“Органик оламнинг эволюцияси хакида Ч.Дарвин таълимоти.” мавзусида Зинама-зина методини куллаш

“ Органик оламнинг эволюцияси хакида Ч.Дарвин таълимоти.” мавзусида Зинама-зина методини куллаш. Технологиянинг таърифи : Ушбу машгулот талаба ( ё ки укувчи)ларни ё ки утилиши керак булган мавзу буйича якка ва кичик жамоа булиб фикрлаш хамда хотирлаш узлаштирилган билимларни ё дга тушириб тупланган фикрла р ни умумлаштира олиш ва уларни ё зма,расм, чизиш куринишда ифодалай олишга ургатади.Бу технология талаба ( ё ки укувчи)лар билан бир гурух ичида якка холда ё ки гурухларг а ажратилган холда ё зма равишда утказилади такдимот 23.09.19 2 23.09.19 3Технологиянинг максади : Талаба ( ё ки укувчи)ларни эркин,мустакил фикрлашга. Жамоа булиб ишлашга,изланишга, фикрларни жамлаб улардан назарий ва амалий тушунча хосил килишга. Жамоа уз фикри билан таъсир эта олишга , уни маъкуллашга,шунингдек.мавзунинг таянч тушунчаларига изох беришда эгаллаган билимларини куллай олишга ургатиш. 23.09.19 4Технологиянинг кулланиши : маъруза (имконият ва шароит булса)семинар, А малий ва лаборатория машгулотларида якка тартибда Ёки кичик гурухларда утказиш хамда назорат дарсларида кулланиши мумкин. Машгулотда кулланиладиган воситалар:А-3 . А-4 форматли когозларда тай ё рланган (мавзуни кичик мавзучалар)чап томонига таркатма материаллар,фломастер ё ки рангли калам.  Машгулотни утказиш тартиби :  -укитувчи талаба ( ё ки укувчи)ларни мавзуга караб 3-5 кишидан иборат кичик гурухларга ажратади(гурухлар сони 4 ё ки 5та булгана маъкул):  -талаба( ё ки укувчи)лар машгулотнинг максади ва унинг утказилиш тартиби билан таништирилад и. Хар бир гурухга когознинг чап кисмида кичик мавзу ё зуви булган вараклар таркатилади:  -укитувчи гурух аъзоларини таркатма материалда ё зилган кичик мавзулар билан танишишларини ва ш у мавзу асосида билганларини фламастер ё рдамида когоздаги буш жойига жамоа билан биргаликда фикрлашиб ё зиб чикиш вазифасини беради ва вакт белгилайди:  -гурух аъзолари биргаликда таркатма материалда берилган кичик мавзуни ё зма( ё ки расм, ё ки чизма) куринишида ифода этадилар.Бунда гурух аъзолари кичик мавзу буйича имкон борича туларок маълум 23.09.19 6«Зинама -зина » технологияси Технологиянинг тавсифи . Ушбу машгулот талаба (ёки укувчи )ларнинг утилган ёки утилиши керак булган мавзу буйича якка ва кичик жамоа булиб фикрлаш хамда хотирлаш , узлаштирилган билимларни ёдга Тушириб , туплаган фикрларни умумлаштира олиш ва уларни ёзма , расм , чизма куринишида ифодалай олишга ургатади . Бу технология талаба (ёки укувчи )лар билан бир гурух ичида якка холда ёки гурухларга Ажратилган холда ёзма равишда утказилади ва такдимот килинади . Технологиянинг максади : Талаба (ёки укувчи )ларни эркин , мустакил ва мантикий фикрлашга , жамоа булиб ишлашга , изланишга , фикрларни жамлаб улардан назарий ва амалий тушунча хосил килишга , жамоага уз фикри билан таъсир эта олишга , уни маъкуллашга , шунингдек , мавзунинг таянч тушунчаларига изох бе Ch . Darvining ha у ot yo’li va faoliyati . Charlz Robert Darvin 1809 yil 12 fevralda Angliyaning Shryusberi shaxrida vrach oilasida tugilgan. U 1817 yili maktabga borgan bulsa-da usha davrdv xukmron bulgan «klassik maktab» sinchkov Darvinda xech kanday kizikish uygotmadi Darvin 1831 yili universitetni tamomlagandan keyin pastor bulib ishlashdan kuprok tabiatshunos- likga tadkikotlarga moyillik sezdi «Bigl» kemasidagi safar 1831 yil 27 dekabrdan boshlanib 1836 yil 2 oktabrgacha ya’ni salkam 5 yil davom etdi.. Sun’iy tanlash haqidagi ta’limot . Darvinning «Turlarning kelib chikishi» nomli asari anik va mantikiy reja asosida yozilgan bulib Lyayel ta’biri bilan aytganda «bir uzun argument» dan iborat edi. Asar 14 bobdan iborat bulib xilma-xil xayvonlar zoti va usimliklar navini chikargan inson amliyotini taxlil kilishdan boshlanardi. Ulardan biri 1868 yil nashr etilgan «Xonakilashtirilgan xayvonlarning va usimliklarning uzgaruvchanligi» nomli asardir 23.09.19 9O’zgaruvchanlik va irsiyat . Darvin xonakilashtirilgan xayvonlar va usimliklarning xilma-xil zotlari va navlari fakat uzgaruvchanlik va chatishtirish tufayli yaratilmaganligini; bunda sun’iy tanlash xal kiluvchi axamiyatga ega ekanligini ta’kidladi. Odatda sun’iy tanlanish deganda inson ishtirokida olib boriladigan tanlash tushuniladi. Sun’iy tanlash xonaki xayvonlar madaniylashtirilgan usimliklarning yangi zoti va navini yaratish usuli sifatida inson tomonidan kadimdan kullanilib kelingan. Tajribada kelgusi nasl uchun usimliklar bilan xayvonlar formasini tanlash juda extiyotkorlik bilan olib boriladi. . Darvin muloxazasiga kura sun’iy tanlashning 2 ta formasi mavjud. Bular metodik va ongsiz tanlashdir.  Yoshash uchun kurach va uning shakllari .  .Darvin «yashash uchun kurash» iborasini keng ma’noda ya’ni organizmning uzaro xamda anorganik tabiatning nokulay sharoitlari orasidagi murakkab va xilma-xil munosabatlarni shuningdek uzidan normal nasl koldirishni tushungan. Darvin yashash uchun kurashning uch xilini ya’ni tur ichidagi turlar orasidagi va organizmlarning tabiatning nokulay sharoitlariga karshi kurashini fark kilgan. Tur ichidagi kurash ayniksa keskin buladi. chunki ularning ozikka yashash sharoitiga talabi xavf-xatari bir xildir. Yirtkich xayvon turlari o’ txur xayvon bilan. Parazitlik kilib xayot kechirish (zoologiyadan jigar kurti xukiz solityori yoki guza urgimchak kanasi karam kapalagining lichinkasi yoki madaniy usimliklar xisobiga yashaydigan zarpechak) xam tur ora kuras  Tabiiy tanlanish moslarnishninghosil bo’lishi .  . Tabiatda tabiiy tanlanish jarayonini biror kimsa olib bormaydi. U tabiatning stixiyali kuchlari ta’sirida sodir buladi. usimliklar bilan xayvonlarning uzok davrda xar xil sharoitda ularda turli-tuman uzgarishlar vujudga kelganligi yukorida aytib utildi. Shunday uzgargan formalar orasida organizm uchun foydali belgilarga ega bulganlari borligi tabiiy xoll albatta. Usimliklar bilan xayvonlardagi induvidual uzgaruvchanlik tabiiy tanlanish uchun bekiyos kup material beradi.  Tanlanish zararli induvidual farklarga ega formalarni kirish bilan ularni kupayishdan maxrum kilib uz ta’sirini kursatadi. Albatta foydali induvidual uzgaruvchanlik xam ularga ega organizmlar yashab koli 1861 yil 16 yanvarda Lassalga yozgan xatida Darvinning «Turlarnin 23.09.19 12Зинама-зина методи . Ч.Дарвиннингхаёт йули ва фаолияти.Сунъий танлаш хакидаги таълимот.Узгарувчанлик ва ирсият.Яшаш учун кураш ва унинг шакллариТабиий танланиш мосланишнинг хосил булиши .. 23.09.19 131. Георгиевский А.Б. Дарвинизим М. Просвещение, 1985,271с. 2. Яблоков А.В. Юсуфов А.Г. Эволюционное учение (Уч пособие). 3-еизд.,преработ и доп. М. Высшая школа, 1989. 335 с. 3 .Ғафуров . А.Т. Дарвинизм (Дарслик). Тошкент,Ўқитувчи,1992 348 с 4 .Биология. В 2 книгах. М. «Вышсия школа» 1999. Под. Ред. В.Н. Ярыгина. 1т- 447с, 2т-351с. 5. Иорданиский Н.Н. Эволюция жизни. М: Издательский центр «Академия» , 2001. 425 с. Қўшимча 1. Дарвин Ч. Происхождение видов путём естественного отбора. Соч .в 9 томах. Том 3. Изд – во А.Н СССР. М-Л .1939 ,831с. 2. Майр .Э. Популятции, виды и эволюция. М. Мир. 1974. 460с. 3. Грант В. Эволютция организмов. М. Мир. 1980. 407 с. 4. Шмальгаузен И.И. Пути и закономерности эволюционного процесса. М. Наука, 1983. 360с.1 Ф ойдаланиладиган асосий дарсликлар ва Эътиборингиз учун раҳмат!