Nazorat-o\\\\'lchov asboblari - Транспорт - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	998.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Транспорт

Nazorat-o\\\\'lchov asboblari

Купить

Nazorat-o'lchov asboblari NAZORAT-O'LCHOV ASBOBLARINING TASNIFI Avtomobillardagi nazorat-o'lchov asboblari, haydovchiga namoyish etiladigan ma'lumotlarni tasvirlash usuliga ko'ra ko'rsatuvchilarga va daraklovchilarga bo'linadi. Ko'rsatuvchi asboblar shkala va strelkaga ega. O'lchanayotgan kattalikni baholash uchun haydovchi bir oz muddatga avtomobil harakatini kuzatishdan chalg'ishi, ya'ni asbob shkalasiga qarashi va undagi ko'rsatkichni idrok etishi kerak. Daraklovchi asboblar o'lchanayotgan parametrning bitta (ruxsat etilgan minimal yoki maksimal) qiymatini his etadi va bu haqda yorug'lik (ba'zan tovush) signali orqali darak beradi. Daraklagich haydovchini avtomobilni boshqarish jarayonidan kam chalg'itsa-da, lekin oz ma&#39

 Avtomobil asboblari tuzilishi bo'yicha elektr va mexanik asboblarga bo'linadi. Elektr asboblar avtomobilning elektr tarmog'idan tok bilan ta'minlanadi. Mexanik asboblar esa, o'lchanayotgan muhitning quvvatidan foydalanib, ma'lumotlar beradi (masalan, moylash tizimidagi bosimni o'lchovchi manometrlar). Elektr asboblarning afzalligi shundaki, signallarning nazorat joyidan kuzatish joyiga uzatilishi sodda bo'ladi.  Elektr nazorat-o'lchov asbobi (ko'rsatkichi) signallarni uzatish uchun o'zaro simlar vositasida tutashtirilgan datchik va priyomnikdan iborat (14.1-chizma). Nazorat qilinadigan joyga asbobning datchigi (1), kuzatish joyiga esa priyomnik (2) o'rnatiladi. Datchik odatda nazorat qilinadigan parametrni (kirish signalini) o'lchovchi

 Avtomobillarda asboblarning joylashuvi muhandislik psixologiyasi tavsiyalariga bo'ysunishi va avtomobil kabinasi yoki kuzovining estetik jihozlanishiga mos tushishi kerak. Asboblar va daraklagichlar avtomobilning peshoynasida aks etmasligi, shuningdek, asboblar oynasidan ham akslanmasligi zarur*. Nazorat-o'lchov asboblari avtomobillarga o'rnatilgan radio, televizor va aloqa vositalariga xalal beruvchi har xil shov-shuvlar hosil qilmasligi lozim.  Barcha nazorat-o'lchov asboblari vazifasiga qarab quyidagi guruhlarga bo'linadi: harorat o'lchovchi (harorat ko'rsatkichlar); bosim o'lchovchi (bosim ko'rsatkichlar); yqnilg^i sathini o'lchovchi (sath ko'rsatkjchjar)j)akkurnulator batareyasini zaryadlanish rejimini nazorat qiluvchT(kuchlanish va tok k

 HARORATNI NAZORAT QILUVCHI ASBOBLAR  Termorezistorli datchigi va magnitoelektrik priyomnigi bo'lgan harorat ko'rsatgichlar TA3 , YA3, MA3, KpA3, KaMA3 va boshqa avtomobillarda qo'llaniladi, ularning o'lchash chegaralari 40 dan 120°C gachani tashkil qiladi.  TM-100 datchigi (14.2-chizma, a) jezli ballon (2) ko'rinishida bo'lib, tashqi qismi kalit tushadigan olti qirrali holda hamda datchikni qotirish uchun rezbali qilib ishlangan. Ballonning ichki qismidagi tekis tubiga termorezistor (5) prujina (3) bilan siqib qo'yilgan. Ballon devorlari bilan prujina orasiga muhofazalovchi vtulka (4) joylashtirilgan. Termorezistor harorati 40 dan 120°C gacha ortganda uning qarshiligi 450 dan 50 Om gacha kamayadi. Bu esa magnitoelektrik priyomnikning o'lchash g'altak

 Karkas ichida, strelka bilan bitta o'qqa (9) mahkamlangan muttasil magnit (11) joylashgan. Magnit buriladi va uchta g'altak magnit maydonining natijaviy kuchlanganlik vektorini magnit kuch chiziqlari bo'ylab o'rna-shadi.  Karkasning pastki yarim qismiga disksimon magnit va strelka o'qining turumostligi (13) o'rnatilgan. Magnit o'qining ikkinchi podship-nigi vazifasini karkasga mahkamlangan va asbob shkalasiga tayanch bo'lgan plastinaning (8) teshigi bajaradi. Plastina va magnit o'qiga mahkamlangan shayba orasiga hamda plastina podshipnigiga qo'zg'a-luvchan tizim tebranishlarini pasaytiruvchi dempferlash (so'ndirish) moyi surtiladi. Asbob o'chirilgandan so'ng qo'zg'aluvchan tizimni nol holatga qaytarish uchun karkasning past

 Datchik termorezistorining harorati past bo'lganda, g'altakdagi (15) tok uncha sezilarli bo'lmagan Hmx kuchlanganlikni hosil qiladi va HЈx yig'indi vektor magnitni strelka bilan birga priyomnik shkalasidagi past haroratlar chegarasiga o'rnashtiradi. Datchikning yuqori haroratida termorezistorning qarshiligi keskin pasayadi, g'altakdagi (15) tok ortadi, shu g'altakdagi magnit maydonning Hinr kuchlanganlik vektori o'sadi va barcha g'altaklardagi magnit maydonlar kuchlanganligining Hzr yig'indi vektori magnit bilan strelkani soat strelkasi bo'yicha yuqori haroratlar chegarasi tomon og'diradi.  Priyomnik korpusida termokompensatsiyalovchi konstantali rezistor (18) (100 Om) va 24 V li ko'rsatkichlar uchun mo'ljallangan qo'shimcha re

 BOSIMNI NAZORAT QILUVCHI ASBOBLAR  Bosim ko'rsatkichlar magistraldagi moy bosimini aniqlash uchun qo'llaniladi. Ko'rsatkichlar ayrim holatlarda haydovchiga, dvigatelning yeyilish darajasini baholashga imkon tug'diradi.  Havo bosimi ko'rsatkichlari pnevmatik tizimga ega bo'lgan avtomo-billarda resiver va tormoz bo'linmalaridagi bosimni, shuningdek, shinalarga havo haydaydigan markazlashgan tizimdagi bosimni ham nazorat qilish uchun ishlatiladi.  Havo, moy va bosim ko'rsatkichlari nosoz bo'lgan avtomobillarni ishlatish taqiqlanadi. Chunki bu holat nazorat qilinadigan tizimlarni so'zsiz halokat rejimiga olib keladi. Nazoratni kuchaytirish uchun ko'pchilik tizimlarga ko'rsatkichdan tashqari halokat daraklagichlari ham o'rnatiladi.  Mano

 Avtomobillarning manometrli ko'rsatkichlarida uch turdagi sezgir elementlar qo'llaniladi: trubkasimon prujina, membrana va aks-ta'sir prujinali diafragma. Bevosita ishlovchi ko'rsatkichlarning ko'pchiligida trubkasimon prujina, elektr bilan ishlaydigan ko'rsatkichlarda va ko'pgina daraklagichlarda membranali sezgir elementlar ishlatiladi. Prujinali diafragmalardan ayrim daraklagichlarda foydalaniladi.  Trubkasimon prujinaning sezgirligi yuqori va odatda, u ko'rsat kichlarning yuqori aniqligini ta'minlash bilan bir paytda ortiqcha bosimni ko'tara olmaydi hamda uncha katta bo'lmagan vibroturg'unlikka ega. Shu sababdan, vibratsiya darajasi sezilarsiz bo'lgan asboblar paneli-ga o'rnatiladigan ko'rsatkichlar uchun va ortiqcha bosim

 Aks ta'sir prujinali diafragmalar sezgir element sifatida daraklagichlar uchun qo'llaniladi. Chunki u, bosimni bilishda katta aniqlikni ta'min-laydi va ortiqcha yuklanishlarga unchalik sezgir emas.  Trubkasimon prujinali bosim ko'rsatkichlar. Trubkasimon prujinali bosim ko'rsatgichning (14.3-chizma, a) asosiy detali aylana yoyi bo'yicha bukilgan va bitta to'liq bo'lmagan o'ramdan tashkil topgan egiluvchan tekis yoki ovalsimon trubkadir (5). Trubkaning bir uchi shtutserga (8) kavsharlab qo'yilgan bo'lib, undagi teshik orqali nazorat qilinayotgan tizimdan suyuqlik yoki havo trubkasimon prujinaga beriladi. Trubka ning ikkinchi uchi tortqi (7) bilan biriktirilgan bo'lib, bu tortqi uzatish mexanizmi orqali asbob strelkasini (2) harakatga keltir

 Ba'zi avtomobillarga (BA3-2108, A3J1K-2141 va boshqalar) bosimni 0,01 - 0,08 MPa oraliqda o'lchovchi yangi asbob - ekonometr o'rnatil-moqda, uning tuzilishi trubkasimon prujinali bosim ko'rsatkich tuzi-lishiga o'xshashdir. Bu bosimlarda trubkasimon prujina atmosfera bosimi ta'siri ostida egiladi va ekonometr strelkasini harakatga keltiradi. Ekonometr dvigatelning kiritish quvuryo'liga drossel zaslonkadan keyin, shlang vositasida tutashtiriladi. Ekonometr tezlik uzatmalarini va dvigatel valining aylanishlar chastotasini saralash hisobiga shahardan tashqarida harakatlanganda tejamliroq bo'lgan harakatlanish rejimini tanlashga imkon beradi. Dvigatelning eng yuqori chastotali aylanishlarida va kichik yuklanishda (drossel deyarli yopiq) kiritish quvuryo'lid

 Reostatli datchigi bo'lgan magnitoelektrik bosim ko'rsatkich. U datchik va priyomnikdan iborat. Magnitoelektrik ko'rsatkichning reostatli datchigi (14.3-chizma. b) shtutseri bo'lgan asosga (9) ega bo'lib, unga sirtida reostat (12) va uzatish mexanizmi joylashgan po'lat asos (11) yordamida gofrlangan membrana (10) mahkamlangan. Membrana markaziga turtkich (18) o'rnatilgan bo'lib, unga rostlovchi vinti (17) bo'lgan tebratgich (16) tayanib turadi. Tebratgich reostat sirg'algichiga (13) uni o'q (14) atrofida burib ta'sir ko'rsatadi. Prujina (15) esa sirg'al-gichning siljishiga aks ta'sir ko'rsatadi. Nazorat qilinayotgan tizim bosimining pulsatsiyasi polzunni reostat bo'ylab tebranishini vujudga keltirmasligi uchun shtutser k

 Reostatli datchik uchun ishlatiladigan bosim ko'rsatkichning magni toelektrik priyomnigi, konstruksiyasi bo'yicha yuqorida yozilgan termo-metr ko'rsatkichlariga o'xshash bo'ladi, ammo cho'lg'amlarning berilgan qiymatlari va ulanish chizmasi bir oz o'zgartirilgan (14.3-chizma, d). 12 va 24 Vda ishlaydigan magnitoelektrik bosim ko'rsatkich mexanizmlari bir xil qilib tayyorlanadi. 24 V kuchlanish uchun priyomnikning ta'min-lash zanjiriga ketma-ket qilib qo'shimcha rezistor (24) qo'yiladi (14.3-chizma, d).  Strelkali priyomnigi bo'lgan bosim ko'rsatkichlarning qo'llanilishi ba'zan bosim yo'qolib qolgan paytda haydovchi e'tiborini shoshilinch jalb etish uchun yetarli bo'lmaydi, shuning uchun strelkali bosim priyom ni

 YONILG'I SATHI KO'RSATKICHLARI  Yonilg'i sathi ko'rsatkichlari haydovchiga bakdagi yonilg'i hajmini, shuningdek, qo'shimcha yonilg'i quymasdan avtomobil taxminan yana qancha masofani bosib o'tishi mumkinligini baholashga imkon beradi.  Yonilg'i sathi priyomnigi shkalasini bak hajmidagi ulushlar bo'yicha bo'lib chiqish qabul qilingan, shuning uchun odatda, shkalaga 0, 1/4, 1/2, 3/4, n (to'la) belgilar qo'yiladi.  Agar avtomobilda ichida yonilg'isi bo'lgan ikkita bak ishlatilsa, u holda har bir bakka datchik qo'yiladi, asboblar panelida esa bitta priyomnik va o'lchash paytida u yoki bu datchikni ulash uchun almash-lab ulagich joylashtiriladi. Yonilg'i sathini o'lchash uchun datchik sifati-da simli reostat qo&#39

 Reostat cho'lg'amining bir uchi qisqichga (5) chiqarilgan, ikkinchisi esa datchik "massasiga" ulangan. Reostat sirg'algichi ham egiluvchan simli sirtmoq (8) orqali "massaga" tutashgan. Datchik korpusining ostki va ustki qismlari ikkita vint (6) yordamida biriktirilgan.  Yonilg'i sathi ko'rsatkichlarining pfiyomniklari elektromagnitli va magnitoelektrikli bo'ladi. Magnitoelektrikli o'lchash mexanizmi bo'lgan yonilg'i sathi priyomnigi konstruksiyasi bo'yicha harorat va bosimni ko'rsatuvchi magnitoelektrik priyomniklarga o'xshash bo'ladi, lekin ulardan cho'lg'amlarining berilgan qiymati, o'lchash g'altaklarining ulanish chizmasi va qo'shimcha rezistorlar bilan ajralib turadi (14.4-chizma, b)  Magnitoel

 ZARYADLASH REJIMINI NAZORAT QILUVCHI ASBOBLAR  Akkumulator batareyasini zaryadlash rejimini nazorat qilish, bir paytning o'zida generator va rele-rostlagichlarning sozligini ham nazorat qilishni ta'minlaydi. Zaryadlash tokiga qarab akkumulator batareya-sining zaryadlanish darajasi to'g'risida, to'liq zaryadlangan akkumulator batareyasidan o'tayotgan tokka (ortiqcha zaryadlanish toki deb ata-luvchi) qarab esa kuchlanish rostlagichning to'g'ri rostlanganligi va bu rostlanganlikni akkumulator bata-reyasining haroratiga mos tushishi haqi-da xulosa qilish mumkin.  Avtomobillarda akkumulator ba tareyasini zaryadlash rejimini nazo rat qilish tok ko'rsatkich (ampermetr), kuchlanish ko'rsatgich (voltmetr) yoki zaryadsizlanishni daraklash chi-rog'i yor

 Tok ko'rsatkich akkumulator ba tareyasini zaryadlash zanjiriga ket-ma-ket qilib o'rnatiladi va zanjirdagi zaryadlash yoki zaryadsizlash tokini ko'rsatadi. Ko'pincha magni-toelektrik turidagi qo'zg'almas magnitli tok ko'rsatkichlar ishlatiladi.  14.5-chizma, a shaklda shimday tizimli tok ko'rsatkich mexanizmi-ning prinsipial tuzilishi ko'rsatilgan. Asbobning qo'zg'aluvchan tizimi strelka (2), o'q (7) va yakordan (6) iborat. Yakor kam uglerodli po'latdan tayyorlangan va unga magnit maydoni ta'sir etganda magnit kuch chiziqlari bo'ylab joylashishga intiladi. Asbobning qo'zg'aluvchan tizimi to'liq muvozanatlangan va asbob zanjirida elektr toki bo'lmaganda yakor muttasil magnitning (4) o'qi bo'ylab joylashadi

 14.5-chizma, b shaklda qo'zg'aluvchan tizimga ta'sir etuvchi kuch-larning vektor diagrammasi tasvirlangan. Chizmadan ko'rinadiki, yakor natijaviy maydonining kuch chiziqlari yo'nalishi bo'yicha o'rnashar ekan. Bu maydonning H kuchlanganligi muttasil magnitning maydoni Hj kuchlanganligi va o'tayotgan tok hosil qilgan maydon H2 kuchlan- ganliklarining geometrik yig'indisiga teng. Binobarin, yakor va strelka-ning burilish burchagi a o'lchanayotgan tokka bog'liq bo'ladi. Asbobdan o'tayotgan tokning yo'nalishi o'zgarganda, H2 vektor o'z yo'nalishini qarama-qarshi tomonga o'zgartiradi, bu esa strelkaning boshqa tomonga og'ishiga sabab bo'ladi.  Qo'zg'aluvchan tizimning o'qi (7) o'zining o'tkirl

Foydalangan adabiyotlar  Qodirov S.M va Qodirxonov M.O. Dvigatel va avtomobillar nazariyasi. Toshkent, O’qituvchi  H.Mamatov, YU T. To’rdiyev, Sh.Sh .Shomahmudov

Купить