish .
Boshlang'ich maktab yoshidagi bolalar badiiy ijod bilan shug'ullanishni
yaxshi ko'radilar. Bu bolaga o'z shaxsiyatini eng to'liq va erkin shaklda ochishga
imkon beradi. Barcha badiiy faoliyat faol tasavvur va ijodiy fikrlashga asoslanadi.
Bu funktsiyalar bolaga dunyoning yangi, g'ayrioddiy ko'rinishini beradi. Ular
fikrlash, xotirani rivojlantirishga hissa qo'shadi, uning shaxsiy hayotiy tajribasini
18](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_18.png?v=1)
![Ushbu masala bo'yicha biz ko'rib chiqqan psixologik , pedagogik , o'quv va
uslubiy adabiyotlar asosida mavzu ustida ishlash jarayonida biz bugungi kunda
kichik maktab o'quvchilarining ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish muammosi
dolzarb va ahamiyatli degan xulosaga keldik .
Psixologik , pedagogik , uslubiy adabiyotlarning tahlili olimlar ,
metodistlar va o'qituvchilarning bolalar ijodiyoti tabiati , maktab o'quvchilarining
ijodiy salohiyatini rivojlantirish muammosiga katta e'tibor qaratishini aniq ko'rsatib
turibdi . tez o'zgaruvchan jamiyatda shaxsning muvaffaqiyatli moslashuvi . " Har
doim yangi " dunyoda shaxsning ijodiy qobiliyatlarini oshirmasdan moslashish
mumkin emas " [20] . Bolaning ijodkorligi ijtimoiylashuvning ajralmas omiliga
aylanadi . " Umumiy o'rta ta'lim kontseptsiyasi"da ta'lim mazmunini yangilashning
asosiy printsipi o'quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishni , ularning
qiziqishlari va moyilliklarini hisobga olgan holda ta'limni individuallashtirishni
nazarda tutuvchi ta'lim mazmunini shaxsiy yo'naltirishdir . .
Boshlang'ich maktab o'quvchilarida ijodiy qobiliyatlarni shakllantirishning
nazariy asoslarini o'rganib, ularni shakllantirishning pedagogik shartlarini aniqlab,
biz quyidagi xulosalarga keldik :
1) Ijodiy faoliyat deganda biz insonning bunday faoliyatini tushunamiz,
buning natijasida yangi narsa paydo bo'ladi - xoh u tashqi dunyo ob'ekti bo'ladimi,
hoh tafakkur qurilishi, uni dunyo haqidagi yangi bilimlarga olib keladi; yoki
tuyg'u, haqiqatga nisbatan yangi munosabatini aks ettiradi .
2) Amaliyotchi o'qituvchilarning amaliy tajribasini , ilmiy - metodik
adabiyotlarni tahlil qilish natijasida shunday xulosaga kelish mumkinki ,
boshlang'ich maktablarda o'quv jarayoni kichik yoshdagi maktab o'quvchilarining
ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish va ijodiy faoliyatini faollashtirish uchun uning
haqiqiy imkoniyatlaridir .
22](https://docx.uz/documents/2be75f89-d979-456b-b0b4-e639d7ef5841/page_22.png?v=1)
MUNDARIJA
KIRISH
I bob. Boshlang'ich maktab o'quvchilarining misolida ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirishning nazariy asoslari
1.1 Ilmiy adabiyotda ijodiy faoliyat tushunchasi
1.2 Modellashtirish ijodiy faoliyat usuli sifatida
1.3 Boshlang'ich maktab yoshidagi bolalar misolida ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishning o'ziga xos xususiyatlari
I BOB. bo'yicha xulosa
II bob. Boshlang'ich maktab o'quvchilari misolida ijodiy qobiliyatlarning rivojlanishini empirik o'rganish
2.1 O'rganishni tashkil etish . Tadqiqot usullari tavsifi
2.2 Tadqiqot natijalarini tahlil qilish
II BOB. bo'yicha xulosa
XULOSA
GLOSSARIY
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
-
Похожие документы
- Diqqatning psixologik nazariyalari
- “Trening”, “Guruhiy psixologik faoliyat”, “Guruhiy psixoterapiya”, “Psixoterapevtik guruh” tushunchalarining mazmuni va bog‘liqligi
- Психолого-педагогические средства развития эмоционального интеллекта у подростков
- Психолого-педагогические средства развития эмоционального интеллекта у подростков
- Vaqtning psixologik idroki