Modernizatsiyalashtirilgan cholg‘ular va ularning tasnifi - Музыка - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	10 Февраль 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Музыка

Modernizatsiyalashtirilgan cholg‘ular va ularning tasnifi

Купить

Modernizatsiyalashtirilgan cholg‘ular va ularning tasnifi

Reja:  Kirish  1.O‘zbek xalq cholg‘u sozlarining yaratilish tarixi  2. O‘zbek milliy cholgu‘larini modernizatsiyalash  3. Xalq cholg‘ulari orkestiri  Xulosa  Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish  Ma’lumki, so‘nggi yillar hayotimizda tub o‘zgarishlar boshlangan davr bo‘ldi. Ayniqsa, Yangi O‘zbekistonni barpo etish va Uchinchi Renessans poydevorini yaratish, degan ezgu g‘oya asosida barcha sohada juda katta amaliy ishlarga qo‘l urildi. Xususan, bebaho madaniy merosimizni asrab- avaylash, qadimiy yodgorliklarni keng miqyosda tiklash, uni dunyo ahliga tanitish, madaniyat va san’at, turizm sohasini rivojlantirish hamda xalqaro mezonlar darajasiga olib chiqish bo‘yicha ulkan qadamlar tashlandi.  Ta’bir joiz bo‘lsa, millatimiz taqdirida yangi, buyuk ma’rifiy bosqich boshlandi. Buni madaniyat va san’atimiz rivoji yo‘lida qilinayotgan ezgu sa’yharakatlar misolida ham ko‘rish mumkin. Xalqimizning boy ilmiy- madaniy merosi, bebaho me’moriy obidalari, toshga muhrlangan qadimiy yozuv

1.O’zbek xalq cholg‘u sozlarining yaratilish tarixi  Musiqa ko’plab asrlar davomida insonga hamroh bo’lib, uning mehnat faoliyatini, turmushini, his-tuyg’usi hamda kechinmalarini, o’y-fikrlari va orzu umidlarini aks ettirib kelgan. Hozir O’zbekistonda milliy cholg’u asboblarining ikki turi baravar mavjud.  Bular:  ❖ Og’zaki an’anada (eshitib) kuy ijro etiladigan cholg’u asboblari.  ❖ Yozma an’anada (nota bo’yicha) kuy ijro etiladigan (takomillashtirilgan)  cholg’u asboblari.  Xalqning musiqiy madaniyati yuksalib borgani sari cholg’u asboblari ham asta - sekin boyib borishi ma’lum: ayrim sozlar konstruksiyasi tufayli asrlar davomida saqlanib kelgan va bizgacha «ibtidoiy» ko’rinishida qisman yetib kelgan bo’lsa, boshqalari davrning yuksak talablariga javoban takomillashgan. Milliy chol

 Tarixiy qo’lyozmalar, adabiy asarlar va musiqiy risolalarda O’rta Osiyo xalqlari amaliyotida vujudga kelgan barcha cholg’u asboblarining nomlari o’z ifodasini topgan. Musiqiy risolalarda esa cholg’ularga tegishli (shakl, tuzilish, torlar nisbatlari, tayyorlash mezonlari, cholg’ular uchun ishlatiladigan daraxtlar va h.k. haqida) ma’lumotlar keltirilgan. Ularda, torli cholg’ulardan: borbad, ud, rud, qo’buz, g’ijjak, navha, nuzxa, qonun, chang, rubob, tanbur, dutor; damli sozlardan: ruhafzo, shammoma, org’anun, sibizg’i, nayi anbon, chag’ona, karnay; urma cholg’ulardan: daf, doyra, nog’ora, safoil kabilar haqida turli darajadagi ma’lumotlar keltirilgan.

2. O’zbek milliy cholg’ularini modernizatsiyalash  1930-yillarning o‘rtalarida A.Petrosyans rahbarligi ostida bir guruh musiqa ustalari (V.Romanchenko, A.Kevxoyans, S.Didenko) V.Andreyev ish tajribasiga tayangan holda (torli-chertma) cholg‘ularni 12 bosqichli teng temperatsiyalangan prinsip asosida ijrochilikning zamonaviy talab darajasiga moslashtirishga, ya’ni modernizatsiyalashtirishga kirishdilar. Modernizatsiyalashtirishdan asosiy maqsad: ko‘p ovozli ansambl va orkestr jamoalarini tuzishdan iborat edi. Shu paytning o‘zida A.Petrosyansda cholg‘ularning oilasini yaratish fikri paydo bo‘ldi. Natijada nota orqali ijro etadigan orkestrning shakllanishiga asos solindi.  1940-yillarning boshlarida laboratoriyaning musiqiy ustaxonasida usta-konstruktorlar A.Petrosyans va S.Didenko, soz usta

3. Xalq cholg’ulari orkestiri.  Xalq cholgʻulari orkestri - orkestr turi bo‘lib; koʻp ovozli musiqa asarlarini ijro etish uchun moslashtirib qayta ishlangan milliy sozlardan iborat jamoa. Oʻzbekistonda birinchi Xalq cholgʻulari orkestrio. 1937-yilda N. Mironov tashkil etgan "Nota orkestri"dir. Orkestr (qadimgi yunoncha: ὀρχήστρα – orchestra — yunon teatrida sahnaning old maydonchasi) - musiqa asarini birglalikda ijro etuvchi cholgʻu asboblari yigʻindisi va shu asboblarni chaluvchi musiqaschilar jamoasi.  Orkestr kamer ansambldan dirijor tomonidan boshqarilishi va baʼzi partiyalar yakka sozlarda emas, balki sozandalar guruhi tomonidan ijro etilishi bilan farqlanadi. Sozlarning turlari va tuzilishiga koʻra, orkestlar simfonik orkestr, xalq cholgʻu asboblari orkestri, kamer orkestr,

 Orkestrlar tashkil etilishi jadal rivojlanib bordi. 1957 – yilda Doni Zokirov Orkestri o’zining ijodiy faoliyatini boshlaydi. Ikki ijodiy orketr jamoalarining o’ziga yarasha vazifalari mavjud bo’lib; To’xtasin Jalilov orkestrining asosida vazifasi: o’zbek xalq qo’shiqlarini kompozitorlar tomonidan qayta ishlangan ko’rinishini va dunyo xalqlari klassik kompozitorlari kuylarini ijro etishdan iborat bo’lgan bo’lsa, Doni Zokirov orkestr jamoasining asosiy vazifasi: O’zbek xalq kuy qo’shiqlari va bastakorlar tomonidan yartilgan asarlarni ijro etish vazifalari bilan jamoalar bir – biridan ajralib turganlar. Ikki orkestr jamoalari 2014 – yilning oktabr oyiga keib bir jamoa bo’lib, Akademik xalq cholg’ulari orkestrini tashkil topishiga asos bo’ldi. Shu tariqa rivojlanish bosqichlarida bastakorli

Xulosa  Xulosa o’rnida aytishimiz mumkun, San’at ilohiy tushuncha, u insoniyat dunyoga kelgan kundan boshlab uning ong- u shuuriga, yuragiga singib boradi. Bu yorug’ olamni ko‘zimiz bilan ko‘rgan kundan boshlab, qulog’imiz ostida jarang sochgan ona allasi ohangining sexri bilan biz ona Vatanni, ona Tabiatni, Oilani, Ota– ona singari tushunchalarni anglay boshlaymiz, qalbimizda mehr – oqibat, do‘stlik, muhabbat, g’amxo‘rlik hislari paydo bo‘la boshlaydi.  Ushbu mazvu nomidan kelib chiqib gapiradigan bo‘lsak, modernizatsiyalash san’atimiz yo‘lidagi katta burilish bo‘ldi. Bu narsa bizning cholg’u sozlarida qiynalmasdan chiroyli ohanglar ijro etishimizda qo‘l keldi. Xalq cholg’ulari orkestiridagi yetishmayotgan ovozlarning qo‘shilishida hamda orkestr tarkibining ortishida kerakli voqea bo‘l

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:  1. Mirziyoyev Sh.M. “Yangi O‘zbekiston strategiyasi”  2. Mirziyoyev Sh.M “Milliy iqtisodiyotni rivojlantirish”  3. Davlat qonun va hujjatlari.  4. A.Tashmatova “Ijrochilik san’ati tarixi”  5. Valieva A. “Musiqashunoslik”  6. Maqomlar masalasiga doir, Toshkent, 1963.

E’tiboringiz uchun rahmat!

Купить