Orkestrga rahbarlik qilgan dirijorlarning cholg‘u ijrochiligi san’atiga qo‘shgan hissalari - Музыка - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	10 Февраль 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Музыка

Orkestrga rahbarlik qilgan dirijorlarning cholg‘u ijrochiligi san’atiga qo‘shgan hissalari

Купить

ORKESTRGA RAHBARLIK QILGAN DIRIJORLARNING CHOLG‘U IJROCHILIGI SAN’ATIGA QO‘SHGAN HISSALARI

• Reja: • Kirish • 1. Dirijorlik san’atining tarixi • 2. O‘zbekistonlik mashhur dirijorlar • 3. Dirijorlarning ijrochilik uslublari • Xulosa • Foydanalingan adabiyotlar

SO‘NGGI YILLARDA MADANIYAT VA SAN’AT SOHASINI TUBDAN ISLOH QILISH VA TAKOMILLASHTIRISH, MADANIYAT VA SAN’AT MUASSASALARINI DAVLAT TOMONIDAN QO‘LLAB-QUVVATLASHNING SAMARALI TIZIMINI YARATISH MAQSADIDA TIZIMLI ISHLAR OLIB BORILMOQDA. SHU BILAN BIRGA, O‘TKAZILGAN TAHLILLAR SHUNI KO‘RSATMOQDAKI, MADANIYAT VA SAN’AT MUASSASALARI BINOLARINI QURISH VA TA’MIRLASH, ULARNING MODDIY- TEXNIK BAZASINI MUSTAHKAMLASH, HUDUDLARINI OBODONLASHTIRISH, AHOLINING MADANIY EHTIYOJLARINI QONDIRISH BORASIDAGI ISHLAR TALAB DARAJASIGA OLIB CHIQISH UCHUN HARAKAT QILINMOQDA. Kirish

1. DIRIJORLIK SAN’ATINING TARIXI Dirijorlik san’ati, ya’ni orkestr yoki xor ansamblini boshqarish san’ati, asrlar davomida rivojlanib kelgan va murakkab tarixga ega. Ushbu san’at va hunar musiqiy ifodaning muhim qismi bo'lib, musiqiy ijroning silliq va unisonligini ta’minlaydi. Dirijorlikning ilk shakllari antik davrlarga borib taqaladi. O'rta asrlarda cherkov musiqasida oddiy ishora bilan cherkov xorlari boshqarilgan. Ammo zamonaviy dirijorlik san'ati XVIII asrda shakllana boshlagan. Johann Sebastian Bach davrida orkestrlarni ko'pincha kompozitorlar yoki ko'rsatma beruvchi shaxslar boshqarar edi. Cardinal Ottoboni va Georg Philipp Telemann kabi shaxslar ham boshqaruv vazifalarini bajargan. O'sha davrda takomillashtirilgan orkestr ko’targichi va turli xil ko’rsatmal

• "Dirijorning sahnada roli" mavzusi muhim va qiziqarli mavzulardan biri hisoblanadi. Dirijor shunchaki orkestrni boshqarib turuvchi inson emas, balki u butun ansamblning yurak urishi, musiqiy asarning jonli ifodachisi hisoblanadi. Dirijor orkestr yoki xorning ijrosini tashkil qiladi va boshqaradi, musiqiy asarlarni talqin qilib, ularni sahnada hal qiluvchi kuchga aylantiradi. Dirijorlik kasbi o'z-o'zidan vujudga kelmagan. Orkestrga dirijorlik dastlab XVIII asrda, maksimal asarlar repertuariga ega bo'lganida paydo bo'lgan. 1720-yillarga kelib esa dirijorlar hozirgi zamonaviy ko'rinishida shakllana boshladi. Maqbul ifodaning muhimligi musiqada har doim dolzarb bo'lgan, ammo orkestr hajmi va murakkabligi oshgan sayin, dirijorlik san'ati texnikasi ham rivoj

Dirijorning orkestrdagi roli, asosan, quyidagi statistik ma'lumotlar bilan aniqlanadi: 1.Orkestr raqamli ma'lumotlari: - Hajmi: Orkestrlar odatda 70 dan 100 gacha musiqachilarni o’z ichiga olishi mumkin. Bunga turli xil cholg'u asboblari jarayonida ishtirok etadigan mohirlar kiradi. - Konsertlar: Har bir orkestr yilda o'rtacha 50 dan 100 gacha konsert berishi mumkin. Bu konsertlar maxsus mavzular va turli xil janrlarga bo'lingan bo'lishi mumkin. 2.Dirijorlar haqidagi statistikalar: - Ta'lim: Dirijorlarning 90% dan ko'prog'i rasmiy musiqa ta'limi olishadi va buning uchun musiqa kollejlarida yoki konservatoriyalarida tahsil olishadi. - Yosh: O'rtacha dirijorlik faoliyati boshlanish yoshi 25-30 oralig'ida, ammo ma'lum darajadagi tajriba va

MA’LUMKI, SHARQ MUSIQASI AZALDAN, ASRLAR DAVOMIDA USTOZDANSHOGIRDGA OG‘ZAKI TARZDA O‘TIB KELGAN, YA’NI USTOZ BIROR BIR KUYNI IJRO ETADI, SHOGIRD ESA UNI YAXSHILAB TINGLAB, USTOZIDAN SO‘NG XUDDI USTOZI CHALGANDEK QAYTARISHGA HARAKAT QILADI, TOKI KUYNI USTOZIDEK CHALA OLGUNGA QADAR. BUNING UCHUN BIR NECHA YILLAR TALAB ETILADI. UNDAN KEYINGINA U USTOZ HISOBLANIB, O‘ZIGA SHOGIRD OLIB, O‘ZIDAGI IJRO SAN’ATINI SHOGIRDLAR KEYINGI AVLODGA O‘RGATA BOSHLAYDI. SHU TARIQA XALQ KUY- QO‘SHIQLARI VA MAQOMLAR USTOZDAN-SHOGIRDGA O‘TIB, HOZIRGI KUNGA QADAR YETIB KELDI. O‘ZBEK XALQ CHOLG‘U IJROCHILIGI AMALIYOTIDA ANSAMBLLARNING TARKIBI VA IJRO REPERTUARLARI TURLICHA BO‘LIB, ULARDAN BIRI 1936 YILI O‘ZBEK DAVLAT FILARMONIYASI QOSHIDA TO‘XTASIN JALILOV RAHBARLIGIDA TASHKIL ETILGAN 98 KISHIDAN IBORAT O‘ZBEK XALQ

Jamoa o‘z konzert ijrochiligini nafaqat O‘zbekistonda, balki undan tashqarida ham keng targ‘ib etadi. 1936 yili unison orkestr Xalgaro festivalda qatnashib, birinchi o‘rinni egallaydi va shu bois 1937 yilda ilk bor respublikamizdan tashqarida, ya’ni Moskvada o‘zbek san’ati dekadasida ishtirok etadi. Keng qamrovli tinglovchilar ularning chiqishlarini qo‘llab-quvvatlaydilar. Xalq sozandalarining o‘ziga xos yorqin ijrolari Moskvalik tinglovchilarning olqishlariga sazovor bo‘ladi. O‘sha davrdagi asosiy masalalardan biri sozandalarning nota savodini o‘stirish hamda ularning ongiga ko‘p ovozli ijrochilikni singdirishdan iborat edi. Filarmoniya o‘z faoliyatining boshlang‘ich davridanoq o‘quv ishlariga katta urg‘u beradi. Taniqli musiqa arbobi N.Mironov, pianinochi A.I.Podgorniy va yosh kompozitor

O‘ZBEK XALQ CHOLG‘ULARI ORKESTRI OLDIDA TURGAN DOLZARB VAZIFALARDAN BIRI XALQ SOZANDALARINI IJROCHILIKNING YANGI TURI BO‘LMISH KO‘P OVOZLI JAMOAVIY IJROGA JALB ETISHDAN IBORAT EDI. USHBU JARAYONDA O‘ZBEK XALQ KUY VA QO‘SHIQLARI, QARDOSH XALQLAR MUSIQASINING QAYTA ISHLASHLANGAN NAMUNALARI, O‘ZBEKISTON KOMPOZITORLARINING KICHIK SHAKLDAGI MARSH VA RAQS KABI MAXSUS ASARLARI AS QOTADI. 1937-YILNING OXIRIDA N.MIRONOV T.JALILOV RAHBARLIGIDAGI UNISON ANSAMBL ISHTIROKCHILARIDAN 24 NAFAR YOSH IQTIDORLI SOZANDALARNI TANLAB OLIB, ULARNI NOTA ORQALI IJRO ETADIGAN ORKESTR DEB NOMLAYDI VA ULAR BILAN AYNAN SHU TARKIB UCHUN YOZILGAN MURAKKAB BO‘LMAGAN, ORKESTR UCHUN MOSLASHTIRILGAN VA QAYTA ISHLANGAN XALQ KUYLARINI NOTA ORQALI IJRO ETA BOSHLAYDI. JAMOA TARKIBI AN’ANAVIY O‘ZBEK XALQ CHOLG‘ULARI HAMDA FORTEP

O‘ZBEK XALQ KUY VA QO‘SHIQLARINING KATTA BILIMDONI D.ZOKIROVQAYSI NAMUNANI ORKESTR UCHUN MOSLASHTIRMASIN, ALBATTA ASOSIY KUY VA OVOZ UYG‘UNLIGIGA ALOHIDA E’TIBOR BERGAN HAMDA ASARNING SIFATINI BELGILOVCHI O‘ZIGA XOS BEZAK VA BUYOQLARNI BO‘RTTIRIB KO‘RSATISHGA INTILAR EDI. SHU BOIS HAM ORKESTR IJODIY USLUBINING ILK SHAKLLANISHIDA D.ZOKIROVNING HISSASI CHEKSIZDIR. SHUBHASIZ, U BIRINCHILARDAN BO‘LIB XALQ QO‘SHIQ- KUYLARI VA MUMTOZ MUSIQA NAMUNALARINI ORKESTRGA MOSLASHTIRISH BILAN BIR QATORDA JAMOA UCHUN MAXSUS ASARLAR HAM YARATISHGA ASTOYDIL KIRISHGAN EDI. ORKESTRNING BADIIY RAHBARI VA BOSH DIRIJYOR D.ZOKIROV JAMOAGA 1980-YILGACHA RAHNAMOLIK QILIB, O‘ZBEK AN’ANAVIY TALQINIGA XOS IJRONI RIVOJLANTIRDI. ORKESTR BILAN OLIB BORILGAN KO‘P YILLIK AMALIY FAOLIYATI VA XALQ CHOLG‘ULARINING IJROCHILIK I

Qadimiy an’analarni qayta tiklab, ularga zamonaviy ruh bag‘ishlashga intilayotgan, musiqa orqali turli xalqlar o‘rtasida do‘stona aloqalarni mustahkamlashga bel bog‘lagan ushbu jamoa qariyb 25 yillik ijodiy faoliyati davomida turli festivallar, ko‘riktanlovlar va anjumanlarda faol ishtirok etib, milliy musiqa san’atining yangi davrdagi rivoji hamda uni jahon uzra keng targ‘ibiga katta ulush qo‘shib kelmoqda. Bugungi kunda ko‘plab Yevropa mamlakatlari xalqlarining o‘zbek milliy cholg‘ulari, shu asosdagi orkestr ijrochiligi va umuman, musiqa madaniyatimizga nisbatan tobora ortib borayotgan diqqat-e’tiborida “So‘g‘diyona” jamoasining ham ozmi- ko‘pmi hissasi bor, albatta. H.Rahimov o‘zining “XX asr sadosi” nomli asarina “So‘g‘-diyona” orkestri uchun maxsus yaratdi. Ushbu yumoristik xarakterga

Dirijorlar ijrochilik san'atining ajralmas qismi bo'lib, ularning ijrochilik uslublari musiqiy asarning talqiniga katta ta'sir ko'rsatadi. Har bir dirijor o'ziga xos uslub va texnikaga ega bo'lib, ularning ijrochilik uslublarini bir necha omillar belgilaydi: shaxsiy tajriba, musiqa bilimlari, tanlagan repertoar, musiqiy ansambl bilan ishlash va pedagogik yondashuv. Dirijorlarning ijrochilik uslublarini tavsiflash uchun ularning qo'llash usullari, orkestrlari bilan o'zaro munosabatlari va musiqa asarlarini o'qishi qanday bo'lishini ko'rib chiqish juda muhimdir. Qo'l harakatlari va jestika: Dirijorlar orkestrni boshqarishda turli qo'l harakatlari va jestikalardan foydalanadilar. Har bir dirijorning qo'l harakatlari o'ziga xos bo&#3

TEMP VA RITM: DIRIJORLAR TEMP VA RITMNI BOSHQARISH ORQALI MUSIQIY ASARNING UMUMIY XARAKTERINI BELGILAYDILAR. ULAR MUSIQA QISMLARINING TEMPINI ANIQLASHDA ORKESTRNING IMKONIYATLARINI, ZALNING AKUSTIKASINI VA ASARNING XUSUSIYATLARINI HISOBGA OLISHADI. BA'ZI DIRIJORLAR O'ZLARINING ORIGINAL TALQINLARI BILAN TANILGAN BO'LIB, ASARLARNI ODATDAGI TEMPDAN KO'PROQ SEKIN YOKI TEZ IJRO ETADILAR. DINAMIKA VA IFODA: DINAMIKA, YA'NI TOVUSH KUCHI, DIRIJORNING ORKESTR BILAN ISHIDA MUHIM ROL O'YNAYDI. DIRIJORLAR MUSIQA ASARIDAGI TURLI QISMLARNI QANDAY IFODA ETISHNI BELGILASH UCHUN DINAMIKANI BOSHQARADILAR. BU JARAYONDA ORKESTRNING TOVUSH BALANDLIGINI OSHIRISH YOKI PASAYTIRISH ORQALI ASARNING DRAMATIK NUQTALARINI YARATISH MUMKIN. TOVUSH BALANSI: DIRIJORLAR ORKESTRNI BOSHQARISHDA TURLI

YUQORIDAGI MA’LUMOTLAR ORQALI, DIRIJORLIK TEXNIKASI VA NAZARIYASI MUSIQIY JARAYONNI BOSHQARISH VA IJRO SAN'ATINING MUHIM QISMLARIDAN BIRI EKANLIGI KO‘RINADI. BU TEXNIKA VA NAZARIYALARNING MUVAFFAQIYATLI AMALGA OSHIRILISHI MUSIQACHILARNI BIR BUTUN QILIB, ULAR ORQALI TINGLOVCHILARGA MUHIM HISSIYOTLARNI ETKAZISHGA IMKON BERADI. DIRIJORLIK SAN'ATI MUSIQIY IJRO ETISH JARAYONIDA MUHIM ROL O'YNAYDI. DIRIJORNING ASOSIY VAZIFASI ORKESTR YOKI XORNING MUSIQIY ASARLARNI IJRO ETISHINI BOSHQARISH VA YO'NALTIRISHDAN IBORAT. USHBU MAHORAT ASOSAN, TUSHUNISH, ANALITIK QOBILIYAT, TEXNIK BILIM VA IJRO ETUVCHILAR BILAN SAMARALI MULOQOT QILISH IMKONIYATLARI ORQALI NAMOYON BO'LADI. DIRIJORNING VAZAIFALARI: MUSIQIY ASARNI TUZMOQ VA TANISHMOQ. BU YERDA HAR BIR NOTA, TAKT VA TUZILMANI CHUQUR O&#

XULOSA XULOSA O’RNIDA SHUNI AYTIB O’TISH LOZIMKI HAR BIR XALQNING, MILLATNING O’ZINI SAN’ATI BOLGANI KABI BIZNING O’ZBEK XALQ SAN’ATIMIZNING DIRIJORLARI, BASTAKORLARI VA KOMPAZITORLARI HAQIDA QANCHA GAPIRSAK HAM KAM CHUNKI ULARNING O’ZBEK SAN’ATIGA VA BUTUNJAHON SAN’ATIGA QO’SHGAN HISSALARI JUDA KATA. O’ZBEK XALQ ORKESTRINING TAKOMILLASHIB VA RIVOJLANIB KELGANI BU BIZ UCHUN JUDA KATA YUTUQ DEB HISOBLASAK HAM BO’LADI, CHUNKI HAR BIR CHOLG’UNING REKONSTRUKSIYA BO’LISHIDAN TORTIB TO TRANSPAZITSIYA BOLISHIGACHA VA RIVOJLANISHIGACHA KATA MASHAQQAT VA KOPLAP IZLANISHLAR OLIB BORILGAN. VA HOZIRDA KOPLAB DAVLATLARDA XALQLAR ARO FESTEVALLARDA O’ZBEK DIRIJORLARI VA ORKESTRLARI FAOL QATNASHIB YUQORI NATIJALARNI QAYD ETMOQDALAR.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI: 1. MIRZIYOYEV SH.M. “YANGI O’ZBEKISTON STRATEGIYASI” 2. MIRZIYOYEV SH.M. “TANQIDIY TAHLIL, QAT’IY TARTIB – INTIZOM VA SHAXSIY JAVOBGARLIK – HAR BIR RAHBAR FAOLIYATINING KUNDALIK QOIDASI BO’LISHI KERAK” 3. MIRZIYOYEV SH.M “MILLIY IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH” 4. DAVLAT QONUN VA HUJJATLARI. 5.ABDULLAYEVA O. “BASTAKORLIK SAN’ATI” - T., “MUSIQA” 2008 6.ALIMOV F. “O‘ZBEK XALQ CHOLG‘U ORKESTRI” - T., “MUSIQA” 2008 7.JABBOROV A. “O‘ZBEKISTON BASTAKORLARI” – T., 2015

Купить