Kombinatorika elementlari - Алгебра - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	411.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Алгебра

Kombinatorika elementlari

Купить

1-masala
Samarqanddan toshkentga 4 xil yo’l bilan
kelish mumkin: samolyot, poyezd,
avtobus va yengil masina. Toshkentdan
Xo’jakentga 3 xil transport vositasi olib
boradi: poyezd, avtobus, taksi.
Samarqanddan Xo’jakentga necha usulda
kelish mumkin.

* Umuman , A shahardan B shaharga kelishning
* m ta, B shahardan C shaharga kelishning n ta
* yo’li bo’lsa, u holda A shaardan B shahar orqali
* C shaharga kelishning jami m*n ta yo’li bor,
* ya’ni A dan C ga m*n xil usul bilan kelish
mumkin.
* Bu qoida kombinatorikaning ko’paytirish
qoidasidir.
* Va u kombinatorikaning asosiy qoidasi
hisoblanadi.

* 2-masala* “ Makro” supermarketining
“Hammasi uy uchun” bo’limida 5
xil payola, 6 xil taqsimcha, 4 xil
choy qoshiq bor. Nargiza xola
turli nomdagi ikkita buyum sotib
olmoqchi. U buni necha usulda
sotib olish mumkin.

* Ye chish:
* Piyola va taqsimchani 5*6=30 usulda
* Taqsimcha va qoshiqni 6*4=24 usulda
* Piyola va qoshiqni 5*4=20 usulda
olish mumkin.
* Demak turli nomdagi ikki buyumni
30+20+24=74 usulda olish mumkin.

* 3- masala* Nechta uch xonali sonlarda
7 raqami faqatgina bir
marta ucraydi?

* y echish* 7 raqami yuzlar xonasida turganda, o’nlar va birlar
xonasini 9*9=81 usul bilan to’ldirish mumkin.
* 7 raqami o’nlar xonasida turganda, yuzlar va birlar
xonasini 8*9=72 usul bilan to’ldirish mumkin.
Yuzlar xonasida 0 bo’la olmasligining xisobiga.
* 7 raqami birlar xonasida turganda, yuzlar va o’nlar
xonasini 8*9=72 usul bilan to’ldirish mumkin.
Yuzlar xonasida 0 bo’la olmasligining xisobiga.
* Demak 81+72+72=225 ta ekan.

* 4- masala* Aylanada olingan 5 ta nuqta A, B,C, D, E
harflari bilan belgilanan. Har bir nuqta
qolgan nuqtalar bilan turashtirilganda
nechta kesma xosil bo’ladi.

* Yechish:* Nuqtala soni kam bo’lgani masala shartiga
mos shaklni chizib, kesmalar sonini
bevosita sanab aniqlash mumkin. Ular 10
ta. Ammo bu usul nuqtalar soni ko’proq
* bo’lganda qiyin bo’ladi
* boshqa usulni qo’llash
* kerak.

* 2-usul* Aylanadagi har bir nuqtadan
qolgan to’rtta nuqtalarga to’rttadan
kesma chiziladi. Beshta nuqtadan
to’rttadan jami 5*4=20 ta kesma
o’tkaziladi. Ammo bitta kesma ikki
martadan sanalgani uchun 20 ni
ikkiga bo’lamiz 20:2=10

* 3-usul* A nuqtadan 4 ta , B nuqtadan 3 ta, C
nuqtadan 2 ta, D nuqtadan 1 ta o’tkazish
mumkin. E nuqtadan o’tkaziladigan
kesmalar avvalgi nuqtalar orqali
o’tkazilgan.
* Jami : 4+3+2+1=10

* 5-masala* 3,4,5,6,8,9 raqamlari yordamida
hammasi bo’lib :
* 1) raqamlar takrorlanmasa;
* 2) raqamlar takrorlanishi mumkin
bo’lsa,
* nechta uch xonali son yozish
mumkin.

* Yechish:
* 1) Berilgan raqamlar oltita. Demak uc xonali
sonning birinchi raqamini tanlash imkoniyati 6
xil. Ikkinchi raqam esa qolgan beshta sonning
biri bo’lishi mumkin, ya’ni tanlash imkoniyati 5
xil. Uchinchi raqam esa qolgan 4 raqamning biri,
ya’ni tanlash imkoniyati 4 xil. Umuman,
raqamlar takrorlanmasa, jami uch xonali sonlar
soni 6*5*4=120 ta bo’lar ekan.

* Yechish:*
2) Raqamlar takrorlanadigan bo’lsa,
uch xonali sonning birinchi,
ikkinchi, uchinchi xonalariga
yoziladigan raqamni tanlash
imkoniyati bir xil oltitadan bo’ladi.
* 6*6*6=216 ta bo’ladi.

* Bu kabi masalalarda kombinatorika elementlari
dastlabki tushunchalari xususiy xollarda
qaralyapti.
* Elementlar soni ko’proq bo’lganda o’quvchilar
misollarni islashda qiyinchilikka duch kelishlari
mumkin. Shuning uchun kombinatorika
tushunchalarini, formulalarini berib borish
maqsadga muvofiq deb o’ylayman.
* Buning uchun avvalo faktorial tushunchasi
berilishi lozim.

* Must ahk amlash:
534-540 misollar
* 535. Nechta to’rt xonali sonda faqatgina
bitta 5 raqam bor?
* Yechish: Yuqoridagi masaladagi kabi yo’l
tutsak bu savolni javobi quyidagicha
hisoblanadi:
* 9*9*9+8*9*9+8*9*9+8*9*9=729+648+648+
648=
* =2673
* Javob: 2673 ta

* Dars y ak uni.
Uy ga t opshiriq 537-
misol* 537. 15 nafar do’stlar o’zaro qol berib
ko’rishdilar. Qo’l berishlar soni nechta ?
Shu kabi masalalar 536-538 da
n(n-1):2 formula orqali yechamiz. Bu
masalalarning o’xshashligi haqida savol bilan
o’quvchilarga murojaat etilmoqda. Ammo bu
o’xshashlikni umumiy holda , formula
ko’rinishida mustaqil ishlash uchun
misollarda emas, mavzu bayonida keltirish
lozim.

*
E’t iboringiz uchun
rahmat

Kombinatorika elementlari

Купить

Похожие документы
Kombinatorika masalalarining ehtimollar nazariyasi masalalarini yechishga tadbig‘i
Ko‘rsatkichli tenglamalar
Kombinatorika elеmеntlari
Kombinatorika
Kombinatorikaning asosiy qoidasi