Ota-ona va bola munosabatlari mavzusida ota-onalar uchun o‘tkaziladigan seminar-trening ishlanmasi - Psixologiya - Infografika

Dokument ma'lumotlari

Narxi	34999UZS
Hajmi	450.0KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	05 May 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Infografika
Fan	Psixologiya

Sotuvchi

Iroda Xasanova

Ro'yxatga olish sanasi 09 Dekabr 2025

18 Sotish

Ota-ona va bola munosabatlari mavzusida ota-onalar uchun o‘tkaziladigan seminar-trening ishlanmasi

Sotib olish

O‘QUVCHILARNI KASB-HUNARGA
YO‘NALTIRISH VA PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK
RESPUBLIKA TASHXIS MARKAZI
“ Ota-ona va bola munosabatlari ” mavzusida ota-onalar
uchun o‘tkaziladigan seminar-trening ishlanmasi
2024

Mashg‘ulotning maqs adi: o‘quvchilarning ota-onalariga oilaviy ota-ona va
bola munosabatlari to‘g‘risida ma’lumot berish.
Mashg‘ulotning vazifalari: ota-onalarga o ta-ona va bola munosabatlarining
turlari haqida ma’lumot berish;
- Ota-ona va farzand o‘rtasidagi munosabatlarni to‘g‘ri tashkil etish bo‘yicha
tavsiyalarni taqdim etish.
Mashg‘ulotning davomiyligi: 1 soat.
Qo‘llaniladigan usullar: rolli o ‘ yin, savol-javob.
Mazkur trening mashg‘ulotining ishlanmasi maktab psixologlari tomonidan
o‘quvchilarning ota-onalariga trening mashg‘ulotini o‘tkazish maqsadida ishlab
chiqilgan bo‘lib, unda mavzuga oid asosiy tushunchalarning ta’rifi, muammo
yuzasidan tavsiyalar, qo‘llaniladigan interaktiv metodlar taqdim etilgan.

“Oilaviy tarbiya”
Oila bu “turli yoshdagi a’zolardan iborat jamoa”, katta avlod vakillari
bolaning rivojlanishiga o‘z ta’sirini o‘tkazish imkoniyatiga ega. Bobo, buvi va
yaqin kattalar hamda oila a’zolarining o‘zaro ijobiy munosabatlari bolaning shaxs
sifatida shakllanishida juda katta ahamiyat kasb etadi. Oila a’zolarining o‘zaro bir-
birlari bilan yaxshi munosabatda bo‘lishlari ko‘proq oiladagi tarbiyaga bog‘liq.
Oilaviy tarbiya – bu bolaning shaxsiy fazilatlarini, bilimini, ahloq-odobini
shakllantirish maqsadida aniq bir maqsadga yo‘naltirilgan tarbiyaviy ta’sir
o‘tkazishdir.
Ota-onalar tomonidan bolaning ongiga jamiyatda o‘rnatilgan ijtimoiy
me’yorlar, ahloq-odob qoidalariga amal qilish asta-sekinlik bilan shakllantirilib
boriladi.
Oilaviy tarbiyaning uchta muhim, asosiy funksiyalari mavjud va ular
quyidagilar:
1) Bolaning qiziqishlari va qobiliyatlarini ro‘yobga chiqarish, ta’lim-
tarbiya berish, oilaviy an’analar, urf-odatlarni kelgusidagi avlodlarga yetkazish,
dunyoqarashni shakllantirish, mehnatsevarlikka o‘rgatish, vatanparvarlik, o‘z
vatanini sevish tuyg‘ularini shakllantirish, jamiyatdagi ijtimoiy normalarga amal
qilish, jismoniy rivojlanishiga ko‘maklashish, sanitariya-gigena qoidalariga amal
qilish va tibbiy madaniyatni shakllantirish.
2) Oila a’zolarining o‘zaro bir-birlariga tarbiyaviy ta’sir o‘tkazish.
3) O‘z-o‘zini tarbiyalash, ota-ona (oilaning boshqa a’zolari) ning bolaga
doimiy ta’siri.
Agar oila ushbu tarbiyaning asosiy funksiyalariga alohida e’tibor qaratsa,
funksiyalar muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, oilaning tarbiya borasidagi
imkoniyatlari ortib boradi.
Shaxslararo munosabatlarda oiladagi “bola va ota-ona munosabati” juda
katta rol o‘ynaydi. Oiladagi o‘zaro ijobiy munosabatlar orqali bola atrofdagi
odamlar bilan munosabatlarga kirishishni, muloqot qilishni o‘rganadi.

“Ota-ona va bola munosabatlarining turlari”
“Bola-omonat” – ota-onaning bolaga munosabatlari ichida eng keng
tarqalgan muhabbat turlaridan biri. Buning zamirida faqat ota-onaning manfaatlari
yotadi. Ota-ona farzandni dunyoga keltirib, o‘zining kelajagi uchun tarbiyalab,
voyaga yetkazadi. Bolaning xohish-istaklari va qiziqishlarini inobatga olmasdan,
o‘z kasbini, faoliyatini davom ettirish uchun katta qiladi. Bu oilada o‘zining
xohishlariga undash kuchli bo‘ladi. Ya’ni, “Men senga butun umrimni
bag‘ishladim senchi...! ”, “Sen o‘z hayoting va faoliyating davomida ota-onang
oldida qarzdorligingni unutmasliging kerak...!” va boshqalar.
“Bola-shaxsiy boylik” – ota-ona tomonidan bolaga nisbatan
munosabatlardagi eng xavflisi. Ota-ona tomonidan bolaga shaxsiy boylik sifatida
qarash. Bu munosabatda ikkita yo‘nalishni alohida ko‘rsatib o‘tish mumkin. Agar
bolaga oilada boshqalar tomonidan mehr-muhabbat ko‘rsatilsa va uning oilada eng
yaxshi ko‘radigan insoni (kumiri) bo‘lsa, barcha muammolarni uning yaqinlari,
qorindoshlari hal qiladi. Agar oilada oilaviy qadriyatlarga amal qilinmasa, oilada
nosog‘lom muhit bo‘lsa, ota-ona tomonidan ichkilikka ruju qo‘yilsa, bola boshqa
salbiy ta’sirlarga tushib qoladi. Uydan ketib qolish, daydichilik kabi holatlarga
tushib qoladi.
“Bola ortiqcha tashvish” – bolaning ko‘nglini xira qiladigan munosabat
turlaridan biri. Bola oilada o‘zini keraksiz, ortiqcha deb his qiladi. Ota-ona doim
juda ko‘p vaqtini bolaning tashvishlari va muammolari uchun sarflayotganligini
ta’kidlaydi. Juda ko‘p ota-onalar ota-onalik mas’uliyatini his qilmaydi. Ota-onalik
mas’uliyatini bobosiga, buvisiga, yaqinlariga yoki bo‘lmasa institutsional
muassasalar zimmasiga yuklab qo‘yadi.
“Bola omadsizlik” – bu holat bolani ijtimoiy jihatdan zaif bo‘lishiga olib
keladi. Ota-ona farzandining xohish va qiziqishlariga, hissiyotlariga, dunyoqarashi
va fikrlashiga jiddiy e’tibor qaratmaydi. Shunchaki, “bola gapiraveradi-da”, deb
o‘ylaydi. Bu kabi yondashuv bolaning uquvsiz, omadsiz bo‘lib qolishiga o‘z
ta’sirini o‘tkazadi. Ular bolaning kelajakda muvaffaqiyatlarga erishishiga
ishonmaydi, bu haqida unga doim “baribir qancha uringaning, harakat qilganing
bilan hech narsaga erishaolmaysan, qo‘ygin nima qilasan”, deb uning ishtiyoqini
so‘ndiradi. Bunday holatda oilada bola qobiliyatli, omadli bo‘lib voyaga yetmaydi.
“Bola qarzdor” – bunday holatdagi oilada bola yuqori lavozimlarda,
hokimiyat idoralarida boshqaruvchi lavozimlarida ishlasa bola oila a’zolari va
qorindoshlarining oldida qarzdor deb hisoblanadi. Bunday vaziyat bolaning qahri
qattiq, badjahl bo‘lib shakllanishiga olib keladi. Ulardan doim hamma nimadir
talab qiladi. Ota-onaning bolaga bunday munosabati natijasida bolada omadsizlik
obrazi shakllanishiga olib kelishi haqida o‘ylamaydi. Ota-ona o‘zining
muammolari bilan band bo‘lib, bolaga yetarlicha e’tibor qaratmaydi. Ular bolaning
faoliyatiga, berilgan topshiriqlarni bajarishiga va hayotidagi muammolarini hal
etishiga yordam bermaydi.
“Bola kumir” – bunday oilada bola yer yuzidagi barcha ne’matlar ichida eng
yaxshisi, eng sevimli inson sifatida qaraladi. Bolaga g‘amho‘rlik qilish, uning
tarbiyasiga e’tibor qaratish, bolada o‘z-o‘ziga baho berish, borliqni ob’yektiv idrok
etishni shakllantiradi va o‘ziga bo‘lgan ishonch ortib boradi. O‘rinsiz, keragidan

ortiq, maqtov “dunyoda eng yaxshi, zo‘r” degan holatga olib keladi. Natijada
bolani doim maqtab tursa, u bir ish qilishi odat bo‘lib qoladi.
“Bola - kichik do‘st” – oilaviy tarbiyada bola va ota-ona o‘rtasidagi o‘zaro
munosabatlardagi eng yaxshi vaziyat hisoblanadi. Bu munosabat turi insonparvar
va eng ishonchli hisoblanadi. Buning zamirida o‘zaro tenghuquqli hamkorlik
yotadi. Faqat hayotiy muammolarni hal etishda yoshi katta inson dono, yoshi
kichik inson esa unga qaraganda tajribasiz. Ota-ona bolaga alohida hamg‘o‘rlik
qiladi, mehr beradi. Bunday oilada sog‘lom muhit yaratiladi. Bunday munosabat
bolaning yoshiga va hayotiy tajribasiga qarab o‘rnatiladi.
“Ota-ona va bola munosabatlarining turlari” mavzusida
o‘tkaziladigan rolli o‘yin
Ota-onalardan iborat 6 ta guruhga tuziladi. Har bir guruhga quyidagi
munosabat turlarini namoyon etish topshirig‘i taqdim etiladi:
1-guruh: “Bola-omonat”
2-guruh: “Bola-shaxsiy boylik”
3-guruh: “Bola ortiqcha tashvish”
4-guruh: “Bola omadsizlik”
5-guruh: “Bola qarzdor”
6-guruh: “Bola kumir”
7-guruh: “Bola - kichik do‘st” .
Guruhlarga tayyorgarlik ko ‘ rish uchun 10 daqiqa, rolli o‘yinni taqdim etish
uchun 5 daqiqa vaqt beriladi.
Farzandlarimiz zo ‘ ravonlikka loyiqmi?
Ota onalarga tavsiyalar

 Avvalo farzandingizni real yoki virtual xayotdagi zo‘ravonlik/bulling
haqida xabardor qiling.
 Bolalar zo‘ravonlikning nima ekanligini bilganlaridan so‘ng, ular
o‘zlariga yoki boshqa birovga nisbatan bunday holat sodir bo‘lishi bilanoq, ushbu
holatni osonroq aniqlashga qodir bo‘ladi.
 Farzandingiz bilan ochiq suhbatlashing. Unga zo‘ravonlikning haqida
qanchalik ko‘p gapirsangiz, u buni ko‘rganida yoki boshdan kechirganida sizga
aytib berishi osonroq bo‘ladi.
 Har kuni farzandlaringiz bilan muloqotda bo‘ling va ulardan nafaqat
darslari va mashg‘ulotlari, balki his-tuyg‘ulari haqida so‘rang, maktabdagi vaqtlari
va ularning internetdagi faoliyati to‘g‘risida ham so‘rang.
 Farzandingizga bullingga qarshi kurashda o‘rnak bo‘lishga yordam
bering. Zo‘ravonlikning uchta ishtirokchisi mavjud: jabrlanuvchi, tartibbuzar va
guvoh. Bolalar zo‘ravonlikni qurboni bo‘lishmasa ham, ular o‘z tengdoshlariga
nisbatan beozor, hurmatli va mehribon bo‘lish orqali zo‘ravonlikni holatining
oldini olishlari mumkin.
 Agar ular zo‘ravonlikning guvohi bo‘lsa, jabrlanuvchini qo‘llab-
quvvatlashlari, unga yordam berishlari yoki zo‘ravonlikni amalga oshiruvchilarini
so‘roqqa tutishlari mumkin.
 Farzandingizga o‘ziga ishonchni oshirishda yordam bering.
 Farzandingizni darslarga qatnashishga yoki jamoat tadbirlariga
qo‘shilishga undang. 
Bu bolada o‘ziga nisbatan ishonchni mustahkamlashga va umumiy
qiziqishlarga ega do‘stlar orttirishga yordam beradi.
Savol javoblar!
1. “Oilaviy tarbiya” tushunchasiga izoh bering.
2. Ota-ona va bola munosabatlarining turlarini sanab o ting.
ʻ
3. Ota-ona va farzand o rtasidagi iliq munosabatlarni yanada
ʻ
mustahkamlash uchun qanday tavsiyalarni taqdim eta siz ?

Ota-ona va bola munosabatlari mavzusida ota-onalar uchun o‘tkaziladigan seminar-trening ishlanmasi

Sotib olish