Ijtimoiy psixologiyani o'qitishning metodik usullari - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	60.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	31 Январь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Ijtimoiy psixologiyani o'qitishning metodik usullari

Купить

IJTIMOIY PSIXOLOGIYANI O’QITISHNING METODIK USULLARI

Ijtimoiy psixologiyani o'qitish metodikasida bu fanning nisbatan yoshligini hisobga olish maqsadga muvofiqdir. Bu fan haqida birinchi bor XX asrning boshlarida fikr yuritila boshlangan. Sotsiologiyadagi psixologik maktab vakillari tomonidan birinchi bor ijtimoiy-psixologik nazariyasini yaratishga bir necha bor urinishlar bo'ldi (G.Tard, G.Lebon, U.Makdugall, E.Dyurkgeym) va 1908-yilda bu g'oya ishlab chiqildi. U Makdugallarning (ingliz psixologi, keyinchalik AQSH da faoliyat ko'rsatgan) «Ijtimoiy psixologiyaga kirish» kitobi ijtimoiy psixologiya bo'limi bo'yicha birinchi kitob bo'ldi. Shuning uchun bu kunni (1908) kO'pincha ijtimoiy psixologiyaning tanxlil boshlanishi deb hisoblaydilar.

Ijtimoiy hodisalarni tushuntirishga imkon beruvchi qandaydir umumiy qonunlarni topishga uringan olimlar (misol uchun, odamlar birligi va hamfikrligi manbalarni) olomonni o'rganadilar, ta'sirlanish, fikrlarni o'xshashligi va taqlid qilish, «jamoa tomonlarini», «ruhiy birlik qonunlarini» va boshqalarini o'rganadilar, lekin shu bilan birga ijtimoiy qonunlarni psixologiya qonunlari bilan almashtirib yuborilgani yoki unga bo'ysindirilgan, shaxs insonlar jamoasida yo'q bo'lib ketgan, mustaqil harakat qilish va qarorga kelish qobiliyatini yo'qotgan.

Asta-sekinlik bilan shaxsni o'rganish zarurligi tushunib borildi, lekin yakka o'zini emas, guruhdagi boshqa odarnlar bilan birga, odamlarning guruhdagi o'zaro munosabatlari jarayonida shaxsning xislatlarini odamning ijtimoiy guruhiar bilan munosabatlari natijasida kelib chiquvchi sifatida qarash kerakligi tushunildi. O'sha vaqtning o'zida shaxsni ijtimoiy muhitdan tashqarida o'rganish mumkin emas deb tanilgan edi. Ammo ijtimoiy muhit tushunchasining o'zi shunchalik tor bo'lganki, odamlarning o'zaro munosabatlari kichik guruh doirasidan chetga chiqmas edi, ya'ni bevosita «yuzma-yuz» aloqalar olib borilgan guruhlardagi o'zaro munosabatlardangina iborat bo'ldi .

Jamiyatning o'zi esa ana shunday tasavvurlar qatorida psixologik aloqalar to'plami sifatida tushuntirilgan. Shunday qilib, ijtimoiy munosabatlar umuman psixologiyalashtirildi, bu shaxsning va ijtimoiy muhitning haqiqiy munosabatlarini tushunishga, shaxsni ijtimoiy munosabatlar mahsuloti sifatida keng ma'noda har tomonlama o'rganishga imkon bermas edi.

 G'arbda (AQSH, Angliya, Germaniya, Fransiya, Yaponiya) 20- yillarda ijtimoiy psixologiya, psixologiya fanida yetakchi yo'nalish bo'lib qoladi, boshlang'ich guruhlaming o'z a'zolariga, ulaming faoliyatiga, odamlaming ishlab chiqarish samaradorligiga, mehnat intizomiga ijobiy va salbiy ta'sirini o'rganish, va umuman zamonaviy ishlab chiqarishda psixologik omillami rolini o'rganish xususan norasmiy munosabatlar va boshqalar amaliy ahamiyatga ega edi. Ijtimoiy - psixologik hodisalami o'rganish ayniqsa (guruhli rivojlanish jarayoni) ikkinchi jahon urushi davrida faollashdi (bo'limlaming birlashganligi va harbiy jangovor qobiliyat) jangning jiddiy ekstremantal vaziyatlari ta'sir ko'rsatish sharoitlarida guruh ichidagi aloqalaming mustahkamlig

 Bizning mamlakatimizda ijtimoiy psixologiyaning rivojlanishi taxminan o'tgan asring  20-yillarning boshlarida refleksologiya ijtimoiy hayotni reflekslar to'plami sifatida ko'rsatishga harakat qilgan vaqtdan boshlandi. Undan keyin esa psixotexnika deyarli taqiqlab qo'yildi, bu demak, har qanday amaliy psixologik tadqiqotiar, shu jumladan, ijtimoiy - psixologik tadqiqotlar ham taqiqlandi. Shunday qilib ijtimoiy - psixologiya psixologiya fanining mustaqil amaliy sohasi bo'lib unga ko'p bo'lmagan vaqtlar oralig'ida rivojlanib kelmoqda. Bu fan haqida hozirgi kungacha ilmiy tortishuvlar tugamagan, ijtimoiy psixologiyaning fan sifatida umumiy qabul qilingan tushunchasi ham hozircha yo'q, ammo mutaxassislar tomonidan an'analar so'zsiz uning konsepsiya

 Shuning uchun talaba adabiyotni mustaqil o'rganishda bir savolga turlicha, ba'zan bir- biriga qarama-qarshi nuqtayi nazarlarga duch kelishi mumkin, chunki fan rivojlanish holatida, ammo ijtimoiy psixologiyani o'rganishni boshlayotganlar uchun bu holat qiynchiliklar tug'dirishi mumkin, ulami o'qitish metodikasida hisobga olish kerak. O'qituvchi talabaga nima maslahat berishi mumkin?

 Birinchidan, bitta hodisani turlicha fikrlar, tushunchalar, tushuntirishlar, ulami ajratishga turlicha yondoshishlar hech ham uni tashvishlantirmasligi kerak. Aksincha, bunday turlicha fikrlami ko'rib ularni bir-biri bilan solishtirish dalillarini tushunishga va qarorga kelishga to'g'risini tanlashga harakat qilishi kerak. Bunday yondashish aniq nuqtayi nazardan oddiy haqiqatni bilib olishning eng samarali usulini bildiradi. Demak, ba'zi ijtimoiy psixologik hodisalami tushuntirishda farqni sezib qolganingizda hech ham hayajonlanmang, balld xursand bo'ling, o'ylab ko'rishga imkoniyat mavjud va muammoga o'z qarashlaringizni ishlab chiqish imkoniyati bo'ladi.

 Ikkinchidan , agarda o'qituvchi ilmiy adabiyotlarda uchraydigan turli nuqtai nazarlami o'z ta'riflari bilan tushuntirib bergani metodik mazmunda foydali bo'lsa, bu talaba uchun muammoni o'rganish bo'yicha jiddiy va qiziqarli ishlar uchun oson bo'ladi.  Uchinchidan , talabalarga o'quv mashg'ulotlarida bitta muammo bO'yicha bir necha nuqtayi nazarlarni o'rganib chiqish kerak bo'ladigan masalalarni yechish topshiriladi. Bu misollar talabaga muammoga turlicha nazariy yondashishlami taqqoslash va tahlil qilishga, mavjud i1miy qarashlami qaysi birini qo'llash va nima uchunligiga o'rgatadi, keltirilgan savollardan eng qaysi biri ayni ana shu turlariga kiradi.

 Qanday bo'lsa ham zamonaviy itimoiy psixologiya nazariy va amaliy yo'nalishlarda ancha muvaffaqiyat bilan rivojlanib kelmoqda. Metodik mazmunda fanning tarixiga nazar solib chiqish maqsadga muvofiq bo'ladi, bu talablarning o'quv faoliyatiga yaxshi ta'sir ko'rsatadi va fanni o'rganishga yordam beradi. Mustaqil ishlash uchun talabalarga quyidagi o'quv topshiriqlarni taklif etish mumkin, ularni seminar va amaliy mashg'ulotlarida muhokama qiIish mumkin bo'ladi. Buning uchun ularni davra suhbati, amaliy o'yinlar, ijtimoiy psixologik treninglar ssenariylari va rejalariga kiritish kerak. Savol va masalalardan ba'zilarini balki ma'ruzalarda o'qituvchi dastlab tushuntirib o'tishi talab etiladi

 Bu masala ijtimoiy psixologiyaning predmeti haqidagi birinchi topshiriqqa taalluqli.  1. Adabiyotlarda «ijtimoiy-psixologiya» tushunchasiga turlicha ta'riflar beriladi va ijtimoiy psixologiya fani predmetini tashkil etuvchi muammolar tartibi beriladi. Ular turti mualliflar tomonidan bildirilgan bo'lib, bir-biridan farq qiladi. Ulami diqqat bilan o'qib chiqing va bu nuqtayi nazarlardan birini tanlashga harakat qiling. Agarda bu nuqtayi nazarIardan hech biri to'g'ri bo'lib chiqmasa, o'zingiz shaxsiy nuqtayi nazaringizni ifoda etishga harakat qilib ko'ring.

Ijtimoiy psixologiyaning turlicha qarashlari mana shulardir: a) bu insonlar munosabatlari muammolarini uning shaxslararo (<<MEN>>,<<Boshqalar>>) va guruhlararo (<<Guruh>> <<Gurux>>)shakllarda o'rganadigan fandir, ya'ni makroguruhlar (aloqa qiluvchi) sonida va mikroguruhlar o'rtasidagi odamlar munosabatlarini o'rganadi. b) bu fan odamlaming ijtimoiy guruhlarda ishtirok etishlari hodisasi sabablari, ulaming hulqi va faoliyati qonuniyatlarini o'rganadi hamda bu guruhlarning o'zaro psixologik tavsiyanomalarini, shu bilan 138 I birga katta ijtimoiy guruhlar (xalq, miHat, professional guruh), kichik guruhlarning (jamoalar, oila, do'stlar guruhi) va boshqalar. d) bu fan turH ommaviy hodisalarning psixologik tomonlarini o'rganadi (taqlid qilish, ta'sirlanish, mi

 Mualliflarning (G.M.Andreva, A.V.Petrovskiy, B.D.Parigina, M.RBityanova, K.K.Platonova, E.S.Kuzrnin, RS.Nemov va boshq.) mulohaza va dalil1arini ko'rib chiqing va bir xUlosaga keling: ijtimoiy psixologiyaning predmetini ta'riflashning qaysi biri sizningcha to'g'ri, agarda bu fanning amaliy ahamiyatidan kelib chiqadigan bo'lsak.  Ushbu savol talablari uchun qiyin bo'lishi mumkin, ChUllki «ijtimoiy psixologiya» kursi predmeti va masalalari haqidagi birinchi ma'ruzada o'qituvchi ushbu savolga javob topishga o'quvchilarga yordam berish uchun ma'lum nazariyani sharhlab berishga to'g'ri keladi. Buning uchun faoliyatni boshlanishdagi jamoat, jamoa va shaxsning ham ehtiyojlarini qondiruvchi sifatida talqin qilishu.:n iborat bo'lgan «Ijtimoiy p

Купить