Irsiyatning asosiy shakllari. G. Mendel qonunlari - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	20 Июль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Irsiyatning asosiy shakllari. G. Mendel qonunlari

Купить

G. Mendel T. MorganIrsiyatning asosiy shakllari. G. Mendel qonunlari Zanjirlangan meros . Jinsiy aloqa genetikasi . Jinsiy bog'liq meros.

• Irsiyat - organizmlarning ko'payish jarayonida o'z xususiyatlarini va rivojlanish xususiyatlarini avlodlarga etkazish qobiliyati. • O'zgaruvchanlik - organizmlarning tashqi va ichki omillar ta'sirida individual rivojlanish jarayonida yangi belgilar, xususiyatlar va belgilarga ega bo'lish xususiyati.GENETIKA - irsiyat va o'zgaruvchanlik haqidagi fan.

Asosiy tushunchalar Gen haqida m - organizmning ma'lum bir turiga xos bo'lgan haploid hujayradagi genlar soni. Genotip - ma'lum bir shaxsga xos bo'lgan o'zaro ta'sir qiluvchi allellar tizimi. Fenotip - organizmning barcha xususiyatlarining yig'indisi . genofond - populyatsiyani tashkil etuvchi shaxslar genlari yig'indisi . Lokus - gen joylashgan xromosoma hududi . Gomologik xromosomalar - juftlashgan, hajmi, shakli, genlar to'plami bir xil. Gomologik bo'lmagan xromosomalar Turli juftlikdagi xromosomalar kattaligi, sentromera joylashuvi va genlar to'plamida farqlanadi . Allele - genning mumkin bo'lgan strukturaviy holatlaridan biri. Dominant va retsessiv.

Gomologik xromosomalar - juftlashgan, hajmi, shakli, genlar to'plami bir xil. Gomologik bo'lmagan xromosomalar Turli juftlikdagi xromosomalar hajmi, sentromera joylashuvi va genlar to‘plami bilan farqlanadi. Allele - genning mumkin bo'lgan strukturaviy holatlaridan biri. Dominant va retsessiv. Allellar bir xil genning turli shakllari bo'lib, homolog xromosomalarning bir xil bo'limlarida joylashgan va bir xil belgining muqobil rivojlanish variantlarini aniqlaydi, diploid organizmda bir xil genning ikkita bir xil alleli bo'lishi mumkin , bu holda organizm deyiladi. homozigot yoki ikki xil bo'lib, natijada geterozigota organizm paydo bo'ladi. Dominant xususiyat - paydo bo'ladigan asosiy simptom ham homozigot , ham heterozigot holatlarida. Resessiv xususiyat

Gen - genetik ma'lumot birligi : - allel genlar - homolog xromosomalarning bir xil lokuslarida joylashgan va bir xil belgining turli ko'rinishlarini aniqlaydigan genlar; - allel bo'lmagan - homolog xromosomalarning turli lokuslarida yoki gomologik bo'lmagan xromosomalarda joylashgan genlar; turli xususiyatlarning rivojlanishini aniqlash ; - golandrik - Y xromosomasining X xromosomasiga homolog bo'lmagan hududlarida lokalize qilingan genlar faqat erkak chizig'i orqali meros qilib olingan belgilarning rivojlanishini aniqlaydi ;

Alternativ belgilar - bir xususiyatning bir-biriga zid, qarama-qarshi ko'rinishlari (ko'z rangi: jigarrang-ko'k). O'tishni tahlil qilish - mavzuning genotipini aniqlash uchun retsessiv xususiyat uchun noma'lum genotipli bir shaxsni individual homozigot bilan kesib o'tish . Backkrossing - ota-onalardan biri bilan naslni kesib o'tish. Toza chiziqlar - Bular bir xil genotipdagilar bilan kesishganda bo'linish hosil qilmaydigan organizmlardir, ya'ni. ular bu xususiyat uchun homozigotdir. Gomozigota organizm - Bu homolog xromosomalarida bitta belgining rivojlanishini boshqaradigan bir xil allel genlari mavjud bo'lgan organizm. Bunday organizm gametalarning bir turini hosil qiladi va naslda bo'linish hosil qilmaydi. Geterozigota organizm - Bu homolog xr

urug'lantirishHar bir xromosomaning ikkita nusxasiga ega bo'lgan diploid organizmda ikkita allel individning genotipini tashkil qiladi. Biror kishi har bir gen uchun ikkita allelni, har bir ota-onadan bittadan meros qilib oladi.

9Gregor Mendel (1822-1884) • "Genetikaning otasi" • Avstriyalik rohib • Tadqiqot ob'ekti - no'xat • Mendelning ishi 20-asr boshlariga qadar tan olinmagan Mendelning birinchi qonuni - bir xillik qonuni Mendelning ikkinchi qonuni bo'linish qonunidir. Mendelning uchinchi qonuni - xususiyatlarning mustaqil birikmasi qonuni

Mendelning birinchi qonuni birinchi avlod duragaylarining bir xillik qonunidir. Imzo Gen Genotip Sariq no'xat A AA, AA Yashil no'xat A ahh F 1 - ? 100% bir xillik Belgilarning Mendel irsiyatining naqshlari Mendel o'z ishining birinchi bosqichida 3 avlodga bo'linmaydigan, ya'ni bir xil irsiyatga ega bo'lgan o'simlik navlarini aniqladi. Bu o'simliklar "sof chiziqlar" deb nomlangan. Keyin u bir-biriga o'xshash xususiyatlarga ega bo'lgan o'simliklarni kesib o'tishni boshlaydi, masalan, yashil urug'lardan o'stirilgan o'simliklar bilan sariq urug'lardan o'stirilgan o'simliklar. Bir-birini istisno qiluvchi xususiyatlarning bir juftligida farq qiluvchi organizmlarning bunday kesishishi deyiladi monogibrid . No‘xat o‘z-

Mendelning birinchi qonuni birinchi avlod duragaylarining bir xillik qonunidir. Imzo Gen Genotip Sariq no'xat A AA, AA Yashil no'xat A ahh F 1 - ? 100% bir xillik Belgilarning Mendel irsiyatining naqshlari

Mendelning ikkinchi qonuni bo'linish qonunidir. Genotipning bo'linishi - 1: 2: 1 Fenotipning bo'linishi - 3: 1Keyinchalik, u birinchi avlod o'simliklarini o'z-o'zini changlatish imkonini beradi va shu bilan ikkinchi avlodni oladi. U asosan (to'rtdan uch) sariq urug'li o'simliklardan iborat bo'lib, ular orasida yashil urug'li o'simliklar (to'rtdan biri) yana paydo bo'ladi. Shunday qilib, yashil urug' rangining xususiyati duragaylarning bir avlodidan keyin yana paydo bo'ladi. Shuni ta'kidlash kerakki, Mendel urug'ning rang xususiyatidan tashqari, no'xatning boshqa xususiyatlarini ham o'rgangan. Bunday holda, barcha tajribalarda 3: 1 bo'linish sodir bo'ladi.

Mendelning ikkinchi qonuni bo'linish qonunidir. Genotip bo'yicha ajratish - 1: 2: 1 Fenotipning bo'linishi - 3: 1

Mendelning uchinchi qonuni, xususiyatlarning mustaqil birikmasi qonuni Gen Imzo A sariq urug' A Yashil urug' IN Silliq urug' V ajin urug'idigibrid kesishishning rivojlanishi. R: ♀ AABB x ♂ aabb Sariq urug' yashil urug' Silliq ajinlangan G : (AB) (av) F 1: AaBv Sariq, silliq 100% P ( F 1 ) ♀ AaBv x ♂ AaBv Sariq, silliq Sariq, silliq G : (AB) (A b ) ( a B) (oh) F 2:……. ?

9/16 A_ B_ Sariq silliq (ya'ni, A A B B , A a B B , A A B c , A a B c ) 3/16 A_ bb Sariq ajinlangan (ya'ni, A A bb yoki A a bb) 3/16 aa B_ Yashil silliq (ya'ni, aaB B yoki aaB B ) 1/16 auw Yashil burishganF 2 dagi fenotipik bo'linish quyidagi xususiyatga ega: 9/16 - sariq silliq urug'li o'simliklar 3/16 - sariq ajin urug'li o'simliklar 3/16 - yashil silliq urug'li o'simliklar 1/16 - yashil ajin urug'li o'simliklar. Kesish natijalari fenotipik radikal orqali ham yozilishi mumkin, bu "_" bilan belgilanadi va bu radikal o'rnida dominant yoki retsessiv gen bo'lishi mumkinligini anglatadi.

Gametalar sonini hisoblash formulasi 2^n (n kuchiga ikki ), bu erda n - geterozigotali genlarni o'z ichiga olgan o'xshash bo'lmagan xromosomalar juftlari soni . genotip AaBbCc - 2 ^3 = 8 (heterozigot holatida 3 juft gen) genotip AaVvSS – 2 ^ 2 = 4 (heterozigot holatda 2 juft gen) Lekin! Agar genlar bir juft xromosomada joylashgan bo'lsa (n = 1) - bog'langan genlar, u holda AaBbCc genotipida 2 turdagi gametlar bo'ladi , 2^1 =2

Mendelning birinchi qonuni ( birinchi avlod duragaylarining bir xillik qonuni yoki hukmronlik qoidasi ) - monogibrid kesishish paytida birinchi avlod duragaylarida faqat dominant belgilar paydo bo'ladi - bu fenotipik jihatdan bir xil. Mendelning II qonuni ( ajralish qonuni ) - birinchi avlod duragaylarini kesib o'tish natijasida olingan nasllarda segregatsiya hodisasi kuzatiladi: ikkinchi avlod duragaylarining to'rtdan bir qismi retsessiv xususiyatga ega, to'rtdan uch qismi dominant xususiyatga ega (fenotip 3 bo'yicha ajratish). :1, genotip bo'yicha - 1:2:1) Mendelning III qonuni ( mustaqil ajratish qonuni yoki xususiyatlarning mustaqil birikmasi qonuni ) - duragaylarda digibrid kesishish paytida har bir belgi boshqalardan mustaqil ravishda meros qilib olinadi va u

G.Mendel qonunlarini amalga oshirish shartlari A A B bAllelik genlar Allelik genlar Allelik bo'lmagan genlar Allelik bo'lmagan genlar

Mendel bo'yicha bitta belgi - bitta gen - bitta xromosoma ! Organizm juda ko'p xususiyatlarga ega, ammo xromosomalar soni cheklangan. Masalan: odamlarda 23 juft xromosoma mavjud Drosophila 4 juftdan iborat XROMOSOMA - GENLARNING KO'P TAShQIYORI Morganga ko'ra ko'p belgilar - ko'p genlar - bitta xromosoma

 Monogen irsiyat (elementar belgilar). Bu shuni anglatadiki, bitta gen bitta xususiyat uchun javobgardir. Keyin mantiqiy zanjir quriladi: “bitta gen – bitta polipeptid; bitta polipeptid - bitta ferment; bitta ferment - bitta reaktsiya; bitta reaktsiya - bitta belgi.  To'liq ustunlik.  Genlarning o'zaro ta'sirining etishmasligi . Turli belgilarning rivojlanishi uchun mas'ul bo'lgan genlar (masalan, A va B) bir-biriga ta'sir qilmaydi va bir-biri bilan o'zaro ta'sir qilmaydi.  Gen aloqasining etishmasligi. Turli belgilarning rivojlanishi uchun mas'ul bo'lgan genlar (masalan, A va B) gen bog'lanish guruhida bir-biri bilan bog'lanmagan va ularning allellarining kombinatsiyasi teng nisbatda tasodifiy hosil bo'ladi.  Sof gametalar - gametal

Mendel qonunlarining xromosomalarning xulq-atvoriga mos kelishi • G.Mendel belgilar jinsiy hujayralarda joylashgan alohida “omillar” sifatida avloddan-avlodga o‘tadi, deb hisoblagan . • G. Mendel bu omillarning hujayralardagi joylashuvini bilmas edi , chunki o'sha paytdan beri – xromosomalarning mavjudligi ma'lum emas edi – ko'payish jarayonida yadroning roli noma'lum edi – mitoz va meioz jarayonlari kashf etilmagan 27

Xromosomalarning irsiy ma'lumotni uzatishdagi roli quyidagilar tufayli isbotlangan: 1. Xromosomalar soniga mos keladigan belgilarning bog'lanish guruhlarini aniqlash 2. Xromosomalarning genetik va keyin sitologik xaritalarini qurish 3. Jinsni genetik aniqlashning kashfiyoti 28

• 20- asr boshlariga kelib . xromosoma xatti- harakatlarini chuqur o'rganish – hujayra bo'linishi paytida, – jinsiy hujayralarning pishib etish davrida, – urug'lantirish paytida va – embrionning erta rivojlanishi ularning tashkilotida qat'iy muntazam o'zgarishlarni aniqladi 29

• Bu nemis sitologi va embriologi Teodorga olib keldi Boveri (1902- 1907) va amerikalik sitolog Uolter Sutton (1902-1903) irsiyatning xromosoma nazariyasining 30

Boveri va Satton belgilarning Mendel merosi o'rtasidagi bog'liqlikni qayd etdilar va gametalarning shakllanishi va urug'lanish davrida xromosomalarning xatti- harakati 31

• Xususan, ular ta'kidladilar: – xromosomalar homolog juftlar shaklida mavjud (Mendel irsiy omillar juft bo'lib mavjud deb hisoblagan) – homolog xromosomalar meyoz paytida shunday taqsimlanadiki, gametalar bir juftdan faqat bitta xromosoma oladi (Mendel gametalarning shakllanishi paytida har bir gametaga juftdan faqat bitta omil kiradi deb ishongan) 32

– turli homolog juftlarning xromosomalari meyoz davrida tasodifiy guruhlanadi va gametalar o'rtasida boshqa juftlikdan mustaqil ravishda taqsimlanadi (Mendel har bir juftning omillari gametalar o'rtasida taqsimlanishida boshqa juftliklarga bog'liq emas deb hisoblagan) 33

34- ikki ota-onaning gomologik xromosomalari zigotada erkak va urg'ochi gametalarning qo'shilishi natijasida birga topiladi, bu nasldagi diploid sonni tiklaydi (Mendel urug'lanish paytida erkak va ona omillari aralashadi deb hisoblagan).

– xromosomalar o'z tuzilishini, individualligini va genetik tarkibini shaxsning butun hayoti davomida saqlab qoladi (Mendel belgilar paydo bo'lmasa ham yo'qolmaydi deb hisoblagan) • Xromosomalar va Mendel omillari o'rtasidagi muvofiqlikni aniqlash irsiyatning xromosoma nazariyasini shakllantirish uchun zaruriy shart edi. 35

Mendel qonunlari faqat turli xromosomalarda lokalizatsiya qilingan genlar uchun amal qiladi. Xuddi shu xromosomada joylashgan genlar bog'langan deb ataladi. Xuddi shu xromosomada joylashgan genlar guruhlari bog'lanish guruhlari deb ataladi. Gametalar hosil bo'lganda, bog'lanish guruhining genlari birgalikda meros qilib olinadi. Bog'lanish guruhlari soni = haploid hujayradagi xromosomalar soni

Mustaqil meros AaVv G AB Av aV av Zanjirlangan meros AaVv A a ichida G AB aw A a ichida

Adezyon muammolari debriyaj to'liq to'liqsiz Gametalarning shakllanishi jarayonida xromosomalar belgilarning rekombinatsiyasini keltirib chiqarmaydi Gametalarning shakllanishi jarayonida xromosomalar belgilarning rekombinatsiyasini keltirib chiqaradi gametal ar krossover krossover bo'lmagan Krossover sodir bo'ldi xromosomalarHech qanday krossover sodir bo'lmadi xromosomalarEsda tuting : o'tish =

Genlar qanchalik uzoq bo'lsa, rekombinatsiyaning chastotasi shunchalik yuqori bo'ladi. Bog'lanish to'liq bo'lishi mumkin (rekombinatsiya mumkin emas) va to'liq emas (tavsiya mumkin) T.Morgan sharafiga genlar orasidagi masofa birligi morganid deb ataladi.

Xromosomaning genetik xaritasi o'zaro naqshdir bir xil bog'lanish guruhidagi genlarning joylashishi. Inson X xromosoma xaritasi Genetika xaritasi pomidor xromosomalari

T.Morganning irsiyatning xromosoma nazariyasi • Genlar xromosomalarda joylashgan; turli xromosomalar teng bo'lmagan sonli genlarni o'z ichiga oladi va gomologik bo'lmagan xromosomalarning har biri uchun genlar to'plami noyobdir. • Har bir gen xromosomada (lokusda) ma'lum bir joyga ega; Allel genlar homolog xromosomalarning bir xil joylarida joylashgan. • Genlar xromosomalarda ma'lum bir chiziqli ketma-ketlikda joylashgan. • Xuddi shu xromosomada joylashgan genlar birgalikda meros bo'lib, bog'lanish guruhini tashkil qiladi ; bog'lanish guruhlari soni haploid xromosomalar to'plamiga teng va har bir organizm turi uchun doimiydir. • kesishish jarayonida buzilishi mumkin ; bu rekombinant xromosomalarning shakllanishiga olib keladi. • Krossover chastotasi

Tomas Xant Morgan • Morgan irsiyatning xromosoma nazariyasiga asos solgan ( 1911) • Tadqiqot ob'ekti - Drosophila melanogaster 1. Irsiy axborot birligi xromosomada joylashgan gendir . 2. ma'lum lokuslarda xromosomalarda chiziqli tartibda joylashtirilgan . Allel genlar homolog xromosomalarda bir xil lokuslarni egallaydi. 3. Xuddi shu xromosomada joylashgan genlar bog'lanish guruhini tashkil qiladi va asosan birgalikda meros bo'lib o'tadi; bog'lanish guruhlari soni xromosomalarning haploid to'plamiga teng. 4. Gomologik xromosomalar o'rtasida bo'limlar almashinuvi mumkin - kesishish, bu genlarning birlashishini buzadi. 5. Krossingoverning ulushi genlar orasidagi masofaga mutanosib. 1 morganid - 1% kesishuvga teng masofa birligi. Asosiy qoidalar irsiyatnin

Zanjirlangan meros • to'liq ushlash • to'liq bo'lmagan debriyaj T. Morgan

Morganida krossingoveri • Chastotani kesib o'tish (genlar - morganidlar orasidagi masofa): krossover organizmlar soni = * 100% avlodlarning umumiy soni

T.Morgan tomonidan o'rganilgan belgilar Imzo Gen Genotip Kulrang tana b+ b + b + ; b + b Qora tana b bb Oddiy qanotlar vg+ vg + vg + ; vg + vg Qisqa qanotlar vg vg vg

P: b ♀ + b + vg + vg + X bb vg vg ♂ kulrang tana , qora tana , oddiy qanotlari qisqa qanotlari G: F1: kulrang tanasi , oddiy qanotlari 100% Birinchi o'tish

Ikkinchi o'tish A) U retsessiv gomozigotali ayolni oldi va uni diheterozigot F 1 erkak bilan kesib o'tdi . !!! Erkaklarda genlar to'liq bog'langan , shuning uchun hech qanday kesishish yo'q.

P: X♀ ♂ qora tana, kulrang tana, qisqa qanotlar oddiy qanotlar G: F1: kulrang tana, qora tana, oddiy qanotlari qisqa qanotlari 50 % 50% Genotip va fenotip bo'yicha ajratish : 1: 1

Ikkinchi o'tish B) U retsessiv gomozigotali erkakni oldi va uni F 1 dan diheterozigot ayol bilan kesib o'tdi . !!! Ayollarda gen aloqasi to'liq emas , shuning uchun krossingover sodir bo'ladi.

P: X♀ ♂ qora tana, kulrang tana, qisqa qanotlar oddiy qanotlar G: F1: kulrang tana, qora tana, kulrang tana, qora tana, oddiy qanotlari qisqa qanotlari qisqa qanotlari oddiy qanotlariKrossover bo'lmagan gametalar Krossover gametalar

Genotip va fenotip bo'yicha ajratish : krossingoverga muvofiq

Imzo Dominant allel Resessiv allel Ko'z rangi jigarrang ko'k yoki kulrang Soch rangi qorong'i yorug'lik Soch shakli jingalak Streyt Kallik erta normal davr Terining rangi qorong'i yorug'lik Vizual buzilish miyopi norma uzoqni ko'ra olmaslik norma quloqchalar ozod amal qiluvchi Dudak shakli qalin yupqa Ko'z shakli katta kichik Kirpik shakli uzoq qisqa Bosim gipertoniya NormInsonning Mendel xususiyatlari

Shakl o'zaro ta'sir Ta'rif to'liq hukmronlik bir gen boshqa genning ifodasini to'liq bostiradi (xususiyat Mendel qonunlariga ko'ra meros bo'lib o'tadi), dominant belgi uchun homozigotlar va geterozigotlar. fenotipik jihatdan farqlanmaydi. Misol uchun, no'xat urug'ining sariq rangi geni yashil rang genini to'liq bostiradi va odamlarda jigarrang ko'zlar geni ko'k rang genini bostiradi. to'liq bo'lmagan hukmronlik dominant gen retsessiv genning namoyon bo'lishini to'liq bostirolmaydi. Birinchi avlod duragaylarida oraliq irsiylanish kuzatiladi, ikkinchi avlodda esa fenotip va genotip bo'yicha ajralish bir xil bo'ladi. Misol uchun, agar siz qizil va oq gullar bilan shirin no'xat o'simliklarini kesib o'tsangi

Jinsiy aloqa genetikasi Jins - bu organizmning naslni ko'paytirishda ishtirok etishini belgilovchi xususiyatlar va xususiyatlar to'plami. Zamin turlari Zamin turlari Xarakterli Genetika Jinsiy xromosomalar tomonidan aniqlanadi Gonadal Jinsiy bezlarning rivojlanish darajasiga ko'ra. Gormon erkak va ayol jinsiy gormonlari o'rtasidagi munosabatlarga ko'ra Somatik Birlamchi jinsiy xususiyatlarning rivojlanishi haqida Ruhiy Shaxsning Fuqarolik Pasport bo'yicha

1.Genetik jins urug'lanish vaqtida jinsiy xromosomalarning birikmasi bilan aniqlanadi Jinsni aniqlashning xromosoma nazariyasi Ushbu nazariyaga ko'ra, jins urug'lanish paytida aniqlanadi va jinsiy xromosomalarning kombinatsiyasi bilan belgilanadi. Jinsni aniqlash tizimi - bu organizmdagi birlamchi jinsiy xususiyatlarning rivojlanishini belgilovchi biologik tizim. • XY - moyaklar rivojlanishini rag'batlantiradi . • XX - tuxumdonlarning rivojlanishiga sabab bo'ladi . Jinsiy xromosomalar soni buzilganida, jinsiy bezlarning shakllanishi patologiyasi paydo bo'ladi. Aksariyat organizmlar ikki jinsga ega: erkak va ayol . Ba'zida bir yoki ikkala jins o'rniga germafroditlar mavjud . Partenogenez (urug'lanmasdan ko'payish) tufayli faqat bir jins bo'lgan ba

• XX/XY • XX - ayol • XY - erkak – sutemizuvchilar • XX/X0 • XX - ayol • XO - erkak – chigirtkalar • ZW • ZZ - erkak • ZW - ayol – Qushlar, ilonlar, kapalaklar, ba'zi amfibiyalar va baliqlar • Gaploid-diploid tizim - • haploid - erkaklar • diploid - urg'ochi – Asalarilar, ari va chumolilar

Geterogametik jinsiy aloqa Ikki turdagi gametalarni ishlab chiqaradigan va naslning jinsini aniqlaydigan jinsiy aloqa Kishi (sperma - X yoki Y) Gomogametik jinsiy aloqa Bir turdagi gameta hosil qiluvchi jinsiy aloqa Ayol (faqat tuxum - X)

Gomologik va gomologik bo'lmagan X va Y xromosomalari

X xromosomasi ikkala jins uchun ham muhim genetik ma'lumotlarni o'z ichiga oladi Y-xromosoma tarkibiga quyidagilar kiradi: • jinsni aniqlovchi Y mintaqasi (SRY). Moyaklarning paydo bo'lishiga olib keladigan SRY gen tomonidan kodlangan protein Moyaklarni aniqlash omili (TDF) deb ataladi. Bitta Y xromosoma, hatto bir nechta X mavjud bo'lganda ham, erkak fenotipini hosil qiladi. Y ning yo'qligi ayol fenotipiga olib keladi. Bir X va boshqa Y xromosomalari bo'lgan erkaklar gemizogotlar deb ataladi , chunki genlar uchun faqat bitta allel mavjud.

Gonadal jinsiy aloqa : • Tuxumdonlarning tuxum ishlab chiqarish qobiliyatini va moyaklar sperma ishlab chiqarish qobiliyatini aniqlaydi. • jinsiy gormonlarning asosiy manbai hisoblanadi .

Gormonal jins • Jinsiy gormonlar darajasi bilan belgilanadi: • ayollarda estrogenlar ustunlik qiladi ; • erkaklarda androgenlar ustunlik qiladi . • Gormonlar darajasi genital organlarning rivojlanishini va ma'lum bir yo'nalishda ikkilamchi jinsiy xususiyatlarni belgilaydi.

Gender rivojlanish nazariyalari: • Xromosoma nazariyasi • Balans nazariyasi • 3X:3A(1,0) – triploid ayol • 2X:2A (1.0) – diploid urgʻochi • (2X+U): 2A (1,0) – normal. erkak • XU:2A (0,5) - normal. erkak • 2X:3A va (2x +U):3A (0,67) - interseks • X: 3A (0,33) - super ayol, steril • 3X:2A (1.5) - superfemales, sterilBalans nazariyasi: Jinsiy xromosomalar va autosomalarning nisbatiga qarab drozofilaning jinsiy turlari

Barrning tanasi Agar ayol X xromosomalarida joylashgan har qanday gen uchun geterozigota bo'lsa, u bu xususiyat uchun mozaiklikka ega bo'ladi, chunki Turli hujayralarda turli xromosomalar inaktivlanadi.

Lioni taxmini Bu ayollar va erkaklardagi X xromosomadagi genlar dozasini kompensatsiya qilish mexanizmi.

Bunga misol toshbaqa mushuklaridir

Jinsiy bog'liq meros • Jinsiy xromosomalarda jinsni aniqlash bilan bog'liq bo'lmagan genlar mavjud • Jinsiy xromosomalarda joylashgan genlar jinsiy aloqa deb ataladi • Jinsiy bog'liq meros : 1. X - bog'langan hukmron 2. X- bog'langan retsessiv 3. Y- bog'langan ( golandrik )

X - bog'langan dominant meros Bu xususiyatni ota-onasidan biridan meros qilib olgan ayol heterozigot, erkak esa gemizigotdir . • Xususiyat erkaklarga ham, ayollarga ham uzatiladi. • ayollar bu xususiyatni o'g'il va qizga 1:1 o'tkazadilar • bu xislatga ega bo'lgan odam barcha qizlariga o'tkazadi va o'g'illariga o'tmaydi. • O'rtacha, bu alomat erkaklarnikiga qaraganda ayollarda kamroq aniqlanadi. Misollar :  an'anaviy davolanishga javob bermaydigan raxitning rivojlanishiga olib keladigan qondagi organik fosforning etishmasligi;  tish emalining qorayishiga olib keladigan tish nuqsoni.

X - bog'langan retsessiv meros Ushbu belgiga ega bo'lgan ayolda u odatda o'zini namoyon qilmaydi fenotipik . • Ko'pincha bu alomat erkaklarda namoyon bo'ladi va ayollar uning tashuvchisi hisoblanadi. • bu xususiyatning fenotipik namoyon bo'lishiga ega bo'lmagan erkaklar buni o'z farzandlariga o'tkazmaydi. • belgining fenotipik namoyon bo'lishiga ega bo'lmagan, bu xususiyatni ko'rsatadigan otadan tug'ilgan barcha qizlar tashuvchilardir. • fenotipik xususiyatga ega bo'lgan odam bu xususiyatni o'g'liga o'tkazmaydi. Misollar :  rang ko'rligi,  gemofiliya,  mushak distrofiyasi,  tish emalining qorayishi,  agammglobulinemiya

X D Y X D Y Y X d YX D X d XdX D X D X D X d XX DX P : F 1G : Odamlarda rang ko'rligining merosxo'rligi Sog'lom ayol rang ko'rligi genining tashuvchisi Sog'lom odam

Meros olish toshbaqa rangi mushuklarda

Y - bog'langan meros (gollandiyalik) Ushbu turdagi meros bilan xususiyat otadan o'g'ilga o'tadi. Misollar :  kallik;  gipertrikoz ( soch o'sishi voyaga etganida aurikulning tragusi );  pastki ekstremitalarda membranalarning mavjudligi;  ichthyosis (terining qichitqi va yamoq qalinlashishi).

Avtosomal belgilar namoyon bo'lishi jins bilan bog'liq Jinsiy chegaralangan xususiyatlar Belgilar, qavat nazorat qilinadi Ushbu belgilarning genlari erkaklar va ayollar tomonidan meros bo'lishi mumkin, ammo faqat ayollarda paydo bo'ladi. Masalan: • sutemizuvchilarda ko'krak kengayishi faqat ayollar uchun xosdir; Gen ikkala jinsga ham meros bo'lib o'tadi, lekin erkaklar va ayollarning fenotipida turlicha namoyon bo'ladi. Masalan: kallik Erkaklarning boshlarida aniq soch yo'qligi, ayollarda esa ingichka, siyrak sochlar va boshqalar.

Jinsiy xromosomalarning ajratilmasligi X0 - Shereshevskiy-Tyorner sindromi XXX - triplox sindromi XXY - Klaynfelter sindromi U0 - embrion davridagi o'lim

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami