O‘zbekiston Respublikasining mustaqil huquq tizimi - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	23.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

O‘zbekiston Respublikasining mustaqil huquq tizimi

Купить

O‘zbekiston Respublikasining mustaqil huquq tizimi Reja : 1. O‘zbekiston Respublikasining mustaqil huquq tizimining shakllanishi. 2. O‘zbekiston Respublikasi huquq tizimining asosiy huquq sohalari

O‘zbekiston Respublikasining mustaqil huquq tizimining shakllanishi. Mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlarning tarkibiy qismi sifatida huquqiy islohotlarning uzluksiz sobitqadamlik bilan amalga oshirilayotganligi qonun ustuvorligini ta’minlash, davlat va oila manfaatlarini uyg‘unlashtirish, fuqarolarning huquqiy madaniyatini oshirishomilini yaratmoqda. Prezidentimiz I.A. Karimov ta’kidlaganlaridek, «Avval boshdanoq biz o‘zimiz uchun muhim saboq chiqarib oldik – zarur huquqiy omillarni shakllantirmasdan turib, tegishli qonunlar va me’yoriy hujjatlarni qabul qilmasdan turib, islohotlarni amalga oshirishning ishonchli kafolatini, islohotlar ortga chekinmasligining kafolatini yaratib bo‘lmaydi. Keyingi yillarda qonun chiqarish tizimining o‘zigina emas, balki qonun va meyeriy hujjatlarni

 Birinchidan , ilgari amal qilib kelgan qonunlar avvalgi totalitar tuzumni himoya qilish manfaatlariga xizmat qilardi. Islohotlarni olg‘a surish uchun esa huquq, qonunchilik tizimi yangi demokratik tuzumga, bozor iqtisodiyoti sharoitlariga va qo‘yilgan vazifalarga muvoviqlashtirilishi darkor edi.  Ikkinchidan, ilgari qabul qilingan huquq normalarining ko‘pchiligi umumxalq talablariga batamom moslashtirilmagan bo‘lib, mamlakatimizning o‘ziga xos mintaqaviy xususiyatlarini hisobga olmas edi.  Uchinchidan, yangilanish va taraqqiyotda O‘zbekiston tomonidan o‘z yo‘lining tanlanganligi va shu asosda boshqa mamlakat qonun hujjatlaridan foydalanishlikning davlat uchun nomaqbulligi. Mustaqillik jamiyatimizda huquqiy uyg‘onish davrini boshlab bergan muqaddas ne’mat ekanligi shubhasiz. «Mustaqilli

ekanligi ta’kidlab o‘tiladi. Bunday ichki masalalardan biri esa mustaqil huquq tizimini shakllantirish edi. Bunday tanho hokimlik asosida Mustaqillik deklaratsiyasidek muhim huquqiy hujjatning qabul qilinishi mustaqil huquq tizimini barpo etish sari dadil tashlangan ilk qadamlardan biri bo‘ldi. 1991 yil 31 avgustda «O‘zbekiston Respublikasining Davlat mustaqiligi asoslari to‘g‘risida»gi qonun qabul qilindi. Vaqtinchalik Konstitutsiya rolini bajargan ushbu Qonun normalari huquq tizimini shakllantirish jarayonining boshlang‘ich asoslarini belgilab berdi. Qonun 17-moddadan iborat bo‘lib, uning 5- moddasida O‘zbekiston Respublikasida Konstitutsiya, qonunlar ustunligi va davlat idoralarining tizimi, hokimiyatni qonun chiqaruvchi, ijroiya va sud hokimiyatigi ajratish tartibi haqida so‘z boradi.

«huquqiy islohotni amalga oshirishning 3 ta asosiy sharti mavjud: sifatli qonunchilik; qonunni hayotga tatbiq etishning aniq mexanizmi; huquqni qo‘llovchi institutlarning mavjudligi». Huquqiy islohotlarning muvaffaqiyati eski qonunlarni taftish qilish va yangi qonunlarni qabul qilish bilan belgilanmaydi. Yangi qonunlarni samarali qo‘llashni ta’minlamaslik esa salbiy oqibatlar kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin. Amalga oshirilgan qonunchilik islohotlarining natijasi o‘laroq bugungi kunga kelib 14 ta kodeks, bir necha yuzlab qonunlar hamda tegishli qonunosti normativ hujjatlar qabul qilishga erishildi. Bularning bari esa mustaqil huquq tizimini shakllantirishda muhim rol o‘ynadi. Yana iqtisodiy islohotlar bilan bog‘liq holatda huquq tizimi shakllanishidagi qonun hujjatlarining o‘rnini ta

 Birinchi – bozor iqtisodiyotiga, hokimiyatlarning tasimlanishi tamoyiliga asoslangan davlat tuzumiga xos bo‘lmagan ijtimoiy munosabatlarning barham topishi munosabati bilan amalga oshirilgan huquqiy islohotlar. Bunda ushbu munosabatlarni tartibga soluvchi qonunchilik normalarining eskirganligi holatini kuzatishimiz mumkin. Masalan, sotsial mulkdan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi normalar. Mazkur holatda huquq harakatda bo‘lmaydi, zero, huquqiy tartibga solish predmetining o‘zi mavjud emas. Ushbu yo‘nalishda amalga oshirilgan o‘zgarishlarning asosini bozor munosabatlarining rivojlanishiga to‘sqinlik qiluvchi ayrim huquq normalarining bekor qilinishi tashkil etdi. Misol uchun 1959 yili qabul qilingan Jinoyat kodeksiga binoan chayqovchilik jinoyat hisoblangan bo‘lib, ushbu norma joriy jin

ular xususiy huquq sohalarida quyidagi yo‘nalishlarda o‘z ifodasini topgan: mulk shakllarining xilma-xilligi va ularni bab-baravar muhofaza etishning tan olinishida, mulk munosabatlari, ayniqsa xususiy mulkchilik munosabatlarining rivojlanishi O‘zbekistonda xususiy huquqning vujudga kelishiga olib keldi; tadbirkorlik erkinligining yuridik asoslari yaratilishi va rivojlanishida, zero bozor munosabatlari, ya’ni mulkchilik, tovar-kredit, soliq, moliya, mehnat, ijtimoiy va boshqa munosabatlar xususiy huquqning moddiy ma’nodagi manbalari hisoblanadi; savdo huquqining avval mavjud bo‘lmagan institutlarining vujudga kelishida. Ommaviy huquqda esa huquqiy demokratik davlatning quyidagi belgilari tan olinishiga erishildi: 1) hokimiyatlar taqsimlanishi tamoyilining konstitutsiyaviy tarzda e’tirof et

Konstitutsiyada mustahkamlangan prinsip va normalar, konstitutsiyaviy qonunlarda jamlangan qoidalar asosida o‘ta muhim ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi huquq sohasidir; ikkinchidan esa Konstitutsiya mamlakatimizda mal qiluvchi barcha huquq sohalarining o‘zagini tashkil etadi. Konstitutsiyaviy huquq jamiyat hayoti va davlat tuzilishining asosiy prinsiplarini huquqiy tarzda mustahkamlaydi, jamiki ijtimoiy jarayonlarni boshqarishning umumiy asoslarini belgilaydi. Xuddi mana shu sababga ko‘ra, u barcha jabhadagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishning bosh yo‘nalishlarini ifodalovchi zaruriy mezonlarni yaratadi. Mamlakatimiz huquq tizimini tashkil etuvchi huquq sohalarining barchasi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda konstitutsiyaviy huquq normalrida mustahkamlangan qoida v

asoslarini tashkil etuvchi ijtiomiy munosabatlar; davlatning siyosiy tizimi va davlat tuzumi asoslarini tashkil etuvchi ijtimoiy munosabatlar; shaxs huquqiy maqomi asoslarini belgilovchi ijtimoiy munosabatlar; mamlakatimizning davlat tuzilishi shakli, ma’muriy-hududiy bo‘linishi, shuningdek, Qorqalpog‘iston Respublikasi huquqiy maqomi asoslarini belgilashga oid ijtimoiy munosabatlar; saylov tizimi, parlament, Prezident, hukumat, sud hokimiyati, davlatning mahalliy vakillik va ijroiya idoralarining huquqiy maqomi, vakolatlarini amalga oshirish bilan bog‘liq ijtimoiy munosabatlar va b. Konstitutsiyaviy huquqda ruxsat berish, ta’qiqlash va majburiyat yuklash kabi usllardan foydalaniladi. Konstitutsiyaviy huquq sohasi tizimini huquq normalari va institutlari tashkil etadi. Konstitutsiyaviy huq

huquqiy birikmalarga nisbatan (ma’muriy-hududiy davlat tuzilishi shakli instituti vab.) ham qo‘llanilishi mumkin.Konstitutsiyaviy huquq institutlari asosan quyidagi yirik birikmalardan iborat tarzda keltirib o‘tiladi: Konstitutsiyaviy tuzum asoslari; inson va fuqaro huquqiy maqomining asoslari; ma’muriy-hududiy va davlat tuzilishi; davlat hokimiyati tizimi va mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish tizimi Ma’muriy huquq konstitutsiyaviy huquq bilan mustahkam bog‘liq huquq sohasi hisoblanadi va u ijroiya hokimiyatini amalga oshirishda vujudga yekladigan boshqaruv munosabatlarini tartibga soladi. Bu huquq sohasi normalari davlat orgalari, jamoat birlashmalari va mansabdor shaxslarning boshqaruv, ijro etish va farmoyish berish bilan bog‘liq faoliyatini tartibga soladi. Boshqaruv, ijro etish va farmoy

hisoblaydilar, hatto bunga amaliy zarurat ham yo‘qligini ham ta’kidlaydilar. Biroq moliya huquqining faqat huquqiy tartibga solish predmeti yuzasidangina ma’muriy huquqdan farqlash to‘g‘risidagi konsepsiyalar to‘liq emas. Bunday sayoz konsepsiya tarafdorlari esa o‘z o‘rnida xuddi shunday fikrlarni ro‘kach qilib, moliya huquqi tarkibidan bank, budjet huquqi kabilarni ham alohida huquq sohasi sifatida ajratishga harakat qilmoqdalar. Moliya huquqining predmetini davlat moliyaviy faoliyati doirasi bilan belgilanadigan ijtimoiy munosabatlar tashkil etadi. Moliyaviy huquqiy tartibga solish predmetini quyidagi majmualarga ajratish mumkin: Budjet jarayonini amalga oshirish hamda O‘zbekiston Respublikasi davlat budjeti mablag‘larini taqsimlash bilan bog‘liq holdagi O‘zbekiston Respublikasi, Qoraqal

huquqiy holatini aniqlashga doir munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan. Yer huquqi o‘z ichiga o‘rmon, suv va tog‘ huquqi tarmoqchalarini ham oladi. Bu huquq sohasi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda ruxsat berish, rozilik berish, man etish va ko‘rsatmalar berish usullaridan foydalanadi. Qishloq xo‘jalik huquqi qishloq xo‘jalik shirkatlari, fermer xo‘jaliklari, dehqon xo‘jaliklari, ijara xo‘jaliklarining tashkil etilishi va faoliyat ko‘rsatishi, ularning boshqa xo‘jalik subyektlari hamda davlat organlari bilan o‘zaro munosabatlari, qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishidagi mehnatdan foydalanish va unga haq to‘lash tartibi, daromadni taqsimlash tartibiga doir munosabatlarni tartibga soladi. Bozor munosabatlarining qishloq xo‘jaligiga kirib borishi bugungi kunda ushbu huquq sohasini

(muomalasi), xo‘jalik faoliyatini, jumladan, mulkka egalik qilish, undan foydalanish hamda uni tasarruf qilish biln bog‘liq munosabatlarni tartibga soladi. Ta’kidlash lozimki, fuqarolik huquqi normalari har qanday mulkiy munosabatlarni ham tartibga solavermaydi. U faqat taraflar huquqiy jihatdan teng bo‘lgan mulkiy munosabatlarni tartibga soladi. Fuqarolik huquqi sohasi nisbatan hajman yirik va kompleks xarakterdagi huquq tarmog‘i hisoblanadi. Ayniqsa, bozor munosabatlarining rivojlanishi bilan uning obyekti yana ham kengaymoqda. Shu bois mazkur huquq sohasi quyidagi qator huquq tarmoqchalarini o‘z ichiga oladi: meros huquqi, mualliflik huquqi va b. Mazkur huquq sohasi tartibga soladigan munosabatlar mazmuni uchun taraflarning tengligi xosdir. Shu bois ularni tartibga solish usuli dispozit

jinoyat sodir etgan shaxslarga nisbatan mutasaddi organlar vakolatlarini, jinoyatchilarni jinoiy javobgarlikka tortish asoslari va shartlarini, ularga nisbatan davlat ayblov siyosatining tamoyillarini, konkret jinoyatlar tarkibini va ularga belgilanadigan jazolar tizimi hamda turlarini, aybning shakl turlarini o‘z normalarida mustahkamlaydi. Jinoyat huquqi ijtimoiy munosabatlarga ta’sir o‘tkazishda jamiyat uchun xavfli munosabatlarni qat’iyan man etish uslini qo‘llaydi. Jinoyat protsessual huquqi jinoyatlarni tez va to‘la ochish, sudda ko‘rish bo‘yicha sud, prokuratura va surishtiruv hamda dastlabki tergov organlarining faoliyatini, shu faoliyat shakllarini tartibga soluvchi normalarni o‘z ichiga oladi. Jinoyat protsessual huquqi jinoyat jarayonining ishtirokchilari bo‘lmish gumon qilinuvc

shunda. Masalan, fuqarolik ishi taraflar o‘zaro nizo yuzasidan kelishuv tuzsalar, FPKning 100-moddasiga binoan harakatdan tugatilishi mumkin. Fuqarolik protsessual huquqi sohasiga juda ham yaqin turuvchi tarmoq xo‘jalik protsessual huquqi sohasi hisoblanadi. U xo‘jalik sudlari tomonidan sudda mulkchilikning turli shakllariga mansub xo‘jalik subyektlari va ular bilan fuqarolar hamda tadbirkorlar o‘rtasida vujudga keladigan xo‘jalik nizolarini ko‘rib chiqishning protsessual jihatlarini mustahkamlaydi.

Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Karimov I.A. «O‘zbekistonning o‘z istiqlol va tarqqiyot yo‘li». T:» O‘zbekiston», 1992. 2. Karimov I.A. «O‘zbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish yo‘lida». T. «O‘zbekiston», 1995. 3. Karimov I.A. «Bizdan ozod va obod Vatan qolsin». T. “O‘zbekiston”, 1996. 4. Sorokin V. D. «Metod pravovogo regulirovaniya». M. «Yur. literatura», 1976 5. SHebanov A.F. «Sistema prava». M.,1961. 6. Alekseyev S.S. «Struktura sovetskogo prava». M. «Yur. literatura», 1985. 7. Yavich L.S. «Suhnost prava». L.,1985. 8. Odilqoriyev H.T. «O‘zbekistonda qonun chiqarish jarayoni». T. «O‘zbekiston», 1995.

Купить