Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.1MB
Покупки 0
Дата загрузки 08 Июнь 2024
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет НВП

Продавец

Bohodir Jalolov

Ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи

Купить
Ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи Режа: Қурол- ярогларнингихтирокилинишив ахарбиймахоратнингшакллани ши Қадимги мудофаа иншоотлари Ўзбекистонхудудидаяшаганхалкдарни нгхарбиймахоратинингшаклланиши,ку рол- ярогларнингпайдобулишичукуртарихи йилдизларгаэтабулиб,жудакадимдавр ларгаборибтакалади. Тошасридаёкодамларқурол- яроғларданнафакатовмаксадида, балкиузларинимудофаакилишмаксадл аридахамфойдаланганлар.Дастлабкиқ урол-яроғларасосан, учиўтдатобланганёгочнайзаданиборат булган.Бундантахминан100мингйилилг ариучичакмоктошвасуякданясалганна йзалархамдаулоктиришосонбулганкал танайзаларпайдобулди.Одамларуларн исуякданясалганнайзаотувчиасбоблар ёрдамидаулоқтирарэдилар. Тахминан12мингйилларилгариучичақмо ктошданясалганўқ- ёйларихтирокилиндивабуҳодисакишил икжамиятинингтараққийэтишига,хўжа ликфаолиятинингривожланишигатуртк ибулди.Асосисуякданвасопичақмоқтош данқилинганханжарларвапичоқдарясал абошланди. Неолитдавригакелиб,палахмонла БРОНЗА ДАВРИ Инсониятбронзаданфой даланишниўзлаштирга ч,жамиятхаётидабирка тортубузгаришларсоди рбулди.Тошданметаллг аўтилгачэса,курол- ярогларянахамтакомил лашди.Жамиятхужалик ватурмуштарзигакўра,к ўчманчичорвадорлар.ва утрокдехдонларгабули нди.Инсониятбронзаниэ ритишваунгаишловбер ишникенгузлаштириб,у нданнафакатмехнаткур оллари, балкихарбийкурол- ярогясашдахамкенгфой даланабошлади. Бронза даврида чорвачилик ва дехкончиликнинг жадал ривожланиши туфайли овчиликнинг аввалги ахамияти анча пасайди. Эндиликда чорвачилик учун яйловлар, дехкончилик учун ерларнинг ахамияти ортиб, уларни эгаллаш, мухофаза килиш зарурияти кучайди. Мол-мулкни ташки ва ички хавфдан мухофаза килишда хамда узаро низоларни хал килишда курол- ярогларнинг ахамияти янада ортди. Бу даврга келиб, курол ясаш инсон фаолиятини Бақтрия ва Марғиёна ЎртаОсиёдаэнгқадимгицивилизацияучоқлариданбири бўлганБақтрияваМарғиёнадаяшаганаҳолижудакўпсаро йваибодатхоналарбарпоэтган,деҳқончилик,чорвачилик ваҳунармандчиликбиланшуғулланган.Буердасақланибқ олганқабрлардакундаликҳаётучунзарурбўлганнарсала рваҳунармандчиликбуюмларикўпбўлган,аммо,қурол- яроғларжудаозмиқдордабўлиб,қабрлардажангчиларни нгдафнқилинганлигидандалолатберувчиҳечқандайбелг ианиқланмаган. Буэсаўзнавбатидааҳолинингтинч- тотувяшаганлигидандалолатберади.Бироқ,Бақтриядагиўт роқаҳолиманзилларикўпҳоллардаташқиҳужумларгадучор бўлибтурган.Хомғиштданқурилганмудофаадеворлариаҳол иманзилларинианашундайҳужумлардансақлашучунбарпо этилганлигидандалолатберади. Ушбудеворларяримайлана,тўғрибурчаклиҳамдаминоралар ,дарвозаларгаэгабўлганмудофаатизимиэди.Мессопотамияд агисингари,Б Бақтрия ва Марғиёна мудофааси Душман ҳужум қилган ҳолларда аҳоли орасидан лашкар тўпланган, улар асосан найзалар, улоқтирма найзалар, ўқ- ёйлар билан куролланган. Ўқларнинг учлари купинча чакмоктошлардан ясалган, бундан ташкари, улар дудама пичоклар ва ханжарларга хам эга бўлганлар. Бу даврда найзали ойболтага ухшаган жанг куроллари - (клевец) пайдо булган. (Ана шундай намуналардан бири хозирда «Ўзбекистон халклари тарихи» музейида сакланмокда). Бу турдаги кистанлар Месопотамия (Дажла ва Фрот дарёлари оралигида) да хам топилган булиб, у ердаги шахар - давлатларнинг уюшган армияси таркибида ўқ-ёйлар, найзалар билан куролланган жангчилар қаторида кистанчилар хам мавжуд булган Бақтрияликлар, суғдлар, хоразмликлар, парфиёналиклар, фарғоналиклар Ҳарбирҳолатдамаҳкамлашгамосбўлганқиншаклиданфойдаланилган.МилодданаввалгиVIII- VIIасрлардаЎртаОсиёдатемирметаллургиясипайдобўлишибилан,одамларунданнафақатмеҳнатқуролл ари, балкиқурол- яроғларҳамишлабчиқарабошлаганлар.Темирдан,биринчинавбатда,ханжар,қиличважанговарболталар ясалган.Баъзаннайзаваўқларнингучлариҳамтемирданясалган.МилодданаввалгиVIасрнингўрталаридаЎ ртаОсиёнингжанубийвилоятларигабостирибкелганАхамонийлар(Эрон)қўшинларигақаршикурашганаж додларимизбақтрияликлар,суғдликлар,марғиёналиклар,шунингдек, сак- массагетқабилаларинингжасорати,матонативаҳарбиймаҳоратиҳақидаюнонманбаларидақизиқарлитар ихиймаълумотларсақланибқолган.МилодданаввалгиIIмингйилликкакелиббақтрияликлар,суғдлар,хоразмликлар,парфиёналиклар,фарғо налик Скиф Ёйи  Қадимги даврда узоқдан туриб жанг қилиш мақсадида ихтиро килинган куролларнинг энг мукаммали бронза асрининг охирида пайдо бшлган «скиф ёйи» эди. Манбаларда Яксарт (Сирдарёнинг кадимги номи) бўйларида яшаган сакларни, «отган ўқи хато кетмайдиган энг моҳир ўқчилар» сифатида таърифланиши бежиз эмас эди. Бу мураккаб тузилган ёй бир нечта ёғоч бўлакларидан ясалган. Унинг икки учи ва урта дастаси эгилмайдиган, елкалари эса кайишкок булган. Ёй тортилган холатда грек алифбосидаги «сигма» (£) харфини эслатарди. Бундай турдаги ёй унча катта булмай (60-80 см.), унинг ўқлари хам 80 см дан ошмаган. Бу енгил ёй кучманчиларнинг энг яхши курган куроли эди.  Ўзининг отда кетаётган пайтда отишга кулайлиги, укнинг узокка бориши туфайли у Шаркдаги ўтрок халқлар томонидан, шу жумладан хитойликлар «Қочиб жанг килиш» усули Енгил қуролланган отлиқ қўшиннинг тактикаси ялпи шиддатли ҳамлага ўтишдан иборат эди. От устидан ўқ узаётган отлиқларнинг тартибсиз оқими душман устига ёмғирдек ўқлар (кўп холларда заҳарли ўқлар) ёғдирар, сўнгра эса яна щиддат билан орқага қайтар эди. Кадимги давр тарихчилари буни, «қочиб жанг килиш» усули деб атаганлар. Бу усулга кўра, жанг чоғида отлик аскарлар оркага угирилиб, ук узадилар ва душманни узларининг оркаларидан эргаштириб кетадилар. Кейин эса бирданига оркага кайрилиб, жангга кирадилар, лекин кул жангига факат вазият мажбур килгандагина киришганлар.ЎртаОсиёдапиёдааскаржангқилгандаҳамфойдаланишмумкинбўлганузунёйданфойдаланилган.Узу нлиги180 смгачабулганбуёйлархаммураккабтузилганбўлиб,уларнингўртасиваучларисуякпластинкаларбила нмаҳкамланган. Уларанчаэг Мудофаа иншоотлари Ватанимизхудудидашахарларвадавлатларни,ахолияшайдиганманзилгохдарнихимоякилишма ксадидамудофааиншоотлари- фортификацияларкуришанъанасижудакадимданшаклланиб,ривожланибкелган.Археологикт адкикотларнингкурсатишича,мудофааиншоотларинибарпоэтишанъанасибронзадавригабори бтакалади.Масалан,ЎзбекистоннингжанубидажойлашганЖарқутонваСополлитепаёдгорликла ришуларжумласидандир.Сополлитепанингумумиймайдони4 гектар,истехкомликисми1 гектарбулиб,тархиквадратшаклдабулганистеҳкомдеворбиланўраболинган,деворнингкалинл игиэса1,8-2метргачаетган. КадимгиЎзбекистондақалъаиншоотларинингкейингиривожланишиЧустмаданиятиёдгорликла рида(мил.авв. XII— VIIIасрлар)намоёнбулади.Сўнггибронзаваилктемирдавриданбошлабқурилганкалъалаларкейи нгидаврлардахартомонламаривожланганмудофааиншоотларинингюзагакелишиучу  Мудофаа истеҳкомларининг харбий санъат сифатида қарор топиши тахминан мил. авв. I минг йиллик урталарига ўғгри келади. Айнан шу даврда мунтазам жойлашган буржлари, мураккаб пешдарвоза иншоотлари, куп сонли шинаклари булган истехкомлар барпо этила бошланди. Шу даврда маданий-тарихий вилоятларнинг йирик марказлари, йирик қишлок ва шахарлар юзага келди. Масалан, Марғиёнанинг пойтахти Марвнинг марказида 15 метрли сунъий платформа устидаги бакувват истеҳком Эрккалъа (12 га) девори билан айлана килиб ураб олинган.  Бактриянинг энг кадимги маркази эса тархи тухумсимон шаклида, майдони 120 гектарга якин, жуда бақувват истеҳкомлар ва ҳандак билан ураб олинган.  Кадимги мудофаа иншоотларининг чегаралари сифатида табиий тусикдар - дарёлар, каналлар, тепаликлар, тогларнинг тик ёнбагирларидан унумл Деворларда кўпинча икки катордан иборат ўқ отиш йулаги - галереялар килинган. Уларга энг яхши мерганлар жойлашиб, туйнуклардан душманни ўққка тутганлар. Бу туйнуклар шундай жойлашган эдики, отишма вақтида деворнинг ташқи томонида ўқ етмайдиган майдон жуда кам қоларди. Туйнуклар камон ўқи шаклида қилинган бўлиб, улар ташқари томонга суйри қилиб очилган эди.Дастлабки вактларда мудофаа деворлари ва миноралар у қадар мустаҳкам бўлмай, уларнинг пойдевори хам улкан ва кенг эмас эди. Кейинчалик, деворларни вайрон қиладиган машиналарнинг пайдо булиши жумладан, грек - македонияликларнинг ҳужумлари, қамал қилиш техникасининг ривожланиши сабабли истеҳком ва миноралар метиндай мустахкам, деворлар калин килиб курила бошланди. Ўрта Осиёга македониялик Александрнинг юришлари вактида кириб келган ана шунд  Дарвозаларни химоя килишга алохида эътибор берилган, улар олдинга чикиб турган фортлар билан ён томондан мухофаза килинган. Дарвозаларнинг кириш жойига купинча лабиринтлар билан тепасида тош отувчи машиналар ўрнатиш учун майдончалар килинган. Машиналардан улоқтириш учун сополдан юмалоқ қилиб ясалган ядролар (уларнинг огирлиги I кг дан 20 кг гача, хатто, ундан ҳам ортиқроқ бўлган) терибқўуйилган. Дарвоза олдидаги майдонга ва девор остига сополдан махсус ясалган пирамидачалар сочилган. Уларнинг учи хар доим тепага караб турар эди. Бу отликдарнинг ва филларнинг деворга якинлашиб келишига ҳалақит беришга мўлжалланган. Кейинчалик, илк ўрта асрларда уларнинг ўрнига ўуртта патлитомир пирамидачалар (улар «саримсок» деб аталган) қўлланила бошланди.  Бу даврда тош отиш ускуналаридан хам камал кил
Купить
  • Похожие документы

  • O’zbekistonda qurolli kuchlar, ichki ishlar va davlat xavfsizlik, favqulotda vaziyatlar xizmatlari tizimidagi islohotlar
  • Hаrbiy epidemiologiya fаni hаqidа. hаrbiy jаmoаlаrdа epidemik jаrаyonning rivojlаnish qonuniyatlаri
  • Ҳарбий интизом асослари
  • Суткалик наряд, ва суткалик наряд шахсий таркибининг мажбуриятлари
  • Душман мудофаасининг олдинги маррасида ва чуқурлигида мина-портловчи тўсиқларини разведка қилиш бўйича гуруҳнинг ҳаракати

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha