Masalaning ob’ektiv va sub’ektiv tuzilishi
![Bundan tashqari, 1940-yillarda amerikalik psixiatr va psixoanalist Garri Stak
Sallivan birinchi navbatda odamlar bilan munosabatlardagi muammolardan kelib
chiqqan ruhiy kasalliklarning mohiyatini tushunish uchun shaxslararo yondashuvni
taklif qildi. Aksariyat psixoanalistlar kattalarning odamlar bilan munosabatlarining
barcha xilma-xilligi asosan bolaning onasi bilan (yoki M. Klein singari, onaning
ko'kragi bilan) erta munosabatlari tajribasi bilan belgilanadi degan taxmindan kelib
chiqadi. Albatta, ba'zi tadqiqotchilarning bemorlar xotirasida bunday dastlabki
taassurotlarni jonlantirishga urinishlariga (xoh bu J. Franklning gipnoid tahlili [69]
yoki Sent-Grofning keng tarqalgan tajribalari bo'lsin) va undan ham ko'proq gipnoz
ostida olingan onaning ko'krak qafasining shakli haqidagi hikoyalarni ishonchli
fakt sifatida qabul qilishga ishonib bo'lmaydi*."Men gipnoid tahlil qilish usulini
ishlab chiqdim, bu bemorga hayotining eng erta davriga qaytishga va hayotining
birinchi haftalari va oylaridagi go'daklik tuyg'ularini qayta tiklashga imkon beradi.
Tavsiya etilgan regressiya holatida bemor o'zini go'dakdek his qiladi va nafaqat
go'daklik hissiyotlarini boshdan kechiradi, balki ularni tovushlar va harakatlar
bilan etkazishga yordam beradi. chaqaloqning his-tuyg'ularini miya yarim
korteksining nutq zonasiga o'tkazish va shuning uchun katta yoshli bemor o'zining
go'daklik sezgilaridan signallarni qabul qilishga va ularni so'z bilan etkazishga
imkon beradi. Bundan tashqari, bir nechta sahifalarda 2-3 oylik chaqaloqlar va
ularning onalarining ko'kraklari o'rtasidagi o'zaro ta'sir tajribasi, go'yo ular
tomonidan berilgan tavsiflar mavjud. Bu nafaqat perinatal matritsalar bilan bog'liq
bo'lgan tajribalardan ham yomonroqdir, chunki ular Sent-Count tomonidan taqdim
etilgan, balki NUJ-na-vts va boshqa "yulduzlararo sargardonlar" haqidagi
xabarlar.sabab bo'lmang. Voyaga etgan odamning munosabatlarining keng
doirasini uning birinchi bolalikdagi odamlar bilan muloqot qilish tajribasining
oddiy nusxalaridan iborat deb tasavvur qilish yanada sodda. Biroq, psixoterapevt
uchun ob'ekt munosabatlari rivojlanishining asosiy bosqichlari va bu naqshlarning
kattalarning xatti-harakati va muloqotiga ta'sir qilish imkoniyatlari haqida
tushunchaga ega bo'lish foydalidir.
7](https://docx.uz/documents/e0b55134-076e-49ec-8506-8a6aee643d56/page_7.png?v=1)
![sharoitlarga (masalan, hukmron falsafiy ta'limot, siyosiy madaniyat darajasi,
siyosiy rejim) qarab mustaqil ravishda o'z predmetini quradi va belgilaydi. Shu
ma’noda aytishimiz mumkinki, psixologiya fanining predmeti ijtimoiy-
madaniy o‘zgarishlarning tabiatiga qarab o‘zgarishlarga duch kelishi mumkin.
3. «Psixologiyaning ob'ekti va predmeti». Agar psixologiya ob'ekti aqliy
voqelikni butun to'liqligi va taxminiy yaxlitligi bilan alohida mavjudlik
sifatida ifodalasa, ushbu fanning predmeti o'z ichida psixikning
kvintessensiyasini tashkil etuvchi va uning sifat jihatidan o'ziga xosligini
belgilaydigan g'oyani o'z ichiga oladi. Subyektivlik sifati psixikaning muhim
potentsialini eng munosib tarzda ifodalashini va uning boshqa voqeliklarga
ontik qaytarilmasligini ochib berishini hisobga olsak, uning mustaqil fan
sifatidagi maqomini tasdiqlovchi sub'ektivlik tushunchasi mazmunan
psixologiyaning predmetini tashkil etadi, deb ta'kidlash mantiqan to'g'ri.
4. «Psixologiyaning ob'ekti va metodi». Fanning metodi o'rganish uchun
mo'ljallangan haqiqatga mos kelishi kerak. Ya'ni, fanning ob'ekti psixika
bo'lsa, uning usuli qat'iy psixologik bo'lishi kerak, fiziologiya, sotsiologiya,
falsafa va boshqa fanlar usullariga qisqartirilmasligi kerak. Aynan shuning
uchun ham A.Pfender «sub'ektiv metod»ni psixologiyaning asosiy usuli deb
hisoblagan, u sub'ektivistik yorliqlardan ichki himoyalangan va tabiiy fanlarda
qo'llaniladigan eng ob'ektiv usullardan kam bo'lmagan «ob'ektiv»dir [3-
qarang].
5. «Psixologiyaning predmeti va metodi». Psixologiyaning bilish predmeti
sifatidagi vazifasi nafaqat metodning uning ob'ektiga mos kelishi zarurligini
aniqlash, balki uni tashkil etish, kashf etish, ishlab chiqarish va ilmiy
amaliyotda qo'llashdir. Binobarin, metod ham ob'ekt kabi sub'ektning vazifasi,
uning ijodiy harakatlarining o'zgaruvchan va rivojlanayotgan mahsuli
hisoblanadi. Ketorik bo'ysunishni saqlab qolish va metodning psixologiya
predmetini aniqlashga va undan ham ko'proq almashtirishga yo'l qo'ymaslik
muhimdir. Metodologiyaning rivojlanishi nazariyaning rivojlanishini
rag'batlantirishi mumkin va ilmiy uslubni ishlab chiqishdagi muvaffaqiyat
13](https://docx.uz/documents/e0b55134-076e-49ec-8506-8a6aee643d56/page_13.png?v=1)
Masalaning ob’ektiv va sub’ektiv tuzilishi
-
Похожие документы
- Faxriy yorliq
- Faxriy yorliq
- Faxriy yorliq
- Faxriy yorliq
- Faxriy yorliq