Psixologik metodlar - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Psixologik metodlar

Купить

REJA: 1. Psixologiyaning asosiy metodlari. 2. Kuzatish metodi. 3. So’rov metodi. 4. Test metodi. 5. Psixologik tajriba metodi. 6. Modellashtirish metodi.

Psixologiyaning asosiy metodlari Aniq izlanish predmetiga ega bo’lgan har qanday fan o’sha predmetining mohiyatini yoritish va materiallar to’plash uchun maxsus usullar va vositalardan foydalanadi va ular fanning metodlari deb yuritiladi. Fanning salohiyati va obro’si ham birinchi navbatda o’sha metodlar yordamida to’plangan ma’lumotlarning ishonchliligi va validliligiga bog’liq bo’ladi. Bu fikrlar bevosita psixologiyaga ham aloqador bo’lib, metodlar masalasi bu fanda juda katta ahamiyatga molik masala sifatida qaraladi. Chunki yuqorida ta’kidlaganimizdek, psixik hodisalarni bevosita qo’l bilan ushlab, ko’z bilan ilg’ab, quloq bilan sezish qiyin. Lekin juda ko’plab fanlar bilan faol hamkorlik shunga olib kelganki, psixologiyaning har bir tarmog’i o’z vazifalarini yechish va ma’lumotlarga

Asosiy metodlar Asosiy metodlarning variantlari Kuzatish metodi Tashqi (ob’ektiv kuzatish) Ichki (sub’ektiv, o’z-o’zini kuzatish) Erkin kuzatuv Standartlashtirilgan Guruh ichida kuzatish Guruh tashqarisida kuzatish So`roq metodi Og’zaki so’roq Yozma so’roq Erkin so’roq (suhbat) Standartlashtirilgan so’roq Testlar metodi Test – so’rov Test - topshiriq Proyektiv test Sotsiometrik test Modellashtirish Matematik modellashtirish Mantiqiy modellashtirish Texnik modellashtirish Kibernetik modellashtirishIjtimoiy psixologiyaning asosiy metodlari

Kuzatish metodi Kuzatish metodi tabiiy metodlar jumlasiga kiradi.  O’z - o’zini kuzatish esa odam o’zida kechayotgan biror o’zgarish yoki hodisani o’zi o’rganish maqsadida ma’lumotlar to’plash va qayd etish usulidir.  Erkin kuzatuv ko’pincha biror ijtimoiy hodisa yoki jarayonni o’rganish maqsad qilib qo’yilganda qo’llaniladi.  Tashqi kuzatuv mohiyatan kuzatiluvchi xulq - atvorini bevosita tashqaridan turib, kuzatish orqali ma’lumotlar to’plash usulidir. Masalan, bayram arafasida aholining qayfiyatini bilish maqsadida kuzatuv tashkil qilinsa, oldindan maxsus reja yoki dastur bo’lmaydi, kuzatuv obyekti ham qat’iy bo’lishi shart emas. Yoki dars jarayonida bolalarning u yoki bu mavzu yuzasidan umumiy munosabatlarini bilish uchun ham ba’zan erkin kuzatish tashkil etilishi mumkin. Standartla

So’rov m etodi So’rov m etodi psixologiyaning barcha tarm oqlarida birlam chi m a’lum otlar to’plashning an’anaviy usullaridan hisoblanadi. U nda tekshiriluvchi tekshiruvchi tom onidan qo’yilgan qator savollarga m uxtasar javob qaytarishi kerak bo’ladi. A gar m abodo uning professional m ahorati yoki tajribasi bunga yetarli bo’lm asa, so’rov o’z natijalarini berm asligi m um kin. Lekin  So’rov m etodi psixologiyaning barcha tarm oqlarida birlam chi m a’lum otlar to’plashning an’anaviy usullaridan hisoblanadi m ahoratli so’rovchi ushbu m etod yordam ida inson ruhiy kechinm alariga aloqador bo’lgan noyob m a’lum otlarni to’plash im koniga ega bo’ladi.

So`rov metodlari . Bular suhbat, intervyu, anketa metodlaridir. Ushbu metodlar ijtimoiy psixologiyada keng qo’llaniladigan metodlar qatoriga kiradi.

Ps i x o l o g i k t e s t l a r. Testlar psixologiyaning maxsus usulidir. Ular qisqa sinov usuli bo`lib, u yoki bu ijtimoiy psixologik hodsa qisqa muddat ichida bir texnik vosita sifatida uning yordamida tekshiriladi. Testlar asrimizning boshida kashf qilingan bo`lib, ular 20-30 yillarga hayotga, amaliyotga shunchalik shiddat bilan kirib keladiki, natijada maxsus soha-psixometrika kirib keldiki, natijada maxsus soxa- psixometrika yuzaga keldi.

1. Shaxs xususiyatlarini tekshiruvchi testlar. 2. Muloqot sistemasidagi o’rnini aniqlash. 3. Aqliy sifatlarini tekshiruvchi testlar. Testlarni qo`llashni qulaylik tomoni shundaki bir test yordamida ma’lum ob’ektning u yoki bu xususiyatini bir necha marta takror-takror sinab ko`rish mumkin. Lekin ularni umumiy deb bo`lmaydi., chunki u yoki bu test muayyan turdagi ob’ektda sinalgan bo`lsa, uni shunga o`xshash ob’ektlardagina qo`lash mumkin. Xolos, qolaversa undan olingan ma’lumotlar nisbiy xususiyat kasb etadi.

Psixologik tajriba yoki eksperiment metodi Ushbu metod turli yoshdagi (chaqaloqlik, bolalik, o’quvchilik, o’spirinlik, yetuklik, keksalik) odamlar psixikasini chu-qurroq, aniqroq tadqiq qilish metodlari ichida eng muhimi hisoblanadi. Tabiiy metod psixologik-pedagogik masa-lalarni hal qilishda qo’llaniladi. Metodning ilmiy asosi 1910 yilda F.Lazurskiy tomonidan ishlab chiqilgan. Tabiiy sha-roitda inson psixikasini o’rganishda sinaluvchilar esperimentdan bexabar bo’lishi, tadqiqot dasturi shart-sharoit bilan muvofiqlashtirilishi hamda kundalik hayot tarzidan chetga og’ishlar bo’lmasiligi lozimdir. Laboratoriya (klini-ka) metodi ko’pincha individual (goho guruh va jamoa) shaklida sinaluvchilardan yashirmay, maxsus psixologik as-boblar, yo’l-yo’riqlar, tavsiyalar, ko’rsatma va ilovalardan foy

Laboratoriya eksperimenti odatda maxsus sharoitlarda, alohida xonalarda, zarur asbob-uskunalar yordamida o’tkaziladi. Xorijda birinchi marta laboratoriya sharoitida ijtimoiy-psixologik hodisalar va jarayonlarning namoyon bo’lishini aniqlashni G.Olport, V.Mede, Mayer, K.Levin va boshqalar o’rgangan bo’lsa, Rossiyada V.Bextirov faoliyat yuritgan. Keyinchalik B.Ananyev, Ye.Kuzmin, V.Merlin, V.Myasishyev, L.Umanskiylar tomonidan bu metodning yangi qirralari ishlab chiqildi va psixodiagnostikada apparatura uslubi keng qo’llanila boshlandi. R.Eshbi tomonidan kashf qilinib, F.Gorbov tomonidan takomillashtirilgan gomeostat metodi, L.Umanskiy tomonidan yaratilgan guruh uchun integratorlar paydo bo’ladi. Buning uchun eksperiment material tekshiruvchi tomonidan sinchkovlik bilan tanlanishi, obyektiv

Modellashtirish metodi Bunda o’sha hodisaning umumiy xossasi yoki asosiy parametrlari modellashtirilib, o’sha model asosida tadqiqotchini qiziqtirgan jihat o’rganiladi va xulosalar chiqariladi. Modellar texnik, mantiqiy, matematik yoki kibernetik bo’lishi mumkin. matematik texnik mantiqiy kibernetik tarzida bo’lishi mumkin. Hozir ko’pgina murakkab shaxs xususiyatlari ham programmalashtirilgan bo’lib, ular algoritmlar asosda qisqa fursatda ko’pgina sifatlarni ko’plab parametrlar nuqtai nazaridan hisoblab natijalarni umumlashtirishga imkon bermoqda. Ko’pincha matematik o’yinlar g’oyasi odamlar o’rtasidagi o’zaro munosabatlar sohasini o’rganishda ham qo’llanilmoqda. Ma’lum bo’lishicha, odamning fikrlash operasiyalari bilan EXM larning ishlash prinsiplari o’rtasida ma’lum uyg’unlik bor ekan,

Qisqacha xulosalar: Psixologiya fanining eng muhim metodlari: kuzatish, test, so’rov, tajriba, modellashtirish bo’lib, bu metodlar orqali shaxsning turli vaziyatlarda xulqini diagnostika qilish mumkin. Hozirgi kunda psixologiya fanida tadbiqiy va amaliy sohalari hamda psixologiyaning maxsus tarmoqlaridan - yosh va pedagogik psixologiya, ijtimoiy psixologiya, iqtisodiy psixologiya, yuridik psixologiya, sanoat va ishlab chiqarish psixologiyasi, boshqaruv psixologiyasi, tibbiyot psixologiyasi, psixodiagnostika va differensial psixologiyalar mavjud bo’lib, ular ijtimoiy hayotning barcha sohalarida keng qo’llanilib kelmoqda.

Adabiyotlar: 1. Andireyeva G.M. Aktualnыe problemы sotsialnoy psixologii. M. 1998. 2. Andreyeva G.M. Sotsialnaya psixologiya M, 1980. 3. Karimova V.M., Akramova F. Psixologiya T 2000. 4. Karimova V.M Ijtimoiy psixologiya va ijtimoiy amaliyot.T1999 5. Mayers D. Sotsialnaya psixologiya, Sankt-Peterburg, 1997. 6. Metodi sotsialnoy psixologii. ye.E.Kuzmin tarx, L1997 7.Sokolova ye.T. Proyektivnыe metodы issledovaniya lichnosti. M,1980 8.Sotsialnaya psixologiya. A.V.Petrovskiy tarx. M,1987.

Купить