Информация о документе

Цена 20000UZS
Размер 75.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 15 Июнь 2024
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Психология

Продавец

ISROILJONOVLAR

Дата регистрации 31 Май 2024

24 Продаж

Psixogigiena haqida ma'lumot. Tibbiyot hodimlari psixogigienasi

Купить
Psixogigiena haqida ma'lumot. Tibbiyot hodimlari psixogigienasi. Reja: Kirish. I BOB. PSIXOGIGIENA FANINING NAZARIY O RGANILISHI.ʼ 1.1. Psixogigiena haqida umumiy tushuncha. 1.2. Pisixogigiena kelib choqish tarixi. I bob bo yichaa xulosa. ʼ II BOB. PSIXOGIGIENA ASOSLARI VA IJTIMOIY HAYOTIMIZDA TUTGAN O RNI . ʼ 2.1. Psixogigiena asoslari va fan sifatida shakllanishi. 2.2. Boshqa fanlar bilan aloqasi va ijtimoiy hayotimizda tutgan o rni. ʼ II bob bo yicha xulosa. ʼ Xulosa va tavsiyalar. 1 Kirish. Tarixiy jihatdan psixogigenaning paydo bo'lishi Rossiyadagi psixiatrlarning birinchi kongressi bilan bog'liq (1887), unda taniqli rus psixiatrlari (S. S. Korsakov, I. P. Merzheevskiy, I. A. Sikorskiy va boshqalar) rivojlanish g'oyasi bilan jamoatchilikka murojaat qilishdi. asab va ruhiy kasalliklarning oldini olish tizimlari. Rossiyada psixogigienaning asoschisi. I.A.Merjevskiy shaxsning yuksak intilishlari va manfaatlarida ruhiy salomatlikni saqlash va faoliyat samaradorligini oshirishning eng muhim vositalarini ko'rdi. Mamlakatimizda Buyuk Oktyabr Sotsialistik inqilobining yutuqlari bilan psixogigienani rivojlantirish uchun qulay sharoitlar yaratildi. Davlat tizimining o'zi, sotsialistik ishlab chiqarish munosabatlari mehnatkashlarning moddiy farovonligini oshirish, madaniyatning o'sishi, inson qobiliyatlarining cheksiz rivojlanishi uchun asos yaratdi. Yigirmanchi asrning 20-30-yillari ushbu turdagi yordamni hamma joyda va markazlashmagan holga keltiradigan keng nerv-psixiatriya dispanserlari tarmog'ining joylashishi bilan ajralib turardi. Sanoat korxonalarida, o'quv muassasalarida, kunduzgi kasalxonalarda va tungi dispanserlarda (xususan, alkogolga qarshi vositalar) psixogigiyena xonalari tibbiyot bo'limlarida ishlay boshladi. Umumiy madaniyatning o'sishi, sanitariya-ma'rifiy ishlarning rivojlanishi, aholining tibbiy bilimlarni egallashi, ruhiy kasalliklarning mohiyati va namoyon bo'lishini anglash nafaqat jiddiy va shoshilinch sabablarga ko'ra, balki chegaradagi neyropsikik kasalliklar bilan ham asab-psixiatriya dispanserlariga murojaatlarning ko'payishiga ta'sir ko'rsatdi. Kurs ishining maqsadi . Psixogigienaning maqsadi vazifasi va metodflarini ilmiy o rganish.ʼ Kurs ishining predmeti . Psixogigienaning maqsadi va vazifalari. Kurs ishining obyekti . Psixogigiena fanining ilmiy asosi. 2 Kurs ishining metodi . Kuzatish, kantent analiz, suhbat. Kurs ishining tuzilishi . 2 bob, 4 paragraf, xulosa tavsiya va foydalanilgan adabiyotlar ro yhatidan iborat.ʼ I BOB. PSIXOGIGIENA FANINING NAZARIY O RGANILISHI. ʼ 1.1. Psixogigiena haqida umumiy tushuncha. 3 Kishi salomatligiga ijtimoiy foydali faoliyat va mehnatning ta'sirini o'rganish psixogigiyenaning asosiy vazifalaridan biridir. Mehnat faoliyati to'g'ri tashkil etilganda odamning butun qobiliyati to'laligicha yuzaga chiqadi, mehnat sog'liq va baxt garovi bo'lib qoladi. Mehnat rejimi noto'g'ri tashkil qilinganda, ortiqcha charchash nerv tizimining holdan toyishi, turli hil noqulay sharoitlar ta'siri ostida organizm chidamining pasayishi ro'y berishi mumkin. Mehnat va dam olashnini bir meyorda Olib borish esa muhim psixogigiyena ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda faoliyat ko'rsatayotgan Amaliy psixologlarning vazifalari asosan 5 ta yo'nalish bilan belgilanadi, jumladan: psixologik xizmat ko'rsatish faoliyatini maktabni xozirga zamon psixologiya Fani yutuqlari bilan ilmiy-uslubiyot bo'yicha ta'minlashga, insonning shaxsiy va intellektual (aqliy) jixatdan rivojlanishini diagnostika qilishga, ta'lim va tarbiyadagi psixologik nuqsonlarni aniqlashga, eng muhim mavjud kamchilik va buzilishlarning oldini olish (psixoprofiaktika)ga yo'naltirilgan bo'lishi lozim. Psixoprofilaktikaning asosiy vazifalari bo'lib: 1. har bir yosh bosqichida insonning shaxs sifatida shakllanishi aqlan barkamollikni ta'minlashning oqiloni shart-sharoitlarini yaratish. 2. shaxs kamoloti va intellektual taraqqiyoti bo'sag'asida vujudga kelishi mumkin bo'lgan psixologik buzili shva nuqsonlarning o'z vaqtida oldini olish hisoblanadi. Psixogigiyena psixoprofilaktika bilan ya'ni nerv – psixik kasalliklarini oldini olish bilan mustahkam bog'langandir. Psixoprofilaktikaning asosiy maqsadi quyidagilar a) kasallik qo'zg'atadigan sabablarning organizmga ta'sirini kamaytirish va yo'qotish b) kasallik rivojlanishiga yo'l qo'yilmaslik uchun unga erta tashxis qo'yish va samarali davolash 4 B) to'la-to'kis davolash va kasallik qaytalanishi va uning surunkali turlarga o'tib ketishining oldini olishga qaratilgan choralar ko'rish. Psixoprofilaktika va psixogigiyena uzoq davrlardan buyon mavjud bo'lib, ularning negizlari eski tibbiy adabiyotlarda bayon etilgan. Sog'lom psixikani tarbiyalash psixogigiyena va psixoprofilaktika fanlarining muhim vazifasi hisoblanadi. Psixogigiena elementlari inson hayotida psixogigiena tamoyillari muntazam rivojlanib borishdan ancha oldin paydo bo'lgan. Qadimgi mutafakkirlar hanuzgacha tashqi dunyo bilan o'zaro munosabatda o'zlarining ruhiy salomatligini va muvozanatini saqlash zarurligi haqida o'ylashardi. Demokrit "yaxshi muvozanatli hayot" ning inson ruhiyati uchun muhimligini ta'kidlagan va Epikur buni "ataraksiya", dono odamning xotirjamligi deb atagan. Birinchi maxsus ish "Ehtiroslar gigienasi yoki axloqiy gigiena" Galenga tegishli. Aqliy gigiena" tushunchasining o'zi 19-asrda paydo bo'lgan, o'shanda amerikalik K.Birs ruhiy kasallar klinikasining uzoq muddatli kasalligi bo'lib, 1908 yilda "Qayta topilgan jon" kitobini yozgan. Unda u tibbiyot xodimlarining bemorlarga nisbatan xatti-harakatlari va pozitsiyalaridagi kamchiliklarni tahlil qildi va keyinchalik uning barcha faoliyati ruhiy kasal bemorlarni nafaqat klinikada, balki kasalxonadan tashqarida yashash sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan edi. Tarixiy jihatdan psixogigenaning paydo bo'lishi Rossiyadagi psixiatrlarning birinchi kongressi bilan bog'liq (1887), unda taniqli rus psixiatrlari (S. S. Korsakov, I. P. Merzheevskiy, I. A. Sikorskiy va boshqalar) rivojlanish g'oyasi bilan jamoatchilikka murojaat qilishdi. asab va ruhiy kasalliklarning oldini olish tizimlari. Rossiyada psixogigienaning asoschisi. I.A.Merjevskiy shaxsning yuksak intilishlari va manfaatlarida ruhiy salomatlikni saqlash va faoliyat samaradorligini oshirishning eng muhim vositalarini ko'rdi. Mamlakatimizda Buyuk Oktyabr Sotsialistik inqilobining yutuqlari bilan psixogigienani rivojlantirish uchun qulay sharoitlar yaratildi. Davlat tizimining o'zi, sotsialistik ishlab chiqarish munosabatlari 5 mehnatkashlarning moddiy farovonligini oshirish, madaniyatning o'sishi, inson qobiliyatlarining cheksiz rivojlanishi uchun asos yaratdi. Yigirmanchi asrning 20-30-yillari ushbu turdagi yordamni hamma joyda va markazlashmagan holga keltiradigan keng nerv-psixiatriya dispanserlari tarmog'ining joylashishi bilan ajralib turardi. Sanoat korxonalarida, o'quv muassasalarida, kunduzgi kasalxonalarda va tungi dispanserlarda (xususan, alkogolga qarshi vositalar) psixogigiyena xonalari tibbiyot bo'limlarida ishlay boshladi. Umumiy madaniyatning o'sishi, sanitariya-ma'rifiy ishlarning rivojlanishi, aholining tibbiy bilimlarni egallashi, ruhiy kasalliklarning mohiyati va namoyon bo'lishini anglash nafaqat jiddiy va shoshilinch sabablarga ko'ra, balki chegaradagi neyropsikik kasalliklar bilan ham asab-psixiatriya dispanserlariga murojaatlarning ko'payishiga ta'sir ko'rsatdi. 1949 yilda Jahon sog'liqni saqlash tashkilotida (JSST) 38 mamlakatdan 100 ta mutaxassis maslahatchi birlashtirgan ruhiy gigiena bo'limi tashkil etildi. Har yili 7 aprelda nishonlanadigan 1959 yil Xalqaro sog'liqni saqlash kuni "Zamonaviy dunyoda ruhiy kasallik va ruhiy salomatlik" mavzusida bo'lib o'tdi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti nomidan sog'liqni saqlash kuniga bag'ishlangan materiallar ruhiy kasallikning tarqalishi yuqori bo'lganligi sababli uni "eng katta sog'liqni saqlash muammosi" deb ta'kidladi. 1960 yil ruhiy salomatlik yili deb e'lon qilindi va sog'lom inson shaxsi uchun kurash shiori ostida o'tkazildi. So'nggi yillarda butun dunyoda psixogigienamasalalari bo'yicha ko'plab kongresslar, kongresslar, simpoziumlar bo'lib o'tdi. Xalqaro psixogigienik tadbirlar dasturi mavjud. Uning zamonaviy, takomillashtirilgan versiyasi pastqamoqlarni va irqchilikni yo'q qilish, rivojlangan mamlakatlarda qashshoqlikni yo'q qilish kabi psixogiyenik vazifalarni belgilaydi. Aholi orasida tashvish darajasini oshiradigan va neyropsikik kasalliklarning paydo bo'lishini engillashtiradigan omillar qatorida kapitalistik mamlakatlarda tobora 6 kuchayib borayotgan qurollanish poygasi tilga olinadi. Tinchlik uchun kurash psixogigiyena faoliyati sifatida baholanadi va rejalashtiriladi. 1.2. Pisixogigiena kelib choqish tarixi. Bu atama 1900-yilda nemis psixiatri Робертом Зоммером(ingl.)o zb. (1864—ʻ 1937), 1896-yilda Gissen shahrida psixiatriya klinikasiga asos solgan. Biroq, bu atama faqat Klifford Uittingem Beersning ruhiy kasallarning ahvolini yaxshilashga qaratilgan sa y-harakatlari tufayli ko proq e tirofga sazovor bo ldi: " Zamonaviy ʼ ʻ ʼ ʻ ruhiy gigienaning boshlanishi U. Kliffordning paydo bo lishi bilan adabiyotda o rin ʻ ʻ oldi. Birs (AQSh) „O zini topgan aql“ "[1]. Biersning kitobi bemor sifatidagi o z ʻ ʻ tajribasiga asoslangan edi. 1908-yilda C. V. Beers va Adolf Meyer tomonidan ilgari surilgan ruhiy gigienaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: ruhiy salomatlikni saqlash, ruhiy va asab kasalliklari va nuqsonli holatlarning oldini olish uchun g amxo rlik qilish; ʻ ʻ ruhiy kasallarni davolash va parvarish qilishni takomillashtirish; ruhiy anomaliyalarning ta lim, iqtisodiy hayot, jinoyatchilik va umuman inson ʼ xatti-harakatlari muammolari uchun ahamiyatini tushuntirish. Bu vazifalar ijtimoiy ta minot va davlat va xususiy xayriya tashkilotlari bilan ʼ o zaro hamkorlik orqali amalga oshirilishi kerak. ʻ 1909-yilda Birs ruhiy kasallarni davolash islohotini davom ettirish uchun Milliy ruhiy gigiena qo mitasini tuzdi. 1913-yilda u V. Kliffordga asos solgan. ʻ 1924-yilda nemis psixiatri R.Zommer tomonidan Germaniya psixiatriya assotsiatsiyasi tashkil etilgan. 1928-yil 20-sentyabrda Gamburgda nemis ruhiy gigiena assotsiatsiyasining birinchi kongressi bo lib o tdi. ʻ ʻ 7 Ruhiy gigiena bo yicha birinchi Xalqaro kongress 1930-yil may oyidaʻ Vashingtonda bo lib o tdi. ʻ ʻ Ruhiy gigiena g oyasi, shuningdek, ruhiy gigiena deb ataladi, (Teresenshtadt ʻ gettosi)/ Teresenshtadt kontslagerida rol o ynadi, u yerda Vena shifokori va ʻ ekzistensial tahlil asoschisi Viktor Frankl „Ruhiy gigiena bo limi“ ni yaratdi. ʻ inqirozli vaziyatlarga aralashish turi. Kelganlarning aksariyati tayyorgarlik ko rmagan va shuning uchun Teresenshtadtda duch kelgan narsadan hayratda ʻ qolishgan. Frankl tegishli yordam bilan omon qolish ehtimoli yuqori bo lishidan ʻ kelib chiqdi va Regina Jonasdan hamkorlik qilishni so radi. Uning vazifasi yangi ʻ kelganlarni qabul qilish edi. Bundan tashqari, bu sharoitda u o z ta lim va ʻ ʼ va zgo ylik faoliyatini davom ettirdi. ʼ ʻ Faylasuf Emil Utitz(olm.)o zb. qamoqqa olingan ham bu tushunchadan ʻ foydalangan; 1942-yil 24-noyabrda u u yerda „Terezyenshtadtda ruh gigienasi“ nomli ma ruza o qidi. ʼ ʻ 1929-yilda Shveysariya ta lim muassasasi taklifi bilan institut tugatilgandan ʼ so ng 1933-yilda Frankfurt psixoanalitik institutining asoschilaridan biri bo lgan ʻ ʻ Geynrix Meng o z malakasini oshirish uchun Bazelga bordi, pedagogika va ʻ psixogigiena yo nalishlari. 4 yildan so ng u Bazel universitetida o qituvchi bo ldi va ʻ ʻ ʻ ʻ 1945-yilda Yevropada o zi uchun maxsus yaratilgan birinchi ruhiy gigiena ʻ kafedrasiga taklif qilindi. Bu yerda Meng urushdan keyingi yillarda tadqiqot markazini yaratdi, unga butun dunyo olimlari tashrif buyurishdi. Shveysariya nashriyotlarining saxovatli yordami bilan u ruhiy gigiena ilmiy kutubxonasini yaratdi. Shu bilan birga, Shveysariyada va boshqa mamlakatlarda ruhiy gigiena jamiyatlari tashkil etilgan bo lib, ular o zlarini ruhiy salomatlikni saqlashning turli, asosan amaliy ʻ ʻ muammolariga bag ishladilar. ʻ Ruhiy gigiena vazifalari 8 K. Mirke ruhiy gigienaning uchta darajasini ko radi:ʻ profilaktik ruhiy gigiena inson va jamiyat salomatligini saqlashga qaratilgan; • tiklash ruhiy gigiena hayotiy inqirozlar yoki ziddiyatli vaziyatlarda oldindan • tiklash va tuzatish choralarini ko rishga harakat qiladi; ʻ • terapevtik ruhiy gigiena ularni klinik yoki psixoterapevtik usullar bilan davolash uchun allaqachon mavjud cheklovlarni oladi. E. Shomburg hayotning quyidagi asosiy ehtiyojlarini shakllantiradi : 1. sevgi, 2. xavfsizlik, 3. tan olish, tasdiqlash, muvaffaqiyat hissi, 4. bepul, ijodiy faoliyat uchun joy, 5. ijobiy xotiralar tajribasi, 6. o zini hurmat qilish. ʻ Ruhiy gigiena ushbu asosiy ehtiyojlarni qondirishga qaratilgan. Psixogigiena elementlari inson hayotida psixogigiena tamoyillari muntazam rivojlanib borishdan ancha oldin paydo bo'lgan. Qadimgi mutafakkirlar hanuzgacha tashqi dunyo bilan o'zaro munosabatda o'zlarining ruhiy salomatligini va muvozanatini saqlash zarurligi haqida o'ylashardi. Demokrit "yaxshi muvozanatli hayot" ning inson ruhiyati uchun muhimligini ta'kidlagan va Epikur buni "ataraksiya", dono odamning xotirjamligi deb atagan. Birinchi maxsus ish "Ehtiroslar gigienasi yoki axloqiy gigiena" Galenga tegishli. Aqliy gigiena" tushunchasining o'zi 19-asrda paydo bo'lgan, o'shanda amerikalik K.Birs ruhiy kasallar klinikasining uzoq muddatli kasalligi bo'lib, 1908 yilda "Qayta topilgan jon" kitobini yozgan. Unda u 9 tibbiyot xodimlarining bemorlarga nisbatan xatti-harakatlari va pozitsiyalaridagi kamchiliklarni tahlil qildi va keyinchalik uning barcha faoliyati ruhiy kasal bemorlarni nafaqat klinikada, balki kasalxonadan tashqarida yashash sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan edi. Tarixiy jihatdan psixogigenaning paydo bo'lishi Rossiyadagi psixiatrlarning birinchi kongressi bilan bog'liq (1887), undataniqli rus psixiatrlari (S. S. Korsakov, I. P. Merzheevskiy, I. A. Sikorskiy va boshqalar) rivojlanish g'oyasi bilan jamoatchilikka murojaat qilishdi. asab va ruhiy kasalliklarning oldini olish tizimlari. Rossiyada psixogigienaning asoschisi. I.A.Merjevskiy shaxsning yuksak intilishlari va manfaatlarida ruhiy salomatlikni saqlash va faoliyat samaradorligini oshirishning eng muhim vositalarini ko'rdi. Mamlakatimizda Buyuk Oktyabr Sotsialistik inqilobining yutuqlari bilan psixogigienani rivojlantirish uchun qulay sharoitlar yaratildi. Davlat tizimining o'zi, sotsialistik ishlab chiqarish munosabatlari mehnatkashlarning moddiy farovonligini oshirish, madaniyatning o'sishi, inson qobiliyatlarining cheksiz rivojlanishi uchun asos yaratdi. Yigirmanchi asrning 20-30-yillari ushbu turdagi yordamni hammajoyda va markazlashmagan holga keltiradigan keng nerv-psixiatriya dispanserlari tarmog'ining joylashishi bilan ajralib turardi. Sanoat korxonalarida, o'quv muassasalarida, kunduzgi kasalxonalarda va tungi dispanserlarda (xususan, alkogolga qarshi vositalar) psixogigiyena xonalari tibbiyot bo'limlarida ishlay boshladi. Umumiy madaniyatning o'sishi, sanitariya-ma'rifly ishlarning rivojlanishi, aholining tibbiy bilimlarni egallashi, ruhiy kasalliklarning mohiyati va namoyon bo'lishini anglash nafaqat jiddiy va shoshilinch sabablarga ko'ra, balki chegaradagi neyropsikik kasalliklar bilan ham asab-psixiatriya dispanserlariga murojaatlarning ko'payishiga ta'sir ko'rsatdi. 1949 yilda Jahon sog'liqni saqlash tashkilotida (JSST) 38 mamlakatdan 100 ta mutaxassis maslahatchi birlashtirgan ruhiy gigiena bo'limi tashkil etildi. Har yili 7 aprelda nishonlanadigan 1959 yil Xalqaro sog'liqni saqlash kuni "Zamonaviy dunyoda ruhiy kasallik va ruhiy salomatlik" mavzusida bo'lib o'tdi. 10 Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti nomidan sog'liqni saqlash kuniga bag'ishlangan materiallar ruhiy kasallikning tarqalishi yuqori bo'lganligi sababli uni "eng katta sog'liqni saqlash muammosi" deb ta'kidladi. 1960 yil ruhiy salomatlik yili deb e'lon qilindi va sog'lom inson shaxsi uchun kurash shiori ostida o'tkazildi. So'nggi yillarda butun dunyoda psixogigienamasalalari bo'yicha ko'plab kongresslar, kongresslar, simpoziumlar bo'lib o'tdi. Xalqaro psixogigienik tadbirlar dasturi mavjud. Uning zamonaviy, takomillashtirilgan versiyasi pastqamoqlarni va irqchilikni yo'q qilish, rivojlangan mamlakatlarda qashshoqlikni yo'q qilish kabi psixogiyenik vazifalarni belgilaydi. Aholi orasida tashvish darajasini oshiradigan va neyropsikik kasalliklarning paydo bo'lishini engillashtiradigan omillar qatorida kapitalistik mamlakatlarda tobora kuchayib borayotgan qurollanish poygasi tilga olinadi. Tinchlik uchun kurash psixogigiyena faoliyati sifatida baholanadi va rejalashtiriladi. 11 I bob bo yicha xulosaʼ Yigirmanchi asrning 20-30-yillari ushbu turdagi yordamni hammajoyda va markazlashmagan holga keltiradigan keng nerv-psixiatriya dispanserlari tarmog'ining joylashishi bilan ajralib turardi. Sanoat korxonalarida, o'quv muassasalarida, kunduzgi kasalxonalarda va tungi dispanserlarda (xususan, alkogolga qarshi vositalar) psixogigiyena xonalari tibbiyot bo'limlarida ishlay boshladi. Umumiy madaniyatning o'sishi, sanitariya-ma'rifly ishlarning rivojlanishi, aholining tibbiy bilimlarni egallashi, ruhiy kasalliklarning mohiyati va namoyon bo'lishini anglash nafaqat jiddiy va shoshilinch sabablarga ko'ra, balki chegaradagi neyropsikik kasalliklar bilan ham asab-psixiatriya dispanserlariga murojaatlarning ko'payishiga ta'sir ko'rsatdi. 1949 yilda Jahon sog'liqni saqlash tashkilotida (JSST) 38 mamlakatdan 100 ta mutaxassis maslahatchi birlashtirgan ruhiy gigiena bo'limi tashkil etildi. Har yili 7 aprelda nishonlanadigan 1959 yil Xalqaro sog'liqni saqlash kuni "Zamonaviy dunyoda ruhiy kasallik va ruhiy salomatlik" mavzusida bo'lib o'tdi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti nomidan sog'liqni saqlash kuniga bag'ishlangan materiallar ruhiy kasallikning tarqalishi yuqori bo'lganligi sababli uni "eng katta sog'liqni saqlash muammosi" deb ta'kidladi. 1960 yil ruhiy salomatlik yili deb e'lon qilindi va sog'lom inson shaxsi uchun kurash shiori ostida o'tkazildi. 12 II BOB. PSIXOGIGIENA ASOSLARI VA IJTIMOIY HAYOTIMIZDA TUTGAN O RNI .ʼ 2.1. Psixogigiena asoslari va fan sifatida shakllanishi. Nemis tadqiqotchisi K. Xex (1979) o'z kitobida psixogiyena fanini asoslab berib, keng tarixiy obzor berib, ushbu fanga quyidagi ta'rifni beradi: "Psixogigiyena deganda biz ruhiy salomatlikning profilaktik yordamini tushunamiz • miyaning ishlashi va shaxsning aqliy xususiyatlarini har tomonlama rivojlantirish uchun maqbul shart-sharoitlarni yaratish orqali; • mehnat va yashash sharoitlarini yaxshilash, ko'p tomonlama shaxslararo munosabatlarni o'rnatish orqali; shuningdek, inson ruhiyatining atrof-muhitning zararli ta'siriga chidamliligini oshirish orqali. "Psixolog Platonov K.K.ning fikriga ko'ra " psixogigiena - bu tibbiy psixologiya va tibbiy gigiena fanining kesishgan joyida joylashgan va ikkinchisi sifatida insonning atrof-muhitini va yashash sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan fan" Roklin L.L. (1983) ushbu tushunchalar orasidagi farqni keltirib chiqaradi. "Psixoprofilaktika psixogigiena bilan chambarchas bog'liqligini ta'kidlab, bu tushunchalarni faqat shartli ravishda ajratish mumkin, chunki ruhiy salomatlikni saqlash va mustahkamlash ruhiy kasalliklarning oldini olmasdan mumkin emas." U ushbu shartli chiziqni quyidagicha chizadi: 13 "Psixogigiyena, psixoprofilaktikadan farqli o'laroq, tegishli tabiiy va ijtimoiy muhitni, tegishli rejimni va turmush tarzini tashkil qilish orqali sog'liqni saqlash, mustahkamlash va yaxshilashning asosiy maqsadi. Psixoprofilaktika - bu ruhiy kasalliklarning oldini olishga qaratilgan faoliyat". Shunday qilib, Psixogigiena tegishli tabiiy va ijtimoiy muhit, tegishli rejim va turmush tarzini tashkil etish orqali sog'liqni saqlash, mustahkamlash va yaxshilash to'g'risidagi fan; Psixoprofilaktika-ruhiy kasalliklarning oldini olishga qaratilgan tadbirlar. Psixogigiena inson salomatligi gigienaning umumiy tibbiyot fanining ajralmas qismidir. Odamlarning ruhiy salomatligini shakllantirish, saqlash va mustahkamlash va ruhiy kasalliklarning oldini olish choralari va vositalarini o'rganish. Ruhiy gigiena tashqi muhitning odamlarning ruhiy salomatligiga ta'sirini o'rganadi, tabiat va jamiyatdagi zararli omillarni aniqlaydi, aqliy sohaga salbiy ta'sirlarni bartaraf etish yo'llari va usullarini belgilaydi va tartibga soladi. Tadqiqotning muhim muammolari va yo'nalishlari: ⚫ inson ekologiyasi - insonning aqliy rivojlanishi va ruhiy holatiga ta'sir qiluvchi atrof-muhit omillari va sharoitlarini o'rganish; ⚫ badandagi salomatlikni mustahkamlash, shaxsni har tomonlama rivojlantirish uchun g'amxo'rlik; ⚫ bolalar va o'spirinlarni to'g'ri tarbiyalashga g'amxo'rlik qilish; ⚫ asab tizimining haddan tashqari yuklanishini oldini olish maqsadida maktabdagi o'quv jarayonini ratsionalizatsiya qilish; ⚫ katta va kichik ijtimoiy guruhlardagi psixologik iqlim; ⚫ kasbiy vazifalari sezilarli emotsional stressni talab qiladigan ishchilarning aqliy barqarorligini oshirish usullarini ishlab chiqish; 14 ⚫ kasal odamning o'ziga, uning kasalligiga, tibbiyot xodimlariga va boshqalarga bo'lgan munosabatlari tizimi; ⚫ kasallikning epidemiologik transkultural tadqiqotlari, mikrososiologik; Psixogigienaning asosiy muammolari doirasida tibbiy psixologiya uchun asosiy ahamiyatga ega bo'ladi: 1. tibbiy-genetik maslahat va konsultatsiyalar psixologiyasi; 2. oilaning psixogigienasi, birinchi navbatda, rivojlanish nuqsoni bo'lgan, o'tkir yoki uzoq davom etadigan kasalliklarga chalingan shaxslarni o'z ichiga oladi; 3. shaxslarning hayotining inqiroz davrida, shu jumladan balog'at yoshi va menopauza davrida psixogigienasi; 4. nikoh va jinsiy hayot psixogigienasi; 5. tibbiyot xodimlarini o'qitish, o'qitish va mehnat psixogigienasi; 6. tibbiyot muassasalari rejimining psixogigienasi; 7. har xil sharoitlarda shifokor va bemor o'rtasidagi uchrashuv psixogigienasi. Psixogigiyenaning asosiy maqsadi ruhiy salomatlikni, ruhiy muvozanatni saqlashdir. Bu odamga yordam berish uchun mo'ljallangan - ⚫ uning ruhiy salomatligi uchun xavfli bo'lgan salbiy ta'sirlardan saqlanish, ⚫ uni tabiiy resurslardan foydalangan holda yoki ularga bo'lgan munosabatini o'zgartirib, oldini olish mumkin bo'lmagan qiyinchiliklarni engishga o'rgatish. Amalda psixogigienayutuqlarini quyidagilar amalga oshirishi mumkin: ⚫ davlat va jamoat institutlari uchun turli xil ijtimoiy faoliyat turlarini tartibga soluvchi ilmiy asoslangan standartlar va tavsiyalar yaratish; 15 ⚫ tibbiyot xodimlari, o'qituvchilar, ota-onalar va aholining boshqa guruhlarining psixogigiyenik bilimlarini uzatish va psixogigienik ko'nikmalarini o'rgatish, bu umuman psixogigiyenik holatga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin; ⚫ psixogigienik bilimlarni targ'ib qilishda turli xil jamoat tashkilotlarini jalb qilgan holda, keng aholi o'rtasida sanitariya-ma'rifiy psixogigiyena ishlari. Psixogigiena bo'limlarining xilma-xil sistematikasi mavjud. Psixogigienada ular odatda quyidagilarni ajratadilar: ⚫ shaxsiy (individual) va ⚫ jamoat (ijtimoiy) psixogigiena. Agar ilgari odam ko'pincha jismoniy stresslarga duch kelgan bo'lsa, asrlar davomida takrorlanib, unga moslashgan bo'lsa, endi psixologik va ijtimoiy stresslar birinchi o'ringa chiqadi. Sog'liqni saqlash nafaqat kasallikning yo'qligi, balki jismoniy, psixologik va hattoki ijtimoiy farovonlik va kasalliklarning boshlang'ich shakllari, psixologik mexanizmlar muhim rol o'ynaydigan "subormallik", "kasallikdan oldingi kasalliklar" deb ta'riflanadi. Insonning shaxsiyati, uning psixikasi, markazda bo'lgani kabi, ijtimoiypsixologik va biologik yaqinlashadigan markazga aylanadi. Psixogigiyena tibbiyotni kasalliklarga qarshi sog'liq uchun kurashda ishtirok etadigan shaxsning mavjud va potentsial zaxiralarini hisobga olishga, shaxsning ijodiy tomonlarini kuchaytirishga yo'naltiradi. Psixogigiyenada shaxsiy (individual) va jamoat (ijtimoiy) psixogigiena ajratiladi. Psixogigiena uchun eng katta ahamiyatga ega bo'lgan shaxslarning o'zaro munosabatlari va shaxsning jamoa bilan o'zaro aloqalari. Psixogigiyenaning eng muhim vazifalari qatoriga quyidagilar kiradi: 16 1. asab tizimining ortiqcha yuklanishining oldini olish, ish qobiliyatini oshirish; 2. shaxsning intellektual va emotsional irodali tomonlarini to'g'ri muvozanatlashini tarbiyalash; 3. foydali ko'nikmalarni tanlash va tavsiya etish, shu jumladan yomon odatlarga qarshi kurash; 4. insonning aqliy va jismoniy sog'lig'iga to'g'ri munosabatini tarbiyalash. Ushbu vazifalarning amaliy echimi birinchi navbatda insonning ishda va kundalik hayotda normal ishlashi uchun sharoitlarni tartibga soluvchi va aholi o'rtasida sanitariya-ma'rifiy ishlar olib boradigan ilmiy asoslangan standartlar va tavsiyalarni yaratish orqali amalga oshiriladi. Yagona psixogigiyena tizimida anchagina torroq bo'limlar ajratiladi (yoshga bog'liq psixogigiena, kundalik hayot psixogigienasi, mehnat va ta'lim, oilaviy va jinsiy hayot va boshqalar). Psixogigiena bu insonning ruhiy salomatligini saqlash va mustahkamlashga qaratilgan maxsus tadbirlar tizimi. Ruhiy salomatlik, shuningdek, butun tananing farovonligini o'z ichiga oladi. Psixogigiyena tadbirlari nafaqat psixogen kasalliklar, nevrozlar, psixopatiyalar, balki turli xil badandagi kasalliklarga nisbatan ham profilaktik ahamiyatga ega. Masalan, psixogigiyena talablariga rioya qilish yurak xurujlari va miya qon tomirlarining oldini olishda, uning asosida paydo bo'ladigan gipertoniya va gipertonik inqirozlarda inkor etib bo'lmaydigan va muhim rol o'ynashi mumkin. Alkogolizm, giyohvandlik va ba'zi psixozlarning oldini olishda psixogiyenaning taniqli roli o'ynashi mumkin. Ruhiy va somatik sog'liqning murakkab munosabati ruhiy gigiena va umumiy gigiena o'rtasida yaqin aloqalarni talab qiladi. Masalan, gigienik parhez miya aterosklerozining oldini olishga qodir. Jismoniy tarbiya va sport sog'likni qo'llab-quvvatlaydi va asab tizimini, shuningdek, psixikani mustahkamlaydi. 17 Psixogigiyenada quyidagi bo'limlar ajratiladi : 1. yosh ruhiy gigiena; 2. mehnat va o'qitish psixogigienasi; 3. hayot psixogigienasi; 4. oila va jinsiy hayot psixogigienasi; 5. jamoaviy hayot psixogigienasi. 2.2. Psixogigienaning tarmoqlari va ijtimoiy hayotimizda tutgan o rni.ʼ Yoshga bog'liq psixogigiena. Bolaning ruhiy salomatligi haqida g'amxo'rlik tug'ruqdan oldin boshlanishi kerak. Kelajakda to'g'ri rejim, ovqatlanish, ovqatlanish odatlari, ijobiy misollar, mas'uliyat, intizom, ishga munosabat va do'stlik hissini singdirish muhim ahamiyat kasb etadi. Maktab yillarida yuklarni va ortiqcha yuklarni hisobga olish kerak. Balog'at yoshida jiddiy psixogigiyenik yondashuv, kasb tanlash masalalari bilan bir qatorda, jinsiy hayot bilan bog'liq masalalarni ham talab qiladi. Xuddi shu yoshda chekish va spirtli ichimliklarning zarari to'g'risida tushuntirish ishlari katta ahamiyatga ega. O'smirlarni hayotining boshida jins va muhabbat, hayot yo'lini tanlash, atrof-muhitni baholash va hk. O'ziga xos psixogigiyenik muammolar keksa va qari yoshlarda paydo bo'ladi. Ular odatdagi stereotipning o'zgarishi, keksa odamlarning yangi ijtimoiy mavqega moslashishi, boshqalarga qaramligi bilan bog'liq. Bolalarning unga nisbatan to'g'ri munosabati keksa odamning sog'lig'i uchun muhimdir. Mehnat va o'qitish psixogigienasi . Umumiy va xususiy (maxsus) savollarni ajratish kerak. Masalan, kasb insonning qiziqishi va tarbiyasiga mos keladigan bo'lsa, u holda mehnat quvonch, mamnuniyat va ruhiy salomatlik manbai hisoblanadi. Jamoa ichidagi to'g'ri munosabatlar tizimi 18 juda katta psixogigiyenik ahamiyatga ega. Ta'lim jarayonining normal ritmi, o'z ishining natijalaridan qoniqish, kasbiy darajani doimiy ravishda oshirish insonga o'qish va ishdan qoniqish va quvonch his qilish imkonini beradigan muhim omillardir. Ilmiy jihatdan asoslangan ma'lumotlarni o'rganish va ulardan foydalanish, turli sohalarda va turli xil mehnat sharoitlarida ishlaydigan odamlarning gigienik va psixogigienik sharoitlarini yaxshilash zarur. Ushbu savollar ergonomikaning vakillari tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, ular mehnatga oid maxsus ilmiy intizom, psixologiya, fiziologiya, anatomiya, gigiena, pedagogika va boshqa inson bilimlari sohalari ma'lumotlarini birlashtiradi. Sensor ochlik muammosi (taassurotlarning etishmasligi, tashqi ta'sirlar) ayniqsa kosmik psixologiya va tibbiyot vakillarining e'tiborini tortadi. Texnologiyalarning rivojlanishi mehnat psixologiyasi oldida bir qator yangi muammolarni keltirib chiqaradi, ularni yangi psixologiya sohasi muhandislik psixologiyasi bilan chambarchas bog'liq holda hal qilish kerak. YO'Q masalalarini hal qilishda ishlab chiqarish va ishchi shaxs manfaatlari birligini to'liq hisobga olish zarur. Kasbiy psixogiyenaning muhim bo'limlaridan biri bu intellektual mehnat gigienasidir. Bu erda turli yoshdagi odamlar uchun aqliy mehnatning tabaqalashtirilgan gigienik me'yorlarini ishlab chiqish katta ahamiyatga ega. Dam olayotgan odamning mehnat sharoitlariga mos ravishda qurilgan faol dam olish masalasi qo'shimcha o'rganilishi kerak. Aqliy ishchilar uchun dam olishni sport bilan, mumkin bo'lgan jismoniy mehnat, yurish bilan birlashtirish maqsadga muvofiqdir. Kun tartibi. Uyqu va gigiena Kun tartibi. "Rejim" so'zi frantsuzcha bo'lib, tarjima qilish "boshqarish" degan ma'noni anglatadi. Bunday holda, biz o'z-o'zini boshqarishga e'tibor qaratamiz. Agar hamma narsa bir vaqtning o'zida amalga oshirilsa, unda ma'lum bir takroriy takrorlardan so'ng, dinamik stereotip shakllanadi, buning natijasida bitta faoliyat boshqasini osongina almashtiradi. Haqiqat shundaki, tanamizdagi barcha jarayonlar 19 davriy ravishda sodir bo'ladi. Hushyorlik uyqu, nafas olish yo'li bilan nafas olish, yurak atriumlari va qorinchalarini pauza bilan qisqarishi bilan almashtiriladi. Ro'yxatdagi ko'plab jarayonlar ongli nazoratni talab qilmaydi, ular bizning ongimizdan tashqari, refleksli ravishda sodir bo'ladi, boshqalari, aksincha, ongli nazoratni talab qiladi. Rejim bu hayotning belgilangan tartibi: ish, ovqatlanish, dam olish, uxlash. Bu nafaqat bizning istaklarimiz, balki ijtimoiy talablarimiz bilan ham belgilanadi. Muayyan soatlarda muassasalar, fabrikalar, fabrikalar, institutlar, maktablar, teatrlar, kinoteatrlar, do'konlar va umumiy ovqatlanish korxonalari o'z ishlarini boshlaydi va tugatadi. Va har bir inson, xohishidan qat'i nazar, ushbu omillar bilan hisoblashishi va shaxsiy hayot tartibini ijtimoiy tartibga moslashtirishi kerak. Buning o'zi shuni ko'rsatadiki, kun tartibi hamma uchun bir xil bo'lishi mumkin emas. Hatto bitta odam uchun ham korxonada ishlash paytida va ta'til kunlarida, ish kunlari va dam olish kunlari boshqacha bo'ladi. Ammo shunga qaramay, bir xil ish bilan shug'ullanadigan va shu kabi sharoitlarda yashovchi aholining ayrim guruhlarining kundalik turmushida juda ko'p umumiy narsalar mavjud. Gigiena ushbu guruhlarning har birini o'rganadi va ular uchun ilmiy asoslangan kun tartibini tavsiya qiladi. Misol tariqasida birinchi smenada o'quvchilarning kun tartibini ko'rib chiqing. Tabiiyki, har kuni ular turish, mashq qilish, hojatxona, nonushta bilan boshlanadi. Ammo savol tug'iladi: qachon turish kerak? Bu odam qanday tez va aniq birlashishni bilishiga bog'liq. Asosiysi, ertalab hamma narsani shoshilmasdan, o'rtacha tezlikda bajarish. Biror kishi shoshilayotganda, uning faoliyati tartibsiz, dinamik stereotipni shakllantirishga xalaqit beradigan tasodifiy omillar bilan to'lib toshgan. Kecha talaba mashqni ertalab tugatishga urindi, bugun u portfelini yig'ish uchun vaqt sarfladi, ertaga u oldindan tayyorlanmagan oyoq kiyimlarini izlashi kerak bo'lishi mumkin. Natijada, yaxshi odatlar rivojlanmayapti . 20 Vaqt etishmasligi sharoitida kerakli narsalarni qidirish asab tizimining keraksiz kuchlanishiga, salbiy his-tuyg'ularga olib keladi, bu esa o'quv faoliyatiga yuqori sifatli moslashishga xalaqit beradi, natijalarini pasaytiradi. Va nihoyat, ular asab- psixiatrik stressni keltirib chiqarishi mumkin. Yuqori samaradorlikni saqlab qolish uchun zarur bo'lgan hamma narsani oldindan tayyorlash va bir xil vazifalarni doimiy ravishda bir xil ketma-ketlikda bajarish kerak. Bu energiyani tejashga imkon beradigan dinamik stereotipni rivojlanishiga olib keladi. Odamning kun davomida ish qobiliyati o'zgarib, 10 dan 13 gacha va 16 dan 20 soatgacha bo'lgan davrda eng yuqori intensivlikka erishadi, shuning uchun aqliy ish eng yuqori samaradorlik davrida amalga oshirilishi kerak. Biz ilgari jismoniy faoliyat va ovqatlanish tartibi haqida batafsil gaplashdik, shuning uchun bu erda stolda ishlash bilan bog'liq ba'zi gigiena tavsiyalarini ko'rib chiqamiz. Avvalo, ko'rish gigienasini unutmasligimiz kerak, matnga qalam, qo'l va boshqa narsalardan soya tushmasligiga ishonch hosil qiling. Yorug'likning keskin o'zgarishi mushakning doimiy ishlashiga olib keladi, bu esa o'quvchini toraytiradi va kengaytiradi, bu esa ko'rish uchun zararli. Kitobning qiyaligi shunday bo'lishi kerakki, ushbu sahifada joylashgan yuqori va pastki chiziqlardan bir xil masofa bor. Abajur lampochkaning yonib turgan ipini ko'zdan yashirishi kerak. 20-30 daqiqalik ishdan so'ng, siz o'zingizni matndan yiroqlashingiz va bir necha daqiqaga masofaga qarashingiz kerak. Ushbu oddiy hiyla ko'zning charchashini oldini olishga yordam beradi. Charchoqni ketkazadigan va ko'rish keskinligini tiklaydigan bir qator mashqlarni bajarish foydalidir. Uy vazifangizni unchalik qiyin bo'lmagan mavzu bilan boshlashingiz kerak. Eng qiyin mavzular bo'yicha topshiriqlar keyinroq bajarilishi kerak va ish oxirida eng oson mavzularga o'ting. Mavzudan mavzuga o'tishda jismoniy tarbiya tanaffuslari yoki uy ishlari bilan to'ldirib, 5-10 daqiqali tanaffuslar qilish foydalidir. Yotishdan oldin o'qish, mashaqqatli aqliy ish, faol shovqinli o'yinlar va o'yinkulgilar tavsiya etilmaydi. Bularning barchasi asab tizimini qo'zg'atadi va o'z vaqtida uxlab qolishning oldini oladi, yuzaki, sayoz uyquga olib keladi. Uyqu va 21 orzular. Uyqu gigienasi. Uyqu bu odamlar va hayvonlarning vaqti-vaqti bilan yuzaga keladigan holati, tashqi stimullarga reaktsiyalarning deyarli yo'qligi bilan tavsiflanadi. Uyqu paytida odamning aqliy faoliyatdan tabiiy davriy dam olishlari sodir bo'ladi, bu organizmning bioritmlari bilan bog'liq. Pavlov I.P. uyqu paytida miya yarim korteks hujayralarining to'liq inhibatsiyasi va eng yaqin sovg'alar mavjudligiga ishongan. Biroq, elektronikaning so'nggi yutuqlaridan foydalangan so'nggi tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, bu butunlay to'g'ri emas. Uyqu paytida miyaning ishi tormozlanmaydi, balki qayta tiklanadi. Bundan tashqari, uyquning o'zi bir necha bosqichlarga ega bo'lgan murakkab hodisadir. Ushbu bosqichlar davriy ravishda takrorlanadi va kuchlarni to'liq tiklash uchun ularning barchasi ma'lum bir ketma- ketlikda o'tishi kerak. Hozirgi vaqtda sekin va tez uyquning bir necha bosqichlari ma'lum. "Sekin" va "tez" nomlari elektroensefalogrammalarning tabiatini aks ettiradi bu miyaning bio oqimlarini qayd etuvchi egri chiziqlar. Uyg'onish holatida egri chiziq kichik amplituda o'zgaruvchan oqimlarning mavjudligini ko'rsatadi. Biror kishi uxlab qolsa, tebranishlar amplitudasi oshadi va tebranishlarning o'zi sekinlashadi. Shuning uchun "sekin" uyqu. Keyin uxlab yotgan odamning miyasi biotoklarining egri chizig'i o'zgaradi: u tezroq tebranishlar xarakterini oladi, uyg'ongan odamning miyasi biokompaniyalarining egri chizig'ini biroz eslatadi. Shuning uchun "REM" nomi uyqu. REM uyqusining fazasi ba'zi xususiyatlar bilan ifodalanadi: ko'z harakati, nafas qisilishi, skelet mushaklarining to'liq bo'shashishi bilan puls ritmining buzilishi. Odamlarda bu bosqich uzoq davom etmaydi o'rtacha 5-10 daqiqa. Kecha davomida u taxminan 5 marta takrorlanadi. Odatda, REM uyqusi tushlar bilan bog'liq. Ammo yaqinda o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, sekin to'lqinli uyquning ba'zi bosqichlari tushlar bilan ham kechishi mumkin. Yuqorida aytib o'tganimizdek, yaxshi uxlayotgan odamda uyquning barcha bosqichlari tun davomida bir necha marta takrorlanadi. Uyg'onganidan so'ng, bunday odam o'zini kuchli va yaxshi 22 uxlashni his qiladi. Ko'p odamlar tushlarni eslamaydilar, garchi aksariyat sog'lom odamlar ularni ko'rishadi. Tushlarning mohiyati va mazmuni to'g'risida ko'plab farazlar ilgari surilgan. Gipotezalardan birining tarafdorlari tushlar tanani shikastlanadigan omillardan psixologik himoya qilish bilan bog'liq deb hisoblashadi. Tush ko'rish bizni hissiyotdan xalos etishga, bedorlikda to'g'ri javob bera olmaydigan holatlarga munosabat bildirishga imkon beradi. Masalan, bizning manzilimizga haqoratli so'zlar aytilgan, ammo bunga javob o'z vaqtida topilmadi. Tushda bu voqea yana takrorlanadi, ammo bu bizning foydamizga hal qilinadi. Ushbu gipotezaning mohiyati shundan iboratki, tushlar, go'yo psixologik himoya vositasi bo'lib, ular kelajakda bizni zulm qilishda davom etadigan tajribalar yukidan xalos qiladi. Ushbu gipotezani qo'llab-quvvatlovchilar asabiy charchash holatida odam tush ko'rmaydi, deb hisoblashadi. (Sog'lom odamlar tushlarni ko'rishadi, lekin ular ularni eslamaydilar, kasallar ularni ko'rmaydilar.) Nevroz holatidan chiqa boshlagan odamlar qo'rqinchli orzularni, ular doimo qayg'uga duchor bo'lgan kobuslarni va nihoyat ulardan qutulish davrida ko'rishadi, oddiy orzular tiklanadi, bunda inson sharoitlarni qabul qiladi, kerakli narsaga erishadi. Orzular, qoida tariqasida, kelajakdagi voqealar rivojini bashorat qila olmaydi, lekin orzularga bo'lgan ishonch inson hayotiga juda ta'sir qilishi mumkin. Axir, har birimiz o'zi uchun hayot dasturini tuzamiz. Masalan, ba'zilari kasb-hunar maktablariga, boshqalari texnik maktablarga borishga qaror qilishadi, boshqalari esa o'rta maktabni tugatib, kollejga borishni xohlashadi. Orzu keyingi hayotni tanlashga ta'sir qilishi mumkinmi? Ha, ehtimol, agar odam unga ishonsa. Axir, tanlov holati oson ish emas, u aks ettirishni, katta mehnatni talab qiladi. Tushga ishonish, men qabul qilaman, folbinlik qarorga ta'sir qilishi mumkin. Maishiy hayot psixogigienasi . 23 Avvalo, bu kundalik hayotda odamlar o'rtasidagi munosabatlar masalalari. Ba'zi hollarda nizolar nevrotik kasalliklar, psixopatiya, ruhiy kasallarga chalinganlarni jalb qilishi mumkin. Bunday odamlarni davolash va kasalxonaga yotqizish muhim psixogigiyena chorasi hisoblanadi. Alkogolizm va giyohvandlikka qarshi kurash jamoat psixogigenasining vazifalaridan biridir.Psixogigenaning jiddiy muammosi televizor, radio va boshqa ommaviy axborot vositalarining inson organizmiga ta'sirini o'rganishdir. Oila va jinsiy hayot psixogigienasi . Katta oila a'zolari orasida bir-birlariga bo'lgan muhabbat, do'stlik va o'zaro hurmat, kichiklarga nisbatan adolat, oilaning umumiy qarashlari va manfaatlari, ularning munosabatlaridagi zaruriy muvofiqlik bularning barchasi baxtli oilani yaratishga yordam beradi, bolalarning to'g'ri tarbiyasini ta'minlaydi. Nörozlar, ayniqsa, noto'g'ri ishlaydigan oilalarda keng tarqalgan. Nikohning psixogigiyenik jihatida nikoh yoshi muhim ahamiyatga ega. Kelajakdagi turmush o'rtoqlar birbirlarini, fe'l-atvori va odatlarining xususiyatlarini yaxshiroq bilib olishlari uchun nikohdan oldin etarli vaqt bo'lishi muhimdir. Turmush qurishga qaror qilgan shaxslar tanlagan kishining irsiyligi to'g'risida bilishlari kerak. Meros bo'lib o'tadigan ko'plab kasalliklar mavjud. Psixogigiyenaning eng muhim vazifalaridan biri bu uyg'un jinsiy hayotni yaratishga yordam berishdir. Ushbu sohadagi buzilishlar ko'pincha ko'plab ruhiy shikastlanishlar va asab kasalliklarining manbai hisoblanadi. Noto'g'ri qurilgan jinsiy hayot ko'pincha odamning og'riqli siriga, ichki va tashqi nizolarning manbaiga aylanadi. Jinsiy aloqadagi og'ishlar va uning estetik tomonini ko'ra olmaslik asosida jinsiy funktsiyalarning bunday buzilishi ko'pincha erkaklarda jinsiy zaiflik va ayollarda sovuqqonlik kabi paydo bo'ladi. Shuni ta'kidlash kerakki, jinsiy buzuqlik nafaqat inson xarakterining umumiy xususiyatlari, balki insonning umumiy axloqiy xarakteri bilan ham chambarchas bog'liqdir. Jismoniy shaxslarning jinsiy hayotining ustunligi patologik shaxs rivojlanishining belgisi deb hisoblanishi kerak. Tibbiyot xodimlari jinsiy faoliyatning psixogen va psixogen bo'lmagan buzilishlariga 24 psixologik terapevtik yordamni, odatdagi jinsiy rivojlanishdan patologik og'ishlar va shahvoniy istakni qondirish bilan kengaytirishlari kerak. Jamoaviy hayot psixologiyasi . Oiladagi, ishlab chiqarish jamoasidagi, maktab sinfidagi, yotoqxonadagi va boshqa har qanday kollektivlardagi odamlarning o'zaro munosabatlari inson manfaatlari va boshqalarning manfaatlari o'rtasidagi eng yaqin munosabatlar to'g'risida savol tug'diradi. Bir qator tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, mehnat jamoalarini jalb qilishda, masalan, brigadalar, jamoalar, ekspeditsiyalar va boshqalar. ishtirokchilarning shaxsiyat jihatidan, ba'zida yoshi, g'oyaviy yo'nalishi va boshqalar bo'yicha o'zaro muvofiqligini hisobga olish kerak. Bu murakkab masalalar, har safar topshirilgan vazifaga, ish sharoitlariga va boshqa ko'plab masalalarga qarab hal qilinishi kerak. Bu savol, ayniqsa, yakka holda yashashga majbur bo'lgan shaxslarni tanlashda juda muhimdir (kosmik parvozlar, qishlash va hk). Psixologlar va psixiatrlardan tashqari, ko'plab mutaxassislikdagi tibbiyot xodimlariga va xususan, paramediklarga katta rol berilishi kerak. Inson psixikasi, odamlar munosabatlarining shakllari, ayniqsa zamonaviy jamiyatda, xilma-xil. Shuning uchun umumiy gigiena doirasida uning maxsus bo'limi shakllandi, u psixogigiena deb nomlandi. Psixogigiena bu ruhiy salomatlikni ta'minlash, saqlash va saqlash haqidagi fan, boshqacha qilib aytganda, insonning ruhiy salomatligini saqlash va mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar tizimi. Siz psixogigienajihatlarini quyidagicha tasniflashingiz mumkin. Bolalik davri psixogigienasi . Bolalik bolaning ta'sirchanligining ketma-ket asoratlari bilan birga keladi. Butun hayot davomida davom etadigan taassurotlarning ahamiyati, ayniqsa, 12- 14 yoshgacha aniq kuzatiladi. Ushbu bolalik davrida bola asosan taassurotlar bilan yashaydi va uning aqliy faoliyati birinchi navbatda bevosita faoliyat ob'ektlari va hodisalari taassurotlari asosida shakllanadi. Bundan farqli o'laroq, o'spirin, 12-14 25 yoshdan boshlab, o'z xulosalari va xulosalarini allaqachon haqiqatdan to'g'ridanto'g'ri taassurotlar asosida emas, balki to'g'ridan-to'g'ri taassurotlar tasvirlarini unutilmas tasvirlar tasvirlari bilan uyg'unlashtirgan holda quradi. Shu munosabat bilan, bunday tasvirlarning sub'ektiv ishlashi, aks ettirish o'spirinlar va yigitlar uchun odatiy holga aylanadi, bu, ayniqsa, ularning psixikasini bola ruhiyatidan farq qiladi. Bolalik psixogigienasi bola psixikasining maxsus fazilatlariga asoslanadi va uning psixikasi shakllanishining uyg'unligini ta'minlaydi. Bolaning o'yin faoliyatining psixogigienasi . Bola faoliyatining asosiy xususiyati shundaki, u har doim o'zini o'yinlarda namoyon qiladi. Hech bir yoshda, psixikani shakllantirish uchun o'yin bolalik davridagi kabi muhim ahamiyatga ega emas. Bolaning o'yin faoliyatini to'g'ri, izchil murakkablashtiradigan psixika yanada izchil va qat'iy shakllanishining kalitidir. Talim psixogigienasi . Bolaning psixikasini shakllantirish o'z-o'zidan emas, shunchaki u boshdan kechirayotgan bevosita hayotiy vaziyatlarni aytib berish orqali amalga oshiriladi. Bunday shakllanish tarixiy ravishda shakllangan ta'lim tizimlari tomonidan ta'minlanadi, ular oilaning ta'lim salohiyatida katta yoki kichik darajada qo'llaniladi. Kundalik amaliy hayot, odamlarning o'ziga xos xususiyatlarining ko'pligi, psixikani shakllantirishdagi anomaliyalar ehtimoli bolani tarbiyalashni tartibga solish mumkin emasligini, u oila va muassasalar tarbiyachilari tomonidan boshqarilishini va izchillik, bosqichma-bosqichlik tamoyiliga asoslanganligini ko'rsatadi. Ta'lim bu barkamol shaxsni shakllantirishda, psixogigiena ta'limining barcha yutuqlarini qat'iy hisobga olgan holda ruhiy salomatlikni shakllantirishda samarali vosita. Tarbiya psixogigienasi . 26 Tarbiya bu uzluksiz jarayon bo'lib, u bola hayotining dastlabki bosqichlarida o'rganish elementlarini o'z ichiga oladi. Biroq, bola maktabga borishni boshlaganda, butun ta'lim tizimi uning asosiy tarbiyachisiga aylanadi. Ikkinchisi nafaqat uning bilim va ko'nikmalarini boyitadi, balki, eng muhimi, to'g'ri tashkil etilgan o'quv tizimi psixikani davolaydi, uning uyg'unligini ta'minlaydi. Aksincha, o'qishdagi nuqsonlar bola ruhiyatining individual, hali rivojlanmagan elementlarini parchalanishiga osonlikcha ta'sir qilishi, uning individual elementlari rivojlanishining sustlashishiga yoki tezlashishiga ko'maklashishi va natijada g'ayritabiiy xususiyatlarning shakllanishiga olib kelishi mumkin. Ta'lim psixogigienasi bu psixojenikaning etakchi va muhim bo'limlaridan biri bo'lib, o'spirinlik davrida psixikaning shakllanishining saqlanishini ta'minlaydi, bu ayniqsa zaif va har xil ta'sirga uchraydi. Jinsiy tuyg'ular psixogigienasi . Psixogigienani taqqoslash yoshi bo'yicha psixologik gigienani hisobga olish, jinsiy hayot psixogigienasini ikki qismga ajratish zarurligini tug'diradi: jinsiy hayot uchun jinsiy hissiyotlar psixogigienasi va aslida. Ma'lumki, aynan o'spirinlik davrida, bola tanasi rivojlanishining balog'at davrida, birinchi bo'lib, dastlab ko'pincha "noaniq tuyg'ular" tanada sodir bo'ladigan o'zgarishlar balog'at va balog'at boshlanishi bilan bog'liq holda paydo bo'ladi. Va qizlarda bu davr ba'zida hayz ko'rishning paydo bo'lishi bilan birga keladi, bu ular uchun kutilmagan, bundan kelib chiqadigan psixologik oqibatlar. O'spirinda boshlanadigan murakkab biologik o'zgarishlar har doim uning voqelikni, oila, jamoani, jamiyatni baholashga ta'sir qiladi. Hayotiy amaliyot shuni ko'rsatadiki, bu o'zgarishlarning barchasi unchalik og'riqli emas va o'spirinni shakllantirish ruhiyatining uyg'unligini buzmaydi, agar ikkinchisi ularning boshlanishiga oqilona tayyorlansa, unga kattalar yordami ko'rsatilsa, uning munosabati tuzatilsa undagi ongsiz va tushunarsiz histuyg'ularning boshida paydo bo'lishi. Jinsiy tuyg'ular psixogigienasi, bir tomondan o'rganadi, 27 ikkinchidan, bola rivojlanishining balog'atga etish davrida psixikaning paydo bo'layotgan uyg'unligini saqlashga qaratilgan tadbirlarni ishlab chiqadi. O'smirlik davri psixogigienasi . Yosh tizimiga ko'ra, turli tadqiqotchilar o'spirinni o'smirlik davridan har doim ham aniq ajratib tura olmaydilar. Biroq, u o'spirin (o'spirinlik) bilan taqqoslaganda ma'lum xususiyatlar bilan ajralib turadi. Yoshlik - bu ijtimoiy ong, ijtimoiy o'z-o'zini anglash shakllanish bosqichiga o'tish. Bu shaxs faoliyatining har qanday elementi, unga xos bo'lgan har qanday fazilat shaxsning o'zi hayoti va faoliyatining ulushi emas, balki uning jamoasi, uning ijtimoiy faoliyati, ijtimoiy mansubligi tomonidan vujudga kelishini anglashga o'tishdir. O'spirinlik (17-21 yosh), o'spirinlikdan farqli o'laroq, inson mustaqil hayot, mustaqil faoliyat sohasiga kiradigan davrdir. Bu inson birinchi marta fuqarolik huquqlarini qo'lga kiritadigan, jamiyatning to'laqonli a'zosiga xos fazilatlarni egallaydigan davr, bu inson oiladan, undagi o'rnatilgan urfodatlardan ajralib chiqib, yangi dunyoqarashni, oila g'oyasini shakllantira boshlagan davrdir. va keyinchalik yangi oila. Bu xususiyatlarning barchasi kelajak psixikasining eng ilg'or, eng mukammal, eng uyg'un fazilatlarini saqlab qolish va saqlash uchun ularni aniq tuzatish, ularni boshqarish zarur. Nikoh psixogigienasi . Zamonaviy statistik ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, so'nggi o'n yilliklarda Rossiyada va bir qator Evropa mamlakatlarida ajralishlar soni sezilarli darajada oshgan, muvaffaqiyatsiz nikoh alkogolizm, jinoyatchilik va boshqalarning paydo bo'lishida muhim rol o'ynaydi. bitta ota-onasi bo'lgan oilalar qiyin sharoitlarda bo'lib, ko'pincha ularning rivojlanayotgan psixikasiga salbiy ta'sir qiladi. Ko'pgina dalillar shuni ko'rsatadiki, to'liq bo'lmagan oilalarda patologiyaning bir qator chegara shakllari paydo bo'lishi uyg'un oilalarga qaraganda tez-tez uchraydi. Nikohga munosib tayyorgarlik ko'rish, uyg'un nikoh uchun sharoit yaratish, omon qolgan 28 oilaning hamjihatligini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar tizimini ishlab chiqish zarur. II bob bo yicha xulosaʼ Psixogigiena bu insonning ruhiy salomatligini saqlash va mustahkamlashga qaratilgan maxsus tadbirlar tizimi. Ruhiy salomatlik, shuningdek, butun tananing farovonligini o'z ichiga oladi. Psixogigiyena tadbirlari nafaqat psixogen kasalliklar, nevrozlar, psixopatiyalar, balki turli xil badandagi kasalliklarga nisbatan ham profilaktik ahamiyatga ega. Masalan, psixogigiyena talablariga rioya qilish yurak xurujlari va miya qon tomirlarining oldini olishda, uning asosida paydo bo'ladigan 29 gipertoniya va gipertonik inqirozlarda inkor etib bo'lmaydigan va muhim rol o'ynashi mumkin. Alkogolizm, giyohvandlik va ba'zi psixozlarning oldini olishda psixogiyenaning taniqli roli o'ynashi mumkin. Ruhiy va somatik sog'liqning murakkab munosabati ruhiy gigiena va umumiy gigiena o'rtasida yaqin aloqalarni talab qiladi. Masalan, gigienik parhez miya aterosklerozining oldini olishga qodir. Jismoniy tarbiya va sport sog'likni qo'llab-quvvatlaydi va asab tizimini, shuningdek, psixikani mustahkamlaydi. Xulosa va tavsiyalar Kun tartibi. "Rejim" so'zi frantsuzcha bo'lib, tarjima qilish "boshqarish" degan ma'noni anglatadi. Bunday holda, biz o'z-o'zini boshqarishga e'tibor qaratamiz. Agar hamma narsa bir vaqtning o'zida amalga oshirilsa, unda ma'lum bir takroriy takrorlardan so'ng, dinamik stereotip shakllanadi, buning natijasida bitta faoliyat boshqasini osongina almashtiradi. Haqiqat shundaki, tanamizdagi barcha jarayonlar davriy ravishda sodir bo'ladi. Hushyorlik uyqu, nafas olish yo'li bilan nafas olish, yurak atriumlari va qorinchalarini pauza bilan qisqarishi bilan almashtiriladi. 30 Ro'yxatdagi ko'plab jarayonlar ongli nazoratni talab qilmaydi, ular bizning ongimizdan tashqari, refleksli ravishda sodir bo'ladi, boshqalari, aksincha, ongli nazoratni talab qiladi. Rejim bu hayotning belgilangan tartibi: ish, ovqatlanish, dam olish, uxlash. Bu nafaqat bizning istaklarimiz, balki ijtimoiy talablarimiz bilan ham belgilanadi. Muayyan soatlarda muassasalar, fabrikalar, fabrikalar, institutlar, maktablar, teatrlar, kinoteatrlar, do'konlar va umumiy ovqatlanish korxonalari o'z ishlarini boshlaydi va tugatadi. Va har bir inson, xohishidan qat'i nazar, ushbu omillar bilan hisoblashishi va shaxsiy hayot tartibini ijtimoiy tartibga moslashtirishi kerak. Buning o'zi shuni ko'rsatadiki, kun tartibi hamma uchun bir xil bo'lishi mumkin emas. Hatto bitta odam uchun ham korxonada ishlash paytida va ta'til kunlarida, ish kunlari va dam olish kunlari boshqacha bo'ladi. Ammo shunga qaramay, bir xil ish bilan shug'ullanadigan va shu kabi sharoitlarda yashovchi aholining ayrim guruhlarining kundalik turmushida juda ko'p umumiy narsalar mavjud. Gigiena ushbu guruhlarning har birini o'rganadi va ular uchun ilmiy asoslangan kun tartibini tavsiya qiladi. Misol tariqasida birinchi smenada o'quvchilarning kun tartibini ko'rib chiqing. Tabiiyki, har kuni ular turish, mashq qilish, hojatxona, nonushta bilan boshlanadi. Ammo savol tug'iladi: qachon turish kerak? Bu odam qanday tez va aniq birlashishni bilishiga bog'liq. Asosiysi, ertalab hamma narsani shoshilmasdan, o'rtacha tezlikda bajarish. Biror kishi shoshilayotganda, uning faoliyati tartibsiz, dinamik stereotipni shakllantirishga xalaqit beradigan tasodifiy omillar bilan to'lib toshgan. Kecha talaba mashqni ertalab tugatishga urindi, bugun u portfelini yig'ish uchun vaqt sarfladi, ertaga u oldindan tayyorlanmagan oyoq kiyimlarini izlashi kerak bo'lishi mumkin. 31 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR : 1. V.Karimova Psixologiya darslik Toshkent 2014 2. V.Karimova Psixologiya o'quv qo'llanma. Toshkent 3. Nurbek, A. (2021). Management Psychology Leader and Its Characteristics. IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI, 1(1), 13-16. 4. Nurbek, A. (2021). Psixologik Salomatlik Va Uning Mohiyati. BARQARORLIK VA YETAKCHI TADQIQOTLAR ONLAYN ILMIY JURNALI, 1(6), 666-669. 5. Alijonov, N. (2022). IMPLEMENTING THE PSYCHOLOGICAL HEALTH OF LEADERS IN THE FIELD OF EDUCATION. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 10(5), 631-634. 32 6. N. Alijonov // SOCIO-PSYCHOLOGICAL FACTORS OF LEADERSHIP ACTIVITY// RESEARCH FOCUS . VOLUME 1 | ISSUE 4 | 2022. 241-246 7. Alijonov Nurbek, Saidova Nafisa Nematovna //MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA SENSOR TARAQQIYOT MUAMMOSI// Uzbek Scholar Journal. Volume-04, May, 2022. 147-152. 8. Alijonov N. //RAHBAR FAOLIYATI SAMARADORLIGIDA PSIXOLOGIK SALOMATLIKNING O'RNI// "Мировая наука" №3(60) 2022. 3- 10. 9. Nurbek, A. (2023). SOCIAL PSYCHOLOGY OF ALTURISM AND ALTHURISTIC BEHAVIOR. American Journal of Interdisciplinary Research and Development, 16, 134-137. 10. ALIJONOV Nurbek // ALTURIZMNING IJTIMOIY PSIXOLOGIYASI VA ALTURISTIK XULQ-ATVOR// JOURNAL OF PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL STUDIES. VolumeI, Issue 5. May 2023. 71-74. 11. Nurbek, A. (2021, December). The Combination of Social Relationships and Psychological Health. In Conference Zone (pp. 268-270). 12. R.Nuriddinov, D.Mo'minov, & A.Ostanaqulov. (2023). BO'LAJAK PEDAGOGLAR RUHIY SALOMATLIGINI TAMINLASHNING IJTIMOIYPSIXOLOGIK OMILLARI. Scientific Impulse, 1(10), 612–617. 13. D.Mo'minov, R.Nuriddinov, & A.Ostanaqulov. (2023). BADIY ASARLARDA PSIXOLOGIK MANIPULYATSIYANING O RNI VAʻ AHAMIYATI (LEV TOLSTOYNING “TIRILISH” ASARI MISOLIDA). Scientific Impulse, 1(10), 618–624. 33 14. NURIDDINOV, R. (2023). BO'LAJAK O'QITUVCHILAR RUHIY SALOMATLIGINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK OMILLARI. Journal of Pedagogical and Psychological Studies, 1(4), 59–62. 15. Nuriddinov Rasuljon Samitjon o'g'li//BO'LAJAK O'QITUVCHILAR RUHIY SALOMATLIGI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK OMILLARINING O'RGANILISHI// Multidisciplinary Scientific Journal. 2 (7), 2023. 311-315. 16. Джалолова, М. А. (2022). СЕНСОРНОЕ РАЗВИТИЕ И ОБУЧЕНИЕ У ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА: Джалолова Мохинур Абдусатторовна, Нуриддинов Расулжон Самиджонович Преподаватели кафедры психологии Ферганского государственного университета. Образование и инновационные исследования международный научно-методический журнал, (11), 363-369. 17. Nuriddinov Rasuljon Samidjon o ' g ' li // OLIY O ' QUV YURTI TALABALARIDA O ' QUV MOTIV VA MOTIVATSIYALARINI NOMOYON BO ' LISHINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI // Uzbek Scholar Journal . Volume -06, July , 2022. 1-5 pages . 18. Усмонов Шерзод Ахмаджонович, Закирова Мухаббат Сабировна, Нуриддинов Расулжон Самитжон ўғли //ИЛК ЎСПИРИНЛИК ДАВРИДА АҚЛИЙ ҚОБИЛИЯТЛАРНИНГ ЭМПИРИК ТАҲЛИЛИ// СОВРЕМЕННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ (УЗБЕКИСТАН). № 9 (106), 2021. 12-16 стр. 19. НУРИДДИНОВ Р.С. // INFORMATION AS A SOCIAL - PSYCHOLOGICAL PROBLEM // ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ ЗДОРОВЬЕ НАСЕЛЕНИЯ КАК ВАЖНЫЙ ФАКТОР ОБЕСПЕЧЕНИЯ ПРОЦВЕТАНИЯ ОБЩЕСТВА. Екатеринбург-Фергана, 20 мая 2020 года. 380-382 стр. 20. Samitjonovich, Nuriddinov Rasuljon //SOCIO-PSYCHOLOGICAL ASPECTS OF THE USE OF MODERN INFORMATION TECHNOLOGIES IN THE DAILY LIFE OF CHILDREN// INTERNATIONAL JOURNAL OF 34 DISCOURSE ON INNOVATION, INTEGRATION AND EDUCATION. 1 (2020). 65-67 pages. 21. Rakhmatdjonov Shokhjahon Dilshodbek o'g'l //THE ROLE OF PHYSICAL CULTURE IN PROVIDING THE PSYCHOLOGICAL HEALTH OF THE ATHLETE// INNOVATIVE DEVELOPMENTS AND RESEARCH IN EDUCATION. International scientific online conference. Canada. Part 2, 23.01.2022. 1-3 22. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbek o'g'li //SPORTCHI PSIXOLOGIK SALOMATLIGIGA TA'SIR ETUVCHI OMILLAR// GALAXY INTERNATIONAL INTERDISCIPLINARY RESEARCH JOURNAL (GIIRJ). Vol. 10, Issue 11, Nov.(2022). 117-121 pages. 23. QURBONOVA Saida Miralimjanovna, RAXMATJONOV Shoxjahon Dilshodbek o'g'li //MAMLAKATIMIZ PSIXOLOGLARI ISHLARIDA SHAXSLARARO MUNOSABATDA MUOMALA MUAMMOSINING TALQINI// Journal of Pedagogical and Psychological Studies. Vol. 1. № 5, (2023). 99-103 pages. 24. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbeko'g'li //SPEECH ISSUES IN PSYCHOLINGUISTICS// IQRO JURNALI № 2. 04.2023. 503-511 betlar. 25. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbek o'g'li, Vosiljonov Azizbek Boxodirjon o'g'li //XORIJ PSIXOLOGLARINING ISHLARIDA SHAXSNING TADQIQ ETILISHI// INNOVATIVE DEVELOPMENTS AND RESEARCH IN EDUCATION. Vol. 1. № 12, 2022. 39-47 pages. 26. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbek o'g'li //TALABALARDA TOLERANTLIKNI RIVOJLANTIRISH – IJTIMOIY PSIXOLOGIK MUAMMO SIFATIDA// International Journal of Economy and Innovation. Volume: 30. 2022. 66-70 pages. 35 27. Rakhmatdjonov Shokhjahon Dilshodbek o'g'li //PSYCHOLOGICAL ASPECTS OF THE SPORTSMAN PERSONALITY DURING COMPETITIONS// IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI. Vol. 2 No. 11 (2022). 215-221 betlar. 28. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbek o'g'li //Motiv Va Motivatsiya Muammosining Jahon Va Mahalliy Psixologlar Tomonidan Tadqiq Etilganligi// American Journal of Social and Humanitarian Research, Vol. 3 No. 11 (2022). 256- 259 pages. 29. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbek o'g'li //TOLERANTLIK SHAKLLANAYOTGAN SHAXS MODELINING TAVSIFI// International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH». VOLUME 2 / ISSUE 5 /2023. 761-764 pages. 30. Raxmatjonov Shoxjahon Dilshodbek o'g'li. (2023). PSIXOLOGIYADA MOTIVATSIYA TURLARI, NAZARIYALARI VA TAHLILI. Научный Импульс, 1(10), 665-670. 36

I BOB. PSIXOGIGIENA FANINING NAZARIY OʼRGANILISHI.

1.1. Psixogigiena haqida umumiy tushuncha.

1.2. Pisixogigiena kelib choqish tarixi.

I bob boʼyichaa xulosa.

II BOB. PSIXOGIGIENA ASOSLARI VA IJTIMOIY HAYOTIMIZDA TUTGAN OʼRNI .

2.1. Psixogigiena asoslari va fan sifatida shakllanishi.

2.2. Boshqa fanlar bilan aloqasi va ijtimoiy hayotimizda tutgan oʼrni.

Купить