Микроэлементларни чигит унувчанлигига таъсирини ўрганиш

Мавзу: Микроэлементларни чигит унувчанлигига таъсирини ўрганиш Мавзунинг долзарблиги. Қишлоқ хўжалиги экинларидан юқори ва сифатли ҳосил олишда даставвал ўсимликлар ривожланишини тезлаштирувчи, озуқа элементлари билан таъминловчи, уларни ҳар хил зараркунандалар, айникса атмосфера ва тупроқ таркибидаги патоген микроорганизмлардан ҳимоя қилишда биологик препаратлар яратиш, янада кенгроқ фойдаланиш лозим. Бунинг учун инсон ўзини қишлоқ хўжалиги саноатида юқори сифатли уруғлар таъминлаган ҳолда экиш кондициялари ва наслий асосларни бу ёки бошқа маҳсулот нави олиш учун у ҳақда маълумотга бўлиши зарур. Малакавий битирув ишининг мақсади пахта чигити унувчанлигига микроэлементлар комплекси таъсирини ўрганишдан иборат. Ушбу мақсадни амалга ошириш учун қуйидаги вазифалар олинди: Чигит унувчанлигига микроэлементларнинг турли концентрациялари таъсирини ўрганиш; Микроэлементлар комплексини чигит унувчанлигига таъсир этувчи оптимал меъёрини танлаш; Микроэлементлар комплекси билан ишлов берилган чигитларни назоратга нисбатан униб чиқишини ўрганиш; Микроэлементлар комплексидан иборат сувларни пахтачиликда қўллаш технологик схемасини ишлаб чиқиш. Микроэлементлар ва уларни турли ўсимлик уруғлари унувчанлигига таъсири Мамлакатимиз мустақилликка эришгандан кейин қишлоқ хўжалигининг бошқа соҳаларида бўлгани каби, уруғчилик соҳасида ҳам кўпгина ислоҳотлар амалга оширилди. Қишлоқ хўжалик экинлари уруғларини экишдан олдин дорилаб экиш экин майдонларида белгиланган кўчат сонини тўла униб чиқишида, касаллик ва зараркунандаларнинг ривожланишини олдини олишда, натижада улардан юқори ҳосил олишда муҳим ўрин тутади. Кейинги йилларда хорижий давлатлардан валюта ҳисобига келтириладиган кимёвий воситалар билан уруғларининг дориланиши туфайли майдон бирлигига қилинаётган сарф ҳаражатлар кескин миқдори ортиб кетиши билан бир қаторда, иқтисодий самарадорлик паст кўрсаткичларга эга бўлмоқда. Чигитли пахта – пахта тозалаш корхоналари учун хом ашё, толаси эса тўқимачилик, трикотаж, пойабзал, енгил саноат ва бошқа тармоқлар учун ярим фабрикат маҳсулоти сифатида хизмат қилади Пахта ўсимлигидан олинадиган маҳсулотлар. Микроэлементлар комплексини чигит унувчанлигига таъсири Маълумки, микроэлементлар уруғ униб чиқишидан токи ундан илдиз, поя, барг, гул ва мева ҳосил бўлгунча, яъни ўсимлик вегетациясининг охирги давригача зарур бўлади. Шундай экан, микроэлементларни уруғнинг дастлабки униб чиқишидаги ролини аниқлаш уларни таъсир механизмини аниқлашда муҳим аҳамият касб этади. Биз ўз тажрибаларимизда пахта уруғи – чигитнинг унувчанлигига комплекс микроэлементларни таъсирини ўргандик. Ушбу тадқиқот иши лаборатория шароитида олиб борилди. Лаборатория ишларини амалга ошириш учун қуйидаги реактив ва жиҳозлардан фойдаланилди. Петри чашкалари, пипеткалар, фильтр қоғози, термостат, линейка, микроэлементли сув, водопровод суви, пахтанинг АН-Боёвут 2 навининг тукли ва туксиз чигитлари. Тукли ва туксиз чигитларни унувчанлигига микроэлементларни таъсирини ўрганиш учун Петри чашкасининг ички юзасига фильтр қоғози жойланди. Ҳар бир тажриба учун учтадан такрорий намуна олинди. Микроэлементли сувнинг 1%, 5% ва 10% ли эритмалари тайёрлаб олинди. Назорат (контроль) сифатида водопровод суви олинди. Олинган тукли ва туксиз чигит намуналари аввал танлаб олинган концентрациядаги микроэлементли сув ва назорат учун олинган чигитлар эса водопровод суви билан намланди. Сўнгра Петри чашкасига 50 тадан териб чиқилди. Сўнгра чигит жойланган Петри чашкалари 26 o С остида термостатга қўйилди. Натижалар ҳар сутка давомида кузатиб борилди. Маълумки, микроэлементлар уруғ униб чиқишидан токи ундан илдиз, поя, барг, гул ва мева ҳосил бўлгунча, яъни ўсимлик вегетациясининг охирги давригача зарур б Шундай экан, микроэлементларни уруғнинг дастлабки униб чиқишидаги ролини аниқлаш уларни таъсир механизмини аниқлашда муҳим аҳамият касб этади. Биз ҳам ўз тажрибаларимизда микроэлементларни турли концентрацияларини назорат – водопровод сувига нисбатан унувчанлигини ўргандик. Олинган натижаларга кўра Назорат Н 2 О да 1 кундан сўнг ўртача 21 дона тукли, 17 дона туксиз чигит униб чиққан бўлса, 1% ли комплекс микроэлементли сув билан ишлов берилган чигитлардан ўртача 23 тукли ва 30 дона туксиз, 5% ли комплекс микроэлементли сув билан ишлов берилган чигитлардан эса 5 та тукли ва 5 та туксиз чигит униб чиққани аниқланди. 10% ли комплекс микроэлементли сув билан ишлов берилган чигитлардан эса бирорта ҳам чигит униб чиқмади. Бу микроэлементлар концентрациясини ортиб бориши унувчанликка салбий таъси 1 кунлик туксиз чигитларнинг унувчанлиги 1 – назорат Н 2 О; 2 – 1% ли комплекс микроэлементли сув; 3 – 5% ли комплекс микроэлементли сув; 4 – 10% ли комплекс микроэлементли сув. 1 кунлик тукли чигитларнинг унувчанлиги 1 – назорат Н 2 О; 2 – 1% ли комплекс микроэлементли сув; 3 – 5% ли комплекс микроэлементли сув; 4 – 10% ли комплекс микроэлементли сув. 1 2 3 4 5 кунлик туксиз чигит унувчанлиги 1 – назорат Н 2 О; 2 – 1% ли комплекс микроэлементли сув; 3 – 5% ли комплекс микроэлементли сув; 4 – 10% ли комплекс микроэлементли сув. 1 2 3 4 5 кунлик тукли чигит 1 – назорат Н 2 О; 2 – 1% ли комплекс микроэлементли сув; 3 – 5% ли комплекс микроэлементли сув; 4 – 10% ли комплекс микроэлементли сув Хитой 28% Ҳиндистон 21% Қолганлари 17% АҚШ 15% Покистон 9% Бразилия 6% Ўзбекистон 4%Ўзбекистон Республикасининг пахта етиштириш бўйича дунёда тутган ўрни ХУЛОСА Микроэлементларни пахта чигитига қўллаш жараёнида қуйидаги хулосага келинди: 1. Микроэлементлар барча тирик организмлар каби ўсимликлар ҳаётида ҳам муҳим ўрин тутади. Микроэлементлар ўсимликлар вегетациясининг бошидан токи охиригача зарур элементлар ҳисобланади. 2. Пахта чигити унувчанлигига микроэлементли сувнинг ҳар хил концентрацияларини таъсир эттирилганда, уларнинг таъсир механизми ҳам турлича бўлиши аниқланди. 3. Микроэлементлар комплексини уруғ унувчанлигини ошириш мақсадида қўллаганда албатта миқдорга аҳамият бериш зарур. Чунки ортиқча миқдордаги микроэлементлар ҳам муртак унишига салбий таъсир кўрсатиб уни унишини тўхтатиб қўйиши мумкин экан. Натижада уруғда муртакнинг униши ўрнига аксинча чириш жараёни бошланиши мумкин. 4. Партачиликда далага чигит қадаш жараёнида, айниқса тукли чигит экилиши олдидан албатта сув билан ишлов берилади. Чунки қаттиқ қобиққа эга чигитни униб чиқиши учун тупроқ намлиги етарли бўлмаслиги оқибатида чигитни чала униб чиқиши кузатилади. Шу сабабдан ҳам тукли чигитлар олдин маълум вақт сувда намланади, сўнгра экилади. Тукли чигитга экиш олди амалиётида сув ўрнига микроэлементлар комплексининг паст концентрациядаги эритмалари қўлланилиши, муртакни одатдагидан тезроқ бўртишига, уни тупроқ юзасига тезроқ униб чиқишига, уларни турли механик ва биологик таъсирларга бардошли бўлишига олиб келади. 5. Ўзида микроэлементлар комплексини тутган сувни пахтачиликда қўллаш юқори иқтисодий самара бериши мумкин. Чунки унинг таннархи анча арзон бўлиб, уни қўллаш чигитни бир текисда тўлиқ униб чиқиш ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН ТАШАККУР !