Psixologik fikrlarning rivojlanish tarixi - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Psixologik fikrlarning rivojlanish tarixi

Купить

Mavzu: Psixologik fikrlarning
rivojlanish tarixi
Reja:
1.Psixologiya haqida tushuncha
2.Rivojlanish psixologiyasi haqida

• Psix ologiya — inson faoliyati va hayvonlar xatti-harakati
jarayonida voqelikning psixik aks etishi, ruhiy jarayonlar,
holatlar, hodisalar, hislatlar toʻgʻrisidagi fan. Psixologiyaning
tadqiqot predmetiga sezgilar va idrok obrazlari, tafakkur va
hissiyot, faoliyat va muomala kabi psixologik jarayonlar,
kategoriyalar kiradi. Psixologiyaning asosiy vazifalari — psixika
qonuniyatlarini, inson ruhiy holatlari shakllanishini filogenetik
va ontogenetik taraqqiyot birligida ochishdan iboratdir. Mazkur
vazifalar yechimini topishda psixologiya bir tomondan,
biologiya fani sohalari bilan, jumladan, fiziologiya bilan, boshqa
tomondan esa, sotsiologiya , pedagogika , madaniyat tarixi,
mantiq hamda ijtimoiy fanlar bilan jips aloqaga kirishadi.
Psixologiya eng avvalo, psixikaning insonga xos shakli boʻlmish
ong va oʻzini oʻzi anglashni tadqiq etadi.

O’rta asrlarda psixikaga nisbatan har xil koʻrinishdagi
gʻayritabiiy qarashlar hukmronlik qildi. Shu tufayli psixologik
bilimlar rivojlanmay qoldi. Ammo baʼzi faylasuflar va shifokorlar
( Ibn Sino va boshqalar) asarlarida bu sohada olgʻa qadam
qoʻyildi. Inson xususiyatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qadimgi
qoʻlyozmalar, yodgorliklarda oʻz aksini topa boshladi. Turli
mamlakatlarda va shaharlarda tuzilgan akademiyalarda
(Xorazm, Samarqand, Kiyev, Moskva va boshqa shaharlarda)
psixologiya yuzasidan tinglovchilarga saboq berilgan.

Yevropa Uygʻonish davrida Leonardo da Vinchi,
X. Vives kabilar psixologiya rivojiga oʻz
hissalarini qoʻshdilar. XVIII asrga kelib
M. V. Lomonosov, A. N. Radishchev,
G. S. Skovoroda, T. Gobbs, B. Spinoza, G.
Leybnits. J. Lokk, K. A. Gelvetsii, A. Golbax, D.
Didrolar psixologiyada bir talay kashfiyot
qildilar, uni amaliy maʼlumotlar bilan
boyitdilar. Psixologiya XIX asrning 2-yarmiga
kelib mustaqil fan sifatida ajralib chiqdi. Nemis
olimi V. Vundt Leypsigda 1879-yil dastlabki
eksperimental laboratoriyani jihozlashga
erishdi.

•
Psixologiya taraqqiyotida, umuman, XIX asrdagi
eksperimentlar alohida ahamiyat kasb etdi. Bu
davrda psixologik real voqelikni oʻrganish
uchun metodlar majmuasi qoʻllana boshlandi:
kuzatish, labaratoriya eksperimenti, tabiiy
eksperiment, faoliyat natijasini tahlil qilish,
ruhiy jarayonlarni modellashtirish genetik
metodi, test, ekspert baholash, intervyu, anketa,
soʻrovnoma, tarjimai hol va hokazolar. XIX asr
oxiri — XX asr boshlarida qator psixologik ilmiy
maktablar, yoʻnalishlar vujudga keldi:
bixeviorizm , geshtaltpsixologiya , personalizm ,
freydizm va hokazolar. Psixologiyaning rivojiga
I. M. Sechenov (psixikaning reflektor tabiati), I.
Pavlov (oliy nerv faoliyati) taʼlimotlari muhim
hissa boʻlib qoʻshildi

Rivojlanish psixologiyasi va rivojlanish psixologiyasi oʻrtasidagi asosiy
farq shundaki, birinchisi: “Nega bunday boʻlmoqda, aksincha emas?”
degan savolga javob izlaydi, yaʼni u qatʼiyroqdir. Rivojlanish
psixologiyasi ko'proq tavsiflovchi xarakterga ega, ya'ni u insonning
yoshga bog'liq asosiy psixologik xususiyatlarini tushuntirish bilan
shug'ullanadi. Shunday qilib, ilmiy bilimlarning ushbu sohalari
o'rtasidagi asosiy farq ularning predmetida degan xulosaga kelishimiz
mumkin.
Demak, rivojlanish psixologiyasining predmeti bola psixikasining
bir yosh guruhidan ikkinchisiga o‘tish jarayonida rivojlanishining
asosiy momentlari, jumladan, turli yoshdagi bolalar psixikasining
ko‘p qirrali o‘ziga xosliklaridir.

•
Umuman olganda, rivojlanish psixologiyasini
“chekka”ga ajratish va uning mustaqil ilmiy bilim
sohasi sifatida taqdim etilishi bolalarni tarbiyalash va
tarbiyalash masalasida amaliyot talablaridan kelib
chiqqan edi. Bolalar psixologiyasi nazariyasining
asosiy postulatlarini joriy etish zudlik bilan ularni
amaliyot maydoniga o'tkazishni talab qildi. Bolaning
jismoniy holatini rivojlanishini kuzatuvchi pediatr
kabi, bolalar psixologi ham bola psixikasining
rivojlanish darajasini va faoliyatini nazorat qiladi.

Demak, rivojlanish psixologiyasining
predmeti inson psixikasining uning
yoshiga mos dinamikasi hisoblanadi.
Rivojlanish psixologiyasining predmeti
ijtimoiy tuzilmaning bo'g'ini sifatida
jamiyatda inson rivojlanishining
qonuniyatlari, uning psixikasi va
ongining faoliyat ko'rsatish
xususiyatlari. Shunday qilib,
rivojlanish psixologiyasi sohasida
manbalarning o'zi, psixik
rivojlanishning yetakchi yo'nalishlari
o'rganiladi, ya'ni bu sohaning predmeti
yanada konkretlashtiriladi Ko'p ekranni amalga oshirish
chuqur nazariy tayyorgarlik
asosida mumkin. Aynan shu erda
nazariya va amaliyot ikkita to'la
daryoning kuchli oqimlari kabi
birlashadi. Rivojlanish
psixologiyasi va rivojlanish
psixologiyasi ulkan "psixologiya
okeani"ga oqib tushadigan ikkita
bilim sohasidir. Ularning orasidagi
farq faqat ko'rib chiqilayotgan
mavzularda, qiziqishlar doirasida

Psixologik fikrlarning rivojlanish tarixi

Купить