Psixologik eksperimentning asoslari. Psixologik tadqiqot metodlari klassifikasiyasi - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	104.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	18 Сентябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Psixologik eksperimentning asoslari. Psixologik tadqiqot metodlari klassifikasiyasi

Купить

Psixologik eksperimentning asoslari. Psixologik tadqiqot metodlari klassifikasiyasi

Re ja :  1.Psixologik kuzatish metodlarining tasnifi.  2. Eksperimental psixologiya metodlari.  3. Psixologik tadqiqot metodlari klassifikasiyasi.

Asosiy adabiyotlar:  1.Advanced Research Methods for A’’lied ‘sychology: Design, Analysis and Re’orting. Edited by ‘aula Brough. Routledge Third Avenue, New York, 2019. 333 ‘.  2.Drujinin V.N. Eksperimentalg’naya psixologiya. 2-e izd., pererab. i dop. SPb: Izd-vo «Piter», 2000. 320 s.  3 Oboshiy psixologicheskiy praktikum: Uchebnik dlya vuzov. Standart tretg’ego pokoleniya/ Pod red. S.A.Kapustina. SPb.: Piter, 2017. 480 s.  4 Osnovnqe metodq sbora dannqx v psixologii: Uchebnoe posobie dlya studentov vuzov / Pod red. S. A. Kapustina. M.: Aspekt Press, 2012. 158 s.

 B.G.Ananevning fikriga ko‘ra, psixologik kuzatish metodlari psixologik obyektlar bilan operatsiyalar tizimi bo'lib, fanning bilish obyektidir. Psixologiyada empirik metodlarni qo'llash muammosi ko'rib chiqilayotganda ularni psixologik metodlar tizimidagi o'rnini aniqlashdan boshlash kerak.

 Empirik metodlarni qo'llashning beshta darajasini ajratish mumkin:  1. Metodika darajasi.  2. Metodik qo'llanma darajasi.  3. Metod darajasi.  4. Tekshirishni tashkil qilish darajasi.  5. Metodologik yondashish darajasi.

 To'g’ri, «metod» atamasini turli darajada ishlatsa bo'ladi, masalan, psixofizikada- o'rtacha xatolar metodi, chegara metodi bor; psixodiagnostikada -proektiv metod (ikkinchi daraja); psixosemantikada semantik differensial metod va repertuar kataklar metodi haqida gapiriladi (birinchi daraja); yosh davrlari psixologiyasida psixogenetik metod to'g'risida bahs yuritiladi va uning turli xilligi egizaklar metodida (to'rtinchi daraja) ko'rsatilgan.

 Psixologik tadqiqotda qo'llaniladigan usullarning darajali bo'lishini G. D. Pirov taklif etgan.U metodlarni quyidagi guruhlarga bo'lgan:  1) xususiy metod (kuzatuv, eksperiment, modellashtirish);  2) metodik qo'llanma;  3) metodik yondashuv.

 S.L.Rubinshteyn«Umumiy psixologiya asoslari»da eng asosiy psixologik metodlar sifatida kuzatuv va eksperimentni ajratib ko'rsatdi. Kuzatuv «tashqi» va «ichki»ga bo'lingan, eksperiment-laboratoriya ishi, tabiiy va psixologik-pedagogik, qo'shimcha metod uning asosiy modifikatsiyasida fiziologik eksperiment.Bundan tashqari, faoliyat mahsulini o‘rganishda suhbat va anketa usullarini ajratib o'tdi. Tabiiyki, vaqt bu tasnifning qirralarini ta’kidladi.  Shunday qilib, psixologiyaning falsafa bilan bog’liqligi uni nazariy metodlaridan mahrum qildi, xuddi shunday yaqinlik pedagogika va fiziologiya bilan bu fanlarning psixologik ro‘yxatga qo‘shilishi bilan amalga oshirildi.

 Psixologik tekshiruvlaming keng ko’lamdagi ikkinchi tasnifi-bolgar psixologi G.D. Pirov tuzgan. U mustaqil metodlar sifatida taklif qilgan kuzatuv, eksperiment, modellashtirish,psixologik xarakteristikani, yordamchi metodlar maxsus metodik yondashuvlarni ta’kidlab o‘tdi. Shu metodlarning har biri bir qancha turlarga bo’linadi.Shunday qilib, masalan, kuzatish (aloqador) anketalar, so‘rovnomalar, faoliyat mahsullarini o‘rganish va boshqalarga bolinadi.

 B. G. Ananev G.D.Pirov klassifikatsiyasini tanqid ostiga olib, boshqasini taklif etdi. U mavjud barcha metodlami:  1) tashkiliy;  2) empirik;  3) ma’lumotlarni qayta ishlash usuli;  4) sharhlash metodlariga bo’ldi.

 Tashkiliy metodlarga B.G.Ananev qiyosiy, longitud va kompleks metodlami kiritdi.  Ikkinchi guruhga observatsion metodlar, eksperiment psixodiagnostik metod, faoliyat mahsullari, modellashtirish va biografik metodlar kiritildi.  Uchinchi gumhga ma’lumotlarni matematik- statistik tahlil qilish metodi va sifat tahlili kiritildi.  Nihoyat, to‘rtinchi guruhni genetik va donalash metodi tashkil qildi.

 Psixologiyada boshqa fanlar analogiyasi bilan uchta metodlar tasnifini ko'rsatish maqsadga muvofiqdir:  1. Empirik, tekshirish subyekti va obyektining tashqi real munosabatlari amalga oshiriladi;  2. Nazariy, subyekt obyektning hayotiy modeli bilan o‘zaro munosabatda bo'ladi.  3. Sharhlash va tasvirlash, bunda subyekt «tashqaridan» obyektning sim volik- belgisi bilan munosabatda bo‘ladi.

 Birinchi guruh metodlarini ishlatishning natijasi ma’lumotlar hisoblanadi, obyekt sharoitini asboblar yordamida o‘rganadi.Nazariy metodlardan foydalanish natijasi tabiiy til belgisi yoki ochiq chizmatik shakldagi prcdmet haqidagi bilim hisoblanadi.  Nihoyat, qayta ishlash-tushuntirish metodi-bu nazariy va eksperimental metodlami qo'tlashda,ularni o‘zaro munosabati natijalarining «uchrashish joyi»dir.

 Psixologik tekshirishning nazariy metodlarini sanab o'tamiz:  1.Deduktiv-umumiydan xususiyga o‘tish. Natijasi-nazariya, qonun va boshqaiar.  2 .Induktiv-omillami umumlashtirish, xususiydan umumiyga o‘tish.  3.Modellashtirish-analogiya metodini aniqlashtirish, «transduksiya», xususiydan xususiyga o‘tish.Natija-obyekt, jarayon, sharoit modeli.

 Tabiiyki, bizga boshqa odamning psixik reallik tizimini tushunish qiyin. Ammo har bir narsa xususiy reallikka ega,shuning uchun M.S.Rogovin va G.V.Zalevskiylami germenivtik metodlar qatoriga modellashtirish metodini kiritishga turtki bo'lgan funksional- strukturani modellashtirish va germenevtik metodlarning o'xshashligi bor. Sharhlash metodlari butun bir psixologik tadqiqotda muhim rol o'ynaydi. Bu metodlarning tadqiqotchi tomonidan egallanishi ilmiy dastuming muvaffaqiyatini belgilab beradi. Psixoiogiyada sharhlash metodining ahamiyati V.A.Ganzen monografiyasida aniqroq ta'riflangan.

 L.Frenka klassifikatsiyasiga binoan proektiv metodikalar unchalik ko'p emas; «Uyning rasmi» testi, «Odam qomati», Gudinaf va Maxover testi, «Daraxt rasmi» testi. Ammo u yoki bu chegarada faoliyat mahsuli tahlili kuzatiladi va tahlil jarayonida boshqa test natijalari ham kuzatib boriladi. Ular qatoriga TAT,Rozensvey testi,Rorshaxning «Siyoh dog'lari» testi, yozuv analizi kiradi. Barcha proektiv testlarga quyidagilar xos: -materialning yoki vazifaning nisbatan noaniqligi; -«Ochiqlik»-barcha javoblar -sinaluvchi barcha reaksiyalari qabul qilinadi; -mulozamatlilik muhiti va eksperimentator tomonidan chetdan baholashning ishtirok etmasligi; -psixik funksiyaning o‘lchanishi emas, ijtimoiy muhitga munosabatni, shaxsning xususiyati o’lchanishidir.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT!!!

Купить