Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.4MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Сельское и лесное хозяйство

Продавец

Bohodir Jalolov

Ўзбекистонда бузилган ерлар мелиорацияси

Купить
Ўзбекистонда бузилган Ўзбекистонда бузилган ерлар мелиорациясиерлар мелиорацияси Тупрок эрозияси ва унга карши тадбир. • Тупрок эрозияси ва унга карши тадбир. Инсоннинг нотугри ташкил этилган турли хил фаолияти таъсири остида тупрок катлами емирилади ва бугланади. Эрозия тупрокка мана шундай таъсир утказилишининг гоят кенг таркалган ва халокатли окибатидир. • Тупрокни эрозиядан саклаш муаммоси дунёнинг арид иклими минтакасида жойлашган купгина мамлакатлар учун, шу жумладан Узбекистон худуди учун хам долзарб муаммодир. Чунончи, республикада эрозияга учраган ер майдонлари 1772,3 минг гектарни ёки хайдаладиган ерлар умумий майдонининг 40% ташкил этади. Шулардан 721,9 минг гектари ирригация эрозиясига, салкам 50 минг гектари жарлик эрозиясига, 700,4 минг гектари лалми эрозиясига, 300 минг гектари шамол эрозиясига дучор булган • Олимларнинг малумотларига кура, Узбекистонда фойдаланиш учун ярокли булган 3 миллион гектардан купрок лалми ерлар мавжуд, шулардан таъминланган ва ярим таъминланган лалми ерлар хиссасига салкам 1 миллион гектари тугри келади. Узбекистонда эрозияга учраган тупрокларнинг таснифи ишлаб чикилган ва республикадаги эрозия хавф солаётган ерларнинг харитаси тузилган. • Эрозия холатларининг таъсири остида бироз ювилган, уртача ювилган, кучли ювилган тупрок ва чикинди тупроклар хосил буладики, улар тупрок катламининг калинлиги, гумус, озика элементлари Гмакро ва микро элементларГ захираси ва таркиби, микроорганизмлар микдори ва сифати, кимёвий ва физикавий хоссалари, биоэнергетика курсаткичлари узгариши туфайли унумдорлик даражалари турлича эканлигидан далолат беради. • Шу нарса маълумки, ирригация эрозияси натижасида тупрок ювилиши хар йили гектарига 100-150 тоннагача ва ундан хам ошиб кетиши мумкинГнишаблиги 50 дан купрок булган киямаликларда гектарига 500 тоннага кадар борадиГ, ана шу тупрок билан бирга гумуснинг йиллик нобудгарчилиги гектарига 500-800 кг, азот- гектарига 100-120 кг, фосфор 75-100 ва ундан куп рок килограммни ташкил этиши мумкин. Шуни кайд этиш керакки, эрозия жараёнлари тупрокдаги экосистемалар биомассасига фойдаланилган куёш энергияси микдорига хам таъсир утказади • Эрозия жараёнлари натижасида атмосферада, гумусда ва тупрок таркибидаги микробларда ютилган куёш энергиясининг 30-50 фоизи ва ундан купроги йукотилади, тупрокда содир буладиган биологик, тупрок жараёнларининг интенсивлиги асосан куёш энергиясининг захиралари ва у сочаётган нур куринишининг узгаришлари билан боглик эканлигини эътиборга олганда эрозия томонидан экосистемага етказиладиган зарар микёсларини тасаввур этиш мумкин. • Нураб емирилган ва эрозияга учраб турадиган ерларда дехкончилик билан шугулланиш киммат туради. Бундай ерларга ишлов бериш, экин экиш, хосилни йигиштириб олиш, угит солиш кимматга тушади, эрозия натижасида улар ювиб кетилиши мумкин. Хосил оз ва сифати паст, чорвачилик махсулотлари хам кам булади ва хоказо. Озик - овкат махсулотлари етиштиришнинг имконияти камайиши давлат учун энг катта зарар хисобланади. Масалан, олимларнинг хисоб - китобларига кура, эорзияга учраган ерларда хар йили ялпи дехкончилик махсулотининг 20 фоизга кадар нобуд булмокда, республика 200 минг тоннага якин пахта ва бошка кишлок хужалик махсулотларини ололмай коляпти. Эрозия авж олишининг юкори даражадаги хавф - хатари мавжуд булган янги ерларни жадал узлаштириш ва сугориш жараёнлари хисобга олинадиган булса, якин ке • Эрозиянинг кишлок хужалик экинлари хосилдорлигига таъсир гоят катта. Х.Максудовнинг куп йиллик тадкикотлари шуни курсатдики, ювиб кетиладиган тупрокда бош поянинг баландлиги ювиб кетилмаган тупрокдагига нисбатан пасайади, чукинди тупрокда эса буйи яна хам баланд булди. Ювиб кетилган тупрокда гул, гунча ва кусаклар сони энг кам, хосил нишоналарининг тукилиши эса энг куп булди. Пахта хосилдорлиги хам мана шу хусусиятларга мувофик шаклланди. • Ювилиб тупланган тупрокда энг юкори - гектарига 36,8 - 37,3 центнер хосил олинди, аммо гуза ривожи оркада колганлиги сабабли бу ерда совук тушгунгача йигиб - териб олинган хосил энг паст 34,0 - 37,2 фоиз булди. Ювиб кетилган тупрокда хосилдорлик энг кам гектарига 16,1 - 24,7 центнерни ташкил килди, лекин бу ерда ювиб кетиладиган тупрокнинг нокулай агрокимёвий, агрофизикавий, биологик хоссалари сабабли гуза сикиб куйилганлиги натижасида у тез етилди ва совук тушгунгача йигиштириб олинган хосил 72,1 - 81,1 фоизни ташкил этди. Факат ювиб кетилмаган тупрокда яхши хосил - гектарига 32,0 центнер пахта олинди, совук тушгунгача йигиштириб олинган хосил хам юкори - 61,1 фоиз булди, бу эса гектарига 19,8 центнерни ташкил килди, вахоланки чукинди тупрокда гектарига 12 - 14 центнерни ва ювиб кетилга • Эрозия хосил микдоригагина эмас, балки толанинг сифатига хам таъсир килди. Тупрок ювиб кетилишининг таъсири остида битта кусакнинг массаси камайди, ювилиб тупланган тупрокдаги кусак массаси эса ошди. Толанинг пишиклиги хам худди хам шундай нисбатларда узгарди. Ювиб кетилган тупрокда толанинг чикиши хам паст даражада булди. • Эрозия таъсири остида чигитнинг холати кескин узгаришини кайд этиб утиш мухимдир. 1000 дона чигит массаси ювиб кетилган тупрокда энг кам, ювиб кетилмаган ва ювилиб тупланган тупрокда эса энг куп булган. Ювиб кетилган тупрокда етиштирилган пахтанинг чигити экиш учун ярокли эмас. Ирригация эрозияси тупрок унумдорлигига урнини тулдириш кийин булган зиён етказибгина колмай, хосилдорликни пасайтириб ва пахта толасининг сифатини ёмонлаштирибгина колмай, балки усимликларни наслига хам салбий таъсир килиб, навнинг бузилишига олиб келади. • Эрозияга учраган ерларда - бундай ерлар Узбекистонда 30,9 млн. гектарни ёки республика худудининг 70 фоизини ташкил этади , дехкончилик маданияти даражасини юксалтириш уларни эрозиядан, пахта якка хокимлигининг таъсиридан кейин тупрок унумсизлашидан химоя килиш кишлок хужалик экинлари хосилини тубдан купайтириш ва баркарорлаштиришнинг энг арзон хамда самарали йули хисобланади. Янги серхосил навларнинг агроэкологик талаблари хам ана шу чора - тадбирлар билан таъминланиб кондирилади. Бундай навлар ювиб кетилган, ориклашган ва энг макбул сув - физик хоссаларини йукотган ерларда кам самара беради. • Шундай килиб, олдимизда хозирги авлоднинггина эмас, балки келгуси авлодларнинг хам манфаатларини кузлаб, эрозияга учраган ерлардан фойдаланиш амалиётини тубдан узгартириш ва такомиллаштириш вазифаси турибди. Мана шу ерлардан хужасизларча фойдаланилган такдирда улар якин 70-100 йиллар ичида унглаб булмас даражада емирилиши мумкин. Холбуки, 1мм тупрок катламини кайта тиклаш учун усимлик коплами яхши булган такдирда 100-200 йилдан 1000 йил ва ундан хам купрок вакт талаб этилиши маълум, яъни кейинги 70- 100 йиллар мобайнида ердан нотугри фойдаланиши окибатида кейинги камида 1000 йиллар ва хатто 10000 йиллар мобайнида табиат кучлари бажарган ишларнинг натижалари йукка чикарилиши мумкин. • Шу тарика тупрок унумдорлигидан фойдаланишдаги окилона илмий экологик принципларнинг купол равишда бузилиши канчадан-канча маблаг, мехнат сарфланишига, механизацияга, угитларга, сув мелиорацияга карамай хосилнинг тегишли даражада купайишига олиб келмади. • Тупрокларнинг эрозияга учраганлигига кура кишлок хужалик экинларига бериладиган азот хисоблаб чи қ иш коэффиценти Курсаткич Коэффициент (КN ) Эрозияга учрамаган Кучсиз эрозияга учраган Уртача эрозияга учраган Кучли эрозияга учраган 1,00 1,10 1,20 1,40 • Ушбу тупрокларда гумусли катламни тиклаш органик моддаларнинг микдорини купайтириш, биологик фаоллигини оширишга интилиш керак, булар эса тупрокларнинг сув сингдириш кобилияти юкори булиб, илдиз озуклашувчи катлами озука элементларининг биологик фаол элементларни куп булишини таъминлайди. Бу максадларни амалга ошириш учун сидерат экинларни экиш, бедазорларни хайдаш, гунг ва бошка органик угитлар солиш, гузапояни майдалаб солиш, хлорелла куллаш ва бошка тадбирлар килиш зарур. Тупрок эрозияси, уларнинг турлари курашиш чора тадбирлари. • Эрозияга қарши ўтказиладиган тадбирлар орасида кўп капитал талаб қиладигани гидротехник тадбирлардир. Бу хил тадбирларни агротехник, ўрмон-мелиоратив тадбирлар қўллаш мумкин бўлмаган жойларда ёки улар яхши кутилган натижа бермайдиган вақтда қўлланилади. • Гидротехник тадбирларга қуйидаги тадбирлар киради: • а) Қирғоқларни мустаҳкамлаш ишлари; • б) Селлардан ҳимоя қилиш тадбирлари; • в) Ирригация тармоқларини қайта қуриш ва уларни эрозиядан асраш иншоотларини яратиш. • Тупроқ эрозиясига қарши курашишда суғориш техникасини тўғри ташкил этиш катта аҳамиятга эга бўлиб, унинг ўзи ҳам ирригация тармоқларининг ҳолатига ҳамда карталарнинг текислигига (планировкасига) боғлиқдир. Ҳозирги кунда 2,5 минг км дан ортиқ каналлар қайта тикланишга муҳтождир. • Чўллашишга қарши курашишнинг муҳим омилларидан бири ташкилий хўжалик ва агротехник тадбирлар ҳисобланади. • Булар тупроқнинг юза қатламининг емирилиши (бузилиши)ни тўхтатишга қаратилган бўлиб, эрозияга учраган ерларнинг унумдорлини ошириши мумкин. • Эрозияга учраган ерларда қишлоқ хўжалик экинларини экишнинг агротехник таркибий қисмини ҳам шулар ташкил этади. Ана шу тадбирлар орасида муҳим ўринни алмашлаб экиш эгаллайди. • Кучли эрозияга учраган суғориладиган ерларда ва ўртача ва кучли шамоллар таъсири остида бўлган ерларда вегетация даври узоқ чўзиладиган экинлардан ташкил топган алмашлаб экиш яхши натижа беради.
Купить
  • Похожие документы

  • Qobiqlangan yeryong‘oq urug‘ini ekishning texnologik jarayonini takomillashtirish va ekish apparati parametrlarini asoslash
  • Faxriy yorliq
  • Hayvonlarni oziqlantirish
  • QIshloq xo'jalik hayvonlarini oziqlantirish
  • G’arbiy Afrika davlatlarida paxtachilik tarmog’ining rivojlanish xususiyatlari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha