Pedagogik psixologiyyaning yuzaga kelish tarixi - Psixologiya - Referatlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	2000UZS
Hajmi	38.0KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Referatlar
Fan	Psixologiya

Pedagogik psixologiyyaning yuzaga kelish tarixi

Sotib olish

PEDAGOGIK PSIXOLOGIYYANING YUZAGA KELISH TARIXI .
REJA:
1.Pedagogik psixologiyaning umumpsixologik konteksti.
2. Psixologiya nazariyalari va uning pedagogik psixologiya rivojlanishiga
ta’siri.
3.“Pedagogik psixologiya" terminining kiritilishi.
4. Pedagogik psixologiya fanining rnvojlanish bosqichlari.

Mamlakatimizdagi mavjud barcha o’quv yurtlari ta’lim-tarbiyani to’g’ri,
ilmiy asosda tashkil etish uchun bu jarayonning o’ziga xos psixologik
qonuniyatlarini, uning mexanizmlarini, shuningdek, faol, mustaqil hamda ijobiy
tafakkur jarayonini zamonaviy bilimlar asosida tarkib toptirishning samarali
usullairni bilishi lozim bo’ladi.
Ma’lumki keyingi o’n yil mobaynida mamlakatimizdagi barcha ta’lim
tizimlarida ta’lim ishlarining mazmuni tubdan o’zgardi. Ta’limning eksperimental
ravishda tekshirilgan yangi usullari (masalan, interfaol ta’lim metodlari) joriy
qilinmoqda.
Pedagogik psixologiya - ilmining tarmog’i sifatida, ta’lim va tarbiyaning
shaxsga samarali ta’sir etuvchi omillari, qonuniyatlari va mexanizmlarini
o’rganuvchi fandir.
Bolalar va yoshlarning maktabdagi hamda boshqa ta’lim-tarbiya
muassasalaridagi faoliyat va hatti-harakatlarining psixologik qonuniyatlarini
o’rganuvchi pedagogik psixologiya ikki fanni, ya’ni psixologiya va pedagogika
fanlarining tutashgan joyidan o’rin egallagandir. Pedagogik psixologiyaning
predmeti maktabda bilim, ko’nikma va malakalarni egallash qonuniyatlarini, bu
jarayonlarda sodir bo’ladigan individual tafovutlarni, o’quvchilarda faol, mustaqil
va ijodiy tafakkurni tarkib toptirish qonuniyatlari tashkil etadi. pedagogik
psixologiya ta’lim-tarbiyaning ta’siri bilan o’quvchilar psixikasida sodir
bo’ladigan o’zgarishlarni ham tadqiq etadi. bundan tashqari, o’quv materiallarining
o’quvchilarga mos kelishi, turli ta’lim metodlarining psixologik jihatdan
samaradorligi, darsliklar, o’quv qurollari, asbob-uskunalar va maktab ishlarining
tartibiga nisbatan bo’lgan psixologik talablar kabi muammolarni ham pedagogik
psixologiya o’rganadi.
Hozirgi vaqtda pedagogik psixologiyaning eng muhim vazifalaridan biri
maktabdagi ta’lim jarayonini yanada takomillashtirishning psixologik asoslarini
ishlab chiqishdan iborat bo’lib, bu narsa yangi ta’lim dasturiga o’tish munosabati
bilan bog’liqdir. Pedagogik psixologiya shu bilan birga o’quvchilar shaxsining
tarkib topish jarayonini turli tarbiyaviy tadbirlarning o’quvchilarga ko’rsatadigan

ta’sirini o’rganadi hamda o’quvchilarning o’z-o’zini tarbiyalashning psixologik
asoslarini tadqiq etadi.
Nihoyat, pedagogik psixologiya ta’lim – tarbiya jarayonining tashkilotchisi
bo’lgan o’qituvchi shasini, uning pedagogik faoliyat xususiyatlarini o’rganadi.
Bunda o’qituvchining ta’lim – tarbiya ishlaridagi yutuqlarni ta’minlovchi sifatlarni
ajratib ko’rsatish bilan birga uning bilim, ko’nikma, malaka va qobilyatlarining
tarkib topishi hamda taraqqiyotining psixologik jarayonlari aniqlanadi.
Shu bois pedagogik psixologiya fanini o’rganish ham nazariy, ham amaliy
ahamiyatga ega bo’lib, u boshqa fanlar singari taraqqiyotning umumiy
tamoyillariga: oliy nerv faoliyati qonunlariga, psixofiziologiya qonunlariga bu
sohada to’plangan ilmiy ma’lumotlarga tayanib, inson psixikasining kechishi
rivojlanishi, o’zgarishi yuzasidan bahs yuritadi.
Pedagogik psixologiya ilmining alohida predmeti sifatida XIX – asrning
boshlarida vujudga kelgan bo’lishiga qaramay, uning mustaqil fan sifatida
rivojlanishi va qaror topish yo’li ancha murakkab kechgandir. Mazkur ilmning
rivojlanishiga turli dunyoqarashlar o’rtasida olib borilgan doimiy kurash katta
ta’sir ko’rsatgan. Jamiyat tarixiy taraqqiyotining u yoki bu bosqichida qanday
dunyoqarash ustuvorligiga qarab, tekshirishlar darajasi va sifati, olingan natijalarni
qanday izohlash zarurligi belgilab berilgan.
O’tmishda ajdodlarimiz insonning psixologik qonunyatlarini izchil,
atroflicha, muayyan ilmiy yo’nalishda o’rganmagan bo’lsalarda, biroq
allomalarning qo’lyozmalarida mazkur holatlarning namoyon bo’lishi, inson
kamoloti to’g’risida qimmatli fikrlari hozirgacha yuksak ahamiyat kasb etadi.
Abu Nasr Forobiy pedagogika masalalarini va ular bilan bog’liq bo’lgan
psixologik, fiziologik muammolarni ijobiy hal etishda insonni har tamonlama
yaxlit va o’zaro uzviy bog’liq bo’lgan qismlardan iborat deb aytadi. Forobiy
mavjudotni bilishda ilm–fanning rolini hal etuvchi omil deb biladi, uningcha inson
tanasi, miyasi, sezgi organlari tug’ilishda mavjud, lekin aqliy bilimi, ma’naviyligi,
ruhi, intellektual va ahloqiy xislatlari, harakteri, dini, urf–odatlari, ma’lumoti
tashqi muhit, boshqa insonlar va shu kabilar bilan muloqotda vujudga keladi,

inson o’z faoliyati yordamida ularni egallaydi, ularga erishadi. Uning aqli fikri,
ruhiy yuksalishining eng yetuk mahsuli bo’ladi deb ta’kidlanadi.
Abu Rayhon Beruniy ta’lim va trbiyaning maqsadi, vazifalari va mavqyei,
inson, yosh avlodning rivojlanishi haqidagi fikrlari chin ma’noda insonparvarlik va
insonshunoslik zamirada yaratilgan. Bilim va tarbiyaning tabiatga uyg’unlik
tamoyillarini mutafakkirining barcha asarlarida kuzatish mumkin. U insonni
tabiatning bir qismi deb ta’kidlaydi.
Beruniy ta’lim jarayonining tabiatiga chuqur kirib borib, bolalarning yosh
xususiyatlarini hisobga olish asosiga qurilgan o’qitsh tabiatga uyg’unligini
uqtiradi.
Beruniy pedagogik ijodida inson va uning baxt–saodati, ta’lim–tarbiyasi,
kamoloti bosh masala bo’lgan.
O’rta asrda yashab, ijod etgan donishmand, tabobat ilmining dohiysi Abu
Ali ibn Sino inson ruhiyati, jang va qalbning birligi, inson organizmining tuzilishi
undaga nerv faoliyati va ularning tarmoqlanishi, holatlari haqidagi qimmatli
ma’lumotlari hozirga qadar tibbiyotning muhim negizini tashkil etadi.
Yusuf Xos Hojibning bosh masalalarida biri komil insonni tarbiyalashdir.
Adib o’z asasrlarida eng komil, jamiyatning o’sha davrdagi talablariga javob bera
oladigan insonni qanday tasavvur qilgan bo’lsa, shu asosda u o’z tamoyillarini
izchil bayon etadi. «Qudadg’u bilig» («Saodatga yo’llovchi») asari ta’lim va
tarbiya, ma’naviy kamolotning yo’l–yo’riqlarini usullarini, chora tadbirlarini
o’zida mujassamlashtirgan, ahloq va odobga doir ma’naviy manbadir.
Abdurahmon Jomiyning «Bahoriston», «Xirandnomai Iskandari»,
«Tuhtaful ahror» va boshqa asarlarida ilm-ma’rifat, ta’lim-tarbiya, kasb- hunar
o’rganish, inson ijobiy fazilatlari haqidagi fikrlari ifodalangan.
Alisher Navoiyning «Xazoyinul maoniy», «Mahbubul qulub» va boshqa
asarlarida yetuk barkamol insonning axloqi, ma’naviyati, o’zgalarga munosabati,
iste’dodi va kobiliyati to’g’risida qimmatli mulohazalar yuritilgan. Ana shu
psixologik mezonlar ijtimoiy adolat qaror topish uchun muhim ahamiyatga ega
ekani takidlangan. Shuningdek, Navoiy asarlarida yosh avlodni barkamol inson

sifatida shakllanishida ota- onaning roli, ayollarning iffatliligi, kishilarning
kamtarligi haqidagi fikr mulohazalari alohida o’rin egallaydi.
Navoiy «Hamsa»sining har bir dostonida buqilmas iroda, qa’tiyatlilik, itoat,
insonparvarlik tuyg’ulari, ijodiy xayolot, insonning murakkab ichki kechinmalari
mohirona yoritilgan. Shuningdek Mahmud Qoshg’ariy, Ulug’bek, Naqshbandiy,
Ogahiyning yoshlar tarbiyasiga, axloq-odob, fe’l-atvor, oilaviy hayot, kishilararo
munosabatlarga doir qarashlari ularning asarlarida ravon va ixcham bayon
etilganligini ta’kidlash mumkin.
Yosh avlodning ta’lim va tarbiya bilan bog’liq psixologik muammolari yirik
rus olimlari, faylasuf va yozuvchilarni ham muntazam jalb etib kelgan. Rossiyada
psixologik tadqiqot namunalari Sharq va G’arb madaniyati ta’sirida inson ruhiyati
bilan bog’liq turli asarlarda shakllanib kelgan. Dastlabki pedagogik-psixologik
mazmundagi asarlar XVII-XVIII diniy-axloqiy negizda yoritilgandir.
V.N.Tati щ yev, A.N.Radi щ yev, N.I.Novikov va boshqalarning asarlaridagi
dastlabki qarashlari ham psixik taraqqiyotning o’ziga xos xususiyatlari, psixik
rivojlanishdagi tafovutlar bilan yo’g’rilgandir.
Rus tarixchisi V.N.Tatishevning «Fanlar va bilim yurtlarining foydasi
to’g’risida suhbat» kitobida fanlarning tasnifi, bilimlarning ahamiyati, til nutqining
mavqyei, yosh davrlarining xususiyatlari bilan bog’liqligi ko’rsatilgan.
A.N.Radi щ yev birinchilar qatori bola psixik taraqqiyotini tabiiy-ilmiy
yo’sinda asoslab berishga urindi. Uning «Peterburgdan Moskvaga sayohat» kitobi
bu boada pedagogik-psixologik sirasidan munosib o’rin egallaydi. Yozuvchining
fikricha inson tashqi muhit haqidagi taassurotlarini sezgilar orqali idrok etadi, shu
yo’sinda uning tafakkuri, ulg’ayib shakllanadi.
N.I.Novikov bashariyat farovonligini ko’zlab, yoshlar va bolalar o’rtasida
foydali bilimlarni keng targ’ibot etish uchun ularni o’ziga xos yo’sinda
tarbiyalamoq zarur deb aytadi. Uning asarlarida insonning kamoloti uchun
tafakkur, xotira, axloq, his-tuyg’u va taqlidchanlik alohida ahamiyatga ega ekanligi
ta’kidlanadi.

Rossiyada pedagogik psixologiya fanining rivojlanish tarixida
K.D.Ushinskiyning o’rni alohida ahamiyat kasb etadi. U ning fikricha psixologiya
fanining asosiy vazifasi tarbiyaning maqsadini aniqlashga, ta’lim-tarbiya
natijalarini to’g’ri baholashga, shular asosida yangi metod va usullar yaratishga,
pedagogik tajribani tahlil qilish va umumlashtirishda muhim o’rin tutadi deb
aytadi. K.D.Ushinskiyning «Inson tarbiya predmetidir» asarida pedagogik ta’sir
jarayoni hisoblangan insonning psixologik xususiyatlari, uning o’ziga xos
tomonlari o’z aksini topgan.
Shuningdek, Rossiyada ilmiy psixologiyani rivojlantirishda N.F.Kapterev,
I.A.Sikorskiy, A.P.Negayev, A.F.Lazurskiy, P.F.Lesgaft, I.M.Sechenov,
I.P.Pavlov, P.P.Blonskiy singari olimlar bu boada o’zlarining munosib hissalarini
qo’shganlar.
Ta’kidlash joizki, ayniqsa, L.S.Vigotskiy, S.L.Rubin щ teyn, A.R.Luriya,
A.I.Lebnisyev, M.Ya.Basovlar tomonidan yaratilgan yangi ilmiy nazariyalar,
chunonchi psixikaning madaniy-tarixiy taraqqiyot va taraqqiyotning o’zaro
munosabat nazariyasi, psixik taraqqiyotda faoliyatning mavqyei singari ilmiy-
nazariy qarashlar hozigi kun psixologiya o’qitish metodikasi va pedagogik
psixologiya fanining tayanch tushunchalaridandir.
O’tgan asrning o’rtalarida vujudga kelgan turli nazariyalar, qarashlar, o’quv
faoliyati va ta’limning talqinlari (D.N.Bogoyavlenskiy, N.A.Menchinskaya,
P.Ya.Galperin, Z.I.Kalm ы kova, N.F.Gal ы zina, D.B.Elkonin V.V.Dav ы dov,
L.V.Zankov, L.N.Landa, A.A.Lyublinskaya, N.V.Kuzmina va boshqalar) nafaqat
pedagogik tajribani, balki psixologiya fanining bu tarmog’ini ilmiy-amaliy
boyitishga asos bo’ldi.
Ayniqsa, so’nggi yillarda o’quv materialini o’zlashtirishning
mexanizmlari (S.L.Rubinshteyn, N.Kabakova-Meller, L.B.Itelson); haqida
(P.I.Zinchenko, A.A.Smirnov, V.Ya.Lyaudis); tafakkur (N.F.Shemyakin,
A.M.Matyushkin); idrok (Yu.B.Gippenretter); bolalarda nutqning rivojlanishi
(M.I.Lisina, A.A.Venger); shaxsning rivojlanishi (B.G.Ananyev, L.I.Vojovich,
V.S.Muxina); muloqot va nutq (V.A.Artemov, A.A.Leontev, V.A.Kan-Kalik);

psixik rivojlanishning davrlari (P.P.Blonskiy, A.S.Vigotskiy, A.N.Leontev,
D.B.Elkonin, B.G.Ananyev, A.V.Petrovskiy); o’quvchilarning aqliy faoliyati va
iste’dod muammolari (A.A.Bodalev, N.S.Leytes, N.D.Levitov, V.A.Kruteskiy)ga
bag’ishlangan qator ilmiy tadqiqotlar o’z fanining yanada rivojlanishiga
o’zlarining munosib hissalarini qo’shib kelmoqda.
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida G’arbiy Yevropa mamlakatlari va
AQShda inson psixologik xususiyatlari bilan bog’liq tajribalarga asoslangan ilmiy
nazariya va yo’nalishlar vujudga keldi. Odam psixik tabiatini turlicha talqin
qilishiga qaramay, bu nazariyalar ma’lum darajada pedagogik psixologiya
rivojlanishiga turtki bo’ldilar. Bu borada E.Meterman, S.Xoll, K.Byuler,
E.Klapared, E.Dyurkgeym, P.Jane, J.Piaje, A.Vallon, Dj.Bruner va boshqalarning
ilmiy tadqiqotlarini e’tirof etish mumkin.
Fransuz psixologi E.Dyurkgeym – ulg’ayish – kishilarning his-tuyg’ularni
o’zlashtirishi ekanligini, shu bois, idrok qilingan tasavvurlar bolaning, ruhiy
faoliyatini ifodalashini, bolaning tajriba, an’ana, urf-odatlarni taqlid orqali
egallashini, biologiyada irsiyat qanchalik ahamiyatli bo’lsa, taqlid ham
jamiyatda shunday o’rin tutishini uqtiradi .
Yana bir fransuz psixologi P.Janenning fikriga ko’ra, inson psixikasi
ijtimoiy munosabatlarga bog’liq, zotan jamiyat va tabiat o’rtasidagi turli
aloqalar tizimining shakllanishi insonning ulg’ayishini belgilaydi. U aloqa
sifatida hatti-harakatni tushunadi, bu esa kishining atrof-muhitga shaxsiy
munosabatidan boshqa narsa emas, albatta. P.Janenning ta’kidlashicha, eng
qimmatli, ahamiyatli, ijtimoiy harakat hamkorligidagi faoliyatda o’z ifodasini
topadi, shaxslararo tashqi munosabatlar rivojlanishning muhim tamoyili
hisoblanadi.
Amerikalik Dj.Bruner shaxsning tarkib topishi bilan ta’lim o’rtasida
o’zaro aloqa mavjudligini ta’kidlab, insonning kamolot sari intilishi bilim olish
samaradorligini oshirsa, o’qitishning takomillashuvi uning ijtimoiylashuvini
jadallashtiradi, deb uqtiradi.

Shuningdek, J.Piaje, E.Torndayk, Dj.Uotson, F.Galton, A.Anastazi, A.Bike,
T.Simonlar ham bola psixik taraqqiyotida ta’limning mavqyeini, ularning aqliy
xususiyatlarini, dasturli ta’lim, ko’nikma va malakalarning ahamiyatini,
mashqlarning o’rnini ilmiy-amaliy asoslab berishda muhim o’rin egallaydilar.
Bu ta’limotlar hozirgi kunda ham o’zining ahamiyatini saqlab qolmoqda.
Mamlakatimizda ham psixologiya o’qitish metodikasi va pedagogik
psixologiya fanining muhim muammolariga doir qator ilmiy-amaliy tadqiqotlar
pedagog va psixolog olimlar tomonidan olib borilmoqda. Mazkur muammolar
hozirgi zamon fanining metodologik tamoyillari asosida, yaqin va uzoq xorijiy
mamlakatlarda olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlarning yutuqlari va g’oyalari
haqidagi ma’lumotlarga ega bo’lgan holda o’zining munosib o’rnini egallab
bormoqda.
Bu borada T.Qori-Niyoziy, S.Rajabov, P.I.Ivanov, M.Vohidov,
M.G.Davletshin, E.G’oziyev, R.Gaynutdinov, B.Qodirov, R.Sunnatova,
R.Toshimov, A.Jabborov va boshqalarning ilmiy tadqiqotlarini e’tirof etish
mumkin. Jumladan, o’quvchilarning texnik qobiliyatlari, o’quv motivlari,
zamonaviy maktab o’quvchisining psixologik qiyofasi M.G.Davletshin va uning
izdoshlari R.Gaynutdinov, A.Jabborov, F.Haydarovlar tomonidan, tafakkur va
ta’limni boshqarish muammosi E.G’.G’oziyevning tashabbusida, iste’dodli
o’quvchilar va kasb tanlash muammosi B.R.Qodirov rahbarligida, bolalarning
aqliy faoliyat muammosi R.I.Sunnatovalar tomonidan samarali olib borilmoqda.
Hozirgi paytda respublikamizdagi yetakchi oliygohlarning kafedra va
laboratoriyalarida o’quvchilarning psixologik-fiziologik xususiyatlari bilan bog’liq
jarayonlarni tadqiq etish yuqori malakali mutaxassislar tomonidan maxsus
texnikalar bilan jihozlangan sharoitlarda ilmiy-tadqiqot ishlari samarali yo’lga
qo’yilgan.
Fanning vujudga kelishi va rivojlanishi jarayonida unga ta’sir ko’rsatib
kelgan barcha nazariyalar, ilmiy va amaliy ma’lumotlar, yo’nalishlar hozirgi kunga
qadar o’zining ahamiyatini saqlab kelmoqda va fanning istiqbolida ham muhim
ilmiy – nazariy manba hisoblanib qolishi, tabiiydir.

Biologik qonuniyatlarni o’ta jiddiy, o’ylab tashkil qilingan hamda muayyan
reja asosida olib boriladigan tekshirishlar orqali xolisona aniqlash mumkin.
Biologik tadqiqotlar jarayonini quyidagi asosiy bosqichlariga bo’lish maqsadga
muvofiqdir:
1.Muammoninig qo’yilishi . Har qanday ilmiy – tekshirish ishlari kabi,
chunonchi, psixologiyadan olib boriladigan ilmiy tekshirish ishlari ham nazariy va
amaliy ahamiyatga ega bo’lgan muammoni aniqlashdan, shuningdek bu muammo
fanda qanchalik ochilganini bilish uchun mazkur mavzuga oid adabiyotlarni tahlil
qilishdan boshlanadi.
2.Tadqiqot metodikasini tanlash. Biologik tadqiqotlar turli metodlar
(bu metodlar haqida quyida batafsil fikr yuritaladi) bilan olib boriladi.
Tekshirishlarning muvaffaqiyatli chiqishi ko’p jihatdan metodni to’g’ri tanlashga
bog’liq bo’ladi.
3.Aniq ma’lumotlarni to’plash. To’plangan ma’lumotlar
o’rganilayotgan muammoga mos bo’lishi yoki ularni to’plash maqsadga muvofiq
harakterda olib borilishi zarur. Ilmiy ma’lumotlarga bo’lgan asosiy talab ularning
obyektiv, to’la va izchil bo’lishidir. To’plangan ma’lumotlar o’rganilayotgan
muammoni har jihatdan harakterlab berishi kerak.
4.Aniq ma’lumotlarni ishlash. To’plangan ma’lumotlarni matematik va
mantiqiy jihatdan ishlab chiqish umimiylikni, xususiylikni topish va ularni
tasodifiy materiallardan ajratish imkonini beradi. Bunda to’plangan materiallarning
o’rtacha miqdori (arifmetik, kvadrat va h.k.z), prosent va boshqalar aniqlanadi,
songa oid ma’lumotlar jadvallarda joylashtiriladi, grafik, diagramma va
chizmalarda o’z aksini topadi. Murakkab mutanosiblikdagi ma’lumotlarni topishda
esa variasion statistika metodlari qo’llaniladi.
5.Qonuniyatlarning ifodalanishi. Bu tadqiqotning eng qiyin va ma’suliyatli
bosqichi hisoblanadi. Chunki bu bosqichda ma’lumotlarning mohiyatiga qanchalik
chuqur tushunilganligi, ularning o’zaro bog’liqligini hisobga olib, bosqich
ma’lumotidan har turli xulosa chiqarish mumkin. Ko’pincha chiqarilgan xulosalar

taxminiy harakterga ega bo’lib, keyingi tekshirishlar, aniqlashlar uchun asos
bo’ladi.
6.Qonuniyatni amalda qo’llash. Aniqlangan qonuniyatlar
ma’lum bir amaliyot sohasida qo’llaniladi. Amalda qo’llash aniqlangan
qonuniyatning to’g’riligiga batamom ishonch hosil qilish imkonini beradi.
Ko’pincha o’qituvchilar o’z amaliy faoliyatlarida hamisha shaxsiy tajribalarini va
boshqalarning tajribalarini umumiylashtiradilar. Biroq shunday bo’lsa ham, har
holda, bunday umumlashtirishlar ilmiy jihatdan yetarli asoslangan bo’lmaydi,
ya’ni, muhim aniqlik va teranlik bilan ajralib turmaydi.
A DABIYOTLAR RO’YXATI
1. Айсмонтас Б.Б. Педагогическая психология: Схемы и тесты. – М.:
Изд-во ВЛАДОС-ПРЕСС, 20 1 2. – 208 с.
2. Бадмаев Б.С. Методика преподавания психологии. – М., 20 14 .
3.Бадалев А.А. Общая психодиагностика. Санкт-Петербург 2000 й
4.Зимняя И.А. Педагогическая психология: Учеб. пособие. - Ростов
Н/Д, 2007.
5.Ismoilova N., Abdullayeva D. Ijtimoiy psixologiya.T,2013
O'zb.fay.mil.jam.nashr.
6. Карандашев В.Н. Методика преподавания психологии. - СПб, 20 1 5.
7. Ляудис В.Я. Методика преподавания психологии. - М., 2012 .
8.Марсинковская Т.Д.. История психология. М. 2001
10.Otajonov M. Psixoanaliz asoslari. T,2004 O’zbekiston
11.Педагогическая психология: Хрестоматия/Сост. В.Н.Карандашев,
Н.В.Носова, О.Н.Щепелина. – СПб.:Питер, 2016. – 412 с.
12. Rasulov A.I. Psixodiagnostika. T. 2010 Mumtoz so`z
13. Столяренко Л.Д. Педагогическая психология. – 2-е изд., перераб.и
доп. – Ростов н/Д: «Феникс», 2003. – 544 с.

Pedagogik psixologiyyaning yuzaga kelish tarixi

Sotib olish