Oqsillar - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	592.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Oqsillar

Купить

O q s i l l a r

REJA: • 1. OQSILLAR HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA • 2. O QSILLAR SINFLANISHI • 3. OQSILLARNING TUZULISHI VA KIMYOVIY • TARKIBI • 4. OQSILLARNI ANIQLASH REAKSIYALARI • 5. OQSILLARNING AHAMIYATI • 6. XULOSA

1.OQSILLAR HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA • Tirik organizm tarkibiga kiruvchi organik moddalardan biologik jihatdan eng muhimi va struktura jihatidan eng murakkabi oqsillardir. Oqsillar tarkibida azot tutu v chi yuqori molekulyar biologik polimerlar bo`lib, ular asosan 20 xil aminokislotalardan tashkil topgan. Oqsillar proteinlar va proteidlarga bo`linadi. Protein o ddiy oqsil Proteid murakkab oqsil

• Ular barcha tirik organizmlar, bir hujayrali s uv o`simliklari va b akteriyalar, ko`p hujayrali hayvonlar hamda odam organizmi, tirik organizmlar bilan jonsiz tabiat chegarasida turuvchi viruslar tarkibining ajralmas qismini tashkil qiladi. Hujayrada yuz beradigan har qanday kimyoviy o`zgarishlar oqsillar ishtirokisiz amalga oshmaydi, bu jarayonlarda oqsil yoki ferment bir vaqtda ishtirok etadi.Tuxum oqiga o`xshash, tarkibida azot tutubchi shu xildagi moddalarni golland olimi Mul’der (1802–1880) muntazam ravishda tadqiq qilgan, o`sha zamonning mashxur kimyogari Berseliusning (1779–1848) taklifiga ko`ra, birinchi marta 1838 yili bu moddalarga nisbatan protein (yunoncha–protos birinchi darajali) nomi qo`llanilgan va bu atama ularning hayot uchun juda muhim ahamiyatga ega ekanligini ifodala

• Oqsil nomi tuxum oqidan kelib chiqqan sodda atama. Adabiyotlarda bu ikkala so’z sinonim sifatida ishlatiladi. Oqsillar taxminan hayvon organizmini quruq moddasiga nisbatan olganda 15 % ni tashkil etadi, o`simliklarda yaproq va poyalarida 3–5 %, boshoqlilarda 10–25 va dukkaklilarda esa 20–40 % hattoki 50 % gacha quruq modda qismini tashkil etadi. Oqsillarning turlari nihoyatda ko`p bo`lib, masalan, odam organizmida 50000 dan ortiq oqsil turlari borligi aniqlangan bo`lsa, hozirgi vaqtda ularning 2000 dan ziyodi kashf qilingan va yaxshi tekshirilgan. • Oqsillarning xillari nihoyatda ko’p. Organizmlarning har bir turi o’ziga xos oqsillarga ega. Eng sodda organizmlardan biri bo’lmish ichak tayoqchasi (E. coli) hujayrasida 3000 ga yaqin ayrim oqsil molekulalari mavjud. Odam organizmidagi oqsil

• Oqsillar aminokislotalardan tuzilgan murakkab polimer moddalar bo ’ lib , ular tarkibida azot elementi saqlaydi va shu xususiyati bilan boshqa biomole - kulalardan farq qiladi . U organizmda kechadigan hayotiy jarayonlarning mo’tadil amalga oshishida muhim o’rin egallaydi. • • Aminokislotalar yog’ kislotalarining hosilasi bo’lib, ular tarkibida karboksil (- COOH) bilan bir qatorda aminogruppa (- NH 2 ) ham saqlaydi. NH 2 gruppa hamma vaqt α – uglerod atomidan o’rin oladi. Uning umumiy formulasi yuqorida keltirilgan. Radikal (R) o’rnida turli xil funktsional gruppalar o’rin olishi bilan aminokislotalar bir-biridan farqlanadi. • Oqsillar katta molekulyar massaga ega. Masalan, inson qoni zardobi albuminining molekulyar massasi 61500, qon zardobidagi  -globulinining molekulyar massasi 15300

• Ko’pchilik oqsillar qattiq holda batiy vakilni (jun, ipak) saqlaydilar yoki kukun shaklida mavjud bo’ladilar. • Ayrim oqsillarni kristall shaklda olish mumkin. • Ko’pchildik oqsillar suvda, suyultirilgan kislota eritmalarida eriydilar. Deyarli barcha oqsillar ishqorlarda eriydilar. Hamma oqsillar organik erituvchilarda erimaydilar. Oqsil eritmalari kolloid xususiyatiga ega bo’lib, dializ usulida tozalanadi. Oqsillar eritmalarda suvda eruvchi organik erituvchilar (spirt, atseton va boshqalar), tuz eritmalari, kislotalar yordamida cho’ktiriladi. Cho’ktrishi vaqtida ko’pchilik oqsillar zanjirining konformatsiyasi o’zgaradi va erimaydigan holatga o’tadi. Bu jarayonga oqsilning denaturatsiyalanishi deyiladi. • Ko’pchilik oqsillar qizdirilganda ham denaturatsiyaga uchraydilar. Oqsillar qizdiri

2. O QSILLARNING SINFLANISHI • O q sillarning sinflanishi. O q sillar ikki guruhga proteinlar (oddiy o q sillar) va proteidlar (murakkab o q sillar) ga bo’linadilar. Proteinlar gidrolizlanganda faqat aminokislotalar aralashmasi hosil bo’ladi. Proteidlar gidrolizlanganda esa aminokislotalar bilan birga fosfor kislota, glyukoza, geterotsiklik birikmalar va boshqalar hosil bo’ladi. • Proteinlar eruvchanligi va izoelektrik nuqtaning holatiga qarab quyidagi guruhlarga bo’linadilar. • Albuminlar . Suvda eriydilar, qizdirilganda iviydilar. Tuzlarning to’yingan eritmalari ta’sirida ch o’ kadilar. Nisbatan katta b o’ lmagan molekulyar massaga ega. Gidrolizlanganda katta miqdorda glikol hosil bo’ladi. Tuxum, kon, sut o q sillar tarkibida uchraydilar. • Globulinlar. Suvda erimaydilar. Tuzlarning suyu

• Gistonlar. Kuchsiz asos xossasiga ega ega bo’lib, ko’pchilik murakkab oqsillar tarkibiga kiradilar. • Skleroproteinlar . Suvda, tuzlar, kislota va ishqorlar eritmalarida erimaydilar. Bu guruh o q sillar teri, jun, suyak, tirno q , soch, ipak fibroini taribida uchraydilar. Ularning tarkibida ko’p miqdorda oltingugurt mavjud bo’ladi. • Proteidlar . Proteidlar oqsilsiz qismning tarkibiga ko’ra quyidagi guruhlarga bo’linadilar. • Nukleoproteidlar . Gidrolizlanganda oddiy o q sillar, asosan gistonlar va protaninlar bilan nuklein kislotalar hosil bo’ladi. Nuklein kislotalar o’z navbatida uglevodlar, fosfor kislota va geterotsiklik birikmalarga gidrolizlanadilar. Nukleoproteidlar ishqorlarda eriydilar, kislotalarda erimaydilar. Ular protoplazmalar, to’qimalar va viruslar tarkibiga kiradilar. •

3. OQSILLARNING TUZULISHI VA KIMYOVIY TARKIBI • Ximiyaviy tuzilishi: Oqsillarning ximiyaviy tarkibini o’rganishni xar xil metodlar, jumladan, gidrolis metodi bilan bajariladi . U oqsillarni suv ishtirokida qizdirilganda tarkibiy qismlarga parchalanish protsessidan iborat bo’ladi . Gidroliz kislotali, ishqorli va firmentativ bo’lishi mumkin . Kislotali va ishqoriy gidroliz kontsentrlangan mineral kislota va ishqorlar ishtirokida 110 C temperaturada 24 – 96 soat davomida o’tadi . Fermentativ gidroliz – bu oqsilning proteolitik fermentlar bilan 35 – 40 C temperaturada parchalanishidan iborat . Biroq bu metodlarning birontasi ham kamchiliklardan xoli emas . Agar kislotali va ishqoriy gidrolizda oqsilarning ayrim tarkibiy qismlari parchalansa , gidlolizda esa gidrolizat fermentlarning parchalan

• Proteolitik fermentratemiri fermenti), (proteazalar), pesin (oshqozon fermenti), tripsin (oshqozon osti temiri fermenti), peptidalar (ichak fermentlari) oqsillari uchun kuchli gidrolitik vositalar bo’lib xizmat qiladilar. Har qaysi ferment alohida aminokislotalardan hosil bo’lgan peptid bog’ni parchalaydi. • Hozirgi vaqtda ko’plab murakkab bo’lmagan oqsillar aminokislotalar tarkibini aniqlaydigan usullar mavjud. Bular orasida xromatografiya alohida ahamiyat kasb etadi. • Oqsillar tarkibiga 25 ga yaqin turli aminokislotalar kiradi. Bu aminokislotalardan 8 tasi almashtirib bo’lmaydigan aminokislotalar deb atalib, ularni inson tayyor holda iste’mol qiladi. Agar, shu 8 ta aminokislotalardan birortasi inson iste’mol qilayotgan ovqat tarkibida yetarli darajada bo’lmasa, bu turli kasalliklarni

• Oqsil molekulasida aminokislota qoldiqlari chiziqli peptid bog’ bilan bog’langan. Oqsillarni aminokislotalar qoldig’idan peptid bog’ hosil qilib tuzilganligi haqida 1907 yilda Z. Fisher va Gofiyeystorlar fikr bildirganlar. Bir aminokislotadagi karbosiklik guruh qo’shni aminokislotaning aminoguruhi bilan ta’sirlanib, amid hosil qiladi. Alohida peptid qismlari bir-birlarida – NH – C O – CH R – dagi yon zanjirdagi guruh (R) lar bilan farq qiladilar: • 100 gacha aminokislota qoldig’i saqlagan birikmalar peptidlar 100 tadan ortiq aminokislota qoldig’i saqlagan birikmalar oqsillar deb ataladi.. • Aminokislotalarning birikish tartibi ularning ikki tarafida molekulalarni ajratib olish bilan aniqlanadi. Buning uchun aminokislotalar gidrolizga barqaror bo’lgan birikmalarga aylantiriladilar. Shu us

Odam tanasining kimyoviy tarkibi. Moddalarning nomi Massasi, kg Miqdori umumiy massaga nisbatan % hisobida. Oqsil 14 19,6 Nuklein kislota 0,7 1,0 Uglevodlar 0,7 1,0 Anorganik t u zlar 3,5 4,9 YOg` 10,5 14,7 Suv 42,0 58,8

• Oqsillarning elementar tarkibi– oqsillar yuqori polimer moddalar bo`lib, o`ziga xos elementar tarkibi bilan xarakterlanadi. Ularning tarkiviy elementlari asosan uglerod, kislorod, azot, vodorod va oltingugurtdan iborat bo`lib, bu 5 ta kimyoviy elementlarning birortasi (masalan, organizmda azot) etishmasa; oqsillar mutlaqo sintezlanmaydi. SHuningdek juda ko`p oqsillar tarkibida oltingugurt uchraydi va ular oqsillar tarkibida ko`pi bilan 2,5 % ni tashkil etadi. Oq sillarning o`rtacha elementar tarkibi. № E lementlar Miqdori (%) 1 Uglevodlar 50–55 2 Kislorod 21–24 3 Azot 15–18 4 Vodorod 6,5–7,3 5 Oltingugurt 0,3–2,5

• Oqsillarning elementar tarkibida eng xarakterli narsa azotning miqdoridir. Ko`pchilik hollarda uning o`rtacha miqdori 16 % ni tashkil etadi. bu azot miqdori asosida ayni biologik ob’ekt (masalan, oziq– obqat) dagi oqsil miqdorini aniqlash mumkin. buning uchun mahsulot tarkibidagi azot miqdorini hisoblash faktorini 6,25 ga ko`paytirish kerak. Oqsildagi bu miqdor 1 g azotga to`g`ri keladi. Ayrim oqsillar tarkibida fosfor, yod, temir, rux, marganes va boshqa kimyoviy elementlar ham uchraydi.

4. OQSILLARNI ANIQLASH REAKSIYALARI • OQSILLAR XIMIYASI OQSILLARGA XOS RANGLI RYEAKSIYALAR • Biologik ob‘ektlar yoki turli eritmalarda oqsil mavjudligini rangli reaktsiyalar yordamida aniqlash mumkin. Bu reaktsiyalar oqsil tarkibidagi turli xil aminokislotalar spitsefik funktsional gruppalar yoki peptid bog’larining xossalariga asoslangan. • Bir qancha ximiyaviy moddalar oqsilga ta‘sir etganda reaktsiya mahsuloti sifatida turli rangli birikmalar hosil qiladi. Xuddi shu reaktsiyalar asosida oqsillar va ularning tarkibidagi aminokislotalarni sifat va miqdor jihatdan aniqlash usullari ishlab chiqilgan. • Rangli reaktsiyalar tabiatiga ko’ra ikki xil: universal va o’ziga xos rangli reaktsiyalarga bo’linadi. Birinchi turdagi reaktsiyalar hamma oqsillar uchun (biuret va ningidrin) xos bo’lib, ikk

1 – ISH. OQSILLARGA XOS RANGLI REAKSIYALAR. • Kerakli asbob va reaktivlar. SHtativ, spirt lampa yoki gaz gorelka, pipetkalar, tuxum oqsilining 1% li eritmasi, 5 marta suyultirilgan qon zardobi, bug’doy oqsilining 1% li eritmasi, natriy gidroksidining 10% li eritmasi, mis (II) – sulfatning 1% li eritmasi, alanin eritmasi, ningidrinning 0,5% li eritmasi, tirozinning 0,1% li eritmasi, Millon reaktivi, natriy gidroksidning 30% li eritmasi, qo’rg’oshin atsetatning 5% li eritmasi, argininning 0,05% li eritmasi, naftolning spirtdagi 0,1% li eritmasi, natriy gipobromitning 2% li eritmasi, triptofanning 0,05% li eritmasi, muz-sirka kislota, kontsentrlangan sulfat kislota. • 1-Tajriba. Beuret reaktsiyasi. • Beuret reaktsiyasi yordamida oqsil va polipeptidlar tarkibidagi peptid bog’lari ФОРМУЛА aniql

• Peptid bog’ni hosil qiluvchi gruppa (CO-NH-) ishqoriy muhitda tautomer yenol formasida bo’ladi. • Kuchli ishqoriy muhitda hosil bo’lgan gidroksogruppa dissotsialanadi, natijada manfiy zaryad hosil bo’ladi, bu esa mis ioni bilan tuzsimon bog’ hosil qilishiga imkon beradi, bundan tashqari, peptid bog’ni hosil qilishda ishtirok etayotgan azot atomlari bilan ham koordinatsion bog’ hosil qiladi. Bu misli kompleks barqaror birikma bo’lib, paydo bo’lgan rang ancha uzoq saqlanadi. Polipeptidlarning misli kompleksini sxematik ravishda quyidagicha ifodalash mumkin. • Beuret kompleksi rangining ravshanlik darajasi oqsil kontsentratsiyasiga, eritmadagi mis tuzining kontsentratsiyasiga bog’liq. • Ishning bajarilishi. 3 ta probirka olib, birinchisiga 5 tomchi tuxum oqsilining 1% li eritmasi, ikkinchis

2-Tajriba. Ningidrin reaktsiyasi. • Ningidrin reaktsiyasi erkin α – aminogruppa bo’ladi. Shuning uchun yuqoridagi moddalarning eritmalariga ningidrin qo’shib qizdirilganda ko’k yoki ko’kish-binafsha rang paydo bo’ladi. • Ningidrin ta‘sirida erkin 2-aminogruppasi bor aminokislota, peptid yoki oqsillar oksidlanish yo’li bilan dezominlanadi, dekarboksillanadi, natijada aldogid hosil bo’ladi. Bu vaqtda ningidrin qaytariladi va ajralib chiqqan NH3 yordamida ikkinchi – qaytarilmagan ningidrin molekulasi bilan bog’lanib ko’k-binafsha, prolin bilan esa sariq rangli kompleks hosil qiladi. • Ningidrin reaktsiyasining ximiyaviy mohiyatini quyidagicha ifodalash mumkin. • Ishning bajarilishi. 3 ta probirka olib, birinchisiga 5 tomchi tuxum oqsili, ikkinchisiga 5 tomchi bug’doy oqsili, uchinchisiga 5 to

2 – ISH. TUXUM ALBUMININI TUZ BILAN ChO’KTIRISH ORQALI AJRATIB OLISH. • Ishning umumiy izohi. Tuxum oqsilidan bosqichma-bosqich tuz bilan cho’ktirish orqali (oldindan 50% li to’yintirilishda tushgan cho’kmani olib tashlab) hamda dializ yo’li bilan albumin qismi ajratiladi. • Jihozlar va reaktivlar. 100 ml o’lchagich tsilindr, stakan, tsentrafuga, (vakum – filtrlagich qurilmasi) SF-26, ammoniy sulfat, 1 dona tuxum (tovuqniki), dializ membranasi, dializ uchun kamera (2 l). • Ishning borishi. Tuxum oqsili sarig’idan ajratiladi va o’lchagich tsilindriga solinib, uning hamma suv bilan 50 ml gacha, yetkaziladi va 15, 65 g ammoniy sulfat qo’shiladi asta-sekin aralashtiriladi. Hamma tuz bo’lakdari erigandan so’ng yarim to’yingan tuz eritmasidlan tushgan globulin cho’kmasi tsintrafuga qilinib (3-5

• X=[0,515 ּV ּ(C 2 -C 1 )] : [1-(0,272 ּC 2 )] • Bu yerda: X – berilgan to’yinish darajasi uchun olingan tuzning miqdori, grammda, V – oqsil eritmasining hajmi, ml da, C 1 – tuzning dastlabki to’yinish darajasi (o’nli bo’laklarda 100% = 1,00); C 2 – berilgan to’yinish darajasi. Kerakli miqdordagi ammoniy sulfat erigandan so’ng, loyqalangan aralashma cho’kma hosil qilish uchun 30-40 minut qaoldiriladi. Ovalbumin cho’kmasi glabulinlar kabi yig’ib olinadi. Cho’kma agarda filtrlash ishlatilgan bo’lsa – filtr qog’oz cho’kma bilan birga holda oz hajmdagi suvda aralashtirilib, dioliz qopchasiga (naycha) solinadi va tuzni chiqarib yuborish uchun dializ qilinadi. • Buning uchun dializ qopchasi (naycha) iliq suv bilan qo’llanib bir uchi bog’lanadi va varonka yordamida oqsil eritmasi bilan to’ldiril

3 – ISH. SIGIR SUTIDAN KAZIYENNI AJRATISH. • Ishning umumiy izohi. Sutning РН ini kazeinning izoelektrik nuqtasigacha (4,5-4,7) yetkazib, kazein cho’ktiriladi va organik erituvchilar bilan yog’sizlantiriladi. • Jihozlar va reaktivlar. 0,5 l o’lchagich stakan, tsentrifuga (vakum filtrlagiya qurilmasi), RN – metr, suvchiz sirka kislota etil spirti (100 ml), efir (100 ml) RN 8,5 ga teng bo’lgan 50 mm natriy karbonat bufer eritmasi sut (300 ml). • Ishning borishi. Bu usul oqsillarning izoelektrik nuqtasidagi eruvchanligining juda kam bo’lishiga asoslangan. Oqsillar kontsentrlangan eritmalardan o’z izoelektrik nuqtalarida cho’kmagan tushadilar. 300 ml sutni aralashtirib turilgan holda 0,5 m СР 3 СООН qo’shilib (tomchilab) achitiladi. Bunda RN (RN – metr yordamida tekshirib turiladi) 4,5 ga yetk

4 – ISH. IMMUNOGLOBULINLARNI QON ZARDOBIDAN AJRATISH. • Ishning umumiy izohi. Hayvon (odam) qoni zardobidan 50% to’yinish darajasida ammoniy sulfat bilan cho’ktirish orqali immunoglobulinlar qismi cho’ktiriladi, ortiqcha tuzni chiqarib yuborish uchun dializ qilinadi va imkoniyat bo’lsa, liofillab quritiladi. • Jihozlar va reaktivlar. 50 ml li stakan 2 dona, tsentrifuga vakum filtrlagich qurilmasi, SF – 26, 10 ml qon zardobi, ammoniy sulfat dializ membranasi, hajmi 1 l bo’lgan dializ kamerasi. • Ishning borishi. Hayvon va odam qon zardobining immunoglobulinlari oqsillarning geterogen sinfidan m-tdir. (1 gA, 1gM, 1gD, 1gYe, 1gG). Ular antetolalar begona molekulalar paydo bo’lganida unga qarshi ishlab chiqariladigan moddalardir. • Antitelo o’ziga mos kelgan antigenni o’ta moyillik bilan sezib

5 – ISH. QON ZARDOBIDAN ALBUMINNI AJRATISH. • Ishning umumiy izohi. Hayvon (odam) qoni zardobidan 50% to’yinish darajasida tuz bilan to’yintirish yo’li bilan globulinlar (alfa, beta, gamma) cho’ktiriladi, so’ngra cho’kma ustidagi suyuqlikdan tuz bilan to’yintirish darajasini 70% sha yetkazib turib, zardob albumini cho’ktiriladi va dializ yo’li bilan to’zsizlantiriladi. • Jihozlar va reaktivlar. 50 ml o’lchagich tsilindr, 50 ml li stakan, tsentrifuga (yoki vakum filtr qurilmasi), dializ membranasi yoki naychasi, dializ qilish uchun 1 l li kamera (stakan), SF-26, 10 ml zardob. • Ishning borishi. Hayvon yoki odam qon zardobini tuz bilan cho’ktirilganda, tuzning kontsentratsiyasi sekin- asta ishirilishiga qarab, quyidagi fraktsiyalar (qismlar) cho’kishi mumkin: • Qon zardobi albumini globulinl

5–ISH. OVALBUMINNING GOMOGYENLIGINI, MOLEKULYAR MASSASINI VA KOAGULYASIYALANISH TEMPERATURASINI ANIQLASH. • Ishning umumiy izohi. Tuxum albumin namunasini («OV») ionlangan detergent (nutriy dodetsilsulfat DDS-Na) ishtirokida. Lemmli disk-bufer sistemasi yoki rN 8,0 bo’lgan 0,1 m natriy-fosfat buferini ishlatib, OVning marker oqsillarining elektroforetik yo’nalishiga nisbatan molekulyar massasi Mg aniqlanadi. Koagulyatsiyalanish temperaturasiga mochevinaning (8M) va DDS-Na (2%) ning ta‘siri aniqlanadi. • Jihozlar va reaktivlar. To’rtta naychali elektroforez asbobi, probirkalar (4 dona), koagulyatsiyalanish temperaturasini aniqlash uchun bir tomoni kavsharlangan shisha naycha (d=0,3-0,4 sm, Н =10 sm), glitserinli yoki kislotali, termometr bilan jihozlangan suv hammomi, ovalbmin, odam qoni za

• Marker oqsilining eritmasi yaxshi dissotsiyalanishi uchun 1 minut davomida qaynab turgan suv hammomida isitiladi. Har bir naychaga 10-20 mkl dan oqsil eritmasi solinadi va platinali elektrodlar yordamida asbob o’zgarmas tok manbaiga ulanadi. Elektroforez maromi har bir naychaga 2 mA, hammasi 2x4=8 A, yoki gelning 1 sm balandligiga 8V kuchlanishda 2-3 soat davomida boradi. Shunday so’ng, reper bo’yog’i naychadagi PAAG ning oxiriga yetishi bilan tok uziladi, gelshprits yordamida naychadan olinadi va oqsillar 25% TXU, 40% motanol, 10% sirka kislota tutgan aralashmada 30 minut davomida cho’ktiriladi. Tolalarni bo’yash kumassi eritmasida yoki qoraamidda uy haroratida 2 soat davomida (yoki 600 С -da 30 minut) olib boriladi, aralashmadagi ortiqcha bo’yoqni izo-propanol-sirka kislota – suv bilan

6- ISH. ODAM QON ZARDOBI ALBUMINI VA OV ALBUMINNI DKAK-TSYELLYULOZADA QON ALMASHINISH XROMATOGRAFIYASI BILAN TOZALASH. • Ishning umumiy izohi. Odam qoni zardobi albuminining (OZA) va tuxum albuminining (OV) tozalanmagan namunasi rN 7 bo’lgan 20 mM natriy fosfat buferida DYeAYe- tsellyuloza anionalmashgichda ion almashish xromatografiyasiga qo’yiladi. Albuminlar kolonkadan 0,05:0,1: 0,3 va 0,6 M NaC1 bilan bosqichma-bosqich elyuatsiya qilinib, so’ngra dializ qilinadi va liofillar quritiladi. • Jihozlar va reaktivlar. Kolonka (2x20 sm), polietilen yoki rezinadan yasalgan d=0,1-0,2 sm, uzunligi 1-2 m bo’lgan birlashtiruvchi paychalar, DYeAYe ni tsyuloza (sefadeks) – 20-40 ml bo’ktirilgan gel. RN 7,4 bo’lgan natriy fosfat buferi, SF-26, 300 ml tagi yassi kolbalar 4 dona, 1 l kolba –1 dona, dia

• Ishning umumiy izohi. Odam qoni zardobi albuminining (OZA) va tuxum albuminining (OV) tozalanmagan namunasi rN 7 bo’lgan 20 mM natriy fosfat buferida DYeAYe- tsellyuloza anionalmashgichda ion almashish xromatografiyasiga qo’yiladi. Albuminlar kolonkadan 0,05:0,1: 0,3 va 0,6 M NaC1 bilan bosqichma-bosqich elyuatsiya qilinib, so’ngra dializ qilinadi va liofillar quritiladi. • Jihozlar va reaktivlar. Kolonka (2x20 sm), polietilen yoki rezinadan yasalgan d=0,1-0,2 sm, uzunligi 1-2 m bo’lgan birlashtiruvchi paychalar, DYeAYe ni tsyuloza (sefadeks) – 20-40 ml bo’ktirilgan gel. RN 7,4 bo’lgan natriy fosfat buferi, SF-26, 300 ml tagi yassi kolbalar 4 dona, 1 l kolba –1 dona, dializ trubkalari, OZA-200 mg, OV –200 mg. • Ishning borishi. Kolonkaa yuvilgan, regeneratsiya (qayta tozalangan) qilinib

7 – ISH. KAZEINNING IZOELEKTRIK NUQTASINI ANIQLASH. • Ishning umumiy izohi. Elektroforez usuli bilan poliakrilamid gelida (PAAG), DDS-Na ishtirokida gomogenlik va rI aniqlanadi, kazeinning rN ga nisbatan eruvchanligini o’zgarishini kuzatib rI aniqlanadi (eruvchanlik eng kichik bo’lgandagi rN ko’rsatkichi). • Jihozlar va reaktivlar. Elektroforez asbobi, probirkalar – 6 dona, har xil rN dagi atsetat bufer yig’masi (NaOOCCH 3 , CH 3 COOH), 2 mg/ml kazeinning fiziologik eritmadagi (6 ml) eritmasi, marker oqsili (OZA) (SACH)-68000, KA-30000, OV-43000, RA-13700), 40%-li akrilamid- bisakrilamid eritmasi, rN 8,0 bo’lgan 0,2 M natriy fosfat, 10%-li DDS- Na, 0,1%-li kumassi R-250 yoki 2-propanol: CH 3 COOH : H 2 0=12:10:78 aralashmasidagi 0,5%-li qoraamid IOB, 25% TXU, metanol : CH 3 COOH : H20=40:1

• Aralashma tarkibi: 40% monomer aralashmasi – 12%-gacha (T=12%, S=3,3)* . rN 8,0 bo’lgan 0,2 M natriy fosfat-0,1 M gacha. 10%-li DDS-Na0,1% gacha TYeMYeD – bir ml gel uchun 2 mkl-gacha. 5% PSA – har bir ml gel uchun 10 mkl-gacha (to’ldirishdan oldin). • 4 ta naychaning hammasiga bir xil hajmda aralashma qo’yiladi va tekis gel qavatini hosil qilish uchun tepasidan asta-sekin 0,1-0,2 ml suv qatlami hosil qilinadi.polimerlanish tugagandan so’ng (gel bilan suv o’rtasida aniq chegara hosil bo’lganligi aniqlanadi), PAAG solingan naychaning tagidagi plyonka olinib, yuqoridagi rezervuarga mahkamlanadi. Rezervuar rN 8,0 bo’lgan 0,1 M natriy fosfat, 0,1%-li DDS-Na elektrolit eritmasi bilan to’ldiriladi. Marker oqsilining namunalari har bir naychaga 20-mkg- dan (20 mkg oqsil eritmasining 1 mg/ml 0,1

• Oqsilning yurgan masofasi (RI) reper bo’yog’ining masofasiga nisbatan yoki oqsilning yuqoriga surilishi bilan (bu holda RA) aniqlanadi. Jadvaldagi ma‘lumotlar bo’yicha 1gM ni RI G’В nisbatan grafigi chiziladi va kazoin komponentlarining M aniqlanadi. • Elektroforez quyilgandan so’ng kazeinning rI ni aniqlashga kirishiladi. Buning uchun 6 ta probirkaga I ml dan fiziologik eritmadagi kazeinning 2 mg/ml kontsentratsiyali eritmasi qo’yiladi va har bir probirkaga 1 ml dan atsetat buferi (har xil rN 3,5 dan 6 gacha) qo’shiladi. Probirkadagi aralashma aralashtiriladi va 30 minut sovuqxonada qoldiriladi. Shundan so’ng natija kuzatiladi. Barqaror cho’kma hosil qilgan rN ga teng bo’lgan probirka belgilanadi. • R – geldagi akrilamid va bisakrilamidning umumiy kontseptsiyasi, S-bisakrilamidning aral

8 – ISH. IMMUNOGLOBULIN XROMATOGRAFIYA BO’YICHA TOZALASH. • Ishning umumiy izohi. Qon zardobidan ammoniy sulfat bilan cho’ktirilgan immunoglrbulinlar fraktsiyasi ion almashuvchi DYeAYe-tsellyulozada (yoki sefedeksda) ion almashish xromatografiyasiga qo’yiladi. Alfa va beta globulinlarni ajratish maqsadida ion almashgich bilan ion kuchi 0,02 M natriy fosfat buferi va rN 8,0 bo’lganda bog’lanmaydigan Ig C yig’iladi va to’yishish darajasi 50% bo’lganda cho’ktiriladi. • Jihozlar va reaktivlar. Kolonka (d=2 sm, N=20 sm xromotografiya yig’masidan) tsentrifuga, SF-26, rN 8 ga teng bo’lgan 0,2 M natriy-fosfat buferi, 200 ml tagi yassi kolba – 2 dona, ammoniy sulfat. • Ishning borishi. Qon zardobidan ammoniy sulfat bilan 50% gacha to’yintirib (1-ish, v). globulinlar yig’indisi cho’ktirilganda cho’k

5.OQSILLARNING AHAMIYATI • Oqsillarning eng muhim biologik funksiyalari quyidagilar: • 1. Katalitik funksiyasi– organizmning hayot faoliyatini ta’minlovchi doimiy o`tadigan barcha xilma–xil reaksiyalar spesifik oqsillar– fermentlar bilan ta’minlanadi. bu biologik katalizatorlar organizmda o`tayotgan kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiradi. • 2. Transport funksiyasi– qonda kislorodni tashish tamomila oqsil– gemoglobin tomonidan bajariladi. Proteinlar qonda yog`lar, va’zi gormonlar, vitaminlar metall ionlari bilan kompleks hosil qilib, ularni tegishli to`qimalarga etkazadilar. Masalan, gemoglobin qon tarkibidagi kislorodni biriktirib uni tashiydi. Lipoprotein oqsili yog`simon moddalarni jigardan boshqa organlarga tashiydi. • 3. Ozuqa va zahira funksiyasi– ko`pchilik o`simliklarning urug`larida

• 4. Energetik funksiyasi– 1 g oqsil to`la parchalanganda 17,15 kJ (4,1 kkal) energiya ajralib chiqadi. biroq organizm asosiy energiya Suvstratlari bo`lgan Uglevodlar va yog`lar etishmobchiligini sezgan hollardagina oqsillarni energiya manvai sifatida ishlatiladi. • 5. Struktura funksiyasi. Odam tanasining ko`pgina qismini 20 % oqsillar tashkil qiladi. barcha organlar va to`qimalar, miqdori va xossasi bilan farqlanadigan oqsillarga ega. Agar muskul va jigarda 22 % oqsil bo`lsa, miyada 11 %, yog` to`qimasida esa 6 % bo`ladi. Terining shox qatlami, soch va tirnoqlar keratinlar deb atalgan ma’lum oqsillardan tuzilgan, miozin va oktin muskullarda uchraydi. Al’bumin, globulin, gemoglobin va boshqalar qonda aylanib yuradi. • 6. Himoya funksiyasi. Ebolyusiya dabomida hayvonlar organizmlari tashqi

XULOSA • 1.Men oqsillar mavzusini o`rganish davomida ularhaqida ko`p tushunchalarga ega bo`ldim jumladan ularning sinflanishi, tuzulishi kimyoviy tarkibi haqidagi malumotlarga ega bo`ldim. • 2.Ushbu mavzudagi oqsillarga xos reaksiyalarni qisman bajarib ko`rib ularni ajratib olish yo`llarini o`rgandim. • 3.Ushbu taqdimot ishini bajarish davomida adabiyotlardan foydalanishni, kompyuterdan foydalanishni o`rgandim.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI • 1. A.Abdusamatov, R.Mirzayev, R.Ziyayev Organik kimyo Akademik litsey va kasb hunar kollejlari uchun “ O`qituvchi” Toshkent -2011 • 2. S.Masharipov, I.Tirkashev Kimyo Akademik litsey va kasb hunar kollejlari uchun “ O`qituvchi” Toshkent -2008 • 3. M.V.Ermolayev.”Bioloik ximiya” • 4. G.S.Aripova, F.G.Po’latova “Biokimyo va biokimyoviy tekshirish usullari”. • 5. G. S. Aripova, N. S. Nazarova “ Klinik laboratoriya tekshirish usullari” • 6. Internet ma’lumotlari

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami