Dokument ma'lumotlari

Narxi 30000UZS
Hajmi 172.9KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 01 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Testlar
Fan Psixologiya

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Psixologiya. Nostrifikatsiya (xorijiy diplomni tan olish) test sinoviga tayyorgarlik: variantlar to‘plami (2025–2026)

Sotib olish
PSIXOLOGIYA Nostrifikatsiya (xorijiy diplomni tan olish) test sinoviga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2025–2026) 20 ta variant • 1000 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Nostrifikatsiya — xorijiy davlatda olingan ta'lim hujjatini O'zbekistonda tan olish (ekvivalentligini qayd etish). Arizalar my.gov.uz yoki Davlat xizmatlari markazlari orqali beriladi; test sinovini Bilimni baholash agentligi o'tkazadi. • Test faqat oliy ta'lim (va qayta tayyorlash) hujjatlari bo'yicha, ekspert xulosasi ijobiy bo'lgandan keyin o'tkaziladi. Test arizachining mutaxassisligi bo'yicha olinadi. • Format: 50 ta test savoli, 100 daqiqa (har bir savolga ~2 daqiqa). Har bir to'g'ri javob — 2 ball, maksimal — 100 ball. Tan olish uchun 56 ball (kamida 28 ta to'g'ri javob) talab qilinadi; o'tolmagan talabgor qayta ro'yxatdan o'tib, testni qayta topshirishi mumkin. • 2026-yil kuzgi sessiyalar: 15-oktyabr, 29-oktyabr, 12-noyabr, 26-noyabr, 10-dekabr, 24- dekabr. Ishtirokchilar ro'yxati har sessiyadan kamida 3 kun oldin e'lon qilinadi; ro'yxatni my.gov.uz yoki Davlat xizmatlari markazlarida ariza raqami bo'yicha tekshirish mumkin. Pasport yoki ID-karta bilan o'z vaqtida keling. • Testsiz tan olinadiganlar: QS, THE yoki ARWU reytinglarining TOP-1000 taligiga kiruvchi OTM bitiruvchilari, xalqaro shartnomalar yoki hukumat qarorlari asosida o'qiganlar, O'zbekistondagi xorijiy OTM filiallari bitiruvchilari va boshqa belgilangan toifalar. • To'plam tuzilishi: 20 ta variant × 50 savol. Har bir variant mutaxassislikning barcha asosiy bo'limlarini qamrab oladi. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida esa javoblar kaliti bor. O'zingizni sinash uchun avval variantni 100 daqiqada yechib, keyin kalit bilan tekshiring. • Muhim: rasmiy test savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu mutaxassislik dasturlari asosida tuzilgan mashq savollari; format va talablar o'zgarishini uzbmb.uz va my.gov.uz da kuzatib boring. Har bir variant tuzilishi Topshiriqlar Turi Izoh 1–50 Yopiq test (4 ta variant) Mutaxassislik fanlari bo'yicha bitta to'g'ri javob; har bir to'g'ri javob 2 ball Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–50 2 2-variant 51–100 3 3-variant 101–150 4 4-variant 151–200 5 5-variant 201–250 6 6-variant 251–300 7 7-variant 301–350 8 8-variant 351–400 9 9-variant 401–450 10 10-variant 451–500 11 11-variant 501–550 12 12-variant 551–600 13 13-variant 601–650 14 14-variant 651–700 15 15-variant 701–750 16 16-variant 751–800 17 17-variant 801–850 18 18-variant 851–900 19 19-variant 901–950 20 20-variant 951–1000 Jami topshiriqlar 1000 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 3 1-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. «Salli va Enn» kabi yolg'on e'tiqod topshiriqlarini odatda normal rivojlanayotgan bolalar taxminan qaysi yoshdan muvaffaqiyatli bajara boshlaydi? A) 2 yoshdan B) 1 yoshdan C) 4 yoshdan D) 7 yoshdan To'g'ri javob: C) 4 yoshdan✔ 2. «Notanish vaziyat»da bola ona ketganda qattiq yig'laydi, ona qaytganda esa unga intilib, bir vaqtning o'zida jahl bilan itarib yuboradi. Bu qaysi bog'lanish turi? A) Tartibsiz (dezorganizatsiyalangan, D-tip) bog'lanish B) Xavfsiz (ishonchli) bog'lanish C) Ambivalent (qarshilik ko'rsatuvchi) bog'lanish D) Qochuvchi (befarq-uzoqlashuvchi) bog'lanish To'g'ri javob: C) Ambivalent (qarshilik ko'rsatuvchi) bog'lanish ✔ 3. Pavlov bo'yicha nerv tizimining asosiy xossalari qaysilar? A) Ixtiyoriylik, ongli boshqaruv, barqarorlik B) Ekstraversiya, neyrotizm, psixotizm C) Sezgirlik, reaktivlik, rezistentlik D) Kuch, muvozanat va harakatchanlik To'g'ri javob: D) Kuch, muvozanat va harakatchanlik ✔ 4. Zerikarli ishni boshqalarga «qiziqarli» deb aytgani uchun 1 dollar olgan sinaluvchilar 20 dollar olganlarga qaraganda bu ishni qiziqarliroq deb baholagan. Bu natija qanday izohlanadi? A) Kattaroq mukofot ichki motivatsiyani kuchaytirgani bilan B) Kognitiv dissonansni kamaytirish uchun munosabatning o'zgarishi bilan C) Ijtimoiy fasilitatsiya bilan D) Galo-effekt bilan To'g'ri javob: B) Kognitiv dissonansni kamaytirish uchun munosabatning o'zgarishi bilan ✔ 5. Uznadzening klassik tajribasida bir xil sharlarni qo'lda ushlagan sinaluvchi oldingi seriyalardagi tajriba ta'sirida ularni turli kattalikda his qiladi. Bu nimani ko'rsatadi? A) Turli modallikdagi sezgilar sinesteziyasini B) Teri sezgilarining ta'sirotga adaptatsiyasini C) Tasavvurning ixtiyoriy va ijodiy faoliyatini D) Fiksatsiyalangan ustanovkaning idrokka ta'sirini To'g'ri javob: D) Fiksatsiyalangan ustanovkaning idrokka ta'sirini ✔ 6. Markaziy nerv tizimidagi asosiy qo'zg'atuvchi neyromediator qaysi? A) Glutamat B) Glitsin C) GAMK D) Serotonin To'g'ri javob: A) Glutamat ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 4 7. «Katta beshlik» modelidagi omillarni to'g'ri ko'rsating. A) Sangvinik, xolerik, flegmatik, melanxolik va ambivert temperament turlari B) Ekstraversiya, kelishuvchanlik, vijdonlilik, neyrotizm, tajribaga ochiqlik C) Ekstraversiya, neyrotizm, psixotizm, intellekt va iroda kuchi (o'z-o'zini boshqarish) D) Dominantlik, ta'sirchanlik, emotsional barqarorlik, mustaqillik va xavotir darajasi To'g'ri javob: B) Ekstraversiya, kelishuvchanlik, vijdonlilik, neyrotizm, tajribaga ochiqlik✔ 8. P.K. Anoxinning funksional tizim nazariyasida harakat natijasini kutilgan natija bilan solishtiruvchi apparat qanday ataladi? A) Afferent sintez (axborot integratsiyasi) B) Shartli refleks yoyi (reflektor halqa) C) Dominanta (ustun qo'zg'alish o'chog'i) D) Harakat natijasining aktseptori To'g'ri javob: D) Harakat natijasining aktseptori ✔ 9. Psixologiyaning qaysi tarmog'i psixik rivojlanishdagi buzilishlar va ularni korreksiya qilishni o'rganadi? A) Maxsus (korreksion) psixologiya B) Sport psixologiyasi C) Ijtimoiy psixologiya D) Muhandislik psixologiyasi To'g'ri javob: A) Maxsus (korreksion) psixologiya ✔ 10. Test bandining diskriminativlik indeksi nimani ko'rsatadi? A) Bandning ijtimoiy ma'qullik darajasi va javoblarga ta'sirini B) Bandning yuqori va past natijali sinaluvchilarni farqlash qobiliyatini C) Bandni bajarish uchun sinaluvchilar sarflagan o'rtacha vaqtni D) Bandni to'g'ri bajargan sinaluvchilar foizini (qiyinlik darajasini) To'g'ri javob: B) Bandning yuqori va past natijali sinaluvchilarni farqlash qobiliyatini ✔ 11. J. Piaje nazariyasiga ko'ra, «ob'ekt doimiyligi» (narsa ko'zdan yo'qolganda ham mavjud ekanini anglash) qaysi bosqichda shakllanadi? A) Konkret operatsiyalar bosqichida B) Formal operatsiyalar bosqichida C) Operatsiyagacha bo'lgan bosqichda D) Sensomotor bosqichda To'g'ri javob: D) Sensomotor bosqichda ✔ 12. K. Levin, R. Lippitt va R. Uayt tadqiqotida qaysi rahbarlik uslublari taqqoslangan? A) Transformatsion, tranzaksion va xarizmatik B) Vazifaga va munosabatga yo'naltirilgan C) Avtoritar, demokratik va liberal (laissez-faire) D) Direktiv, murabbiylik va delegatsiyalovchi To'g'ri javob: C) Avtoritar, demokratik va liberal (laissez-faire) ✔ 13. Qorong'ilikda epifiz tomonidan ishlab chiqariladigan va uyquga tayyorgarlikda muhim rol o'ynovchi gormon qaysi? A) Tiroksin B) Adrenalin C) Kortizol D) Melatonin To'g'ri javob: D) Melatonin ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 5 14. MMPI (Minnesota ko'p tomonlama shaxs so'rovnomasi) shkalalari asosan qanday usulda tuzilgan? A) Proektiv tamoyil asosida — noaniq stimullarga erkin javoblar sifatiy talqin qilingan B) Empirik (kriterial) kalit usulida — klinik guruhni sog'lom guruhdan farqlovchi bandlar tanlangan C) Nazariy-ratsional usulda — bandlar psixoanalitik nazariya talablari asosida yozilgan D) Omilli tahlil asosida — o'zaro yuqori korrelyatsiyalashgan bandlar bitta omilga birlashtirilgan To'g'ri javob: B) Empirik (kriterial) kalit usulida — klinik guruhni sog'lom guruhdan farqlovchi ✔ bandlar tanlangan 15. Markaziy nerv tizimidagi asosiy tormozlovchi neyromediator qaysi? A) Noradrenalin (katexolamin) B) GAMK (gamma-aminomoy kislotasi) C) Atsetilxolin (xolinergik mediator) D) Glutamat (glutamin kislotasi) To'g'ri javob: B) GAMK (gamma-aminomoy kislotasi) ✔ 16. «Uy-Daraxt-Odam» proektiv rasm testining muallifi kim? A) K. Maxover B) R. Berns C) Dj. Bak D) F. Goudinaf To'g'ri javob: C) Dj. Bak ✔ 17. Ch. Osgud ishlab chiqqan semantik differensial metodida qaysi uch asosiy omil ajratiladi? A) Kognitiv, affektiv, konativ B) Ekstraversiya, neyrotizm, psixotizm C) Lokus, barqarorlik, nazorat D) Baho, kuch (potensiya) va faollik To'g'ri javob: D) Baho, kuch (potensiya) va faollik ✔ 18. «Ong va faoliyat birligi» tamoyilini 1930-yillarda kim asoslab bergan? A) G.I. Chelpanov B) I.P. Pavlov C) V.M. Bexterev D) S.L. Rubinshteyn To'g'ri javob: D) S.L. Rubinshteyn ✔ 19. Psixologiya fan sifatida asosan nimani o'rganadi? A) Inson organizmining anatomik tuzilishi va a'zolarining o'zaro joylashuvini B) Psixikaning paydo bo'lishi, rivojlanishi va namoyon bo'lish qonuniyatlarini C) Jamiyat taraqqiyotining umumiy iqtisodiy va siyosiy qonuniyatlarini D) Faqat oliy nerv faoliyatining fiziologik mexanizmlari va reflekslarini To'g'ri javob: B) Psixikaning paydo bo'lishi, rivojlanishi va namoyon bo'lish qonuniyatlarini ✔ 20. G. Xarlouning maymunchalar bilan tajribalari nimani ko'rsatdi? A) Imprinting faqat qushlarda kuzatiladigan hodisa ekanini B) Bog'lanish faqat muntazam ovqatlantirish va to'yinish orqali shakllanishini C) Bog'lanish uchun jismoniy taskin (tegish orqali qulaylik) ovqatdan muhimroq ekanini D) Onadan erta ajralish keyingi rivojlanishga ta'sir qilmasligini To'g'ri javob: C) Bog'lanish uchun jismoniy taskin (tegish orqali qulaylik) ovqatdan muhimroq ✔ ekanini Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 6 21. Guruh muhokamasidan so'ng a'zolarning dastlabki pozitsiyalari yanada keskinroq tomonga siljishi qanday ataladi? A) Guruhiy fikrlash B) Deindividuatsiya C) Guruhiy qutblanish D) Ijtimoiy dangasalik To'g'ri javob: C) Guruhiy qutblanish✔ 22. A.R. Luriyaning «10 so'zni eslab qolish» metodikasida bemor bir necha takrorlashdan keyin ham 4–5 ta so'zdan ortiq eslay olmaydi va egri chiziq «plato» shaklida. Bu ko'proq nimani ko'rsatadi? A) Yoshga mos normal xotira dinamikasini B) Yuqori verbal intellekt va mantiqiy fikrlashni C) Yuqori motivatsiya va topshiriqqa qiziqishni D) Xotiraning pasayishi va tez toliqishni To'g'ri javob: D) Xotiraning pasayishi va tez toliqishni ✔ 23. Bola mustaqil ravishda 7 yoshga mos topshiriqlarni, kattalar yordamida esa 9 yoshga mos topshiriqlarni bajaradi. Vygotskiy bo'yicha bu farq qanday ataladi? A) Sensitiv davr B) Yaqin rivojlanish zonasi C) Rivojlanishning ijtimoiy vaziyati D) Aktual rivojlanish darajasi To'g'ri javob: B) Yaqin rivojlanish zonasi ✔ 24. E. Erikson bo'yicha erta yetuklik (yoshlik) davrining asosiy ziddiyati qaysi? A) Yaqinlik — yolg'izlik B) Generativlik — turg'unlik C) Identiklik — rollarning aralashuvi D) Mehnatsevarlik — pastlik hissi To'g'ri javob: A) Yaqinlik — yolg'izlik ✔ 25. Test ishonchliligi koeffitsiyenti oshgani sari o'lchashning standart xatosi qanday o'zgaradi? A) Ortadi B) Kamayadi C) O'zgarmaydi D) Avval ortadi, keyin kamayadi To'g'ri javob: B) Kamayadi ✔ 26. Elkonin bo'yicha go'daklik davrida (1 yoshgacha) yetakchi faoliyat qaysi? A) Tengdoshlar bilan intim-shaxsiy muloqot B) Syujetli-rolli o'yin C) Predmetli-manipulyativ faoliyat D) Kattalar bilan bevosita emotsional muloqot To'g'ri javob: D) Kattalar bilan bevosita emotsional muloqot ✔ 27. Begona odamlardan qo'rqish va onadan ajralishdan xavotirlanish odatda qaysi yoshda yaqqol namoyon bo'la boshlaydi? A) Taxminan 1–2 oylikdayoq B) Taxminan 5–6 yoshda C) Taxminan 7–9 oylikda D) Taxminan 3–4 yoshda To'g'ri javob: C) Taxminan 7–9 oylikda ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 7 28. Bir guruh bolalarni 5 yoshdan 15 yoshgacha muntazam qayta tekshirib borish qanday tadqiqot usuli? A) Bliznets usuli B) Longityud usul C) Kesma usul D) Sotsiometrik usul To'g'ri javob: B) Longityud usul✔ 29. Korsakov sindromi (og'ir anterograd amneziya va konfabulyatsiyalar) ko'pincha nimaning yetishmovchiligi bilan bog'liq? A) Kalsiferol (vitamin D) B) Temir va gemoglobin C) Askorbin kislotasi (vitamin C) D) Tiamin (vitamin B1) To'g'ri javob: D) Tiamin (vitamin B1) ✔ 30. Bir guruh sinaluvchilarga bir xil test ma'lum vaqt oralig'ida ikki marta o'tkazilib, natijalar o'rtasidagi korrelyatsiya hisoblandi. Bu qanday ishonchlilik? A) Ichki izchillik B) Ekspertlararo ishonchlilik C) Test-retest ishonchliligi D) Parallel shakllar ishonchliligi To'g'ri javob: C) Test-retest ishonchliligi ✔ 31. M. Eynsvortning «Notanish vaziyat» metodikasi nimani baholash uchun ishlab chiqilgan? A) Bolaning temperament turini B) Bolaning onaga bog'lanish turini C) Bolaning nutq rivojlanishini D) Bolaning intellekt darajasini To'g'ri javob: B) Bolaning onaga bog'lanish turini ✔ 32. V. Shternning dastlabki (nisbatli) IQ formulasi qanday ko'rinishda? A) Aqliy yosh / xronologik yosh × 100 B) (Xom ball − o'rtacha) / SO C) Xom ball / maksimal ball × 100 D) Xronologik yosh / aqliy yosh × 100 To'g'ri javob: A) Aqliy yosh / xronologik yosh × 100 ✔ 33. D. Baumrind tasnifiga ko'ra, yuqori talabchanlik va yuqori iliqlik (qo'llab-quvvatlash) bilan tavsiflanadigan tarbiya uslubi qaysi? A) Avtoritar B) Liberal (ruxsat beruvchi) C) Beparvo D) Avtoritativ (obro'li) To'g'ri javob: D) Avtoritativ (obro'li) ✔ 34. E. Erikson bo'yicha kichik maktab yoshining (taxminan 6–12 yosh) asosiy ziddiyati qaysi? A) Identiklik — rollarning aralashuvi B) Mehnatsevarlik — pastlik hissi C) Avtonomiya — uyat va shubha D) Ishonch — ishonchsizlik To'g'ri javob: B) Mehnatsevarlik — pastlik hissi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 8 35. Shaxsning ijtimoiy tajribani o'zlashtirib, jamiyat a'zosiga aylanish jarayoni nima deyiladi? A) Individuatsiya B) Sotsializatsiya C) Deindividuatsiya D) Akkulturatsiya To'g'ri javob: B) Sotsializatsiya✔ 36. Leontyevga ko'ra predmetlarni yaxlit obrazlar sifatida aks ettirish psixika rivojlanishining qaysi bosqichiga xos? A) Intellekt bosqichi B) Ta'sirlanuvchanlik bosqichi C) Elementar sensor psixika bosqichi D) Perseptiv psixika bosqichi To'g'ri javob: D) Perseptiv psixika bosqichi ✔ 37. Bog'lanishning «tartibsiz (dezorganizatsiyalashgan)» turini qaysi tadqiqotchilar alohida ajratgan? A) G. Xarlou va M. Xarlou B) M. Mein va Dj. Solomon C) Dj. Boulbi va M. Eynsvort D) K. Lorens va N. Tinbergen To'g'ri javob: B) M. Mein va Dj. Solomon ✔ 38. A.R. Luriya bo'yicha miyaning birinchi funksional bloki nimani ta'minlaydi? A) Tonus va uyg'oqlikni boshqarishni B) Axborotni qabul qilish, qayta ishlash va saqlashni C) Faoliyatni dasturlash va nazorat qilishni D) Faqat ixtiyoriy harakatlarni To'g'ri javob: A) Tonus va uyg'oqlikni boshqarishni ✔ 39. A.A. Uxtomskiy kiritgan, markaziy nerv tizimidagi boshqa qo'zg'alishlarni o'ziga tortib oluvchi vaqtinchalik ustun qo'zg'alish o'chog'i qanday ataladi? A) Funksional tizim B) Dominanta C) Dinamik stereotip D) Ustanovka To'g'ri javob: B) Dominanta ✔ 40. E.N. Sokolov tadqiq qilgan, yangi stimulga javoban yuzaga keladigan va stimul takrorlanganda so'nadigan reaksiya qaysi? A) Ovqat refleksi B) Ikkinchi tartibli shartli refleks C) Himoya refleksi D) Orientirovka (mo'ljal olish) refleksi To'g'ri javob: D) Orientirovka (mo'ljal olish) refleksi ✔ 41. L.S. Vygotskiy bo'yicha bola psixik rivojlanishining asosiy manbai nima? A) Faqat nerv tizimining biologik yetilishi B) Ijtimoiy muhit va kattalar bilan hamkorlik C) Tug'ma g'oyalar D) Instinktlarning avtomatik ochilishi To'g'ri javob: B) Ijtimoiy muhit va kattalar bilan hamkorlik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 9 42. Respondentning savol mazmunidan qat'i nazar «ha» deb javob berishga moyilligi qanday ataladi va uni kamaytirish uchun nima qilinadi? A) Ijtimoiy ma'qullik; so'rovnomaga yolg'on shkalasi kiritiladi B) Oreol effekti; baholovchi ekspertlar soni ko'paytiriladi C) Akvessensiya; to'g'ri va teskari kalitli bandlar muvozanatlashtiriladi D) Ekstremal javoblar uslubi; shkala bo'linmalari soni kamaytiriladi To'g'ri javob: C) Akvessensiya; to'g'ri va teskari kalitli bandlar muvozanatlashtiriladi✔ 43. 7 yosh inqirozining L.S. Vygotskiy ta'kidlagan asosiy belgisi qaysi? A) Negativizm, qaysarlik va o'jarlikning kuchayishi B) Jonlanish kompleksining asta-sekin yo'qolishi C) Bevositalikni yo'qotish (qiliqlar, «kekkayish») D) Avtonom nutqning paydo bo'lishi va tez yo'qolishi To'g'ri javob: C) Bevositalikni yo'qotish (qiliqlar, «kekkayish») ✔ 44. Normal taqsimotda natijalarning taxminan qancha foizi o'rtacha qiymatdan ±1 standart og'ish oralig'ida joylashadi? A) Taxminan 68% B) Taxminan 95% C) Taxminan 99,7% D) Taxminan 50% To'g'ri javob: A) Taxminan 68% ✔ 45. V. Penfild tomonidan tasvirlangan «gomunkulus»da tana qismlarining kattaligi nimaga mos keladi? A) Shu qismning qon bilan ta'minlanish darajasiga B) Tana qismining haqiqiy anatomik kattaligi va og'irligiga C) Shu qismdagi mushaklar massasi va ularning kuchiga D) Shu qismga ajratilgan po'stloq maydonining hajmiga To'g'ri javob: D) Shu qismga ajratilgan po'stloq maydonining hajmiga ✔ 46. Birlamchi somatosensor po'stloq qayerda joylashgan? A) Markaziy egatdan oldingi pushtada B) Markaziy egatdan keyingi pushtada C) Ensa qutbida D) Yon egatning pastki labida To'g'ri javob: B) Markaziy egatdan keyingi pushtada ✔ 47. Shulte jadvallari (1 dan 25 gacha tartibsiz joylashgan sonlarni topish) asosan nimani baholash uchun qo'llaniladi? A) Emotsional barqarorlik va stressga chidamlilik darajasini B) Verbal intellekt va so'z boyligining umumiy darajasini C) Diqqatning hajmi, ko'chuvchanligi va ishlash sur'ati (charchash)ni D) Uzoq muddatli xotira hajmi va eslab chiqarish tezligini To'g'ri javob: C) Diqqatning hajmi, ko'chuvchanligi va ishlash sur'ati (charchash)ni ✔ 48. Neyronning tinchlik membrana potensiali taxminan qanchaga teng? A) 0 mV B) −70 mV C) −200 mV D) +40 mV To'g'ri javob: B) −70 mV ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 10 49. J. Piaje bo'yicha konkret operatsiyalar bosqichi taxminan qaysi yoshni qamrab oladi? A) 0–2 yosh B) 7–11 yosh C) 2–7 yosh D) 11 yoshdan keyin To'g'ri javob: B) 7–11 yosh✔ 50. Harakatlar fiziologiyasi va «harakatlarni qurish darajalari» nazariyasi muallifi kim? A) N.A. Bernshteyn B) I.M. Sechenov C) A.V. Zaporojets D) P.K. Anoxin To'g'ri javob: A) N.A. Bernshteyn ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 11 2-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Klassik bixeviorizmda psixologiyaning predmeti nima deb hisoblangan? A) Ongsiz mayllar va ularning tushlarda ramziy ifodalanishi B) Shaxsning o'zini aktualizatsiyaga va o'sishga intilishi C) Kuzatiladigan xulq-atvor (stimul–reaksiya bog'lanishlari) D) Ong va uning introspeksiya orqali ajratiladigan elementlari To'g'ri javob: C) Kuzatiladigan xulq-atvor (stimul–reaksiya bog'lanishlari)✔ 2. Himoya mexanizmlarini tizimli tavsiflab, «Men va himoya mexanizmlari» (1936) asarini yozgan psixoanalitik kim? A) A. Freyd B) M. Kleyn C) K. Xorni (neofreydizm) D) E. Fromm To'g'ri javob: A) A. Freyd ✔ 3. Psixoanalizda bemorning o'tmishdagi muhim shaxslarga (masalan, ota-onaga) bo'lgan his- tuyg'ularini terapevtga ko'chirishi qanday ataladi? A) Qarshilik B) Kontrtransfer C) Ratsionalizatsiya D) Transfer (ko'chirish) To'g'ri javob: D) Transfer (ko'chirish) ✔ 4. E. Bernning tranzakt tahlilida shaxsning uch ego-holati qaysi? A) Id, Ego, Superego B) Ota-ona, Katta (Adult), Bola C) Persona, Soya, Self D) Ta'qibchi, Qutqaruvchi, Qurbon To'g'ri javob: B) Ota-ona, Katta (Adult), Bola ✔ 5. Veksler shkalasi bo'yicha IQ = 130 bo'lgan odamning natijasi z-ballda qanchaga teng? A) +3,0 B) +1,0 C) +2,0 D) +1,5 To'g'ri javob: C) +2,0 ✔ 6. S. Ash tajribalarida sinaluvchining konformlik darajasini eng kuchli pasaytirgan omil qaysi? A) Ko'pchilik guruh sonini 3 nafardan 15 nafargacha bosqichma-bosqich oshirish B) Javoblarni guruh oldida ovoz chiqarib, birinchi bo'lib aytishni talab qilish C) Chiziqlar farqini kamaytirib, vazifani ancha qiyinlashtirish D) Guruhda hech bo'lmaganda bitta to'g'ri javob beruvchi «ittifoqchi» paydo bo'lishi To'g'ri javob: D) Guruhda hech bo'lmaganda bitta to'g'ri javob beruvchi «ittifoqchi» paydo bo'lishi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 12 7. Dj. Darli va B. Latane tadqiqotlariga ko'ra, favqulodda vaziyatda guvohlar soni ortishi bilan yordam berish ehtimoli qanday o'zgaradi va asosiy sabab nima? A) Kamayadi, asosan mas'uliyatning taqsimlanishi (diffuziyasi) tufayli B) O'zgarmaydi, chunki yordam berish shaxsiy xususiyatga bog'liq C) Ortadi, chunki ijtimoiy qo'llab-quvvatlash kuchayadi D) Ortadi, chunki ijtimoiy nazorat kuchayadi To'g'ri javob: A) Kamayadi, asosan mas'uliyatning taqsimlanishi (diffuziyasi) tufayli✔ 8. Geshtalt-terapiyada odam o'ziga boshqalarga qaratilishi kerak bo'lgan narsani qiladi (masalan, g'azabni o'ziga qaratadi). Bu kontakt chegarasining qaysi buzilishi? A) Introeksiya B) Proeksiya C) Retrofleksiya D) Konfluensiya (chegaraning yo'qolishi) To'g'ri javob: C) Retrofleksiya ✔ 9. R. Lapyerning xitoylik er-xotin bilan sayohati haqidagi tadqiqoti nimani ko'rsatdi? A) Bildirilgan ustanovkalar va real xulq o'rtasida katta tafovut bo'lishini B) Guruh bosimi ob'ektlarni idrok qilishni o'zgartirishini C) Ustanovkalar real xulqni yuqori aniqlik bilan bashorat qilishini D) Etnik stereotiplar qisqa vaqt ichida tez o'zgarishini To'g'ri javob: A) Bildirilgan ustanovkalar va real xulq o'rtasida katta tafovut bo'lishini ✔ 10. Aktyor-kuzatuvchi effektiga ko'ra, odam o'z xatosini tushuntirishda ko'pincha nimaga tayanadi? A) O'z shaxsiy xususiyatlariga B) Vaziyat omillariga C) Taqdirga D) Boshqalarning fikriga To'g'ri javob: B) Vaziyat omillariga ✔ 11. Ukasi tug'ilgandan keyin 5 yoshli bola yana barmog'ini so'rib, ko'rpaga siyib qo'ya boshladi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Siljish B) Intellektualizatsiya C) Sublimatsiya D) Regressiya To'g'ri javob: D) Regressiya ✔ 12. Bola o'zi yoqtirib rasm chizadi. Har bir rasm uchun mukofot berila boshlangach va keyin mukofot to'xtatilgach, u rasm chizishni kamaytiradi. Bu qaysi hodisa? A) Shunchaki ta'sir (mere exposure) effekti B) Ortiqcha oqlash (overjustification) effekti C) Pigmalion (kutishlar) effekti D) Psixologik reaktivlik (qarshilik) effekti To'g'ri javob: B) Ortiqcha oqlash (overjustification) effekti ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 13 13. 1967-yilda «Kognitiv psixologiya» kitobini nashr etib, bu yo'nalish nomini keng tarqatgan olim kim? A) U. Naysser B) Dj. Miller C) J. Piaje D) Dj.S. Bruner To'g'ri javob: A) U. Naysser✔ 14. Birinchi testlashda juda yuqori ball olgan sinaluvchilar takroriy testlashda o'rtachaga yaqinroq natija ko'rsatishi qanday hodisa? A) Amaliyot effekti B) O'rtachaga regressiya C) Tushuntirilgan dispersiya D) Platsebo effekti To'g'ri javob: B) O'rtachaga regressiya ✔ 15. Jenevadagi genetik epistemologiya maktabining asoschisi kim? A) J. Piaje B) A. Bine C) E. Klapared D) A. Vallon To'g'ri javob: A) J. Piaje ✔ 16. Ch. Osgud tomonidan ishlab chiqilgan, tushunchalarning konnotativ ma'nosini bipolyar shkalalar orqali o'lchovchi metod qaysi? A) Likert shkalasi B) Repertuar panjaralar C) Sotsiometriya D) Semantik differensial To'g'ri javob: D) Semantik differensial ✔ 17. Mijoz: «Men hech qachon hech narsani to'g'ri qila olmayman». Kognitiv terapevtning eng mos javobi qaysi? A) «Keling, oxirgi haftada nimani to'g'ri bajarganingizga misollar topishga harakat qilaylik» B) «Bu bolaligingizdagi otangiz bilan bo'lgan munosabatlaringizni eslatmaydimi, shunday emasmi?» C) «Bunday o'ylamang, bu holat o'tib ketadi, yaxshi kunlar albatta keladi» D) «Siz haqsiz, bu haqiqatan ham juda yomon holat va uni o'zgartirish qiyin» To'g'ri javob: A) «Keling, oxirgi haftada nimani to'g'ri bajarganingizga misollar topishga harakat ✔ qilaylik» 18. Shovqinli ziyofatda suhbatga berilgan odam boshqa chetdan o'z ismi aytilganini birdan eshitib qoladi. Bu hodisa qanday ataladi va qaysi nazariyani qo'llab-quvvatlaydi? A) Diqqatsizlik ko'rligi; tanlanmagan axborot to'liq bloklanishini B) Stroop effekti; axborotning faqat bitta kanal orqali o'tishi nazariyasini C) Diqqatning tebranishi; diqqat resurslari cheksiz ekanligi nazariyasini D) «Kokteyl ziyofati» effekti; tanlanmagan axborot ham qisman qayta ishlanishini To'g'ri javob: D) «Kokteyl ziyofati» effekti; tanlanmagan axborot ham qisman qayta ishlanishini ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 14 19. «Apersepsiya» atamasini birinchi bo'lib falsafaga kiritgan olim kim? A) G. Leybnits B) I. Kant C) V. Vundt D) I. Gerbart To'g'ri javob: A) G. Leybnits✔ 20. Tadqiqotda ishtirok etayotganini bilishning o'zi ishchilar mehnat unumdorligini oshirgani qaysi effekt sifatida tanilgan? A) Xotorn effekti B) Galo-effekt C) Pigmalion effekti D) Platsebo effekti To'g'ri javob: A) Xotorn effekti ✔ 21. I. Yalom ajratgan guruh psixoterapiyasining terapevtik omillaridan biri — «faqat men emas, boshqalar ham shunday muammolarga duch keladi» degan anglash — qanday ataladi? A) Umid uyg'otish B) Katarsis C) Universallik D) Altruizm To'g'ri javob: C) Universallik ✔ 22. MMPI so'rovnomasidagi L, F, K shkalalari qanday vazifani bajaradi? A) Javoblarning ishonchliligi va ijtimoiy ma'qul javob berish tendensiyasini nazorat qiladi B) Sinaluvchining temperament tipini va nerv tizimi xususiyatlarini aniqlaydi C) Sinaluvchining kasbiy moyilliklari va qiziqishlari yo'nalishini aniqlaydi D) Sinaluvchining umumiy intellekt darajasini va aqliy rivojlanishini o'lchaydi To'g'ri javob: A) Javoblarning ishonchliligi va ijtimoiy ma'qul javob berish tendensiyasini nazorat ✔ qiladi 23. K. Rodjers bo'yicha mijozga yo'naltirilgan terapiyada terapevtning uchta asosiy shartini ko'rsating. A) Kongruentlik (samimiylik), shartsiz ijobiy qabul, empatik tushunish B) Neytrallik, abstinensiya va ongsiz materialni talqin qilish C) Tashxis qo'yish, davolashni rejalashtirish va kerakli xulqni mustahkamlash D) Talqin, konfrontatsiya va direktiv ko'rsatmalar berish To'g'ri javob: A) Kongruentlik (samimiylik), shartsiz ijobiy qabul, empatik tushunish ✔ 24. Kronbax alfa koeffitsiyenti nimani baholaydi? A) Test topshiriqlarining qiyinlik darajasini B) Test normalarining reprezentativligini C) Ichki muvofiqlik (konsistentlik) ishonchliligini D) Testning prognostik (bashoratli) validligini To'g'ri javob: C) Ichki muvofiqlik (konsistentlik) ishonchliligini ✔ 25. Sport musobaqasidagi o'rinlar (1-, 2-, 3-o'rin) qaysi o'lchov shkalasiga misol? A) Nominal (nomlar) shkala B) Tartib (ordinal) shkala C) Nisbatlar (mutlaq) shkalasi D) Interval (oraliq) shkala To'g'ri javob: B) Tartib (ordinal) shkala ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 15 26. U. Miller va S. Rollnikning motivatsion intervyusida asosiy ko'nikmalar majmui (OARS) nimani o'z ichiga oladi? A) Ishontirish, ogohlantirish, rag'batlantirish va jazolash B) Kuzatish, tahlil qilish, talqin qilish va tavsiya berish C) Ochiq savollar, tasdiqlash (affirmatsiya), reflektiv tinglash, umumlashtirish D) Tashxis qo'yish, rejalashtirish, ijro etish va natijani baholash To'g'ri javob: C) Ochiq savollar, tasdiqlash (affirmatsiya), reflektiv tinglash, umumlashtirish✔ 27. Assotsiativ psixologiyaning asosiy g'oyasi nima? A) Psixik hayot faqat ongsiz mayllar bilan boshqariladi, ong esa ularning ikkilamchi ifodasidir B) Murakkab psixik hodisalar oddiy elementlarning assotsiatsiyalar orqali birikishidan hosil bo'ladi C) Xulq-atvor faqat ichki maqsadlar bilan belgilanadi va tashqi tajriba unga ta'sir ko'rsatmaydi D) Psixika tajribadan mustaqil bo'lgan tug'ma g'oyalardan iborat bo'lib, faqat tafakkur orqali ochiladi To'g'ri javob: B) Murakkab psixik hodisalar oddiy elementlarning assotsiatsiyalar orqali ✔ birikishidan hosil bo'ladi 28. Mijoz vafot etgan otasiga aytolmay qolgan gaplarini bo'sh stulda «o'tirgan» otasiga qarata aytadi. Bu qaysi yo'nalishning texnikasi? A) Klassik psixoanaliz B) Tranzakt tahlil C) Geshtalt-terapiya D) Ratsional-emotiv terapiya To'g'ri javob: C) Geshtalt-terapiya ✔ 29. K. Stil va Dj. Aronson tavsiflagan, salbiy stereotipni tasdiqlab qo'yishdan xavotirlanish natijasida test natijasining pasayishi qanday ataladi? A) Stereotip tahdidi B) O'z-o'zini amalga oshiruvchi bashorat C) Pigmalion effekti D) Ijtimoiy fasilitatsiya To'g'ri javob: A) Stereotip tahdidi ✔ 30. Tadqiqotchi tasodifiy bo'lmagan, mavjud guruhlarni (masalan, ikki maktab sinfini) solishtiradi va mustaqil o'zgaruvchini to'liq nazorat qila olmaydi. Bu qanday dizayn? A) Laboratoriya eksperimenti B) Kvazieksperiment C) Haqiqiy eksperiment D) Ikki tomonlama ko'r dizayn To'g'ri javob: B) Kvazieksperiment ✔ 31. Ishonchsiz manbadan olingan xabarning ishontiruvchi ta'siri vaqt o'tishi bilan ortishi qanday ataladi? A) Yangilik effekti (recency) B) Uxlovchi effekt (sleeper effect) C) Birlamchilik effekti (primacy) D) Bumerang effekti (teskari ta'sir) To'g'ri javob: B) Uxlovchi effekt (sleeper effect) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 16 32. Dj. Uotson inson emotsiyalarining tug'ma asosiy turlari sifatida qaysilarni ajratgan? A) Nafrat, uyat, aybdorlik B) Quvonch, qayg'u, hayrat C) Qo'rquv, g'azab, muhabbat D) Qiziqish, zerikish, xavotir To'g'ri javob: C) Qo'rquv, g'azab, muhabbat✔ 33. Respondentning «To'liq qo'shilaman»dan «Mutlaqo qo'shilmayman»gacha bo'lgan javob variantlari bilan fikrga munosabatini baholovchi shkala qanday ataladi? A) Gutman shkalasi B) Likert shkalasi C) Terstoun shkalasi D) Semantik differensial To'g'ri javob: B) Likert shkalasi ✔ 34. Test-retest usuli testning qaysi xususiyatini baholash uchun qo'llanadi? A) Yuz (tashqi ko'rinish) validligini B) Vaqt bo'yicha barqarorlik (ishonchlilik)ni C) Topshiriqlarning diskriminativligini D) Konstrukt (nazariy) validligini To'g'ri javob: B) Vaqt bo'yicha barqarorlik (ishonchlilik)ni ✔ 35. G.M. Andreyeva bo'yicha muloqotning uch tomoni qaysi? A) Informatsion, affektiv, konativ B) Verbal, noverbal, paraverbal C) Rasmiy, norasmiy, aralash D) Kommunikativ, interaktiv, perseptiv To'g'ri javob: D) Kommunikativ, interaktiv, perseptiv ✔ 36. Festinger va Karlsmitning tajribasida zerikarli ishni boshqalarga «qiziqarli» deb aytgani uchun 1 dollar olganlar keyinchalik ishni 20 dollar olganlarga qaraganda qiziqarliroq deb baholagan. Buning sababi nima? A) Ular keyingi bosqichda ko'proq pul olishni xohlagan B) Kichik mukofot xatti-harakatni oqlashga yetmagani uchun munosabatini o'zgartirgan C) Ish haqiqatan ham ular uchun qiziqarli va mazmunli bo'lgan D) Ular eksperimentatorga yoqishga va ma'qul ko'rinishga harakat qilgan To'g'ri javob: B) Kichik mukofot xatti-harakatni oqlashga yetmagani uchun munosabatini ✔ o'zgartirgan 37. Transpersonal psixologiyaning asosiy namoyandalaridan biri, ongning o'zgargan holatlarini o'rgangan olim kim? A) S. Grof B) K. Xall C) E. Torndayk D) E. Titchener To'g'ri javob: A) S. Grof ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 17 38. Talaba imtihondan a'lo baho olsa «men aqlliman», yomon baho olsa «savollar adolatsiz edi» deb tushuntiradi. Bu qaysi hodisa? A) Adolatli dunyo e'tiqodi (just-world belief) B) O'ziga xizmat qiluvchi (self-serving) xato C) Fundamental atributiv xato (vaziyatni kam baholash) D) Aktyor-kuzatuvchi effekti To'g'ri javob: B) O'ziga xizmat qiluvchi (self-serving) xato✔ 39. G. Olportning aloqa (kontakt) gipotezasiga ko'ra, guruhlararo aloqa xurofotni kamaytirishi uchun qaysi shart muhim? A) Bir guruhning ikkinchisidan yuqori maqom va hokimiyatga ega bo'lishi B) Guruhlar o'rtasida doimiy raqobat va g'olib aniqlanishi C) Teng maqom, umumiy maqsadlar, hamkorlik va institutsional qo'llab-quvvatlash D) Aloqaning qisqa, yuzaki va rasmiy xarakterda bo'lishi To'g'ri javob: C) Teng maqom, umumiy maqsadlar, hamkorlik va institutsional qo'llab-quvvatlash ✔ 40. L. Festinger nazariyasiga ko'ra, odam o'z e'tiqodi va xatti-harakati o'rtasidagi ziddiyatdan kelib chiqadigan noqulaylikni qanday holat sifatida boshdan kechiradi? A) Deindividuatsiya B) Kognitiv dissonans C) Reaktivlik D) Atributiv xato To'g'ri javob: B) Kognitiv dissonans ✔ 41. A. Ellis bo'yicha emotsional buzilishlarning asosiy manbai bo'lgan irratsional e'tiqodlarga xos so'zlar qaysi? A) «Hozir», «shu yerda» B) «Ba'zan», «ehtimol» C) «Afzal ko'rardim», «yaxshi bo'lardi», «istardim» D) «Shart», «majburman», «albatta kerak» To'g'ri javob: D) «Shart», «majburman», «albatta kerak» ✔ 42. Neyropsixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishida yetakchi rol o'ynagan, miyaning uch funksional bloki haqidagi ta'limot muallifi kim? A) E.N. Sokolov B) A.R. Luriya C) P.K. Anoxin D) N.A. Bernshteyn To'g'ri javob: B) A.R. Luriya ✔ 43. Strukturalizm yo'nalishining AQShdagi asosiy namoyandasi kim? A) E. Titchener B) E. Torndayk C) U. Jeyms D) Dj. Dyui To'g'ri javob: A) E. Titchener ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 18 44. Inqiroz holatidagi mijoz bilan ishlashda (masalan, yaqin kishisi to'satdan vafot etganda) birinchi navbatdagi vazifa qaysi? A) Uzoq muddatli psixoanalizni boshlab, haftasiga to'rt marta seans belgilash B) Xavfsizlikni ta'minlash, barqarorlashtirish va hozirgi resurslarni safarbar qilish C) Shaxs tuzilmasini o'zgartirish va himoya mexanizmlarini qayta qurish D) Bolalik travmalarini chuqur tahlil qilish va ularni hozirgi holat bilan bog'lash To'g'ri javob: B) Xavfsizlikni ta'minlash, barqarorlashtirish va hozirgi resurslarni safarbar qilish✔ 45. Ikki o'zgaruvchi o'rtasidagi korrelyatsiya koeffitsiyenti r = 0,65 bo'lsa, qaysi xulosa to'g'ri? A) O'rtacha-kuchli musbat bog'liqlik bor, lekin sabab-oqibat haqida xulosa qilib bo'lmaydi B) Bir o'zgaruvchi ikkinchisining sababi ekanligi statistik jihatdan to'liq isbotlangan C) O'zgaruvchilar orasida hech qanday bog'liqlik yo'q, natija tasodifiy D) Kuchli manfiy bog'liqlik bor: biri oshsa, ikkinchisi muntazam kamayadi To'g'ri javob: A) O'rtacha-kuchli musbat bog'liqlik bor, lekin sabab-oqibat haqida xulosa qilib ✔ bo'lmaydi 46. Uzoq yillik alkogolizm, tiamin (B1) tanqisligi, yangi ma'lumotlarni eslab qola olmaslik va konfabulyatsiyalar qaysi sindromga xos? A) Korsakov sindromi B) Ganzer sindromi C) Kotar sindromi D) Kapgra sindromi To'g'ri javob: A) Korsakov sindromi ✔ 47. Erkaklar va ayollar o'rtasida kasb tanlash (nominal kategoriyalar) chastotalari farqini tekshirish uchun qaysi mezon mos? A) Pirsonning xi-kvadrat (χ²) mezoni B) Bir omilli dispersion tahlil (ANOVA) C) Styudentning t-mezoni (o'rtachalar) D) Spirmenning ranglar korrelyatsiyasi To'g'ri javob: A) Pirsonning xi-kvadrat (χ²) mezoni ✔ 48. V. Vundt oliy psixik jarayonlar (til, mif, urf-odatlar)ni qaysi yo'nalish doirasida o'rganish kerak deb hisoblagan? A) Fiziologik psixologiya B) Xalqlar psixologiyasi C) Psixoanaliz D) Bixeviorizm To'g'ri javob: B) Xalqlar psixologiyasi ✔ 49. Intellektni o'lchash uchun birinchi amaliy testni 1905-yilda yaratgan olimlar kimlar? A) L. Termen va M. Merrill B) Ch. Spirmen va L. Terstoun C) A. Bine va T. Simon D) D. Veksler va R. Kettell To'g'ri javob: C) A. Bine va T. Simon ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 19 50. Torndaykning ta'sir qonuniga ko'ra qaysi bog'lanishlar mustahkamlanadi? A) Faqat jazo bilan bog'liq bog'lanishlar B) Faqat tug'ma bog'lanishlar C) Qoniqish keltiruvchi natija bilan yakunlanadigan bog'lanishlar D) Hech qanday natijaga olib kelmaydigan bog'lanishlar To'g'ri javob: C) Qoniqish keltiruvchi natija bilan yakunlanadigan bog'lanishlar✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 20 3-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. B. Blumning qayta ko'rib chiqilgan (2001, Anderson va Kratvol) ta'lim maqsadlari taksonomiyasida eng yuqori kognitiv daraja qaysi? A) Baholash B) Qo'llash C) Yaratish D) Tahlil qilish To'g'ri javob: C) Yaratish✔ 2. Analizatorlarning o'zaro ta'siri yoki mashq natijasida sezuvchanlikning oshishi qanday ataladi? A) Habituatsiya B) Akkomodatsiya C) Sensibilizatsiya D) Adaptatsiya To'g'ri javob: C) Sensibilizatsiya ✔ 3. E. Desi va R. Rayanning o'z-o'zini determinatsiya nazariyasiga ko'ra ichki motivatsiya uchun qaysi uch bazaviy psixologik ehtiyoj zarur? A) Avtonomiya, kompetentlik va bog'liqlik (relatedness) B) Mavjudlik, aloqa va o'sish (Alderfer modeli) C) Fiziologik ehtiyojlar, xavfsizlik va hurmat (Maslou) D) Muvaffaqiyat, hokimiyat va affiliatsiya (MakKlelland) To'g'ri javob: A) Avtonomiya, kompetentlik va bog'liqlik (relatedness) ✔ 4. O'zi yoqtirib rasm chizadigan bolalarga rasm uchun mukofot berila boshlangach, mukofot to'xtatilganda ularning rasm chizishga qiziqishi kamaygan. Bu qaysi effekt? A) Haddan tashqari asoslash (overjustification) effekti B) Zeygarnik effekti (tugallanmagan ishlarni eslash) C) O'rgatilgan ojizlik (passivlikning shakllanishi) D) Pigmalion effekti (o'zini oqlaydigan bashorat) To'g'ri javob: A) Haddan tashqari asoslash (overjustification) effekti ✔ 5. Tomas-Kilmen modelida o'z manfaatini qurbon qilib, boshqa tomon talablariga yon berish qaysi uslub? A) Moslashish B) Raqobat C) Hamkorlik (kooperatsiya) D) Qochish To'g'ri javob: A) Moslashish ✔ 6. B. Skinnerning dasturlashtirilgan ta'lim g'oyasi qaysi tamoyilga asoslanadi? A) Muammoli vaziyat yaratib, mustaqil izlanishga yo'naltirishga B) Kichik qadamlar va har bir to'g'ri javobni darhol mustahkamlashga C) Kognitiv dissonans yaratib, uni hal qilishga undashga D) Kashfiyot orqali o'rganish va intuitiv taxminga To'g'ri javob: B) Kichik qadamlar va har bir to'g'ri javobni darhol mustahkamlashga ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 21 7. Bemor operatsiyadan qo'rqadi, lekin operatsiya qilmasa kasalligi og'irlashishidan ham qo'rqadi. Levin bo'yicha bu qanday nizo? A) Intilish–qochish B) Ikki tomonlama intilish–qochish C) Intilish–intilish D) Qochish–qochish To'g'ri javob: D) Qochish–qochish✔ 8. D. Kolbning tajribaviy o'rganish sikli to'g'ri tartibini ko'rsating. A) Abstrakt konseptualizatsiya, konkret tajriba, faol eksperiment va reflektiv kuzatish B) Faol eksperiment, abstrakt konseptualizatsiya, konkret tajriba, reflektiv kuzatish C) Reflektiv kuzatish, faol eksperiment, konkret tajriba, abstrakt konseptualizatsiya D) Konkret tajriba, reflektiv kuzatish, abstrakt konseptualizatsiya, faol eksperiment To'g'ri javob: D) Konkret tajriba, reflektiv kuzatish, abstrakt konseptualizatsiya, faol eksperiment ✔ 9. Fexner qonuniga ko'ra sezgi intensivligi stimul intensivligiga qanday bog'liq? A) Stimul intensivligiga to'g'ri proporsional B) Stimul intensivligining darajali funksiyasi C) Stimul intensivligining logarifmiga proporsional D) Stimul intensivligiga teskari proporsional To'g'ri javob: C) Stimul intensivligining logarifmiga proporsional ✔ 10. Psixologik nuqtai nazardan ichki (intrinsik) motivatsiyaga misol qaysi? A) Ota-ona va o'qituvchining jazosidan qo'rqib uy vazifasini bajarish B) Ota-onasi qimmat sovg'a va'da qilgani uchun har kuni darsga tayyorlanish C) Chorak oxirida yuqori baho olish uchun materialni yodlab olish D) Mavzu o'zi uchun qiziqarli bo'lgani uchun qo'shimcha kitob o'qish To'g'ri javob: D) Mavzu o'zi uchun qiziqarli bo'lgani uchun qo'shimcha kitob o'qish ✔ 11. Vygotskiy bo'yicha ichki nutq qanday paydo bo'ladi? A) U tug'ma bo'lib, nutqdan oldin paydo bo'ladi B) U faqat kattalar yoshida shakllanadi C) Egotsentrik nutqning interiorizatsiyasi natijasida D) Faqat yozma nutqdan kelib chiqadi To'g'ri javob: C) Egotsentrik nutqning interiorizatsiyasi natijasida ✔ 12. B. Vayner atributsiya nazariyasida muvaffaqiyatsizlikni qaysi sabab bilan izohlash eng ko'p umidsizlik va motivatsiya pasayishiga olib keladi? A) Ichki, beqaror va nazorat qilinadigan sabab (kam harakat qilganlik) B) Ichki, barqaror va nazorat qilib bo'lmaydigan sabab (qobiliyat yetishmasligi) C) Tashqi, beqaror va nazorat qilib bo'lmaydigan sabab (omadsizlik) D) Tashqi, barqaror va nazorat qilinadigan sabab (o'qituvchining talabi) To'g'ri javob: B) Ichki, barqaror va nazorat qilib bo'lmaydigan sabab (qobiliyat yetishmasligi) ✔ 13. E. Sheyn bo'yicha tashkiliy madaniyatning eng chuqur, kam anglanadigan darajasi qaysi? A) Asosiy taxminlar (bazaviy farazlar) B) Artefaktlar (kiyim, ofis dizayni, marosimlar) C) E'lon qilingan qadriyatlar D) Rasmiy tashkiliy tuzilma To'g'ri javob: A) Asosiy taxminlar (bazaviy farazlar) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 22 14. Organizm ichki muhitining barqarorligini saqlashga qaratilgan jarayon qanday ataladi va qaysi motivatsiya nazariyasining asosi hisoblanadi? A) Sublimatsiya; psixoanalizning B) Interiorizatsiya; faoliyat nazariyasining C) Gomeostaz; drayv nazariyasining D) Akkomodatsiya; Piaje nazariyasining To'g'ri javob: C) Gomeostaz; drayv nazariyasining✔ 15. K. Levinning tashkiliy o'zgarishlar modelining uch bosqichi qaysi? A) Rejalashtirish, ijro etish va natijani nazorat qilish B) Shakllanish, to'qnashuv, normalashish va faoliyat yuritish (Takmen bosqichlari) C) «Muzdan tushirish» (unfreezing), o'zgarish, «qayta muzlatish» (refreezing) D) Xavotir, qarshilik va holdan toyish (umumiy moslashuv sindromi) To'g'ri javob: C) «Muzdan tushirish» (unfreezing), o'zgarish, «qayta muzlatish» (refreezing) ✔ 16. B. Blumning «to'liq o'zlashtirish» (mastery learning) yondashuvining asosiy g'oyasi qaysi? A) Faqat yuqori IQ ga ega iqtidorli o'quvchilargina materialni to'liq o'zlashtirishga qodir B) Har bir o'quvchiga bir xil vaqt beriladi va natijalar normal taqsimotga muvofiq bo'ladi C) Yetarli vaqt va tuzatuvchi yordam berilsa, ko'pchilik o'quvchi materialni yuqori darajada o'zlashtiradi D) O'quvchilar qobiliyati bo'yicha qat'iy va o'zgarmas guruhlarga ajratiladi To'g'ri javob: C) Yetarli vaqt va tuzatuvchi yordam berilsa, ko'pchilik o'quvchi materialni yuqori ✔ darajada o'zlashtiradi 17. K. Izard differensial emotsiyalar nazariyasida emotsiyalarni qanday tavsiflagan? A) Faqat fiziologik reaksiyalar sifatida B) Diskret fundamental emotsiyalar majmui sifatida C) Faqat ikki o'lchovli (yoqimli–yoqimsiz) kontinuum sifatida D) Faqat ijtimoiy rollar sifatida To'g'ri javob: B) Diskret fundamental emotsiyalar majmui sifatida ✔ 18. A. Maslou ehtiyojlar ierarxiyasini tashkiliy kontekstda qo'llaganda, ish xavfsizligi va barqaror shartnoma qaysi ehtiyoj darajasiga mos keladi? A) Xavfsizlik ehtiyojlari B) O'z-o'zini namoyon qilish ehtiyojlari C) Hurmat ehtiyojlari D) Fiziologik ehtiyojlar To'g'ri javob: A) Xavfsizlik ehtiyojlari ✔ 19. Qisqa muddatli xotira hajmi bo'yicha Dj. Miller qanday sonni taklif qilgan? A) 12 ± 3 element B) 7 ± 2 element C) 20 ± 5 element D) 3 ± 1 element To'g'ri javob: B) 7 ± 2 element ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 23 20. Shaxsning qadriyatlarini o'rganish uchun M. Rokich so'rovnomasida qanday qadriyatlar guruhlari ajratiladi? A) Ichki va tashqi qadriyatlar B) Terminal va instrumental qadriyatlar C) Shaxsiy va kollektiv qadriyatlar D) Moddiy va ma'naviy qadriyatlar To'g'ri javob: B) Terminal va instrumental qadriyatlar✔ 21. Qorong'i xonaga kirgan odam dastlab hech narsani ko'rmaydi, bir necha daqiqadan so'ng esa predmetlarni farqlay boshlaydi. Bu qaysi hodisa? A) Qorong'ilikka adaptatsiya B) Sezgilarning ketma-ket kontrasti C) Sezgilar sensibilizatsiyasi D) Sezgilarning sinesteziyasi To'g'ri javob: A) Qorong'ilikka adaptatsiya ✔ 22. Yerks–Dodson qonuniga ko'ra murakkab vazifalar uchun motivatsiyaning optimal darajasi qanday bo'ladi? A) Oddiy vazifalarga qaraganda yuqoriroq B) Maksimal darajada C) Har qanday vazifada bir xil D) Oddiy vazifalarga qaraganda pastroq To'g'ri javob: D) Oddiy vazifalarga qaraganda pastroq ✔ 23. Bir analizatorga ta'sir natijasida boshqa analizatorga xos sezgining paydo bo'lishi (masalan, tovushni «rangli» his qilish) qanday ataladi? A) Sensibilizatsiya B) Gallyutsinatsiya C) Sinesteziya D) Adaptatsiya To'g'ri javob: C) Sinesteziya ✔ 24. Dj. Bruner bo'yicha bilimni tasavvur qilishning uch usuli qaysi? A) Enaktiv (harakat orqali), ikonik (obraz orqali), simvolik B) Assimilyatsiya, akkomodatsiya va muvozanatlash C) Sensor, qisqa muddatli va uzoq muddatli xotira D) Bilish, tushunish, qo'llash va tahlil qilish To'g'ri javob: A) Enaktiv (harakat orqali), ikonik (obraz orqali), simvolik ✔ 25. Rahbar xodimni yillik baholashda faqat oxirgi ikki haftadagi xatosiga asoslanib past baho qo'ydi. Bu qanday baholash xatosi? A) Yumshoqlik (liberallik) xatosi B) Oreol (galo) effekti C) Markaziy tendensiya xatosi D) Yaqinlik (yangilik, recency) xatosi To'g'ri javob: D) Yaqinlik (yangilik, recency) xatosi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 24 26. Nomzodlar bir necha kun davomida guruh muhokamalari, rolli o'yinlar va «in-basket» kabi mashqlarda bir necha kuzatuvchi tomonidan baholanadi. Bu qanday usul? A) Ish rotatsiyasi (lavozim almashinuvi) B) Grafologik ekspertiza (dastxat tahlili) C) Sotsiometriya (J. Moreno usuli) D) Baholash markazi (assessment center) To'g'ri javob: D) Baholash markazi (assessment center)✔ 27. E. Lok va G. Lezamning maqsad qo'yish nazariyasiga ko'ra, qanday maqsadlar eng yuqori natijaga olib keladi? A) Faqat rahbar tomonidan xodim fikrini so'ramasdan qo'yilgan maqsadlar B) Noaniq va oson maqsadlar («qo'lingdan kelganicha harakat qil» tamoyili bo'yicha) C) Imkonsiz darajada qiyin va xodim imkoniyatidan ancha yuqori bo'lgan maqsadlar D) Aniq va qiyin, lekin erishsa bo'ladigan, qabul qilingan va qayta aloqa bilan qo'llangan maqsadlar To'g'ri javob: D) Aniq va qiyin, lekin erishsa bo'ladigan, qabul qilingan va qayta aloqa bilan ✔ qo'llangan maqsadlar 28. B.V. Zeygarnik effekti nimani bildiradi? A) Ma'nosiz materialning o'rganishdan keyin dastlab juda tez unutilishini B) Bir-biriga o'xshash materiallar eslashda o'zaro xalaqit berishini C) Tugallanmagan harakatlar tugallanganlariga nisbatan yaxshiroq eslanishini D) Ro'yxat boshidagi va oxiridagi so'zlarning yaxshiroq eslab qolinishini To'g'ri javob: C) Tugallanmagan harakatlar tugallanganlariga nisbatan yaxshiroq eslanishini ✔ 29. F. Kreyk va R. Lokxartning ishlov berish darajalari nazariyasiga ko'ra, so'z qaysi holatda yaxshiroq eslab qolinadi? A) U katta harflar bilan yozilganini aniqlaganda B) U boshqa so'z bilan qofiyadoshligi tekshirilganda C) Uning harflari soni sanalganda D) Uning ma'nosi ustida chuqur o'ylanganda (semantik ishlov) To'g'ri javob: D) Uning ma'nosi ustida chuqur o'ylanganda (semantik ishlov) ✔ 30. E. Aronson ishlab chiqqan «arra» (jigsaw) usulida har bir o'quvchi nima qiladi? A) Faqat o'qituvchi ma'ruzasini tinglab, asosiy fikrlarni konspekt qiladi B) Boshqa guruhlar bilan ball to'plash uchun raqobatlashadi va g'olib aniqlanadi C) Materialning bir qismi bo'yicha «ekspert»ga aylanib, uni guruhdoshlariga o'rgatadi D) Yakka holda, boshqalardan alohida butun materialni o'zi mustaqil o'rganadi To'g'ri javob: C) Materialning bir qismi bo'yicha «ekspert»ga aylanib, uni guruhdoshlariga o'rgatadi ✔ 31. L.V. Zankov didaktik tizimining tamoyillaridan biri qaysi? A) Ta'limni past qiyinchilik darajasida olib borish va har qanday xatodan saqlash B) Materialni sekin sur'atda ko'p marta takroran o'rganish C) Amaliy bilimlarning nazariy bilimlardan ustun qo'yilishi D) Yuqori qiyinchilik darajasida o'qitish va nazariyaning yetakchi roli To'g'ri javob: D) Yuqori qiyinchilik darajasida o'qitish va nazariyaning yetakchi roli ✔ 32. Real mavjud predmetni noto'g'ri, buzilgan holda idrok qilish qanday ataladi? A) Agnoziya B) Derealizatsiya C) Gallyutsinatsiya D) Illyuziya To'g'ri javob: D) Illyuziya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 25 33. A.N. Leontyev bo'yicha emotsiyalar nimani aks ettiradi? A) Faqat tashqi stimullarning fizik kuchini va ularning davomiyligini B) Faqat shaxs bajaradigan ijtimoiy rollarni va maqomlarni C) Faqat irsiy instinktlarni va ularning tug'ma dasturlarini D) Motivlar va ularni amalga oshirish muvaffaqiyati o'rtasidagi munosabatni To'g'ri javob: D) Motivlar va ularni amalga oshirish muvaffaqiyati o'rtasidagi munosabatni✔ 34. Xodimning rasmiy vazifalari doirasidan tashqarida, ixtiyoriy ravishda hamkasblariga yordam berishi va tashkilot manfaatini ko'zlab harakat qilishi qanday ataladi? A) Tashkiliy fuqarolik xulqi (OCB) B) Psixologik shartnoma (norasmiy kutishlar) C) Ish rotatsiyasi (lavozim almashinuvi) D) Kontrproduktiv (zararli) ish xulqi To'g'ri javob: A) Tashkiliy fuqarolik xulqi (OCB) ✔ 35. D. Makklelland va Dj. Atkinsonning muvaffaqiyatga erishish motivatsiyasi nazariyasiga ko'ra, muvaffaqiyatga yo'nalgan shaxs odatda qanday qiyinchilikdagi vazifani tanlaydi? A) Juda qiyin, deyarli imkonsiz vazifalarni B) Juda oson vazifalarni C) O'rtacha qiyinchilikdagi (real) vazifalarni D) Qiyinchilikdan qat'i nazar tasodifiy vazifalarni To'g'ri javob: C) O'rtacha qiyinchilikdagi (real) vazifalarni ✔ 36. Sezgi qanday bilish jarayoni hisoblanadi? A) O'tmishda idrok qilingan narsalarni eslab qolish, saqlash va keyinchalik qayta tiklash B) Voqelikni so'z va tushunchalar yordamida umumlashgan hamda bilvosita aks ettirish jarayoni C) Predmet va hodisalarning ayrim xossalarini sezgi a'zolariga bevosita ta'siri natijasida aks ettirish D) Predmet va hodisalarni ularning xossalari majmuida yaxlit obraz sifatida bevosita aks ettirish To'g'ri javob: C) Predmet va hodisalarning ayrim xossalarini sezgi a'zolariga bevosita ta'siri ✔ natijasida aks ettirish 37. Emotsiyalarning qaysi funksiyasi organizmga hodisaning ahamiyati haqida tez «signal» berish va faoliyatni shunga mos yo'naltirishdan iborat? A) Faqat kommunikativ funksiya B) Faqat sintaktik funksiya C) Baholovchi va signal funksiyasi D) Mnemonik funksiya To'g'ri javob: C) Baholovchi va signal funksiyasi ✔ 38. Xodimlarning ish joyida qasddan zarar yetkazuvchi xatti-harakatlari (o'g'irlik, sabotaj, ishga kechikish, haqorat) umumiy tarzda qanday ataladi? A) Psixologik shartnoma B) Tashkiliy fuqarolik xulqi C) Kontrproduktiv ish xulqi D) Ishga jalb qilinganlik To'g'ri javob: C) Kontrproduktiv ish xulqi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 26 39. Uzoq muddatli kasbiy stress natijasida emotsional holdan toyish, depersonalizatsiya va kasbiy yutuqlarning pasayishi bilan tavsiflanadigan holat (K. Maslach) qanday ataladi? A) O'rgatilgan ojizlik (Seligman bo'yicha) B) Emotsional yonib ketish (burnout) sindromi C) Frustratsiya va undan keyingi agressiya D) Affekt holati va emotsional portlash To'g'ri javob: B) Emotsional yonib ketish (burnout) sindromi✔ 40. Dj. Meyer va N. Allen bo'yicha tashkilotga sodiqlikning (commitment) uch komponenti qaysi? A) Affektiv, davomiylik (continuance) va normativ sodiqlik B) Kognitiv, affektiv va konativ (xulqiy) komponentlar C) Ichki, tashqi va ijtimoiy-madaniy motivatsion komponentlar D) Shaxsiy, guruhiy va tashkiliy darajadagi identifikatsiya To'g'ri javob: A) Affektiv, davomiylik (continuance) va normativ sodiqlik ✔ 41. Ishchi o'z mehnatining yakuniy natijasini hech qachon ko'rmaydi va qism-qism ish bajaradi. Xakman-Oldxem modeli bo'yicha qaysi xususiyat past? A) Ko'nikmalar xilma-xilligi (skill variety) B) Vazifaning yaxlitligi (task identity) C) Avtonomiya (mustaqillik) D) Qayta aloqa (natija haqida axborot) To'g'ri javob: B) Vazifaning yaxlitligi (task identity) ✔ 42. Tana qismlarining fazodagi holati va harakati haqida axborot beruvchi sezgilar qanday ataladi? A) Proprioretseptiv (kinestetik) B) Interoretseptiv (organik) C) Kontakt (bevosita tegish) D) Eksteroretseptiv (distant) To'g'ri javob: A) Proprioretseptiv (kinestetik) ✔ 43. Sezgi a'zolarida real stimul bo'lmasa ham paydo bo'ladigan va real idrok kabi kechiriladigan obrazlar qanday ataladi? A) Eydetik obrazlar B) Gallyutsinatsiyalar C) Ketma-ket obrazlar D) Illyuziyalar To'g'ri javob: B) Gallyutsinatsiyalar ✔ 44. Odamning optimal darajadagi qo'zg'alish (arousal) holatini saqlashga intilishi va uni past bo'lganda oshirishga harakat qilishi qaysi nazariyada tushuntiriladi? A) Drayv (keskinlikni kamaytirish) nazariyasi B) Optimal qo'zg'alish nazariyasi C) Adolat (tenglik) nazariyasi D) Instinktlar (tug'ma mayllar) nazariyasi To'g'ri javob: B) Optimal qo'zg'alish nazariyasi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 27 45. B. Vaynerning uch o'lchovli atributsiya modelida talabaning muvaffaqiyatsizlikdan keyin «Men yetarlicha harakat qilmadim» deb izohlashi qaysi turdagi atributsiya? A) Tashqi, beqaror va nazorat qilinmaydigan B) Ichki, barqaror va nazorat qilinmaydigan C) Tashqi, barqaror va nazorat qilinmaydigan D) Ichki, beqaror va nazorat qilinadigan To'g'ri javob: D) Ichki, beqaror va nazorat qilinadigan✔ 46. Bolaning oilaviy munosabatlarini o'rganish uchun «Oila a'zolari biror ish bilan band holda» rasmini chizdirish metodikasi qanday ataladi? A) Kinetik oila rasmi B) Uy-Daraxt-Odam testi C) Goudinaf-Xarris testi D) Mavjud bo'lmagan hayvon To'g'ri javob: A) Kinetik oila rasmi ✔ 47. Chuqurlikni idrok qilishning binokulyar belgisi qaysi? A) Interpozitsiya (predmetlarning bir-birini to'sishi) B) Chiziqli perspektiva (parallellar yaqinlashuvi) C) Tekstura gradiyenti (zichlikning o'zgarishi) D) Retinal disparatlik (ikki ko'z tasvirlari farqi) To'g'ri javob: D) Retinal disparatlik (ikki ko'z tasvirlari farqi) ✔ 48. Bemor gapni tushunadi, lekin gapirishda katta qiyinchilik sezadi, nutqi uzuq-yuluq va «telegraf uslubida». Zararlanish qayerda bo'lishi ehtimoli yuqori? A) O'ng ensa bo'lagida B) Miyachada C) Chap chakka bo'lagining yuqori pushtasi orqa qismida D) Chap peshona bo'lagining pastki pushtasi orqa qismida To'g'ri javob: D) Chap peshona bo'lagining pastki pushtasi orqa qismida ✔ 49. Xodim tashkilotda qolishining asosiy sababi — boshqa joyda bunday maosh va imtiyozlarni topa olmasligi. Meyer-Allen bo'yicha bu qaysi sodiqlik turi? A) Kasbiy identiklik (kasbga sodiqlik) B) Affektiv (hissiy) sodiqlik C) Davomiylik (continuance) sodiqligi D) Normativ (burch hissi) sodiqlik To'g'ri javob: C) Davomiylik (continuance) sodiqligi ✔ 50. B. Blumning dastlabki (1956) taksonomiyasida kognitiv darajalar to'g'ri tartibda berilgan javobni ko'rsating. A) Tushunish, bilish, tahlil, qo'llash, sintez, baholash B) Bilish, tushunish, tahlil, qo'llash, baholash, sintez C) Bilish, tushunish, qo'llash, tahlil, sintez, baholash D) Bilish, qo'llash, tushunish, tahlil, baholash va sintez To'g'ri javob: C) Bilish, tushunish, qo'llash, tahlil, sintez, baholash ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 28 4-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. E. Bern tranzakt tahlilida shaxs tuzilmasidagi uch Ego-holat qaysilar? A) Ota-ona, Katta, Bola B) Id, Ego, Superego C) Real, ideal va ko'zgu Men D) Persona, Soya, Self To'g'ri javob: A) Ota-ona, Katta, Bola✔ 2. Yung bo'yicha shaxsning o'zi tan olmaydigan, qoralangan jihatlarini o'z ichiga olgan arxetip qaysi? A) Animus B) Soya C) Ona arxetipi D) Persona To'g'ri javob: B) Soya ✔ 3. «Katta beshlik» (Big Five) modeliga qaysi omil kirmaydi? A) Ekstraversiya B) Neyrotizm C) Tajribaga ochiqlik D) Psixotizm To'g'ri javob: D) Psixotizm ✔ 4. Ko'rish o'tkirligi saqlangan holda tanish yuzlarni tanimaslik (prozopagnoziya) ko'pincha qaysi soha zararlanishi bilan bog'liq? A) Miyacha chuvalchangi B) Ensa-chakka sohasidagi duksimon pushta C) Markaziy egatdan oldingi pushta D) Peshona bo'lagining old qismi To'g'ri javob: B) Ensa-chakka sohasidagi duksimon pushta ✔ 5. D. Olsonning sirkumpleks modeli oilani qaysi asosiy o'lchovlar bo'yicha tavsiflaydi? A) Oila tarkibi, a'zolar soni va farzandlarning tug'ilish tartibi B) Ierarxiya, hokimiyat taqsimoti va avlodlararo koalitsiyalar C) Jipslik (kogeziya) va moslashuvchanlik (fleksibillik), shuningdek muloqot D) Iqtisodiy holat, ma'lumot darajasi va ijtimoiy-madaniy mavqe To'g'ri javob: C) Jipslik (kogeziya) va moslashuvchanlik (fleksibillik), shuningdek muloqot ✔ 6. H.M. (Genri Molison) holati — ikki tomonlama medial chakka bo'laklari olib tashlangandan keyin — qaysi buzilishning klassik misoli hisoblanadi? A) Motor afaziya (nutqni artikulyatsiya qila olmaslik) B) Prozopagnoziya (tanish yuzlarni taniy olmaslik) C) Retrograd amneziya (operatsiyagacha bo'lgan butun xotiralarning to'liq yo'qolishi) D) Anterograd amneziya (yangi deklarativ xotiralarni shakllantira olmaslik) To'g'ri javob: D) Anterograd amneziya (yangi deklarativ xotiralarni shakllantira olmaslik) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 29 7. Ayzenk modelida introversiya va emotsional barqarorlik (past neyrotizm) qaysi temperamentga mos keladi? A) Xolerik B) Flegmatik C) Sangvinik D) Melanxolik To'g'ri javob: B) Flegmatik✔ 8. V. Satir tavsiflagan stressdagi muloqot uslublaridan qaysi biri o'z his-tuyg'ularini e'tiborsiz qoldirib, boshqalarni xursand qilishga va kelishishga intilish bilan tavsiflanadi? A) Ayblovchi (blaming), boshqalarni qoralovchi B) Chalg'ituvchi (irrelevant), mavzudan qochuvchi C) Haddan tashqari oqilona (kompyuter, super-reasonable) D) Yon beruvchi, yaxshilikka intiluvchi (placating) To'g'ri javob: D) Yon beruvchi, yaxshilikka intiluvchi (placating) ✔ 9. G. Ayzenk bo'yicha shaxsning asosiy o'lchovlari qaysilar? A) Faollik, ergashuvchanlik, bardoshlilik va emotsional sezgirlik B) Ekstraversiya–introversiya, neyrotizm–emotsional barqarorlik, psixotizm C) Ochiqlik, vijdonlilik, xushfe'llik, ekstraversiya va neyrotizm D) Nazorat lokusi, o'z-o'zini samaradorlik va yutuqqa erishish motivatsiyasi To'g'ri javob: B) Ekstraversiya–introversiya, neyrotizm–emotsional barqarorlik, psixotizm ✔ 10. Rodjers bo'yicha samarali psixoterapevtik munosabatning asosiy shartlariga nima kiradi? A) Direktivlik, talabchanlik va tanqid B) Interpretatsiya, ko'chirish va qarshilik tahlili C) Empatiya, shartsiz ijobiy qabul qilish va kongruentlik D) Mustahkamlash, jazo va so'nish To'g'ri javob: C) Empatiya, shartsiz ijobiy qabul qilish va kongruentlik ✔ 11. Kinetik oila rasmi (Kinetic Family Drawing) metodikasi mualliflari kimlar? A) R. Berns va S. Kaufman B) A. Varga va V. Stolin C) K. Maxover va F. Goudinaf D) Dj. Bak va E. Xammer To'g'ri javob: A) R. Berns va S. Kaufman ✔ 12. Oilada qadriyatlar, me'yorlar va xulq andozalarining avloddan avlodga o'tishi (M. Bouen bo'yicha) qanday ataladi? A) Qayta freymlash (reframing) B) Ko'p avlodli uzatish jarayoni C) Emotsional uzilish (cutoff) D) Oilaviy gomeostaz To'g'ri javob: B) Ko'p avlodli uzatish jarayoni ✔ 13. R.A. Luriya kiritgan «kasallikning ichki manzarasi» tushunchasi nimani anglatadi? A) Shifokorning tashxis xulosasi va kasallik tarixiga yozilgan klinik tavsif B) Kasallikning laboratoriya va instrumental tekshiruv ko'rsatkichlari majmui C) Kasallik natijasida a'zo va to'qimalarda yuz bergan morfologik o'zgarishlar D) Bemorning o'z kasalligini his qilishi, idrok etishi, baholashi va unga munosabati To'g'ri javob: D) Bemorning o'z kasalligini his qilishi, idrok etishi, baholashi va unga munosabati ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 30 14. G. Uitkin o'rgangan kognitiv uslub qaysi? A) Impulsivlik–reflektivlik (Kagan) B) Kognitiv oddiylik–murakkablik (Bieri) C) Konvergentlik–divergentlik (Gilford) D) Maydonga bog'liqlik–maydonga bog'liq emaslik To'g'ri javob: D) Maydonga bog'liqlik–maydonga bog'liq emaslik✔ 15. DSM-5 bo'yicha nervoz anoreksiyaning asosiy belgisi qaysi? A) Ovqat bo'lmagan narsalarni (tuproq, bo'r) muntazam yeyish va bunga kuchli moyillik B) Ovqat ta'mini sezmaslik tufayli ovqatga qiziqishning butunlay yo'qolishi C) Ko'p ovqat yeyish xurujlari va ulardan keyin qustirish, tana vazni esa odatda normal D) Energiya iste'molini cheklash tufayli sezilarli past tana vazni, semirishdan kuchli qo'rquv To'g'ri javob: D) Energiya iste'molini cheklash tufayli sezilarli past tana vazni, semirishdan kuchli ✔ qo'rquv 16. D. Makgregorning «X nazariyasi» bo'yicha rahbar xodimlar haqida qanday tasavvurga ega? A) Xodimlar uchun ish o'yin yoki dam olish kabi tabiiy va yoqimli faoliyatdir B) Xodimlar katta ijodiy salohiyatga ega, uni faqat to'g'ri sharoit yaratib ochish mumkin C) Xodimlar tabiatan ishni yoqtirmaydi, mas'uliyatdan qochadi va qat'iy nazoratni talab qiladi D) Xodimlar mas'uliyatni o'zi izlaydi, o'zini o'zi boshqaradi va hech qanday tashqi nazoratga muhtoj emas To'g'ri javob: C) Xodimlar tabiatan ishni yoqtirmaydi, mas'uliyatdan qochadi va qat'iy nazoratni ✔ talab qiladi 17. Bemor o'zini nobel mukofoti sovrindori va dunyoni qutqarish uchun yuborilgan maxsus elchi deb qat'iy ishonadi, qarshi dalillar uni ishontirmaydi. Bu qanday simptom? A) Ulug'vorlik vasvasasi B) Obsessiv fikr C) Konfabulyatsiya D) Ortiqcha baholangan g'oya To'g'ri javob: A) Ulug'vorlik vasvasasi ✔ 18. Gilford va Torrens bo'yicha kreativlikning asosiy ko'rsatkichlariga nima kiradi? A) Ekstraversiya, neyrotizm va tajribaga ochiqlik darajasi B) Reaksiya tezligi, javob aniqligi va qisqa muddatli xotira hajmi C) Ravonlik, moslashuvchanlik (egiluvchanlik), originallik va ishlab chiqilganlik D) Nerv jarayonlarining muvozanati va harakatchanligi To'g'ri javob: C) Ravonlik, moslashuvchanlik (egiluvchanlik), originallik va ishlab chiqilganlik ✔ 19. V.N. Myasishchev shaxsni asosan qaysi tushuncha orqali tavsiflagan? A) Ijtimoiy ustanovkalar tizimi B) Motivlar ierarxiyasi va tuzilmasi C) Jamoaviy arxetiplar majmui D) Psixologik munosabatlar tizimi To'g'ri javob: D) Psixologik munosabatlar tizimi ✔ 20. A. Anastazi bo'yicha psixologik individual farqlarning asosiy manbalari qanday ko'rib chiqilgan? A) Faqat ijtimoiy muhit va tarbiya B) Irsiyat va muhitning o'zaro ta'siri C) Faqat tasodifiy va vaziyatli omillar D) Faqat genetik (irsiy) omillar To'g'ri javob: B) Irsiyat va muhitning o'zaro ta'siri ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 31 21. U. Sheldon tipologiyasida ektomorf tana tuzilishiga qaysi temperament mos keladi? A) Vistserotoniya B) Siklotimiya C) Serebrotoniya D) Somatotoniya To'g'ri javob: C) Serebrotoniya✔ 22. L. Kolberg bo'yicha axloqiy rivojlanishning prekonvensional darajasida bola xulqni qanday baholaydi? A) Qonun va tartibni saqlash nuqtai nazaridan B) Ijtimoiy shartnoma asosida C) Universal axloqiy tamoyillarga qarab D) Jazo va mukofot oqibatlariga qarab To'g'ri javob: D) Jazo va mukofot oqibatlariga qarab ✔ 23. Pavlov bo'yicha kuchli, muvozanatli, ammo inert (sust harakatchan) nerv tizimi tipi qaysi temperamentga mos? A) Melanxolik B) Sangvinik C) Xolerik D) Flegmatik To'g'ri javob: D) Flegmatik ✔ 24. V.M. Rusalov temperament modelida temperamentning qaysi komponentlarini ajratgan? A) Faollik, ijtimoiylik, qo'rquv va emotsionallik (Bass–Plomin modeli bo'yicha) B) Ekstraversiya, neyrotizm va psixotizm (uch asosiy o'lchov sifatida) C) Nerv jarayonlarining kuchi, muvozanati va harakatchanligi (Pavlov bo'yicha) D) Ergiklik, plastiklik, tezlik va emotsionallik (predmetli va kommunikativ sohalarda) To'g'ri javob: D) Ergiklik, plastiklik, tezlik va emotsionallik (predmetli va kommunikativ sohalarda) ✔ 25. B. Mersteynning «stimul — qadriyat — rol» nazariyasiga ko'ra, munosabatlar rivojlanishining birinchi bosqichida nima muhim rol o'ynaydi? A) Qadriyatlar, e'tiqodlar va dunyoqarashlarning o'xshashligi B) Tashqi stimullar (jozibadorlik, obro', birinchi taassurot) C) Oilaviy majburiyatlar, rollar taqsimoti va ota-ona roziligi D) Rollar mosligi va oilaviy vazifalar taqsimoti To'g'ri javob: B) Tashqi stimullar (jozibadorlik, obro', birinchi taassurot) ✔ 26. Shizofreniyaning klassik dofamin gipotezasi nimani taxmin qiladi? A) Atsetilxolin tanqisligi va xolinergik tizimning susayishini B) Ayrim miya yo'llarida dofaminergik faollikning ortishini C) Serotonin tanqisligi kasallikning asosiy va yagona sababi ekanini D) Bosh miyada GAMK neyromediatorining haddan tashqari ortiqchaligini To'g'ri javob: B) Ayrim miya yo'llarida dofaminergik faollikning ortishini ✔ 27. Erikson bo'yicha o'smirlik davrining markaziy inqirozi qaysi? A) Ego-integratsiya — umidsizlik B) Yaqinlik — yolg'izlik (izolyatsiya) C) Identiklik — rollarning aralashuvi D) Generativlik — turg'unlik (stagnatsiya) To'g'ri javob: C) Identiklik — rollarning aralashuvi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 32 28. Teplov bo'yicha qobiliyatlar qaysi faoliyat jihatlarida namoyon bo'ladi? A) Faqat temperament xususiyatlari va nerv tizimi tipida B) Bilim va ko'nikmalarni egallash tezligi va yengilligida C) Faqat egallangan bilim va ko'nikmalarning umumiy hajmida D) Faqat tug'ma shartsiz reflekslar va instinktlarda To'g'ri javob: B) Bilim va ko'nikmalarni egallash tezligi va yengilligida✔ 29. Avtohalokatdan 10 kun o'tgach, haydovchida qayta-qayta xotiralar (flashback), dahshatli tushlar, mashinaga o'tirishdan qochish va doimiy hushyorlik kuzatilmoqda. DSM-5 bo'yicha qaysi tashxis ko'proq mos? A) PTSB B) O'tkir stress buzilishi C) Vahima buzilishi D) Moslashuv buzilishi To'g'ri javob: B) O'tkir stress buzilishi ✔ 30. Oilaviy tizimli yondashuvda simptomi bor va oila tomonidan «muammo» deb ko'rsatilgan a'zo qanday ataladi? A) Identifikatsiyalangan (aniqlangan) bemor B) Parentifikatsiyalangan (ota-ona o'rnidagi) bola C) Protagonist (psixodramadagi bosh qahramon) D) Referent (obro'li) shaxs To'g'ri javob: A) Identifikatsiyalangan (aniqlangan) bemor ✔ 31. Oilaviy terapevt oila a'zolaridan haqiqiy oila munosabatlarini ifodalovchi tirik «haykal» qilib joylashishni so'raydi. Bu texnika qaysi terapevt nomi bilan keng bog'liq? A) S. Minuxin B) Dj. Xeyli C) V. Satir D) M. Bouen To'g'ri javob: C) V. Satir ✔ 32. A. Tomas va S. Chessning Nyu-York longityud tadqiqotida chaqaloqlar temperamentining qaysi uch tipi ajratilgan? A) Sangvinik, xolerik va flegmatik (klassik tiplar) B) «Oson», «qiyin» va «sekin moslashuvchi» bolalar C) Ekstravert, introvert va ambivert (Yung bo'yicha) D) Piknik, astenik va atletik (Krechmer bo'yicha) To'g'ri javob: B) «Oson», «qiyin» va «sekin moslashuvchi» bolalar ✔ 33. Quyidagilardan qaysi biri oila uchun nonormativ (kutilmagan) stressor hisoblanadi? A) Farzandning o'smirlik davriga kirishi va mustaqillik talabi B) Oila a'zosining to'satdan og'ir kasallanishi yoki nogironligi C) Voyaga yetgan bolalarning uyni tark etishi («bo'sh uya») D) Bolaning birinchi marta maktabga borishi va yangi kun tartibiga o'tish To'g'ri javob: B) Oila a'zosining to'satdan og'ir kasallanishi yoki nogironligi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 33 34. Strategik oilaviy terapiya (Dj. Xeyli) uchun nima xos? A) Simptomni saqlovchi o'zaro ta'sir ketma-ketligini o'zgartiruvchi, ba'zan paradoksal ko'rsatmalar B) Faqat individual seanslar o'tkazib, oila a'zolarini alohida-alohida qabul qilish C) Insaytga erishishni va oilaviy tarixni anglashni asosiy maqsad qilib qo'yish D) Bolalik xotiralarini chuqur tahlil qilish va ongsiz ziddiyatlarni talqin qilish To'g'ri javob: A) Simptomni saqlovchi o'zaro ta'sir ketma-ketligini o'zgartiruvchi, ba'zan paradoksal✔ ko'rsatmalar 35. R. Xillning ABC-X modelida «C» komponenti nimani anglatadi? A) Stress chaqiruvchi voqeaning o'zini (stressorni) B) Inqirozni (oilaning dezorganizatsiyasi va stress darajasini) C) Oiladagi ziddiyatlar va er-xotin o'rtasidagi nizolar darajasini D) Oilaning voqeaga beradigan ma'nosi, uni idrok etishi (ta'rifi) To'g'ri javob: D) Oilaning voqeaga beradigan ma'nosi, uni idrok etishi (ta'rifi) ✔ 36. Yung bo'yicha erkak psixikasidagi ongsiz ayollik ibtidosini ifodalovchi arxetip qaysi? A) Anima B) Persona C) Soya D) Animus To'g'ri javob: A) Anima ✔ 37. MMSE (Mini-Mental State Examination) asosan nimani skrining qilish uchun qo'llaniladi? A) Kognitiv buzilishlar (masalan, demensiya)ni B) Xavotir darajasi va vegetativ belgilarni C) Depressiyaning og'irlik darajasini D) Shaxs buzilishlari va xarakter aksentuatsiyalarini To'g'ri javob: A) Kognitiv buzilishlar (masalan, demensiya)ni ✔ 38. Daun sindromining sababi nima? A) X xromosomaning yo'qligi B) Fenilalanin almashinuvining buzilishi C) 21-xromosoma trisomiyasi D) Homiladorlikda alkogol iste'moli To'g'ri javob: C) 21-xromosoma trisomiyasi ✔ 39. DSM-5 bo'yicha katta depressiv epizod tashxisi uchun simptomlar kamida qancha muddat davom etishi kerak? A) 1 oy B) 10 kun C) 6 oy D) 2 hafta To'g'ri javob: D) 2 hafta ✔ 40. V. Satir modelida so'zlar, his-tuyg'ular va xatti-harakatlar bir-biriga mos keladigan sog'lom muloqot uslubi qanday ataladi? A) Ayblovchi B) Chalg'ituvchi C) Kongruent muloqot D) Haddan tashqari oqilona To'g'ri javob: C) Kongruent muloqot ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 34 41. DSM-5 bo'yicha autizm spektri buzilishining ikki asosiy simptomlar sohasi qaysi? A) Ijtimoiy muloqotdagi defitsit hamda cheklangan, takroriy xulq va qiziqishlar B) Intellekt darajasining pastligi va ekspressiv nutqning to'liq yo'qligi C) Diqqat yetishmovchiligi, giperaktivlik va impulsivlikning yuqori darajasi D) Umumlashgan xavotir, obsessiyalar va kompulsiv harakatlar majmuasi To'g'ri javob: A) Ijtimoiy muloqotdagi defitsit hamda cheklangan, takroriy xulq va qiziqishlar✔ 42. Ekstraversiyaning past va yuqori darajasida sensor depravatsiyaga chidamlilik qanday farq qiladi? A) Farq kuzatilmaydi B) Introvertlar sensor depravatsiyaga ekstravertlardan yaxshiroq chidaydi C) Ekstravertlar umuman sezmaydi D) Ekstravertlar sensor depravatsiyaga introvertlardan yaxshiroq chidaydi To'g'ri javob: B) Introvertlar sensor depravatsiyaga ekstravertlardan yaxshiroq chidaydi ✔ 43. Obsessiv-kompulsiv buzilishda «kompulsiya» nima? A) Real ob'ekt bo'lmaganda paydo bo'ladigan haqiqiy bo'lmagan idrok B) Asossiz, mantiqiy dalillar bilan tuzatib bo'lmaydigan qat'iy e'tiqod C) Xavotirni kamaytirish uchun bajariladigan takroriy harakat yoki aqliy ritual D) Xohishsiz, qayta-qayta ongga kirib keladigan va bezovta qiluvchi fikr To'g'ri javob: C) Xavotirni kamaytirish uchun bajariladigan takroriy harakat yoki aqliy ritual ✔ 44. Yangi masalalarni hal qilish, abstrakt munosabatlarni aniqlash qobiliyati bo'lib, yetuklikdan keyin yosh bilan pasayadigan intellekt turi qaysi? A) Ijtimoiy intellekt B) Fluid (suyuq) intellekt C) Kristallashgan intellekt D) Emotsional intellekt To'g'ri javob: B) Fluid (suyuq) intellekt ✔ 45. Dj. Gottmanning tadqiqotlariga ko'ra, nikohning buzilishini eng kuchli bashorat qiluvchi «to'rt otliq»ning qaysi biri ajrashishning eng kuchli bashoratchisi hisoblanadi? A) Devor bo'lib qolish (stonewalling) B) Nafrat (mensimaslik, contempt) C) Himoyalanish D) Tanqid To'g'ri javob: B) Nafrat (mensimaslik, contempt) ✔ 46. Freydning psixoseksual rivojlanish bosqichlari to'g'ri tartibini ko'rsating. A) Oral, fallik, anal, latent, genital B) Anal, oral, fallik, genital, latent C) Fallik, oral, anal, genital, latent D) Oral, anal, fallik, latent, genital To'g'ri javob: D) Oral, anal, fallik, latent, genital ✔ 47. P. Sifneos kiritgan, o'z his-tuyg'ularini aniqlash va so'z bilan ifodalashda qiyinchilik qanday ataladi? A) Angedoniya B) Aleksitimiya C) Abuliya D) Ambivalentlik To'g'ri javob: B) Aleksitimiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 35 48. A.N. Leontyev bo'yicha shaxsda ham undovchi, ham ma'no beruvchi funksiyani bajaruvchi motivlar qanday ataladi? A) Ma'no hosil qiluvchi motivlar B) Stimul-motivlar (tashqi undovchilar) C) Situativ (vaziyatga bog'liq) motivlar D) Faqat undovchi (stimul) motivlar To'g'ri javob: A) Ma'no hosil qiluvchi motivlar✔ 49. Lichko bo'yicha diqqat markazida bo'lishga intilish, namoyishkorlik va «tomoshabinga o'ynash» qaysi aksentuatsiya tipiga xos? A) Isteroid (demonstrativ) tip B) Sensitiv (ta'sirchan) tip C) Gipertim (yuqori faol) tip D) Konformli (moslashuvchan) tip To'g'ri javob: A) Isteroid (demonstrativ) tip ✔ 50. «Differensial psixologiya» atamasini kiritgan va shu nomdagi asar (1900, 1911) muallifi kim? A) V. Shtern B) A. Bine C) Dj. Kettell D) F. Galton To'g'ri javob: A) V. Shtern ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 36 5-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Ota-ona qat'iy qoidalar o'rnatib, ularni tushuntirmaydi, so'zsiz itoat talab qiladi va iliqlik kam ko'rsatadi. D. Baumrind bo'yicha bu qaysi uslub? A) Demokratik B) Avtoritativ C) Liberal D) Avtoritar To'g'ri javob: D) Avtoritar✔ 2. Kluver-Byusi sindromi (qo'rquvning yo'qolishi, giperoralllik) qaysi tuzilma zararlanganda kuzatiladi? A) Bazal gangliyalar, xususan targ'il tana va rangpar shar B) Chakka bo'lagi medial qismi, xususan bodomsimon tana C) Miyacha, xususan uning chuvalchangsimon qismi va yadrolari D) Talamus, xususan uning assotsiativ va relye yadrolari To'g'ri javob: B) Chakka bo'lagi medial qismi, xususan bodomsimon tana ✔ 3. Muloqot jarayonida sherik uni qanday idrok etayotganini anglash qanday ataladi? A) Proyeksiya B) Ijtimoiy refleksiya C) Kauzal atributsiya D) Empatiya To'g'ri javob: B) Ijtimoiy refleksiya ✔ 4. R. Sperri va M. Gazzaniga «ajratilgan miya» tadqiqotlarida qadoqsimon tanasi kesilgan bemorlarning chap ko'rish maydoniga ko'rsatilgan predmet haqida qanday holat kuzatilgan? A) Bemor uni ikki qo'li bilan ham tanlay olmagan B) Bemor uni umuman idrok qilmagan C) Bemor uni og'zaki nomlay olmagan, lekin chap qo'li bilan to'g'ri tanlagan D) Bemor uni darhol nomlay olgan, lekin chap qo'l bilan tanlay olmagan To'g'ri javob: C) Bemor uni og'zaki nomlay olmagan, lekin chap qo'li bilan to'g'ri tanlagan ✔ 5. Xotiraning konsolidatsiyasi deganda nima tushuniladi? A) Yangi izlarning vaqt o'tishi bilan barqaror uzoq muddatli shaklga o'tishi B) Keraksiz axborotni ongli ravishda, ixtiyoriy unutish jarayoni C) Eski xotira izlarining yangi o'rganilgan material bilan almashinishi D) Axborotning sensor registrda bir necha soniya davomida qisqa saqlanishi To'g'ri javob: A) Yangi izlarning vaqt o'tishi bilan barqaror uzoq muddatli shaklga o'tishi ✔ 6. S. Milgramning «elektr toki zarbasi» bilan o'tkazilgan klassik tajribalari asosan nimani o'rgangan? A) Shaxslararo jozibadorlikni B) Guruh bosimi ostida idrokning o'zgarishini C) Ijtimoiy fasilitatsiyani D) Hokimiyatga itoatkorlikni To'g'ri javob: D) Hokimiyatga itoatkorlikni ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 37 7. Testni ikki yarmga (masalan, juft va toq bandlar) bo'lib, ularning korrelyatsiyasini hisoblagandan so'ng to'liq test ishonchliligini baholash uchun qaysi formula qo'llaniladi? A) Kyuder-Richardson formulasi B) Pirson formulasi C) Kronbax formulasi D) Spirmen-Braun formulasi To'g'ri javob: D) Spirmen-Braun formulasi✔ 8. Sinaluvchining z-bali +1,0 ga teng. Bu natija T-ballarda qanchaga to'g'ri keladi? A) 40 B) 70 C) 55 D) 60 To'g'ri javob: D) 60 ✔ 9. Bolaga 7 ta atirgul va 3 ta lola ko'rsatib, «Atirgul ko'pmi yoki gul ko'pmi?» deb so'ralganda «atirgul ko'p» deb javob beradi. Piaje bo'yicha qaysi operatsiya hali shakllanmagan? A) Seriatsiya (kattalik bo'yicha tartiblash) B) Ramziy (semiotik) funksiya C) Sinflarga kiritish (klassifikatsiya) D) Ob'ekt doimiyligi To'g'ri javob: C) Sinflarga kiritish (klassifikatsiya) ✔ 10. Kasbiy tanlov testi natijalari bir yildan keyingi ish samaradorligi bilan korrelyatsiya qilindi. Bu qanday validlik turi? A) Diskriminant validlik B) Tashqi (yuzaki) validlik C) Prognostik (bashorat) validlik D) Mazmun validligi To'g'ri javob: C) Prognostik (bashorat) validlik ✔ 11. Test bandlari o'lchanayotgan xususiyat sohasini qanchalik to'liq va vakillik bilan qamrab olishini ekspertlar baholaydi. Bu qanday validlik? A) Konstrukt validlik B) Mazmun validligi C) Joriy (konkurent) validlik D) Prognostik validlik To'g'ri javob: B) Mazmun validligi ✔ 12. Go'daklarning idrokini o'rganishda qo'llaniladigan, bir xil stimulga e'tiborning susayishi va yangi stimulga e'tiborning tiklanishiga asoslangan metod qaysi? A) Ko'rish jarligi (chuqurlik) metodi B) Notanish vaziyat (bog'lanish) metodi C) Gabituatsiya (ko'nikish) metodi D) Yolg'on e'tiqod (ong nazariyasi) metodi To'g'ri javob: C) Gabituatsiya (ko'nikish) metodi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 38 13. J. Piajening «uch tog'» tajribasi bolalardagi qaysi xususiyatni o'rganish uchun mo'ljallangan? A) Saqlanish tamoyilini B) Egotsentrizmni C) Ob'ekt doimiyligini D) Sinflarga kiritish operatsiyasini To'g'ri javob: B) Egotsentrizmni✔ 14. T-ballar shkalasining o'rtacha qiymati va standart og'ishi qancha? A) O'rtacha 50, SO 10 B) O'rtacha 100, SO 15 C) O'rtacha 5,5, SO 2 D) O'rtacha 0, SO 1 To'g'ri javob: A) O'rtacha 50, SO 10 ✔ 15. L. Kolberg nazariyasiga ko'ra, «yaxshi bola» yo'nalishi va qonun-tartibga amal qilish qaysi axloqiy daraja ichiga kiradi? A) Avtonom daraja B) Konvensiyagacha daraja C) Konvensional daraja D) Postkonvensional daraja To'g'ri javob: C) Konvensional daraja ✔ 16. P.K. Anoxin bo'yicha funksional tizim faoliyatining birinchi bosqichi qaysi? A) Harakat natijasini baholash B) Qaror qabul qilish C) Afferent sintez D) Efferent qo'zg'alish To'g'ri javob: C) Afferent sintez ✔ 17. D.B. Elkonin davriylashtirishiga ko'ra, maktabgacha yoshdagi bolaning yetakchi faoliyati qaysi? A) Syujetli-rolli o'yin B) Predmetli-manipulyativ faoliyat C) O'quv faoliyati D) Bevosita emotsional muloqot To'g'ri javob: A) Syujetli-rolli o'yin ✔ 18. Uekslerning og'ish IQ shkalasida (o'rtacha 100, SO 15) 130 ball olgan shaxs normal taqsimotda taxminan qaysi o'rinni egallaydi? A) O'rtachadan 3 SO yuqori, taxminan 99,9-persentil B) O'rtachadan 2 SO yuqori, taxminan 98-persentil C) O'rtachadan 1 SO yuqori, taxminan 84-persentil D) O'rtacha daraja, 50-persentil To'g'ri javob: B) O'rtachadan 2 SO yuqori, taxminan 98-persentil ✔ 19. O'smirlik davrini «bo'ron va tazyiq» davri deb ta'riflagan va yosh psixologiyasining asoschilaridan biri hisoblangan olim kim? A) Sh. Byuler B) E. Erikson C) S. Xoll D) L.S. Vygotskiy To'g'ri javob: C) S. Xoll ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 39 20. Huntington kasalligida asosan qaysi tuzilmalar zararlanadi? A) Orqa miya oldingi shoxlari motoneyronlari B) Ensa po'stlog'i, ayniqsa birlamchi zona C) Bazal gangliyalar, ayniqsa dumli yadro D) Miyacha, ayniqsa uning yarimsharlari To'g'ri javob: C) Bazal gangliyalar, ayniqsa dumli yadro✔ 21. Stress paytida gipotalamus–gipofiz–buyrak usti bezlari o'qi faollashganda qonda qaysi gormon darajasi oshadi? A) Melatonin B) Kortizol C) Insulin D) Oksitotsin To'g'ri javob: B) Kortizol ✔ 22. Normal taqsimotda o'rtachadan ±2 standart og'ish oralig'iga taxminan qancha natija tushadi? A) 99,9% B) 95% C) 50% D) 68% To'g'ri javob: B) 95% ✔ 23. D.N. Uznadze maktabida ongsiz psixik holat sifatida qaysi tushuncha eksperimental o'rganilgan? A) Kompleks (siqib chiqarilgan kechinma) B) Dominanta (qo'zg'alish o'chog'i) C) Ustanovka (fiksatsiyalangan ko'rsatma) D) Arxetip (jamoaviy ongsiz obraz) To'g'ri javob: C) Ustanovka (fiksatsiyalangan ko'rsatma) ✔ 24. Dj. Ravenning progressiv matritsalar testi qanday xususiyati bilan ajralib turadi? A) Shaxs xususiyatlari va temperament turini so'rovnoma shaklida o'lchaydi B) Faqat verbal topshiriqlardan iborat bo'lib, so'z boyligi va o'qish tezligini o'lchaydi C) Noverbal, madaniy ta'sirni kamaytirishga intilgan, umumiy intellekt (g)ni o'lchovchi test D) Proektiv test hisoblanadi va noaniq rasmlar orqali ichki ziddiyatlarni aniqlaydi To'g'ri javob: C) Noverbal, madaniy ta'sirni kamaytirishga intilgan, umumiy intellekt (g)ni ✔ o'lchovchi test 25. Kognitiv dissonans nazariyasining muallifi kim? A) S. Moskovichi B) L. Festinger C) F. Xayder D) K. Levin To'g'ri javob: B) L. Festinger ✔ 26. I. Boszormenyi-Nadi tavsiflagan, bola ota-onaning emotsional yoki amaliy vazifalarini o'z zimmasiga olishga majbur bo'ladigan rollar almashinuvi qanday ataladi? A) Infantilizatsiya (bolalashtirish) B) Parentifikatsiya C) Simbioz D) Triangulyatsiya To'g'ri javob: B) Parentifikatsiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 40 27. Piaje bo'yicha ko'zdan yashirilgan predmet mavjud bo'lishda davom etishini tushunish (obyekt doimiyligi) qaysi bosqichda shakllanadi? A) Operatsiyalardan oldingi bosqichda B) Konkret operatsiyalar bosqichida C) Formal operatsiyalar bosqichida D) Sensomotor bosqichda To'g'ri javob: D) Sensomotor bosqichda✔ 28. Ijtimoiy ustanovka (attityud) tuzilmasida M. Smit qaysi uch komponentni ajratgan? A) Motiv, maqsad va operatsiya (faoliyat) B) Sezgi, idrok va tasavvur (sensor bilish) C) Id, Ego va Superego (shaxsning instansiyalari) D) Kognitiv, affektiv va konativ (xulq-atvor) To'g'ri javob: D) Kognitiv, affektiv va konativ (xulq-atvor) ✔ 29. «Yetakchi faoliyat» tushunchasini psixologiyaga asosan kim kiritgan? A) J. Piaje B) S.L. Rubinshteyn C) Arnold Gezell D) A.N. Leontyev To'g'ri javob: D) A.N. Leontyev ✔ 30. Piaje nazariyasida yangi tajribani mavjud sxemalarga moslashtirib qabul qilish nima deyiladi? A) Assimilyatsiya B) Ekvilibratsiya C) Detsentratsiya D) Akkomodatsiya To'g'ri javob: A) Assimilyatsiya ✔ 31. Bekor qilish (korrektura) sinamasida sinaluvchi harflar qatoridan berilgan harflarni o'chirib chiqadi. Bu metodika kimning nomi bilan bog'liq va nimani baholaydi? A) Burdon; diqqatning barqarorligi va konsentratsiyasini B) Rorshax; shaxs tuzilmasi va ichki ziddiyatlarni C) Lyusher; emotsional holat va vegetativ muvozanatni D) Raven; umumiy intellekt va noverbal fikrlashni To'g'ri javob: A) Burdon; diqqatning barqarorligi va konsentratsiyasini ✔ 32. E. Erikson bo'yicha o'rta yetuklik davrining asosiy ziddiyati qaysi? A) Yaqinlik — yolg'izlik B) Yaxlitlik — umidsizlik C) Identiklik — rollarning aralashuvi D) Generativlik (samaradorlik) — turg'unlik To'g'ri javob: D) Generativlik (samaradorlik) — turg'unlik ✔ 33. Tez ko'z harakatlari (REM) uyqusining xarakterli belgilari qaysi? A) Delta-to'lqinlar ustunligi va mushaklar tonusining oshishi B) Jonli tushlar, faollashgan EEG va skelet mushaklari atoniyasi C) To'liq ongli uyg'oqlik D) Yurak urishining butunlay to'xtashi To'g'ri javob: B) Jonli tushlar, faollashgan EEG va skelet mushaklari atoniyasi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 41 34. Elektroensefalogrammada ko'zlari yumuq, tinch uyg'oq holatdagi kattalarda ensa sohasida ustun bo'lgan 8–13 Gs ritm qaysi? A) Delta-ritm B) Beta-ritm C) Alfa-ritm D) Teta-ritm To'g'ri javob: C) Alfa-ritm✔ 35. «Oddbol» paradigmasida kutilmagan kam uchraydigan stimulga taxminan 300 ms dan keyin paydo bo'ladigan musbat chaqiruv potensiali komponenti qanday ataladi? A) P300 B) N100 C) Mismatch negativity D) Kontingent manfiy tebranish To'g'ri javob: A) P300 ✔ 36. G. Rorshax testi qanday stimul materialidan iborat? A) 10 ta simmetrik siyoh dog'i tasvirlangan kartochkalar B) Afzallik tartibida tanlanadigan 8 ta rangli kartochka C) Noaniq ijtimoiy vaziyatlar tasvirlangan 31 ta qora-oq rasm D) Sinaluvchi davom ettirishi kerak bo'lgan tugallanmagan gaplar To'g'ri javob: A) 10 ta simmetrik siyoh dog'i tasvirlangan kartochkalar ✔ 37. A.E. Lichkoning PDO so'rovnomasi asosan qaysi yosh guruhida xarakter aksentuatsiyalarini aniqlash uchun mo'ljallangan? A) Keksa yoshdagilarda B) O'smirlarda C) Go'daklarda D) Maktabgacha yoshdagi bolalarda To'g'ri javob: B) O'smirlarda ✔ 38. Normalarni ishlab chiqish (standartlashtirish) uchun tanlanma qanday bo'lishi kerak? A) Faqat test muallifining talabalari va hamkasblaridan iborat bo'lishi B) Faqat klinik bemorlar va ruhiy buzilishi bor shaxslardan iborat bo'lishi C) Test qo'llaniladigan populyatsiyaga vakillik qiluvchi (reprezentativ) D) Hisob-kitobni osonlashtirish uchun imkon qadar kichik bo'lishi To'g'ri javob: C) Test qo'llaniladigan populyatsiyaga vakillik qiluvchi (reprezentativ) ✔ 39. D. Elkind tavsiflagan o'smirlik egotsentrizmining ikki ko'rinishi qaysi? A) Xayoliy auditoriya va shaxsiy afsona B) Moratoriy va identiklik diffuziyasi C) Animizm va artifitsializm hodisalari D) Negativizm va qaysarlik ko'rinishlari To'g'ri javob: A) Xayoliy auditoriya va shaxsiy afsona ✔ 40. D.B. Elkonin bo'yicha kichik maktab yoshida yetakchi faoliyat qaysi? A) O'quv faoliyati B) O'quv-kasbiy faoliyat C) Syujetli-rolli o'yin D) Intim-shaxsiy muloqot To'g'ri javob: A) O'quv faoliyati ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 42 41. I.P. Pavlov bo'yicha shartli refleks hosil bo'lishining asosiy sharti nima? A) Ikki stimulning faqat bir marta, ixtiyoriy vaqt oralig'ida birga berilishi B) Shartli stimulning intensivlik jihatidan shartsiz stimuldan kuchli bo'lishi C) Indifferent stimulning shartsiz stimul bilan vaqt bo'yicha takroran mos tushishi D) Shartsiz stimulning butunlay yo'qligi va faqat indifferent stimulning berilishi To'g'ri javob: C) Indifferent stimulning shartsiz stimul bilan vaqt bo'yicha takroran mos tushishi✔ 42. D. Xebb qoidasiga ko'ra sinaps qachon mustahkamlanadi? A) Presinaptik va postsinaptik neyronlar takroran bir vaqtda faollashganda B) Neyronlar uzoq vaqt davomida hech qachon birga faollashmay qolganda C) Faqat tormozlovchi mediator ko'p miqdorda sinaptik yoriqqa ajralganda D) Faqat chuqur uyqu vaqtida, tashqi stimullar mutlaqo bo'lmaganda To'g'ri javob: A) Presinaptik va postsinaptik neyronlar takroran bir vaqtda faollashganda ✔ 43. «Uch tog'» tajribasida 5 yoshli bola qo'g'irchoq tog'larni qanday ko'rishini faqat o'z nuqtai nazaridan tasvirlaydi. Piaje bu hodisani qanday atagan? A) Egotsentrizm B) Animizm C) Gipotetik-deduktiv tafakkur D) Konservatsiya To'g'ri javob: A) Egotsentrizm ✔ 44. Ijtimoiy psixologiyada referent guruh deganda nima tushuniladi? A) Shaxs rasman a'zo bo'lgan, lekin qadrlamaydigan har qanday guruh B) Umumiy maqsadsiz, tasodifan yig'ilgan odamlarning vaqtinchalik to'plami C) Eksperimentda taqqoslash uchun ajratilgan nazorat guruhi D) Shaxs o'z qadriyat va me'yorlarini unga qarab belgilaydigan guruh To'g'ri javob: D) Shaxs o'z qadriyat va me'yorlarini unga qarab belgilaydigan guruh ✔ 45. G. Myurrey va K. Morgan ishlab chiqqan Tematik appersepsiya testida (TAT) sinaluvchidan nima talab qilinadi? A) Siyoh dog'larida nima ko'rinishini aytish B) Gaplarni tugallash C) Ranglarni yoqtirish tartibida joylashtirish D) Noaniq syujetli rasmlar asosida hikoya to'qish To'g'ri javob: D) Noaniq syujetli rasmlar asosida hikoya to'qish ✔ 46. Tajribali sportchi tomoshabinlar oldida yaxshiroq natija ko'rsatadi, endigina o'rganayotgan sportchi esa yomonroq. R. Zayons bu hodisani qanday izohlagan? A) Olomon ichida deindividuatsiya yuzaga kelishi bilan B) Boshqalar ishtiroki dominant javoblarni kuchaytirishi bilan C) Jamoada guruhiy fikrlash ta'siri ustunlik qilishi bilan D) Kuzatuvchilar oldida ijtimoiy dangasalik kuchayishi bilan To'g'ri javob: B) Boshqalar ishtiroki dominant javoblarni kuchaytirishi bilan ✔ 47. Nerv-mushak sinapsida qo'zg'alishni o'tkazuvchi neyromediator qaysi? A) Serotonin B) Atsetilxolin C) Dofamin D) Noradrenalin To'g'ri javob: B) Atsetilxolin ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 43 48. Elkonin bo'yicha o'smirlik davrida yetakchi faoliyat qaysi? A) Syujetli-rolli o'yin faoliyati B) Tengdoshlar bilan intim-shaxsiy muloqot C) Kattalar bilan predmetli-manipulyativ faoliyat D) Maktabdagi tizimli o'quv-bilish faoliyati To'g'ri javob: B) Tengdoshlar bilan intim-shaxsiy muloqot✔ 49. J. Piaje nazariyasida mavjud sxemani yangi tajribaga mos ravishda o'zgartirish qanday ataladi? A) Interiorizatsiya B) Assimilyatsiya C) Akkomodatsiya D) Seriatsiya To'g'ri javob: C) Akkomodatsiya ✔ 50. Inson psixikasini o'rganishda «individ», «shaxs» va «individuallik» tushunchalarini farqlab, «individ» deganda nima tushuniladi? A) Faqat jamiyatda o'zlashtirilgan ijtimoiy rollar va maqomlar majmui B) Faqat kattalar yoshiga yetgan, huquqiy javobgar shaxs C) Ijodiy faoliyatda yuksak natijalarga erishgan, o'ziga xos inson D) Biologik turning yagona vakili, o'ziga xos tabiiy xususiyatlar egasi To'g'ri javob: D) Biologik turning yagona vakili, o'ziga xos tabiiy xususiyatlar egasi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 44 6-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. V. Makgayrning «emlash» (inokulyatsiya) nazariyasiga ko'ra, odamni ishontirishga qarshi chidamli qilish uchun nima qilish kerak? A) Faqat o'z pozitsiyasini ko'p marta takrorlab, mustahkamlash B) Uni qarshi dalillarning kuchsiz shakli bilan oldindan tanishtirib, rad etishga o'rgatish C) Uni qarama-qarshi fikrlardan to'liq himoya qilish va ularni eshittirmaslik D) Uni guruh bosimiga ko'proq duchor qilib, chidamlilikni oshirish To'g'ri javob: B) Uni qarshi dalillarning kuchsiz shakli bilan oldindan tanishtirib, rad etishga ✔ o'rgatish 2. Psixologik testni standartlashtirish nimani o'z ichiga oladi? A) Test natijalarini sifatli talqin qilishdan voz kechib, faqat xom ballarni hisoblashni B) O'tkazish va baholash tartibini bir xillashtirish hamda reprezentativ tanlanmada normalar ishlab chiqishni C) Test savollarini qisqartirish va faqat eng oson topshiriqlarni qoldirishni D) Testni faqat bitta sinaluvchida sinab ko'rib, natijasini norma deb qabul qilishni To'g'ri javob: B) O'tkazish va baholash tartibini bir xillashtirish hamda reprezentativ tanlanmada ✔ normalar ishlab chiqishni 3. Ikki tartib (ranglangan) o'zgaruvchi o'rtasidagi bog'liqlikni baholash uchun qaysi koeffitsiyent qo'llanadi? A) Kronbax alfa koeffitsiyenti B) Spirmen ranglar korrelyatsiyasi C) Kogen d samara kattaligi D) Pirsonning chiziqli korrelyatsiyasi To'g'ri javob: B) Spirmen ranglar korrelyatsiyasi ✔ 4. G. Ebbingauzning «Psixologiyaning o'tmishi uzoq, ammo tarixi qisqa» degan fikri nimani anglatadi? A) Psixika haqidagi qarashlar qadimiy, lekin mustaqil eksperimental fan yaqinda shakllanganini B) Psixika haqidagi qarashlar faqat XX asrda, falsafadan ajralgach paydo bo'lganini C) Psixologiyaning tarixi faqat Sharqda boshlangan va G'arbga kech kirib kelganini D) Psixologiya qadimda ham to'liq eksperimental fan bo'lgan, keyin esa unutilganini To'g'ri javob: A) Psixika haqidagi qarashlar qadimiy, lekin mustaqil eksperimental fan yaqinda ✔ shakllanganini 5. Maydon nazariyasi va guruh dinamikasi tadqiqotlari bilan mashhur, geshtalt an'analaridan chiqqan olim kim? A) K. Goldshteyn B) F. Perls C) E. Tolmen D) K. Levin To'g'ri javob: D) K. Levin ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 45 6. D. Bemning o'z-o'zini idrok etish nazariyasiga ko'ra, ichki holat noaniq bo'lganda odam o'z munosabatini qanday aniqlaydi? A) Yaqin atrofidagi boshqalarning fikrini so'rash va unga qo'shilish orqali B) O'z xulqini va u yuz bergan vaziyatni kuzatish orqali C) Kognitiv dissonansni kamaytirish uchun e'tiqodini o'zgartirish orqali D) Faqat ichki emotsional reaksiyalari va kechinmalariga tayanib To'g'ri javob: B) O'z xulqini va u yuz bergan vaziyatni kuzatish orqali✔ 7. Turli psixoterapiya yo'nalishlarining samaradorligi umuman olganda o'xshash ekanligini va bu umumiy omillar (terapevtik ittifoq va boshqalar) bilan bog'liqligini ta'kidlovchi metafora qanday ataladi? A) «Dodo qushi hukmi» B) «Xotorn effekti» C) «Barnum effekti» D) «Pigmalion effekti» To'g'ri javob: A) «Dodo qushi hukmi» ✔ 8. Maslahatchi: «Siz bu haqda gapirayotganda ovozingizda xafagarchilik sezilyapti». Bu qaysi texnika? A) His-tuyg'ularni aks ettirish (refleksiya) B) Yopiq savol (aniqlashtirish uchun) C) Umumlashtirish (rezyumelash) D) Direktiva (to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatma berish) To'g'ri javob: A) His-tuyg'ularni aks ettirish (refleksiya) ✔ 9. Bir nechta mustaqil t-mezonni ko'p marta qo'llash o'rniga ANOVA ishlatishning asosiy sababi nima? A) Hisob-kitobni ataylab qiyinlashtirish va uzaytirish B) Birinchi tur xatoliklar to'planishining oldini olish C) Normal taqsimot va dispersiyalar talabidan qutulish D) Ikkinchi tur xatolik ehtimolini ataylab oshirish To'g'ri javob: B) Birinchi tur xatoliklar to'planishining oldini olish ✔ 10. Vygotskiy bo'yicha 7 yosh inqirozining asosiy belgisi nima? A) Bevositalikni yo'qotish va xulq-atvorning intellektuallashuvi B) Nutqning ilk paydo bo'lishi va avtonom nutqning shakllanishi C) Jinsiy yetilish va kattalik hissining birinchi bor paydo bo'lishi D) Yurishning shakllanishi va mustaqil harakatlanishning boshlanishi To'g'ri javob: A) Bevositalikni yo'qotish va xulq-atvorning intellektuallashuvi ✔ 11. B. Takmen bo'yicha kichik guruh rivojlanishining dastlabki to'rt bosqichi qaysi tartibda keladi? A) Shakllanish, to'qnashuv (shtorm), normalashish, faoliyat B) Shakllanish, normalashish, to'qnashuv, faoliyat C) To'qnashuv, shakllanish, faoliyat, normalashish D) Normalashish, shakllanish, to'qnashuv, faoliyat To'g'ri javob: A) Shakllanish, to'qnashuv (shtorm), normalashish, faoliyat ✔ 12. Tenerife orolida shimpanzelar ustida tajribalar o'tkazib, insayt (to'satdan anglash) tushunchasini asoslagan olim kim? A) K. Koffka B) V. Kyoler C) M. Vertgeymer D) K. Levin To'g'ri javob: B) V. Kyoler ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 46 13. S. Xeyes ishlab chiqqan qabul va majburiyat terapiyasining (ACT) asosiy maqsadi nima? A) Jeton tizimi va mustahkamlash jadvallari orqali kuzatiladigan xulqni boshqarish B) Salbiy fikr va his-tuyg'ularni qat'iy nazorat qilish orqali ularni ongdan butunlay yo'q qilish C) Psixologik moslashuvchanlik: noxush tajribani qabul qilish va qadriyatlarga mos harakat D) Bolalikdagi travmatik voqealarni erkin assotsiatsiya orqali to'liq eslab, qayta yashash To'g'ri javob: C) Psixologik moslashuvchanlik: noxush tajribani qabul qilish va qadriyatlarga mos ✔ harakat 14. Ko'plab mustaqil tadqiqotlar natijalarini statistik jihatdan birlashtirib, umumiy samara kattaligini baholovchi usul qanday ataladi? A) Meta-tahlil B) Kontent-tahlil C) Keys-stadi D) Omillar tahlili To'g'ri javob: A) Meta-tahlil ✔ 15. Guruh a'zolarini bir-biriga va guruhga bog'lab turuvchi, ularning guruhda qolish istagini ifodalovchi kuchlar yig'indisi qanday ataladi? A) Guruh normasi (qoidalar tizimi) B) Guruh birdamligi (kogeziya) C) Guruh maqomi (ierarxiya) D) Guruh tuzilmasi (rollar tizimi) To'g'ri javob: B) Guruh birdamligi (kogeziya) ✔ 16. 1912-yilda Moskvada Psixologiya institutini tashkil etgan olim kim? A) L.S. Vygotskiy B) G.I. Chelpanov C) S.L. Rubinshteyn D) K.N. Kornilov To'g'ri javob: B) G.I. Chelpanov ✔ 17. Birinchi tur (I tur) xatolik nima? A) Tanlanma hajmini noto'g'ri hisoblash B) Haqiqatda to'g'ri bo'lgan nol gipotezani rad etish C) Haqiqatda noto'g'ri bo'lgan nol gipotezani qabul qilish D) O'lchov shkalasini noto'g'ri tanlash To'g'ri javob: B) Haqiqatda to'g'ri bo'lgan nol gipotezani rad etish ✔ 18. K. Rodjers bo'yicha shaxsning psixologik muammolari asosan nimadan kelib chiqadi? A) «Men-konsepsiya» va real tajriba o'rtasidagi nomuvofiqlik (inkongruentlik)dan B) Id va superego o'rtasidagi ongsiz ziddiyat va himoya mexanizmlaridan C) Miya neyromediatorlari muvozanatining buzilishi va irsiy moyillikdan D) Noto'g'ri mustahkamlash tarixi va shartli reflekslarning shakllanishidan To'g'ri javob: A) «Men-konsepsiya» va real tajriba o'rtasidagi nomuvofiqlik (inkongruentlik)dan ✔ 19. A. Bek kognitiv terapiyasida mijozning fikrlari to'g'riligini savollar orqali o'zi tekshirishiga yordam beruvchi usul qanday ataladi? A) Talqin (interpretatsiya) B) Bo'sh stul texnikasi C) Sokratik dialog (yo'naltirilgan kashfiyot) D) Erkin assotsiatsiya (fikrlarni tanqidsiz aytish) To'g'ri javob: C) Sokratik dialog (yo'naltirilgan kashfiyot) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 47 20. Neofreydizm vakillari klassik psixoanalizdan asosan qaysi jihatda farq qilgan? A) Faqat laboratoriya eksperimentlari va psixofizik metodlardan foydalangan B) Ongsizlik tushunchasini butunlay inkor etib, faqat ongni o'rgangan C) Ijtimoiy-madaniy omillarning shaxs rivojidagi rolini birinchi o'ringa qo'ygan D) Asosan hayvonlar xulqini o'rganib, natijalarni insonga ko'chirgan To'g'ri javob: C) Ijtimoiy-madaniy omillarning shaxs rivojidagi rolini birinchi o'ringa qo'ygan✔ 21. Ishchilar tadqiqot e'tiboriga tushganini bilganlari uchungina ularning mehnat unumdorligi ortishi qanday ataladi? A) Ringelman effekti B) Pigmalion effekti C) Platsebo effekti D) Xotorn effekti To'g'ri javob: D) Xotorn effekti ✔ 22. Ekzistensial-gumanistik va kognitiv yondashuvlardan farqli o'laroq, xulqiy terapiyaning o'ziga xos xususiyati qaysi? A) Ongsiz motivlar va bolalikdagi ziddiyatlarni chuqur tahlil qilish B) Ma'no izlash hamda shaxsiy erkinlik va mas'uliyatni anglashga e'tibor qaratish C) Kuzatiladigan xulq va uning o'rganish tamoyillari asosida o'zgarishi D) Tushlarni talqin qilish va ramziy mazmunni anglashga yordam berish To'g'ri javob: C) Kuzatiladigan xulq va uning o'rganish tamoyillari asosida o'zgarishi ✔ 23. Kogen d ko'rsatkichi nimani ifodalaydi? A) Tanlanma hajmini (statistik tahlil uchun zarur kuzatuvlar soni) B) Samara kattaligini (o'rtachalar farqining standart og'ishdagi ifodasi) C) Testning ishonchliligini (o'lchovlarning barqarorlik darajasi) D) Taqsimotning asimmetriyasini (o'rtachadan chetlanish yo'nalishi) To'g'ri javob: B) Samara kattaligini (o'rtachalar farqining standart og'ishdagi ifodasi) ✔ 24. A. Banduraning «Bobo qo'g'irchog'i» tajribasi qaysi o'rganish turini ko'rsatgan? A) Insaytli o'rganishni B) Kuzatish orqali (vikarli) o'rganishni C) Klassik shartlanishni D) Sinov va xatolar orqali o'rganishni To'g'ri javob: B) Kuzatish orqali (vikarli) o'rganishni ✔ 25. S. Ashning taassurot shakllanishi tajribasida ro'yxatdagi faqat bitta so'zni («iliq»ni «sovuq»qa) almashtirish umumiy taassurotni keskin o'zgartirgani nimani ko'rsatdi? A) Taassurot alohida sifatlarning oddiy yig'indisi ekanini B) Oxirgi berilgan axborot eng kuchli ta'sir qilishini C) Barqaror taassurot faqat tashqi ko'rinishga bog'liqligini D) Ayrim «markaziy» sifatlar butun taassurotni tashkil etishini To'g'ri javob: D) Ayrim «markaziy» sifatlar butun taassurotni tashkil etishini ✔ 26. M. Sherif avtokinetik effektdan foydalangan tajribalarida asosan nimani o'rgangan? A) Noaniq vaziyatda guruh normalarining shakllanishini B) Guruhda ijtimoiy yalqovlikning paydo bo'lishini C) Hokimiyatga itoat qilish darajasini D) Guruhlararo nizo va raqobatning kelib chiqishini To'g'ri javob: A) Noaniq vaziyatda guruh normalarining shakllanishini ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 48 27. Tanishuvchilar o'zaro jozibadorlik darajasi o'xshash sheriklarni tanlashga moyil bo'lishini ta'kidlaydigan gipoteza qaysi? A) Moslashuv (matching) gipotezasi B) Aloqa gipotezasi C) Frustratsiya-agressiya gipotezasi D) Bir-birini to'ldiruvchi ehtiyojlar gipotezasi To'g'ri javob: A) Moslashuv (matching) gipotezasi✔ 28. Eksperimentda olingan natijalarni boshqa sinaluvchilar, sharoitlar va vaziyatlarga umumlashtirish imkoniyati qanday ataladi? A) Konstrukt validlik B) Tashqi validlik C) Ichki validlik D) Statistik ishonchlilik To'g'ri javob: B) Tashqi validlik ✔ 29. K. Rodjers tomonidan ishlab chiqilgan psixoterapiya yo'nalishi qanday nomlanadi? A) Klientga markazlashgan (nodirektiv) terapiya B) Geshtalt-terapiya (bu yerda va hozir) C) Ratsional-emotiv xulq-atvor terapiyasi D) Logoterapiya (hayot ma'nosini izlashga yo'naltirilgan) To'g'ri javob: A) Klientga markazlashgan (nodirektiv) terapiya ✔ 30. G. Myurrey va K. Morgan tomonidan ishlab chiqilgan, sinaluvchi noaniq vaziyat tasvirlangan rasmlar bo'yicha hikoya tuzadigan test qaysi? A) Rorshax testi B) Lyusher testi C) Tematik appersepsiya testi (TAT) D) Rozensveyg frustratsiya testi To'g'ri javob: C) Tematik appersepsiya testi (TAT) ✔ 31. Test natijasi z = −1,0 bo'lsa, T-ballda bu qanchaga teng? A) 40 B) 45 C) 60 D) 30 To'g'ri javob: A) 40 ✔ 32. Normal taqsimotda o'rtacha qiymatdan ±1 standart og'ish oralig'iga natijalarning taxminan qancha qismi tushadi? A) 95% B) 99,7% C) 68% D) 50% To'g'ri javob: C) 68% ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 49 33. Agressiv impulslarni ijtimoiy ma'qul faoliyatga (masalan, jarrohlik yoki boks sportiga) yo'naltirish qaysi himoya mexanizmi hisoblanadi? A) Proeksiya B) Sublimatsiya C) Ratsionalizatsiya D) Regressiya To'g'ri javob: B) Sublimatsiya✔ 34. Guruh bo'lib arqon tortishda har bir ishtirokchining sarflagan kuchi yakka ishlagandagiga nisbatan kamayishi (Ringelman effekti) qaysi hodisaga misol? A) Ijtimoiy fasilitatsiya (social facilitation) B) Guruhiy fikrlash (groupthink) C) Deindividuatsiya (shaxsiylikni yo'qotish) D) Ijtimoiy yalqovlik (social loafing) To'g'ri javob: D) Ijtimoiy yalqovlik (social loafing) ✔ 35. Bemorni relaksatsiyasiz va bosqichma-bosqich yondashmasdan to'g'ridan-to'g'ri kuchli qo'rquv uyg'otuvchi vaziyatga uzoq muddat duchor qilish qanday usul? A) Flooding (ta'sirga «g'arq qilish») B) Modellashtirish C) Shakllantirish D) Sistematik desensibilizatsiya To'g'ri javob: A) Flooding (ta'sirga «g'arq qilish») ✔ 36. Ijtimoiy perseptsiya mexanizmlaridan biri bo'lgan, o'zini boshqa odam o'rniga qo'yib, uning holatini aql bilan tushunish qanday ataladi? A) Proeksiya B) Refleksiya C) Identifikatsiya D) Kauzal atributsiya To'g'ri javob: C) Identifikatsiya ✔ 37. Ekzistensial psixologiya qaysi masalalarni markaziy o'ringa qo'yadi? A) Intellektni miqdoriy o'lchashni B) Sezgilarning psixofizik qonuniyatlarini C) Shartli reflekslarning hosil bo'lish mexanizmlarini D) Erkinlik, mas'uliyat, o'lim va hayot mazmuni muammolarini To'g'ri javob: D) Erkinlik, mas'uliyat, o'lim va hayot mazmuni muammolarini ✔ 38. A. Ellisning ratsional-emotiv xulq terapiyasidagi ABC modelida «B» nimani bildiradi? A) Vaziyat haqidagi e'tiqodlar (beliefs)ni B) Xulqni (behavior) C) Asosiy ehtiyojlar (basic needs)ni D) Tana reaksiyalari (body)ni To'g'ri javob: A) Vaziyat haqidagi e'tiqodlar (beliefs)ni ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 50 39. Stimul va reaksiya o'rtasida oraliq o'zgaruvchilar (intervening variables) tushunchasini kiritgan yo'nalish qaysi? A) Strukturalizm B) Klassik bixeviorizm C) Geshtaltpsixologiya D) Neobixeviorizm To'g'ri javob: D) Neobixeviorizm✔ 40. Dj. Uotson va R. Reynerning «Kichik Albert» tajribasi nimani ko'rsatgan? A) Muammoni to'satdan tushunish orqali insaytli o'rganishni B) Qo'rquvning klassik shartlanish yo'li bilan hosil bo'lishini C) Mustahkamlashsiz yashirin tarzda kechadigan latent o'rganishni D) Mukofot orqali xulq-atvorning operant shartlanish yo'li bilan o'zgarishini To'g'ri javob: B) Qo'rquvning klassik shartlanish yo'li bilan hosil bo'lishini ✔ 41. Ijtimoiy perseptsiyada «boshqalar meni qanday idrok qilmoqda» ekanini anglash qanday ataladi? A) Identifikatsiya B) Stereotiplashtirish C) Empatiya D) Refleksiya To'g'ri javob: D) Refleksiya ✔ 42. A. Bek kognitiv modelida vaziyatga javoban beixtiyor, tez paydo bo'ladigan va odatda tanqidsiz qabul qilinadigan fikrlar qanday ataladi? A) Introektlar B) Erkin assotsiatsiyalar C) Avtomatik fikrlar D) Irratsional e'tiqodlar To'g'ri javob: C) Avtomatik fikrlar ✔ 43. Veksler shkalasida IQ ko'rsatkichlari qanday o'rtacha qiymat va standart og'ishga ega bo'lgan shkalada ifodalanadi? A) O'rtacha 50, SO 10 B) O'rtacha 5, SO 2 C) O'rtacha 100, SO 15 D) O'rtacha 0, SO 1 To'g'ri javob: C) O'rtacha 100, SO 15 ✔ 44. «Fozil odamlar shahri haqida» asarida inson kamoloti va jamiyat haqidagi qarashlarni bayon qilgan Sharq mutafakkiri kim? A) Abu Nasr Forobiy B) Al-Xorazmiy C) Ibn Sino D) Abu Rayhon Beruniy To'g'ri javob: A) Abu Nasr Forobiy ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 51 45. Yangi kasbiy qobiliyatlar testi natijalari xodimlarning ikki yildan keyingi ish samaradorligini yaxshi bashorat qiladi. Bu testning qaysi xususiyatini ko'rsatadi? A) Ichki muvofiqlik (konsistentlik)ni B) Yuz (tashqi) validligini C) Prognostik (bashoratli) validlikni D) Test-retest (vaqt bo'yicha) ishonchliligini To'g'ri javob: C) Prognostik (bashoratli) validlikni✔ 46. Klassik shartli refleksni birinchi bo'lib tizimli o'rgangan olim kim? A) Dj. Uotson B) B. F. Skinner C) E. Torndayk D) I. P. Pavlov To'g'ri javob: D) I. P. Pavlov ✔ 47. Dj. Volpe ishlab chiqqan sistematik desensibilizatsiya usulining asosiy tarkibiy qismlari qaysi? A) Erkin assotsiatsiya, tush tahlili va qarshilik hamda transfer ko'rinishlarini talqin qilish B) Relaksatsiyani o'rgatish, qo'rquv ierarxiyasini tuzish va relaksatsiya holatida bosqichma-bosqich ta'sir C) Bo'sh stul texnikasi, rollarni almashtirish va «hozir va shu yerda» anglashni kuchaytirish D) Mo'jiza savoli, shkalalash savollari va istisno holatlarni izlash orqali yechim qurish To'g'ri javob: B) Relaksatsiyani o'rgatish, qo'rquv ierarxiyasini tuzish va relaksatsiya holatida ✔ bosqichma-bosqich ta'sir 48. R. Zayonsning ijtimoiy fasilitatsiya tushuntirishiga ko'ra, boshqalarning ishtiroki qanday ta'sir ko'rsatadi? A) Har qanday vazifada, murakkabligidan qat'i nazar, natijani doimo va bir xil darajada yaxshilaydi B) Har qanday vazifada, murakkabligidan qat'i nazar, natijani doimo va bir xil darajada yomonlashtiradi C) Faqat ichki motivatsiyani pasaytiradi, bajarilayotgan vazifa natijasiga esa ta'sir qilmaydi D) Dominant (yaxshi o'zlashtirilgan) javoblarni kuchaytiradi: oson vazifada natija yaxshilanadi, qiyinida pasayadi To'g'ri javob: D) Dominant (yaxshi o'zlashtirilgan) javoblarni kuchaytiradi: oson vazifada natija ✔ yaxshilanadi, qiyinida pasayadi 49. P.V. Simonovning emotsiyalar axborot nazariyasiga ko'ra emotsiya kuchi nimaga bog'liq? A) Faqat shaxsning temperament tipiga va nerv tizimining kuchliligiga B) Faqat o'tmish tajribasi va shartli reflekslar mustahkamligiga C) Faqat tashqi stimulning fizik intensivligi va uning davomiyligiga D) Ehtiyoj kuchi va maqsadga erishish uchun zarur hamda mavjud axborot farqiga To'g'ri javob: D) Ehtiyoj kuchi va maqsadga erishish uchun zarur hamda mavjud axborot farqiga ✔ 50. Maslahatchi mijozning aytganlarini o'z so'zlari bilan qisqa qilib qaytaradi: «Demak, siz ishdagi ortiqcha yuklamadan charchab qolgansiz». Bu qanday faol tinglash texnikasi? A) Talqin (interpretatsiya) B) Parafraz (qayta ifodalash) C) Maslahat berish (yo'naltirish) D) Konfrontatsiya (qarama-qarshi qo'yish) To'g'ri javob: B) Parafraz (qayta ifodalash) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 52 7-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. D. MakKlelland nazariyasida qaysi uch ehtiyoj asosiy deb hisoblanadi? A) Avtonomiya, kompetentlik va boshqalar bilan bog'liqlik B) Mavjudlik, aloqa va o'sish (ERG modeli bo'yicha) C) Fiziologik ehtiyojlar, xavfsizlik va hurmat-e'tirofga ehtiyoj D) Muvaffaqiyatga erishish, mansublik (affiliatsiya) va hokimiyat To'g'ri javob: D) Muvaffaqiyatga erishish, mansublik (affiliatsiya) va hokimiyat✔ 2. D. Kaneman va A. Tverskiy bo'yicha odam samolyot halokatlari haqidagi xabarlarni ko'p eshitgani uchun aviatsiya xavfini ortiqcha baholaydi. Bu qaysi evristika? A) Mavjudlik (yetib bo'luvchanlik) evristikasi B) Freyming (taqdimot shakli) effekti C) Reprezentativlik (o'xshashlik) evristikasi D) Langar (anchoring) evristikasi To'g'ri javob: A) Mavjudlik (yetib bo'luvchanlik) evristikasi ✔ 3. Yurak-qon tomir kasalliklari xavfi bilan bog'langan, raqobatbardoshlik, shoshqaloqlik va dushmanlik bilan tavsiflanadigan xulq-atvor turi qanday ataladi? A) D tipi B) C tipi C) A tipi D) B tipi To'g'ri javob: C) A tipi ✔ 4. Ierarxik tashkilotda har bir xodim o'z malakasizlik darajasiga yetguncha lavozimda ko'tarilishi haqidagi tamoyil qanday ataladi? A) Piter tamoyili B) Parkinson qonuni C) Pareto tamoyili D) Merfi qonuni To'g'ri javob: A) Piter tamoyili ✔ 5. E. Meyo boshchiligidagi Xotorn tadqiqotlarining asosiy xulosasi qaysi? A) Ish haqi ishchilar uchun yagona va eng kuchli motivator hisoblanadi B) Qat'iy nazorat va jazo tizimi unumdorlikni har qanday sharoitda doimo oshiradi C) Unumdorlik faqat ish joyining yoritilganlik darajasiga to'g'ridan-to'g'ri bog'liq D) Ijtimoiy omillar, e'tibor va norasmiy guruh normalari unumdorlikka kuchli ta'sir qiladi To'g'ri javob: D) Ijtimoiy omillar, e'tibor va norasmiy guruh normalari unumdorlikka kuchli ta'sir ✔ qiladi 6. Dj. Xakman va G. Oldxemning ish xususiyatlari modelida qaysi besh asosiy xususiyat ajratiladi? A) Kutish, instrumentallik, valentlik, sarflangan harakat va erishilgan natija B) Muvaffaqiyat, e'tirof, mas'uliyat, kasbiy o'sish va ishning o'zi C) Ko'nikmalar xilma-xilligi, vazifa yaxlitligi va ahamiyati, avtonomiya, qayta aloqa D) Ish haqi, ish joyi xavfsizligi, mehnat sharoiti, nazorat va kompaniya siyosati To'g'ri javob: C) Ko'nikmalar xilma-xilligi, vazifa yaxlitligi va ahamiyati, avtonomiya, qayta aloqa ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 53 7. Predmetning kattaligi yoki qismlari sonini oshirib yoki kamaytirib yangi obraz yaratish (masalan, ko'p qo'lli xudolar) qanday usul? A) Aksentlashtirish B) Giperbolizatsiya C) Sxematizatsiya D) Agglyutinatsiya To'g'ri javob: B) Giperbolizatsiya✔ 8. Dj. Gilford bo'yicha bitta muammoga ko'plab turli yechimlar topishga yo'naltirilgan tafakkur qanday ataladi? A) Reproduktiv tafakkur B) Algoritmik tafakkur C) Konvergent tafakkur D) Divergent tafakkur To'g'ri javob: D) Divergent tafakkur ✔ 9. P.Ya. Galperin bo'yicha aqliy harakat shakllanishining yakuniy bosqichi qaysi? A) Harakatning aqliy (ichki) shaklga o'tishi — qisqargan, avtomatlashgan harakat B) Mo'ljal asosini tushuntirish va motivatsiya hosil qilish bosqichi C) Tashqi narsalar bilan moddiylashtirilgan harakat bosqichi D) Baland ovozli tashqi nutq bilan bajariladigan harakat bosqichi To'g'ri javob: A) Harakatning aqliy (ichki) shaklga o'tishi — qisqargan, avtomatlashgan harakat ✔ 10. E. Tulving bo'yicha shaxsiy hayotdagi muayyan vaqt va joyga bog'liq voqealar xotirasi qanday ataladi? A) Protsedural xotira B) Ikonik xotira C) Semantik xotira D) Epizodik xotira To'g'ri javob: D) Epizodik xotira ✔ 11. R. Sternbergning triarxik intellekt nazariyasidagi uch komponent qaysi? A) Shaxsiy, ijtimoiy va kognitiv intellekt B) Fluid, kristallashgan va emotsional intellekt C) Verbal, matematik va fazoviy intellekt D) Analitik, kreativ va amaliy intellekt To'g'ri javob: D) Analitik, kreativ va amaliy intellekt ✔ 12. Psixologik nuqtai nazardan o'qituvchining kasbiy «emotsional yonib ketishi» (burnout) uchun qaysi uchlik xos (K. Maslach)? A) Xavotir, fobiya va obsessiv fikrlar B) Agressiya, frustratsiya va regressiya (rivojlanishning oldingi bosqichiga qaytish) C) Apatiya, abuliya va alogiya (nutq kambag'alligi) D) Emotsional charchoq, depersonalizatsiya, shaxsiy yutuqlarning pasayishi To'g'ri javob: D) Emotsional charchoq, depersonalizatsiya, shaxsiy yutuqlarning pasayishi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 54 13. Odamning o'z farazini tasdiqlovchi ma'lumotlarni qidirishi va unga zid dalillarni e'tiborsiz qoldirishi qanday ataladi? A) Ortiqcha ishonch effekti (overconfidence) B) Funksional fiksatsiya (qotib qolganlik) C) Freyming effekti (ifoda shakli ta'siri) D) Tasdiqlash tendensiyasi (confirmation bias) To'g'ri javob: D) Tasdiqlash tendensiyasi (confirmation bias)✔ 14. Vayner modeliga ko'ra, muvaffaqiyatsizlikni qaysi sababga bog'lash keyingi motivatsiya uchun eng qulay hisoblanadi? A) Vazifaning juda qiyinligi (tashqi, barqaror) B) Yetarli harakat qilmaganlik (ichki, beqaror, nazorat qilinadigan) C) Qobiliyatning pastligi (ichki, barqaror, nazoratsiz) D) Omadsizlik (tashqi, beqaror, nazoratsiz) To'g'ri javob: B) Yetarli harakat qilmaganlik (ichki, beqaror, nazorat qilinadigan) ✔ 15. G. Ebbingauzning unutish egri chizig'iga ko'ra, mazmunsiz materialni unutish qanday kechadi? A) Dastlab juda sekin, vaqt o'tishi bilan tezlashib B) Butun davr davomida bir tekis va o'zgarmas doimiy sur'atda C) O'rganishdan keyin dastlab tez, keyin sekinlashib D) Faqat bir oy o'tgandan keyingina boshlanib To'g'ri javob: C) O'rganishdan keyin dastlab tez, keyin sekinlashib ✔ 16. F. Fidlerning ehtimoliy (kontingent) rahbarlik modeli rahbar uslubini aniqlash uchun qaysi o'lchovdan foydalanadi? A) Xofstede madaniy o'lchovlar indekslari B) 360 daraja (ko'p manbali) baholash C) Bleyk-Mouton boshqaruv panjarasi D) Eng kam afzal ko'rilgan hamkasb (LPC) shkalasi To'g'ri javob: D) Eng kam afzal ko'rilgan hamkasb (LPC) shkalasi ✔ 17. Qaysi omil kasbiy tanlovda «umumiy aqliy qobiliyat» testlarining ahamiyatini tavsiflaydi (F. Shmidt va Dj. Xanter meta-tahlillari)? A) Ularning prognostik validligi grafologik tahlil validligidan ancha past B) Ular ish samaradorligini umuman bashorat qilmaydi va faqat akademik yutuqqa bog'liq C) Ular faqat oddiy jismoniy mehnat talab qiladigan kasblar uchun foydali D) Ular ko'plab kasblarda ish samaradorligining eng kuchli bashoratchilaridan biri To'g'ri javob: D) Ular ko'plab kasblarda ish samaradorligining eng kuchli bashoratchilaridan biri ✔ 18. G. Xofstedening madaniy o'lchovlaridan biri bo'lgan, jamiyatda hokimiyatning notekis taqsimlanishini qabul qilish darajasi qanday ataladi? A) Hokimiyat masofasi B) Noaniqlikdan qochish C) Individualizm — kollektivizm D) Uzoq muddatli yo'nalganlik To'g'ri javob: A) Hokimiyat masofasi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 55 19. Meta-tahlillarga ko'ra, kadrlar tanlovida ish samaradorligini bashorat qilishda qaysi intervyu turi yuqoriroq validlikka ega? A) Grafologik tahlil va astrologik prognoz bilan birga o'tkazilgan intervyu B) Faqat nomzodning rezyumesi va tavsiyanomalari asosidagi qisqa suhbat C) Ish tahliliga asoslangan, standart savollar va baholash shkalalari bor strukturalangan intervyu D) Erkin suhbat shaklidagi, oldindan reja va baholash mezonlari tuzilmagan strukturasiz intervyu To'g'ri javob: C) Ish tahliliga asoslangan, standart savollar va baholash shkalalari bor ✔ strukturalangan intervyu 20. G. Ebbingauzning unutish egri chizig'iga ko'ra unutish qanday kechadi? A) Butun vaqt davomida bir tekis, chiziqli tarzda B) Avval juda sekin, keyin esa keskin tezlashib C) Faqat bir oydan keyin boshlanib, asta-sekin kuchayib D) O'rganishdan keyingi dastlabki vaqtda tez, keyin sekinlashib To'g'ri javob: D) O'rganishdan keyingi dastlabki vaqtda tez, keyin sekinlashib ✔ 21. X. Xekxauzen motivatsiyani o'rganishda «Rubikon modeli»da harakatning qaysi ikki asosiy fazasini farqlagan? A) Kognitiv (axborotni baholash) va affektiv (emotsional kechinish) fazalari B) Motivatsion (qaror qabul qilishgacha) va volitsional (qaror bajarilishi) fazalar C) Ongli (reflektiv) va ongsiz (avtomatik) boshqaruvga asoslangan fazalar D) Ichki (aqliy rejalashtirish) va tashqi (amaliy harakatni bajarish) fazalari To'g'ri javob: B) Motivatsion (qaror qabul qilishgacha) va volitsional (qaror bajarilishi) fazalar ✔ 22. Ijodiy tasavvurda turli obrazlarning qismlarini birlashtirib yangi obraz yaratish (masalan, suv parisi) qanday usul? A) Agglyutinatsiya B) Giperbolizatsiya C) Tipiklashtirish D) Sxematizatsiya To'g'ri javob: A) Agglyutinatsiya ✔ 23. Ish samaradorligini baholashda «kritik hodisalar» usuli (Dj. Flanagan) nimaga asoslanadi? A) Juda samarali va juda samarasiz xulqning aniq misollarini to'plash va tahlil qilishga B) Xodimlarni bir-biri bilan majburiy taqqoslab, ularni eng yaxshidan eng yomonga tartiblashga C) Xodimning o'zini o'zi baholashi va o'z yutuqlari haqidagi hisobotiga D) Faqat ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi kabi miqdoriy natijalarga To'g'ri javob: A) Juda samarali va juda samarasiz xulqning aniq misollarini to'plash va tahlil qilishga ✔ 24. M. Chiksentmixayi bo'yicha vazifaning qiyinligi shaxsning mahoratiga mos kelganda yuzaga keladigan to'liq berilish va zavqlanish holati qanday ataladi? A) Gomeostaz (muvozanat) B) Oqim (flow) holati C) Frustratsiya holati D) Affekt (kuchli portlash) To'g'ri javob: B) Oqim (flow) holati ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 56 25. E. Torndaykning «effekt qonuni»ga ko'ra: A) O'rganish faqat insaytga asoslanadi B) Har qanday xulq kuzatish orqali o'rganiladi C) Mashq qancha ko'p bo'lsa, bog'lanish shuncha zaiflashadi D) Qoniqish keltiruvchi oqibatga ega bo'lgan javoblar mustahkamlanadi To'g'ri javob: D) Qoniqish keltiruvchi oqibatga ega bo'lgan javoblar mustahkamlanadi✔ 26. Rahbar va har bir xodim o'rtasidagi munosabatlar sifati turlicha bo'lib, «ichki» va «tashqi» guruhlar shakllanishini ta'kidlovchi rahbarlik nazariyasi qaysi? A) F. Fidlerning ehtimoliy (kontingent) modeli B) Rahbarlikning xislatlar (trait) nazariyasi C) Bleyk-Mutonning boshqaruv panjarasi D) Lider — a'zo almashinuvi (LMX) nazariyasi To'g'ri javob: D) Lider — a'zo almashinuvi (LMX) nazariyasi ✔ 27. Inson imkoniyatlari va cheklovlariga mos ravishda texnika, asbob-uskunalar va ish joyini loyihalash bilan shug'ullanuvchi fan qaysi? A) Ergonomika B) Psixofiziologiya C) Akmeologiya D) Sotsiometriya To'g'ri javob: A) Ergonomika ✔ 28. Ijtimoiy psixologiyada odamlarning o'z qobiliyat va fikrlarini boshqalar bilan solishtirish orqali baholash ehtiyoji qaysi nazariyada tavsiflanadi? A) K. Xallning drayv (keskinlik) nazariyasi B) L. Festingerning kognitiv dissonans nazariyasi C) Dj. Adamsning adolat (tenglik) nazariyasi D) L. Festingerning ijtimoiy qiyoslash nazariyasi To'g'ri javob: D) L. Festingerning ijtimoiy qiyoslash nazariyasi ✔ 29. Bir sohada o'rganilgan bilim yoki ko'nikmaning boshqa sohada o'rganishni osonlashtirishi qanday ataladi? A) So'ndirish B) Retroaktiv interferensiya C) Generalizatsiya xatosi D) Ijobiy transfer (ko'chirish) To'g'ri javob: D) Ijobiy transfer (ko'chirish) ✔ 30. F. Gersbergning ikki omilli nazariyasiga ko'ra, quyidagilardan qaysi biri «gigiyenik omil» hisoblanadi? A) Ish haqi va mehnat sharoitlari B) Yutuqlarning e'tirof etilishi C) Mas'uliyat va o'sish imkoniyati D) Ishning o'zi mazmunli bo'lishi To'g'ri javob: A) Ish haqi va mehnat sharoitlari ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 57 31. Shexter va Zinger tajribasida adrenalin yuborilgan, ammo uning ta'siri haqida xabardor qilinmagan sinaluvchilarning emotsiyasi nimaga bog'liq bo'lgan? A) Faqat yuborilgan adrenalin dozasi va uning qondagi konsentratsiyasiga B) Sinaluvchilarning yoshi, jinsi va temperament xususiyatlariga C) Fiziologik qo'zg'alishni talqin qilish uchun vaziyat va boshqa ishtirokchi xulqiga D) Faqat yurak urishi tezligi va qon bosimining ko'tarilish darajasiga To'g'ri javob: C) Fiziologik qo'zg'alishni talqin qilish uchun vaziyat va boshqa ishtirokchi xulqiga✔ 32. R. Lazarus emotsiyalarni tushuntirishda qaysi jarayonni markaziy o'ringa qo'ygan? A) Faqat tana o'zgarishlarini his qilish B) Talamik razryadlarni C) Shartli reflekslarni D) Vaziyatni kognitiv baholash (appraisal) To'g'ri javob: D) Vaziyatni kognitiv baholash (appraisal) ✔ 33. Ro'yxatdagi so'zlarni eslaganda boshidagi va oxiridagi so'zlar o'rtadagilarga nisbatan yaxshiroq eslab qolinishi qanday ataladi? A) Ketma-ket joylashuv (serial position) effekti B) Fon Restorff (ajralib turish) effekti C) Testlash (retrieval practice) effekti D) Zeygarnik (tugallanmagan ish) effekti To'g'ri javob: A) Ketma-ket joylashuv (serial position) effekti ✔ 34. Maslou ehtiyojlarni qanday ikki guruhga ajratgan? A) Yetishmovchilik (defitsit) ehtiyojlari va o'sish (bytiy) ehtiyojlari B) Ichki (organik) stimullar va tashqi (muhitga oid) stimullar C) Ongli ehtiyojlar va ongsizlikka siqib chiqarilgan yashirin ehtiyojlar D) Tug'ma biologik instinktlar va hayotda orttirilgan ijtimoiy instinktlar To'g'ri javob: A) Yetishmovchilik (defitsit) ehtiyojlari va o'sish (bytiy) ehtiyojlari ✔ 35. Dj. Svellerning kognitiv yuklama nazariyasiga ko'ra, o'qitishni loyihalashda nimadan qochish kerak? A) Materialni bosqichlarga bo'lishdan B) Ortiqcha (begona) kognitiv yuklamadan C) Ishlab chiqilgan namunaviy misollardan D) Matn va rasmlarni integratsiya qilishdan To'g'ri javob: B) Ortiqcha (begona) kognitiv yuklamadan ✔ 36. Dj. Gross emotsiyalarni boshqarish modelida vaziyat ma'nosini qayta talqin qilish orqali emotsiyani o'zgartirish strategiyasi qanday ataladi? A) Kognitiv qayta baholash (reappraisal) B) Diqqatni chalg'itish (boshqaga yo'naltirish) C) Vaziyatni tanlash (oldindan qochish) D) Ekspressiv supressiya (ifodani bostirish) To'g'ri javob: A) Kognitiv qayta baholash (reappraisal) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 58 37. E. Deci va R. Rayanning o'z-o'zini belgilash nazariyasida ichki motivatsiya uchun zarur bo'lgan uch asosiy psixologik ehtiyoj qaysi? A) Muvaffaqiyat, hokimiyat va affiliatsiya (birlashish) B) Fiziologik ehtiyoj, xavfsizlik va tegishlilik C) Mavjudlik, bog'liqlik va o'sish (ERG modeli) D) Avtonomiya, kompetentlik, bog'liqlik (relatedness) To'g'ri javob: D) Avtonomiya, kompetentlik, bog'liqlik (relatedness)✔ 38. Maslou ierarxiyasida xavfsizlik ehtiyojlaridan keyingi pog'onada qaysi ehtiyojlar turadi? A) Mansublik va muhabbat B) Fiziologik ehtiyojlar C) O'zini aktualizatsiya D) Hurmat va tan olinish To'g'ri javob: A) Mansublik va muhabbat ✔ 39. Kuchli, qisqa muddatli, shiddatli kechadigan va ongli nazoratni susaytiradigan emotsional holat qanday ataladi? A) Kayfiyat B) Affekt C) Hissiyot (tuyg'u) D) Ehtiros To'g'ri javob: B) Affekt ✔ 40. Veber qonuniga ko'ra farqlash bo'sag'asi qanday xususiyatga ega? A) U stimul kattaligining kvadratiga to'g'ri proporsional ravishda o'sadi B) U faqat ko'rish analizatorida mavjud bo'lib, boshqalarida kuzatilmaydi C) U dastlabki stimul kattaligiga nisbatan doimiy nisbatni tashkil etadi D) U stimul kattaligidan mutlaqo bog'liq emas va doim bir xil qoladi To'g'ri javob: C) U dastlabki stimul kattaligiga nisbatan doimiy nisbatni tashkil etadi ✔ 41. G. Ayzenk modelida yuqori ekstraversiya va yuqori neyrotizm qaysi klassik temperamentga mos keladi? A) Xolerik B) Melanxolik C) Flegmatik D) Sangvinik To'g'ri javob: A) Xolerik ✔ 42. K. Tomas va R. Kilmenning nizolardagi xulq uslublari modelida ikki tomon manfaatlarini to'liq qondiruvchi yechim izlash qaysi uslub? A) Hamkorlik (collaborating) B) Murosaga kelish (compromising) C) Raqobat (competing) D) Moslashish (accommodating) To'g'ri javob: A) Hamkorlik (collaborating) ✔ 43. Tugallanmagan ishlar tugallanganlarga qaraganda yaxshiroq eslanishi qaysi effekt? A) Zeygarnik effekti B) Stroop effekti C) Ovsyankina effekti D) Birinchilik effekti To'g'ri javob: A) Zeygarnik effekti ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 59 44. Yangi o'rganilgan material ilgari o'rganilganni eslashga xalaqit berishi qanday ataladi? A) Reminissensiya B) Konsolidatsiya C) Retroaktiv interferensiya D) Proaktiv interferensiya To'g'ri javob: C) Retroaktiv interferensiya✔ 45. A. Treysman diqqat modelida tanlanmagan kanaldagi axborot bilan nima sodir bo'ladi deb hisoblagan? A) U faqat ko'rish kanali orqali ongga o'tib boradi B) U susaytiriladi, lekin muhim signallar o'tishi mumkin C) U erta filtr tomonidan to'liq bloklanadi va butunlay yo'qoladi D) U tanlangan kanaldan ham ustuvor qayta ishlanadi To'g'ri javob: B) U susaytiriladi, lekin muhim signallar o'tishi mumkin ✔ 46. F. Gersbergning ikki omil nazariyasiga ko'ra ish haqi va mehnat sharoitlari qanday omillarga kiradi? A) Motivatorlar (qoniqish manbalari) B) Ichki motivatsiya omillari (ish mazmuni bilan bog'liq) C) O'zini aktualizatsiya omillari (shaxsiy o'sish) D) Gigiyenik omillar (ularning yetishmasligi norozilik tug'diradi) To'g'ri javob: D) Gigiyenik omillar (ularning yetishmasligi norozilik tug'diradi) ✔ 47. O'qituvchi past o'zlashtiruvchi o'quvchilarga kamroq savol beradi, javob uchun kamroq vaqt kutadi va natijada ularning faolligi yanada pasayadi. Bu qaysi hodisaning namoyon bo'lishi? A) Zeygarnik (tugallanmagan ish) effekti B) Pedagogik kutishlar ta'siri (o'z-o'zini amalga oshiruvchi bashorat) C) Fundamental atributiv xato (dispozitsiyaga ortiqcha urg'u berish) D) Xotorn effekti (kuzatilayotganini bilganda xulqning o'zgarishi) To'g'ri javob: B) Pedagogik kutishlar ta'siri (o'z-o'zini amalga oshiruvchi bashorat) ✔ 48. Kognitiv psixologiyada inson psixikasi asosan qaysi modelga qiyoslab o'rganiladi? A) Biologik instinktlar to'plamiga B) Shartli reflekslar zanjiriga C) Gidravlik energiya tizimiga D) Axborotni qayta ishlovchi tizimga To'g'ri javob: D) Axborotni qayta ishlovchi tizimga ✔ 49. Dj. Millerning klassik maqolasiga ko'ra, qisqa muddatli xotira hajmi taxminan qancha birlikni tashkil etadi? A) 3 ± 1 B) 20 ± 5 C) 12 ± 3 D) 7 ± 2 To'g'ri javob: D) 7 ± 2 ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 60 50. Bir xil davolash usuli «90% omon qoladi» deb ta'riflanganda «10% vafot etadi» deb ta'riflangandan ko'ra ko'proq tanlanadi. Bu qaysi hodisa? A) Galo-effekt B) Mavjudlik evristikasi C) Freyming effekti D) Langar effekti To'g'ri javob: C) Freyming effekti✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 61 8-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Men-konsepsiyaning qaysi komponenti shaxsning o'zi haqidagi bilim va tasavvurlarini o'z ichiga oladi? A) Affektiv (baholovchi) komponent B) Konativ komponent C) Kognitiv komponent (Men-obraz) D) Xulq-atvor komponenti To'g'ri javob: C) Kognitiv komponent (Men-obraz)✔ 2. Dj. Boulbi va M. Eynsvortning bog'lanish (attachment) nazariyasida «Notanish vaziyat» metodikasi nimani aniqlash uchun ishlatiladi? A) Bolaning intellekt darajasi va uning aqliy yoshini B) Bola bilan ona o'rtasidagi bog'lanish turini C) Bolaning temperament tipini va faolligini D) Bolaning nutq rivojlanishi darajasini To'g'ri javob: B) Bola bilan ona o'rtasidagi bog'lanish turini ✔ 3. Erikson bo'yicha keksalik davrining inqirozi qaysi? A) Generativlik (samaradorlik) — turg'unlik B) Ego-integratsiya (yaxlitlik) — umidsizlik C) Yaqinlik (intimlik) — izolyatsiya D) Bazaviy ishonch — bazaviy ishonchsizlik To'g'ri javob: B) Ego-integratsiya (yaxlitlik) — umidsizlik ✔ 4. Ota-ona tomonidan yashirin yoki ochiq tarzda bolani qabul qilmaslik, unga yuk sifatida qarash (masalan, o'gay oilada) qaysi tarbiya buzilishi sifatida tavsiflanadi? A) Indulgent (yon beruvchi) giperproteksiya B) Kooperatsiya (hamkorlikka asoslangan munosabat) C) Emotsional rad etish («Zolushka» turi) D) Dominant (nazorat qiluvchi) giperproteksiya To'g'ri javob: C) Emotsional rad etish («Zolushka» turi) ✔ 5. Altsgeymer kasalligining dastlabki bosqichlarida ko'pincha birinchi bo'lib qaysi kognitiv funksiya buziladi? A) Nutqni artikulyatsiya qilish va so'zlarni talaffuz etish B) Yaqinda bo'lib o'tgan voqealarni eslab qolish (epizodik xotira) C) Oddiy harakat ko'nikmalari va yurish koordinatsiyasi D) Eski avtobiografik xotira va bolalik voqealari To'g'ri javob: B) Yaqinda bo'lib o'tgan voqealarni eslab qolish (epizodik xotira) ✔ 6. Xodim o'z muvaffaqiyatsizliklarini doimo omadsizlik, rahbariyat va sharoit bilan izohlaydi. Dj. Rotter bo'yicha unga qanday nazorat lokusi xos? A) Internal B) Aralash C) Eksternal D) Ichki-barqaror To'g'ri javob: C) Eksternal ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 62 7. Psixoanalitik terapiyada bemorning o'z hissiyotlarini ongsiz ravishda terapevtga ko'chirishi qanday ataladi? A) Interpretatsiya (talqin) B) Transfer (ko'chirish) C) Katarsis (tozalanish) D) Qarshilik (rezistensiya) To'g'ri javob: B) Transfer (ko'chirish)✔ 8. «Notanish vaziyat» tajribasida bola ona ketganda deyarli bezovtalanmaydi, qaytib kelganda esa undan qochadi va e'tibor bermaydi. Bu qaysi bog'lanish turi? A) Ambivalent (qarshilik ko'rsatuvchi) bog'lanish B) Qochuvchi (ishonchsiz-qochuvchi) bog'lanish C) Simbiotik bog'lanish D) Xavfsiz (ishonchli) bog'lanish To'g'ri javob: B) Qochuvchi (ishonchsiz-qochuvchi) bog'lanish ✔ 9. DSM-5 bo'yicha DEGB (diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik buzilishi) tashxisi uchun simptomlarning bir nechtasi qaysi yoshgacha paydo bo'lgan bo'lishi kerak? A) 18 yoshgacha B) 12 yoshgacha C) 7 yoshgacha D) 3 yoshgacha To'g'ri javob: B) 12 yoshgacha ✔ 10. Dj. Gilfordning intellekt tuzilmasi modelida qobiliyatlar qaysi uch o'lchov bo'yicha tasniflanadi? A) Verbal, matematik, fazoviy B) Analitik, ijodiy, amaliy C) Operatsiyalar, mazmun va mahsulotlar D) Fluid, kristallashgan, umumiy To'g'ri javob: C) Operatsiyalar, mazmun va mahsulotlar ✔ 11. Ayzenk shaxs so'rovnomasi (EPI) bilan tekshirilgan sinaluvchida E-shkala bo'yicha yuqori, N-shkala bo'yicha past ball qayd etilgan. Uning xususiyati qanday ta'riflanadi? A) Emotsional barqaror ekstravert B) Emotsional beqaror ekstravert C) Emotsional beqaror introvert D) Emotsional barqaror introvert To'g'ri javob: A) Emotsional barqaror ekstravert ✔ 12. E. Fromm bo'yicha shaxsning sevgi, ijod va mehnat orqali dunyo bilan bog'lanishini ifodalovchi xarakter yo'nalishi qanday ataladi? A) Retseptiv yo'nalish B) Produktiv yo'nalish C) Ekspluatatsion yo'nalish D) Bozor yo'nalishi To'g'ri javob: B) Produktiv yo'nalish ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 63 13. Bolaning har bir qadami nazorat qilinadi, ko'plab qat'iy taqiqlar qo'yiladi, mustaqillikka yo'l qo'yilmaydi, ammo bolaga katta e'tibor beriladi. Eydemiller tasnifida bu qaysi tarbiya turi? A) Indulgent (yon beruvchi) giperproteksiya B) Dominant giperproteksiya C) Emotsional rad etish D) Gipoproteksiya To'g'ri javob: B) Dominant giperproteksiya✔ 14. Oilaviy zo'ravonlik qurboni bo'lgan ayol maslahatga keldi. Psixologning birinchi navbatdagi vazifasi qaysi? A) Er-xotinni darhol birgalikdagi oilaviy terapiyaga taklif qilish B) Muammoni faqat ayolning xulqi bilan izohlash C) Ayolni erini kechirishga ko'ndirish D) Ayol va bolalarning xavfsizligini baholash va xavfsizlik rejasini tuzish To'g'ri javob: D) Ayol va bolalarning xavfsizligini baholash va xavfsizlik rejasini tuzish ✔ 15. Oila a'zolarining kamida uch avlodini, ularning munosabatlari, kasalliklari va muhim voqealarini maxsus belgilar bilan tasvirlovchi grafik vosita qanday ataladi? A) Psixogramma B) Sotsiogramma C) Genogramma D) Organigramma To'g'ri javob: C) Genogramma ✔ 16. Bemor ravon, tez gapiradi, ammo nutqi ma'nosiz, so'z almashinishlari ko'p va o'ziga aytilganni tushunmaydi. Bu qaysi afaziya? A) Dinamik (peshona) afaziyasi B) Vernike (sensor) afaziyasi C) Broka (motor efferent) afaziyasi D) Amnestik (nominativ) afaziya To'g'ri javob: B) Vernike (sensor) afaziyasi ✔ 17. Ijtimoiy aloqalarga befarqlik, yolg'izlikni afzal ko'rish, emotsional sovuqlik, ammo g'alati e'tiqod va idrok buzilishlarisiz kechadigan shaxs buzilishi qaysi? A) Shizotipik B) Chegaraviy C) Shizoid D) Gistrionik To'g'ri javob: C) Shizoid ✔ 18. Neyropsixologik tekshiruvda bemor buyruq bo'yicha «xayrlashish» ishorasini yoki tishni cho'tkalash harakatini ko'rsata olmaydi, ammo falaj va sezgi buzilishlari yo'q. Bu qanday buzilish? A) Afaziya B) Apraksiya C) Ataksiya D) Agnoziya (idrok buzilishi) To'g'ri javob: B) Apraksiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 64 19. O'smir farzand mustaqillik talab qila boshlaganda oila tizimi uchun eng muhim moslashuv vazifasi qaysi? A) O'smir bilan muloqotni to'xtatib, u o'zi murojaat qilguncha kutish B) Nazoratni keskin kuchaytirib, o'smirning har bir qadamini tekshirib borish C) Oila qoidalarini butunlay bekor qilib, o'smirga to'liq erkinlik berish D) Oila chegaralarini moslashuvchanroq qilish va o'smirga yoshiga mos avtonomiya berish To'g'ri javob: D) Oila chegaralarini moslashuvchanroq qilish va o'smirga yoshiga mos avtonomiya ✔ berish 20. Bemor qo'llarini kuniga 50 martadan ortiq yuvadi, chunki «mikrob yuqtirib olaman» degan fikr unga tinchlik bermaydi; u bu fikrning asossizligini tushunadi. Eng ehtimolli tashxis? A) Shizotipik shaxs buzilishi (g'alati xulq) B) Obsessiv-kompulsiv buzilish C) Shizofreniya D) Gipoxondriya To'g'ri javob: B) Obsessiv-kompulsiv buzilish ✔ 21. Freyd bo'yicha Edip kompleksi qaysi psixoseksual bosqichga xos? A) Anal bosqich B) Oral bosqich C) Genital bosqich D) Fallik bosqich To'g'ri javob: D) Fallik bosqich ✔ 22. E. Bleyler shizofreniyaning asosiy belgilari sifatida ajratgan «to'rt A» qatoriga nima kiradi? A) Agnoziya, apraksiya, afaziya va amneziya B) Assotsiatsiyalarning buzilishi, affekt buzilishi, ambivalentlik, autizm C) Angedoniya, apatiya, abuliya va alogiya (negativ belgilar) D) Agressiya, ajitatsiya, anoreksiya va asteniya To'g'ri javob: B) Assotsiatsiyalarning buzilishi, affekt buzilishi, ambivalentlik, autizm ✔ 23. DSM-5 bo'yicha umumlashgan xavotir buzilishi tashxisi uchun haddan tashqari xavotir va tashvish kamida qancha muddat davom etishi kerak? A) 2 yil B) 6 oy C) 1 oy D) 2 hafta To'g'ri javob: B) 6 oy ✔ 24. U. Mishelning «shaxs paradoksi» haqidagi tanqidi qanday g'oyaga asoslangan? A) Xulq-atvor turli vaziyatlarda shaxs xislatlaridan kutilgandek barqaror emas B) Shaxs xislatlari to'liq irsiy bo'lib, tarbiya ularni o'zgartira olmaydi C) Ongsizlik xulqni to'liq belgilaydi, vaziyat esa hech qanday rol o'ynamaydi D) Temperament xarakterni to'liq belgilaydi va xulqni oldindan aytib beradi To'g'ri javob: A) Xulq-atvor turli vaziyatlarda shaxs xislatlaridan kutilgandek barqaror emas ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 65 25. «Irsiy daho» (1869) asarida iste'dodning irsiy tabiatini oilaviy shajara usuli bilan o'rganishga uringan olim kim? A) A. Bine B) Ch. Darvin C) F. Galton D) V. Shtern To'g'ri javob: C) F. Galton✔ 26. F. Aleksander psixosomatik yondashuvida klassik «psixosomatik kasalliklar» qatoriga nimani kiritgan? A) Shizofreniya, paranoyya va manik-depressiv psixoz B) Gripp, angina va boshqa o'tkir yuqumli kasalliklar C) Bronxial astma, oshqozon yarasi, gipertoniya D) Daun sindromi va boshqa xromosoma anomaliyalari To'g'ri javob: C) Bronxial astma, oshqozon yarasi, gipertoniya ✔ 27. Amerikadagi Stenford–Bine shkalasini (1916) ishlab chiqqan olim kim? A) D. Veksler B) G. Godard C) L. Termen D) R. Yerks To'g'ri javob: C) L. Termen ✔ 28. R. Sternbergning triarxik intellekt nazariyasi qaysi komponentlarni o'z ichiga oladi? A) Verbal, noverbal va umumiy B) Ichki, tashqi va ijtimoiy intellekt C) Fluid, kristallashgan va g omil D) Analitik, ijodiy va amaliy intellekt To'g'ri javob: D) Analitik, ijodiy va amaliy intellekt ✔ 29. K. Xorni bo'yicha nevrotik ehtiyojlarni hal qilishning uch strategiyasi qaysi? A) Inkor, proyeksiya va regressiya (himoya mexanizmlari) B) Odamlarga intilish, odamlardan uzoqlashish, odamlarga qarshi chiqish C) Id, Ego va Superego o'rtasidagi kuchlar muvozanatini saqlash D) Oral, anal va fallik (psixoseksual bosqichlar bo'yicha) To'g'ri javob: B) Odamlarga intilish, odamlardan uzoqlashish, odamlarga qarshi chiqish ✔ 30. X. Makkabbin Xill modelini kengaytirib, inqirozdan keyingi stresslar to'planishi va moslashuv jarayonini qo'shgan model qanday ataladi? A) Strukturaviy model B) Sirkumpleks model C) Ikki karrali ABC-X modeli D) Oilaviy hayot sikli modeli To'g'ri javob: C) Ikki karrali ABC-X modeli ✔ 31. Demensiyaning eng ko'p uchraydigan sababi qaysi? A) Altsgeymer kasalligi B) Xantington kasalligi (xoreya) C) Korsakov sindromi D) Parkinson kasalligi To'g'ri javob: A) Altsgeymer kasalligi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 66 32. Ko'plab tadqiqotlarga ko'ra, birinchi farzand tug'ilgandan keyin er-xotinning nikohdan qoniqishi o'rtacha qanday o'zgaradi? A) Har doim keskin oshadi va bir necha yil yuqori darajada saqlanib qoladi B) Deyarli o'zgarmaydi, chunki nikoh sifati farzanddan mustaqil C) Faqat erkaklarda oshadi, ayollarda esa o'zgarmasdan qoladi D) Ko'pincha vaqtincha pasayadi, ayniqsa yangi rollar va yuklama taqsimoti bilan bog'liq To'g'ri javob: D) Ko'pincha vaqtincha pasayadi, ayniqsa yangi rollar va yuklama taqsimoti bilan ✔ bog'liq 33. Sheldon tipologiyasida mezomorf tana tuzilishiga qaysi temperament mos keladi? A) Somatotoniya B) Shizotimiya C) Serebrotoniya D) Vistserotoniya To'g'ri javob: A) Somatotoniya ✔ 34. Dj. Kagan o'rgangan «impulsivlik–reflektivlik» kognitiv uslubi qaysi metodika bilan aniqlanadi? A) Rorshax siyoh dog'lari testi (proyektiv) B) Yashirin figuralar testi (Uitkin, EFT) C) O'xshash rasmlarni solishtirish testi (MFFT) D) Ravenning progressiv matritsalari (SPM) To'g'ri javob: C) O'xshash rasmlarni solishtirish testi (MFFT) ✔ 35. Bemorning nutqi ravon, lekin ma'nosiz, u o'ziga aytilgan gaplarni tushunmaydi. Bu qaysi afaziya turiga to'g'ri keladi? A) Vernike (sensor) afaziyasi B) Dinamik afaziya C) Broka (motor) afaziyasi D) Konduktiv afaziya To'g'ri javob: A) Vernike (sensor) afaziyasi ✔ 36. Bemor bir necha kundan beri deyarli uxlamaydi, charchoq sezmaydi, fikrlari tez almashinadi, ko'p gapiradi va katta qarzga botib, rejasiz xaridlar qilmoqda. Bu holat ko'proq nimaga mos keladi? A) Obsessiv-kompulsiv buzilish B) Umumlashgan xavotir buzilishi C) Distimiya D) Maniakal epizod To'g'ri javob: D) Maniakal epizod ✔ 37. A. Adler bo'yicha oilada tug'ilish tartibining ahamiyati qanday tushuntiriladi? A) Tug'ilish tartibi bolaning intellekti va akademik yutuqlarini to'liq va yagona tarzda belgilaydi B) Tug'ilish tartibi hech qanday psixologik ta'sirga ega emas, faqat irsiyat muhim C) Faqat yolg'iz farzandlar psixologik muammolarga ega, boshqalarda muammo bo'lmaydi D) Farzandning oiladagi o'rni uning hayot uslubiga ta'sir qiluvchi o'ziga xos vaziyat yaratadi To'g'ri javob: D) Farzandning oiladagi o'rni uning hayot uslubiga ta'sir qiluvchi o'ziga xos vaziyat ✔ yaratadi Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 67 38. Ongsiz ravishda biror kishiga dushmanlik his qilgan odam unga nisbatan bo'rttirilgan xushmuomalalik ko'rsatadi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Proyeksiya B) Identifikatsiya C) Intellektualizatsiya D) Reaktiv shakllanish To'g'ri javob: D) Reaktiv shakllanish✔ 39. XX asr davomida ko'plab mamlakatlarda intellekt testlari natijalarining avloddan avlodga oshib borishi qanday ataladi? A) Pigmalion effekti B) O'rtachaga regressiya C) Flinn effekti D) Xotorn effekti To'g'ri javob: C) Flinn effekti ✔ 40. E. Torrens testlari asosan nimani o'lchash uchun ishlatiladi? A) Temperament tipini B) Shaxs aksentuatsiyalarini C) Ijodiy (kreativ) tafakkurni D) Diqqat hajmini To'g'ri javob: C) Ijodiy (kreativ) tafakkurni ✔ 41. A. Adlerning individual psixologiyasida shaxs rivojining asosiy harakatlantiruvchi kuchi nima? A) Pastlik hissini kompensatsiya qilish va ustunlikka intilish B) Kollektiv ongsizlik arxetiplarining namoyon bo'lishi C) Tug'ma agressiya instinkti va o'limga intilish (Tanatos) D) Libido energiyasi va jinsiy mayllarni qondirishga intilish To'g'ri javob: A) Pastlik hissini kompensatsiya qilish va ustunlikka intilish ✔ 42. Er suhbat og'irlashganda gapirishni to'xtatadi, xotiniga qaramaydi va javob bermay xonadan chiqib ketadi. Dj. Gottman bo'yicha bu qaysi xulq? A) Nafrat (contempt, mensimaslik) B) Devor bo'lib qolish (stonewalling) C) Tanqid (criticism) D) Himoyalanish (defensiveness) To'g'ri javob: B) Devor bo'lib qolish (stonewalling) ✔ 43. O'z tanasi yoki psixik jarayonlarining begonalashuvi, «o'zini chetdan kuzatish» hissi qanday ataladi? A) Derealizatsiya B) Depersonalizatsiya C) Katatoniya D) Dissotsiativ fuga (qochish holati) To'g'ri javob: B) Depersonalizatsiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 68 44. Xarakter va temperament o'rtasidagi munosabat haqida qaysi fikr to'g'ri? A) Temperament ijtimoiy tarbiya mahsuli, xarakter esa nerv tizimi xossalari bilan belgilanuvchi tug'ma xususiyat B) Temperament va xarakter aynan bir xil tushunchalar bo'lib, faqat turli maktablarda turlicha nomlanadi C) Temperament xarakterning dinamik tomonlarini belgilovchi tabiiy asos, xarakter esa hayot davomida shakllanadi D) Xarakter faqat nerv tizimi xossalari bilan belgilanadi va tarbiya ta'sirida mutlaqo o'zgarmaydi To'g'ri javob: C) Temperament xarakterning dinamik tomonlarini belgilovchi tabiiy asos, xarakter ✔ esa hayot davomida shakllanadi 45. K. Rodjers bo'yicha ota-ona bolani faqat ma'lum shartlar bajarilganda sevsa, bu nimaga olib keladi? A) Qadrlilik shartlarining shakllanishi va Men-konsepsiya bilan tajriba o'rtasida nomuvofiqlik B) To'liq funksiyalovchi shaxsning shakllanishi va tajribaga to'liq ochiqlikning paydo bo'lishi C) Bazaviy ishonchning mustahkamlanishi va o'zini so'zsiz qabul qilishning paydo bo'lishi D) Kollektiv ongsizlikning kuchayishi va arxetiplarning ongga bostirib kirishi To'g'ri javob: A) Qadrlilik shartlarining shakllanishi va Men-konsepsiya bilan tajriba o'rtasida ✔ nomuvofiqlik 46. R. Kettell intellektni qanday ikki turga ajratgan? A) Konvergent (yaqinlashuvchi) va divergent B) Verbal (og'zaki) va noverbal C) Fluid (suyuq) va kristallashgan D) Analitik (mantiqiy) va amaliy To'g'ri javob: C) Fluid (suyuq) va kristallashgan ✔ 47. Oilaviy tizim o'zgarishlarga qarshilik ko'rsatib, avvalgi muvozanat holatini saqlashga intilishi qanday ataladi? A) Gomeostaz B) Differensiatsiya C) Individuatsiya D) Morfogenez To'g'ri javob: A) Gomeostaz ✔ 48. Ajralayotgan ota-onaga bolaga nisbatan psixologik jihatdan eng to'g'ri tavsiya qaysi? A) Bolani ota-ona o'rtasida xabar va topshiriqlarni yetkazuvchiga aylantirish B) Bolani boshqa ota-onaga qarshi gapirishga va uni ayblashga undash C) Bolaga ajralishga aybdor emasligini yoshiga mos tushuntirish va ikki ota-ona bilan aloqani saqlash D) Bolaga ajralish haqida hech narsa aytmaslik va bu voqeani undan uzoq vaqt qat'iy sir saqlash To'g'ri javob: C) Bolaga ajralishga aybdor emasligini yoshiga mos tushuntirish va ikki ota-ona bilan ✔ aloqani saqlash 49. Ayzenk bo'yicha introvertlar ekstravertlardan qanday biologik xususiyat bilan farq qiladi? A) Miya hajmi va po'stloq qalinligi kattaroqligi bilan B) Qon guruhi va gormonlar balansining o'ziga xosligi bilan C) Po'stloqning bazal qo'zg'alish (arousal) darajasi yuqoriroqligi bilan D) Po'stloqning bazal qo'zg'alish (arousal) darajasi pastroqligi bilan To'g'ri javob: C) Po'stloqning bazal qo'zg'alish (arousal) darajasi yuqoriroqligi bilan ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 69 50. E. Duvallning oilaviy hayot sikli modelida bolalar uyni tark etib, er-xotin yana ikki kishi bo'lib qoladigan bosqich ko'pincha qanday ataladi? A) «Bo'sh uya» bosqichi B) Yosh oila bosqichi C) Maktab yoshidagi bolali oila D) Shakllanish bosqichi To'g'ri javob: A) «Bo'sh uya» bosqichi✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 70 9-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. I.M. Sechenovning baqa ustidagi tajribalarida ko'rish bo'rtig'i sohasiga osh tuzi qo'yilganda reflekslarning susayishi qanday hodisani ko'rsatgan? A) Spinal shokni B) Dominantani C) Markaziy tormozlanishni D) Shartli reflekslar so'nishini To'g'ri javob: C) Markaziy tormozlanishni✔ 2. R. Rozental va L. Jekobson tajribasida o'qituvchilar «iqtidorli» deb aytilgan o'quvchilar keyinchalik haqiqatan ham yaxshi natija ko'rsatgan. Bu qaysi effekt? A) Platsebo effekti (soxta ta'sirga ishonch) B) Pigmalion effekti (o'zini oqlaydigan bashorat) C) Galo-effekt (umumiy taassurot ta'siri) D) Xotorn effekti (kuzatilayotganlik ta'siri) To'g'ri javob: B) Pigmalion effekti (o'zini oqlaydigan bashorat) ✔ 3. Aqliy harakatlarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasining muallifi kim? A) B.G. Ananyev B) D.B. Elkonin C) P.Ya. Galperin D) A.R. Luriya To'g'ri javob: C) P.Ya. Galperin ✔ 4. Muvozanat, harakatlar koordinatsiyasi va motor o'rganishda muhim rol o'ynovchi tuzilma qaysi? A) Bodomsimon tana B) Gippokamp C) Gipotalamus D) Miyacha To'g'ri javob: D) Miyacha ✔ 5. Kalamushlarda gipotalamusning ventromedial yadrosi buzilganda qanday holat kuzatilgan? A) Ovqatdan butunlay voz kechish (afagiya) B) Ortiqcha ovqat yeyish va semirish C) Termoregulyatsiyaning kuchayishi D) Uyqu fazalarining yo'qolishi To'g'ri javob: B) Ortiqcha ovqat yeyish va semirish ✔ 6. P. Kosta va R. Makkreyning NEO-PI-R so'rovnomasi qaysi model asosida yaratilgan? A) Ayzenkning uch omilli modeli B) «Katta beshlik» (besh omilli) shaxs modeli C) Ekstraversiya va introversiya tipologiyasi (K. Yung) D) Leongard aksentuatsiyalari To'g'ri javob: B) «Katta beshlik» (besh omilli) shaxs modeli ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 71 7. 10 yoshli bolaning aqliy yoshi 12 yoshga teng. Nisbatli IQ formulasi bo'yicha uning IQ si qancha? A) 100 B) 112 C) 83 D) 120 To'g'ri javob: D) 120✔ 8. 17 yoshli o'quvchi turli kasb va dunyoqarashlarni faol sinab ko'rmoqda, ammo hali aniq qarorga kelmagan. Dj. Marsiya bo'yicha bu qaysi status? A) Muddatidan oldingi identiklik B) Erishilgan identiklik C) Diffuz identiklik D) Moratoriy To'g'ri javob: D) Moratoriy ✔ 9. U. Bronfenbrenner ekologik modelida bolaning oilasi va maktabi o'rtasidagi o'zaro aloqalar qaysi tizimga kiradi? A) Ekzotizim B) Mikrotizim C) Makrotizim D) Mezotizim To'g'ri javob: D) Mezotizim ✔ 10. K. Levinning B = f(P, E) formulasiga ko'ra xulq-atvor nimaning funksiyasidir? A) Stimul va reaksiyaning B) Ong va ongsizlikning C) Shaxs va muhitning D) Irsiyat va instinktning To'g'ri javob: C) Shaxs va muhitning ✔ 11. Notanish odam haqida dastlab olingan ma'lumot keyingi ma'lumotlarga qaraganda taassurotga kuchliroq ta'sir qiladi. Bu qaysi effekt? A) Yangilik effekti B) Kontrast effekti C) Birinchilik effekti D) Galo-effekt To'g'ri javob: C) Birinchilik effekti ✔ 12. «Rivojlanishning ijtimoiy vaziyati» tushunchasi qaysi olim nomi bilan bog'liq? A) Erik Erikson B) L.S. Vygotskiy C) Arnold Gezell (AQSh) D) J. Piaje To'g'ri javob: B) L.S. Vygotskiy ✔ 13. Standart z-ballar taqsimotining o'rtacha qiymati va standart og'ishi qancha? A) O'rtacha 50, SO 10 B) O'rtacha 100, SO 15 C) O'rtacha 5, SO 2 D) O'rtacha 0, SO 1 To'g'ri javob: D) O'rtacha 0, SO 1 ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 72 14. Bemor o'ng tepa bo'lagi zararlangandan keyin likopchaning faqat o'ng yarmidagi ovqatni yeydi va chap tomondagi narsalarni e'tiborsiz qoldiradi. Bu qaysi sindrom? A) Konstruktiv apraksiya B) Bir tomonlama fazoviy neglekt C) Motor (Broka) afaziyasi D) Prozopagnoziya (yuz agnoziyasi) To'g'ri javob: B) Bir tomonlama fazoviy neglekt✔ 15. L. Kolberg axloqiy rivojlanishni o'rganishda asosan qanday usuldan foydalangan? A) Bolalarni tabiiy sharoitda kuzatish va kundalik yuritish B) Axloqiy dilemmalar («Xaynts dilemmasi» kabi) bo'yicha suhbat C) Sinf jamoasida sotsiometrik so'rov o'tkazish D) Proektiv rasm testlari va ularni sifatiy tahlil qilish To'g'ri javob: B) Axloqiy dilemmalar («Xaynts dilemmasi» kabi) bo'yicha suhbat ✔ 16. K. Lashli kalamushlarda po'stloqning turli qismlarini olib tashlash tajribalari asosida qaysi tamoyillarni ilgari surgan? A) Sensor korreksiya va harakat darajalari tamoyillarini B) Dominanta va ustanovka tamoyillarini C) Massa ta'siri va ekvipotensiallik tamoyillarini D) Qat'iy lokalizatsiya va frenologiya tamoyillarini To'g'ri javob: C) Massa ta'siri va ekvipotensiallik tamoyillarini ✔ 17. Guruh a'zolarining birgalikdagi faoliyat uchun qadriyatlar birligi asosida yuqori rivojlangan birlashuvi (A.V. Petrovskiy) qanday ataladi? A) Assotsiatsiya (uyushma) B) Diffuz (tarqoq) guruh C) Jamoa (kollektiv) D) Korporatsiya (yopiq guruh) To'g'ri javob: C) Jamoa (kollektiv) ✔ 18. Moslashtirilmagan xorijiy shaxs so'rovnomasidan O'zbekiston aholisi uchun to'g'ridan-to'g'ri foydalanishning asosiy metodologik muammosi nima? A) Testning faqat qog'oz shaklda bo'lib, kompyuterlashtirilmaganligi B) So'rovnomaning juda qisqa bo'lib, ishonchlilikni ta'minlay olmasligi C) Mahalliy normalar, til va madaniy ekvivalentlik tekshirilmaganligi D) Natijalarni qo'lda hisoblash va talqin qilishning juda qiyinligi To'g'ri javob: C) Mahalliy normalar, til va madaniy ekvivalentlik tekshirilmaganligi ✔ 19. D. Xyubel va T. Vizel mushuklar ko'rish po'stlog'ida qanday neyronlarni aniqlagan? A) Hayvonning fazodagi joylashuviga javob beruvchi joy hujayralarini B) Tovush chastotasiga tonotopik tartibda javob beruvchi neyronlarni C) Faqat to'lqin uzunligiga, ya'ni rangga sezgir bo'lgan neyronlarni D) Ma'lum yo'nalishdagi chiziq va qirralarga selektiv javob beruvchi neyronlarni To'g'ri javob: D) Ma'lum yo'nalishdagi chiziq va qirralarga selektiv javob beruvchi neyronlarni ✔ 20. MMPI dagi L, F va K shkalalari nima uchun mo'ljallangan? A) Verbal va noverbal intellekt darajasini alohida o'lchash uchun B) Kasbiy qiziqishlar va moyilliklarni aniqlab, kasb tanlashga yordam uchun C) Natijalarning ishonchliligini (validlik, javob uslubi) baholash uchun D) Temperament turini va asab tizimi xususiyatlarini aniqlash uchun To'g'ri javob: C) Natijalarning ishonchliligini (validlik, javob uslubi) baholash uchun ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 73 21. G. Selye bo'yicha umumiy adaptatsiya sindromining bosqichlari to'g'ri tartibini ko'rsating. A) Holdan toyish (charchoq), xavotir, qarshilik B) Xavotir (trevoga), qarshilik, holdan toyish C) Xavotir (trevoga), holdan toyish, qarshilik D) Qarshilik (rezistentlik), xavotir, holdan toyish To'g'ri javob: B) Xavotir (trevoga), qarshilik, holdan toyish✔ 22. L.S. Vygotskiy bo'yicha bolaning «egotsentrik nutqi» keyinchalik nimaga aylanadi? A) Yozma nutqqa B) Ijtimoiy nutqdan to'liq yo'qoladigan nutqqa C) Ichki nutqqa D) Avtonom nutqqa To'g'ri javob: C) Ichki nutqqa ✔ 23. Goudinaf-Xarris «Odam rasmi» testi dastlab asosan nimani baholash uchun mo'ljallangan edi? A) Kattalarda depressiya va suitsidal xavf darajasini B) Bolalarning aqliy (intellektual) rivojlanish darajasini C) Shaxsning ichki ziddiyatlari va ongsiz motivlarini D) O'smirlarning kasbiy moyilligi va qiziqishlarini To'g'ri javob: B) Bolalarning aqliy (intellektual) rivojlanish darajasini ✔ 24. S. Rozensveygning rasmli frustratsiya testi nimani o'rganadi? A) Kasbiy moyillik va qiziqishlar yo'nalishini B) Turli ranglarga emotsional munosabatni C) Frustratsiya vaziyatlarida reaksiya yo'nalishi va turini D) Noverbal intellekt va mantiqiy fikrlash darajasini To'g'ri javob: C) Frustratsiya vaziyatlarida reaksiya yo'nalishi va turini ✔ 25. A.N. Leontyevning faoliyat nazariyasida «harakat» (deystviye) qaysi komponentga mos keladi? A) Bajarish shart-sharoitlariga B) Psixofiziologik funksiyalarga C) Ongli maqsadga D) Motivga To'g'ri javob: C) Ongli maqsadga ✔ 26. Go'dakning kattalarga emotsional javobi — «jonlanish kompleksi»ning paydo bo'lishi nimani ko'rsatadi? A) Yangi tug'ilganlik davrining tugashini B) Avtonom nutqning shakllanishini C) 3 yosh inqirozining boshlanishini D) Erta yosh davrining tugashini To'g'ri javob: A) Yangi tug'ilganlik davrining tugashini ✔ 27. Iroda faolligining keskin pasayishi, harakatga undovning va qaror qabul qilish qobiliyatining yo'qligi qanday ataladi? A) Afaziya B) Abuliya C) Apraksiya D) Agnoziya To'g'ri javob: B) Abuliya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 74 28. S. Ashning chiziqlar uzunligini baholash bo'yicha klassik tajribasi qaysi hodisani o'rgangan? A) Hokimiyatga itoatkorlik B) Konformizm C) Guruhiy qutblanish D) Ijtimoiy dangasalik To'g'ri javob: B) Konformizm✔ 29. Kronbax alfa koeffitsiyenti testning qaysi xususiyatini baholaydi? A) Mazmun validligini (sohani to'liq qamrab olishini) B) Vaqt bo'yicha barqarorligini (test-retest ishonchliligi) C) Prognostik (bashorat qiluvchi) validligini D) Ichki izchilligini (bandlarning bir-biriga mosligini) To'g'ri javob: D) Ichki izchilligini (bandlarning bir-biriga mosligini) ✔ 30. Muloqotda vaziyatga mos ravishda o'z xulqini boshqa odamga o'xshatib, uning o'rniga o'zini qo'yib tushunish qanday ataladi? A) Refleksiya B) Stereotiplashtirish C) Identifikatsiya D) Atributsiya To'g'ri javob: C) Identifikatsiya ✔ 31. Sirkad ritmlarini boshqaruvchi «biologik soat» gipotalamusning qaysi yadrosida joylashgan? A) Lateral yadroda B) Paraventrikulyar yadroda C) Suprahiazmatik yadroda D) Ventromedial yadroda To'g'ri javob: C) Suprahiazmatik yadroda ✔ 32. Funksional MRT (fMRT) usuli bilan miya faolligi asosan qaysi signal orqali qayd etiladi? A) Radioaktiv glukozaning nurlanishi B) Magnit maydonining tashqi manbaidan aks etishi C) Neyronlarning to'g'ridan-to'g'ri elektr potensiali D) Qondagi kislorod darajasiga bog'liq BOLD signali To'g'ri javob: D) Qondagi kislorod darajasiga bog'liq BOLD signali ✔ 33. 3 yoshli bola kattalarning deyarli har qanday taklifiga «yo'q» deb javob beradi, hamma narsani «o'zim» qilishni talab qiladi, o'jarlik qiladi. Bu qaysi holat? A) Uch yosh inqirozi B) Yangi tug'ilganlik inqirozi C) O'smirlik inqirozi D) Yetti yosh inqirozi To'g'ri javob: A) Uch yosh inqirozi ✔ 34. J. Piaje bo'yicha miqdor va hajmning saqlanishi (konservatsiya) tushunchasi qaysi bosqichda shakllanadi? A) Formal operatsiyalar bosqichida B) Konkret operatsiyalar bosqichida C) Sensomotor bosqichda D) Operatsiyalardan oldingi bosqichda To'g'ri javob: B) Konkret operatsiyalar bosqichida ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 75 35. Har kimga mos keladigan umumiy, noaniq shaxs tavsiflarini odamlar o'zlariga xos aniq tavsif deb qabul qilishi qanday ataladi? A) Oreol (galo) effekti B) Flinn (IQ o'sishi) effekti C) Barnum (Forer) effekti D) Xotorn (kuzatilish) effekti To'g'ri javob: C) Barnum (Forer) effekti✔ 36. E. Kyubler-Ross tavsiflagan o'limga yaqin bemorlarning reaksiya bosqichlari to'g'ri tartibda berilgan javobni toping. A) G'azab, inkor, savdolashish, depressiya va qabul qilish B) Savdolashish, inkor, g'azab, qabul qilish, depressiya C) Inkor, g'azab, savdolashish, depressiya, qabul qilish D) Inkor, depressiya, g'azab, savdolashish, qabul qilish To'g'ri javob: C) Inkor, g'azab, savdolashish, depressiya, qabul qilish ✔ 37. N. Xomskiy tilni o'zlashtirishni tushuntirishda qanday g'oyani ilgari surgan? A) Til faqat operant mustahkamlash orqali o'rganiladi B) Til tafakkurdan butunlay mustaqil rivojlanadi C) Til ijtimoiy muloqotdan to'liq kelib chiqadi D) Tilni egallashning tug'ma mexanizmi (LAD) mavjud To'g'ri javob: D) Tilni egallashning tug'ma mexanizmi (LAD) mavjud ✔ 38. L. S. Vigotskiy bola mustaqil bajara oladigan va kattalar yordamida bajara oladigan vazifalar orasidagi sohani qanday atagan? A) Yosh inqirozi B) Sensitiv davr C) Ijtimoiy vaziyat D) Yaqin rivojlanish zonasi To'g'ri javob: D) Yaqin rivojlanish zonasi ✔ 39. Parkinson kasalligi qaysi neyromediator tizimining yetishmovchiligi bilan bog'liq? A) Po'stloq interneyronlaridagi GAMKergik B) Rafe yadrolaridan tarqaladigan serotoninergik C) Po'stloq piramida hujayralaridagi glutamatergik D) Qora moddadan targ'aladigan dofaminergik To'g'ri javob: D) Qora moddadan targ'aladigan dofaminergik ✔ 40. G. Ayzenkning EPQ so'rovnomasi qaysi asosiy o'lchovlarni o'z ichiga oladi? A) To'qqizta klinik shkala va uchta validlik shkalasi B) Ekstraversiya, neyrotizm, psixotizm va yolg'on shkalasi C) 16 ta birlamchi shaxs omili va ikkinchi tartibli omillar D) Faqat ekstraversiya va introversiyaning bitta bipolyar shkalasi To'g'ri javob: B) Ekstraversiya, neyrotizm, psixotizm va yolg'on shkalasi ✔ 41. Dj. Marsiya identiklik statuslaridan qaysi biri izlanish (inqiroz) bosqichini boshdan kechirmay, ota- ona tanlagan qadriyat va kasbni qabul qilish bilan tavsiflanadi? A) Erishilgan (yetuk) identiklik B) Muddatidan oldingi (o'zlashtirilgan) identiklik C) Moratoriy (faol izlanish) holati D) Diffuz (tarqoq, noaniq) identiklik holati To'g'ri javob: B) Muddatidan oldingi (o'zlashtirilgan) identiklik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 76 42. L.S. Vygotskiy kiritgan «yaqin rivojlanish zonasi» tushunchasi nimani anglatadi? A) Biologik yetilish uchun eng sezgir bo'lgan va qayta takrorlanmaydigan tanqidiy davr B) Muayyan yoshdagi bola faoliyatining asosiy rivojlanishni belgilovchi yetakchi turi C) Bola hech kimning yordamisiz mustaqil ravishda to'liq bajara oladigan vazifalar D) Bola kattalar yordamida bajara oladigan, lekin mustaqil hali bajara olmaydigan vazifalar To'g'ri javob: D) Bola kattalar yordamida bajara oladigan, lekin mustaqil hali bajara olmaydigan ✔ vazifalar 43. O'naqay odamlarning ko'pchiligida nutq funksiyalari asosan qaysi yarim sharda lateralizatsiyalangan? A) Ikkala yarim sharda teng B) Miyachada C) O'ng yarim sharda D) Chap yarim sharda To'g'ri javob: D) Chap yarim sharda ✔ 44. Deliriyni demensiyadan farqlovchi asosiy belgi qaysi? A) O'tkir boshlanishi, ongning buzilishi va kun davomida simptomlarning tebranishi B) Ongning tiniqligi saqlangan holda tafakkurning sekin buzilishi C) Simptomlarning yillar davomida bir tekis va qaytmas rivojlanishi D) Xotiraning bir necha yil davomida asta-sekin va to'xtovsiz pasayib borishi To'g'ri javob: A) O'tkir boshlanishi, ongning buzilishi va kun davomida simptomlarning tebranishi ✔ 45. K. Leongard bo'yicha xarakter aksentuatsiyasi nima? A) Organik miya zararlanishining natijasida yuzaga kelgan doimiy o'zgarish B) Me'yor doirasidagi ayrim xarakter xislatlarining haddan tashqari ifodalanishi C) Intellektning yoshga nisbatan pasayishi va bilish jarayonlarining buzilishi D) Shaxsning ijtimoiy moslashuvini butunlay buzuvchi og'ir psixik kasallik To'g'ri javob: B) Me'yor doirasidagi ayrim xarakter xislatlarining haddan tashqari ifodalanishi ✔ 46. Ayzenk modelida ekstraversiya past va neyrotizm yuqori bo'lgan shaxs klassik temperament tiplaridan qaysi biriga mos keladi? A) Sangvinik (kuchli, muvozanatli) B) Flegmatik C) Melanxolik D) Xolerik To'g'ri javob: C) Melanxolik ✔ 47. R. Kettellning 16 omilli shaxs so'rovnomasi (16PF) qanday usul asosida yaratilgan? A) Proektiv tamoyil B) Psixoanalitik talqin C) Omilli tahlil D) Empirik kalit usuli To'g'ri javob: C) Omilli tahlil ✔ 48. Ma'lum psixik funksiyalarning rivojlanishi uchun eng qulay bo'lgan yosh davri nima deyiladi? A) Inqiroz davri B) Yaqin rivojlanish zonasi C) Sensitiv davr D) Latent davr To'g'ri javob: C) Sensitiv davr ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 77 49. Pavlov bo'yicha so'z va nutq signallari bilan bog'liq, faqat insonga xos bo'lgan signal tizimi qanday ataladi? A) Shartsiz reflekslar tizimi B) Ikkinchi signal tizimi C) Birinchi signal tizimi D) Retikulyar tizim To'g'ri javob: B) Ikkinchi signal tizimi✔ 50. K. Lorensning g'oz bolalari bilan tajribalarida tavsiflangan, tanqidiy davrda birinchi ko'rilgan harakatlanuvchi ob'ektga ergashish hodisasi qanday ataladi? A) Imprinting (iz qoldirish) B) Shartli refleks hosil bo'lishi C) Gabituatsiya (ko'nikish) D) Sensibilizatsiya (sezgirlanish) To'g'ri javob: A) Imprinting (iz qoldirish) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 78 10-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Bosh to'plamni yosh, jins kabi belgilar bo'yicha qatlamlarga bo'lib, har bir qatlamdan mutanosib tasodifiy tanlab olish qanday ataladi? A) «Qor ko'chkisi» tanlanmasi B) Stratifikatsiyalangan tasodifiy tanlanma C) Qulay (stixiyali) tanlanma D) Kvotali (nisbiy) noehtimoliy tanlanma To'g'ri javob: B) Stratifikatsiyalangan tasodifiy tanlanma✔ 2. Ikkinchi tur (II tur) xatolik nima? A) To'g'ri nol gipotezani rad etish (mavjud bo'lmagan samarani topish) B) Noto'g'ri nol gipotezani rad etmaslik (haqiqiy samarani aniqlay olmaslik) C) Ma'lumotlarni noto'g'ri kiritish natijasida hisobda xatoga yo'l qo'yish D) Ahamiyatlilik darajasini oldindan belgilangandan oshirib yuborish To'g'ri javob: B) Noto'g'ri nol gipotezani rad etmaslik (haqiqiy samarani aniqlay olmaslik) ✔ 3. S. Karpmanning «drama uchburchagi»dagi rollar qaysi? A) Ota-ona, Katta, Bola B) Protagonist, yordamchi Men, direktor C) Ta'qibchi, Qutqaruvchi, Qurbon D) Lider, izdosh, chetlatilgan To'g'ri javob: C) Ta'qibchi, Qutqaruvchi, Qurbon ✔ 4. Ishga qabul qilinmagan yigit «U ish baribir menga to'g'ri kelmasdi, maoshi past edi», deydi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Regressiya (orqaga qaytish) B) Inkor (rad etish) C) Izolyatsiya (affektni ajratish) D) Ratsionalizatsiya To'g'ri javob: D) Ratsionalizatsiya ✔ 5. Matnlar, hujjatlar va ommaviy axborot vositalari materiallaridagi ma'lum kategoriyalarni miqdoriy tahlil qilish metodi qaysi? A) Fokus-guruh B) Sotsiometriya C) Diskurs-terapiya D) Kontent-tahlil To'g'ri javob: D) Kontent-tahlil ✔ 6. M. Sherifning «Qaroqchilar g'ori» tajribasida guruhlararo dushmanlikni kamaytirishda eng samarali bo'lgan omil qaysi? A) Faqat birgalikda erishish mumkin bo'lgan umumiy (superordinat) maqsadlar B) Guruh rahbarlarini almashtirish va qoidalarni qattiqlashtirish C) Raqobatli musobaqalar sonini ko'paytirib, g'olibni taqdirlash D) Guruhlarni shunchaki birga ovqatlantirish va kino ko'rsatish To'g'ri javob: A) Faqat birgalikda erishish mumkin bo'lgan umumiy (superordinat) maqsadlar ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 79 7. Yangi dori samaradorligini tekshirishda na sinaluvchilar, na natijalarni baholovchi tadqiqotchilar kim dori, kim platsebo olganini bilmaydi. Bu qanday tadqiqot dizayni? A) Longityud B) Bir tomonlama ko'r C) Kvazieksperiment D) Ikki tomonlama ko'r To'g'ri javob: D) Ikki tomonlama ko'r✔ 8. 1863-yilda «Bosh miya reflekslari» asarini yozib, psixik jarayonlarning refleks tabiatini asoslagan rus fiziologi kim? A) A.A. Uxtomskiy B) I.P. Pavlov C) V.M. Bexterev D) I.M. Sechenov To'g'ri javob: D) I.M. Sechenov ✔ 9. Juda oson test natijalarida ko'pchilik sinaluvchilar maksimal ballga yaqin ball to'plashi qanday ataladi? A) Tartib (ketma-ketlik) effekti B) Pol (quyi chegara) effekti C) Galo-effekt (oreol) D) Shift (ship) effekti To'g'ri javob: D) Shift (ship) effekti ✔ 10. Tadqiqotchining kutishlari sinaluvchilar xulqiga beixtiyor ta'sir ko'rsatib, natijalarni buzishi qanday ataladi? A) Tartib effekti (sharoitlar ketma-ketligi) B) Platsebo effekti (soxta ta'sir) C) Eksperimentator effekti (Rozental effekti) D) Sinaluvchi effekti (ishtirokchi kutishlari) To'g'ri javob: C) Eksperimentator effekti (Rozental effekti) ✔ 11. Geshtalt-terapiyaning asoschisi kim? A) M. Vertgeymer B) F. Perls C) K. Koffka D) K. Levin To'g'ri javob: B) F. Perls ✔ 12. Rorshax testi qaysi metodlar guruhiga kiradi? A) Intellekt testlari B) Psixofiziologik metodlar C) Shaxs so'rovnomalari D) Proyektiv metodlar To'g'ri javob: D) Proyektiv metodlar ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 80 13. Tadqiqotchi uyqu davomiyligining (4, 6, 8 soat) xotira testiga ta'sirini o'rganmoqda. Bu yerda bog'liq o'zgaruvchi qaysi? A) Tajriba o'tkazilgan xona B) Sinaluvchilarning yoshi C) Xotira testi natijalari D) Uyqu davomiyligi To'g'ri javob: C) Xotira testi natijalari✔ 14. V. Vundtning laboratoriyada ong elementlarini o'rganish uchun asosiy usuli nima edi? A) Psixoanaliz (erkin assotsiatsiyalar tahlili) B) Eksperimental introspeksiya (o'z-o'zini kuzatish) C) Sotsiometriya (shaxslararo tanlovlar tahlili) D) Shartli reflekslar metodi (so'lak ajralishi) To'g'ri javob: B) Eksperimental introspeksiya (o'z-o'zini kuzatish) ✔ 15. Milgram tajribalarida itoat darajasi qaysi holatda sezilarli darajada kamaygan? A) Eksperimentator Yel universiteti laboratoriyasida bo'lganda B) Eksperimentator oq xalat kiyganda C) Eksperimentator xonadan chiqib, buyruqlarni telefon orqali berganda D) «O'quvchi» boshqa xonada bo'lganda To'g'ri javob: C) Eksperimentator xonadan chiqib, buyruqlarni telefon orqali berganda ✔ 16. Psixologiyadagi «uchinchi kuch» deb nom olgan yo'nalish qaysi? A) Kognitiv psixologiya B) Geshtaltpsixologiya C) Gumanistik psixologiya D) Neobixeviorizm To'g'ri javob: C) Gumanistik psixologiya ✔ 17. S. de Sheyzer va I.K. Bergning yechimga yo'naltirilgan qisqa muddatli terapiyasida qo'llaniladigan mashhur savol qaysi? A) «Bu fikr to'g'ri ekanini tasdiqlovchi va uni rad etuvchi qanday dalillar bor?» B) «Hozir, aynan shu daqiqada tanangizning qaysi qismida qanday sezgilarni his qilyapsiz?» C) «Tasavvur qiling, kechasi mo'jiza yuz berib, muammo hal bo'ldi. Ertalab nima o'zgarganini qanday bilasiz?» D) «Bu sizga bolaligingizda boshdan kechirgan qaysi voqeani eslatadi va o'shanda nimani his qilgansiz?» To'g'ri javob: C) «Tasavvur qiling, kechasi mo'jiza yuz berib, muammo hal bo'ldi. Ertalab nima ✔ o'zgarganini qanday bilasiz?» 18. Geshtaltpsixologiyaning asosiy tezisi qaysi? A) Xulq-atvor faqat tashqi mukofot va jazo bilan belgilanadi va o'zgaradi B) Psixika alohida elementlar yig'indisidan iborat va ularga to'liq ajraladi C) Psixika faqat ongsiz mayllar va bolalikdagi kechinmalar bilan boshqariladi D) Butun o'z qismlari yig'indisiga teng emas va qismlarning xossalarini belgilaydi To'g'ri javob: D) Butun o'z qismlari yig'indisiga teng emas va qismlarning xossalarini belgilaydi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 81 19. E. Bordin bo'yicha terapevtik ittifoqning uch komponenti qaysi? A) Aniq tashxis, kasallik prognozi va bosqichma-bosqich davolash rejasi B) Transfer, kontrtransfer va mijozning terapiyaga ongsiz qarshiligi C) Maqsadlar va vazifalar bo'yicha kelishuv hamda emotsional aloqa (bog'lanish) D) Empatiya, kongruentlik va mijozni shartsiz ijobiy qabul qilish To'g'ri javob: C) Maqsadlar va vazifalar bo'yicha kelishuv hamda emotsional aloqa (bog'lanish)✔ 20. Testning o'lchanayotgan xususiyat sohasini to'liq va mutanosib qamrab olishi qaysi validlik turi? A) Prognostik validlik B) Konstrukt validlik C) Ichki validlik D) Mazmuniy validlik To'g'ri javob: D) Mazmuniy validlik ✔ 21. Refleks tushunchasini birinchi bo'lib mexanik model sifatida ta'riflagan va tana bilan ruhni ikki xil substansiya deb hisoblagan faylasuf kim? A) Dj. Lokk B) B. Spinoza C) R. Dekart D) G. Leybnits To'g'ri javob: C) R. Dekart ✔ 22. F. Perlsning geshtalt-terapiyasida asosiy e'tibor nimaga qaratiladi? A) Jeton tizimi va mustahkamlash jadvallari orqali xulqni bosqichma-bosqich o'zgartirishga B) Avtomatik fikrlardagi kognitiv buzilishlarni kundalikda qayd etib, tahlil qilishga C) «Hozir va shu yerda» anglashga (awareness) va tugallanmagan geshtaltlarni yakunlashga D) Erta bolalik xotiralarini to'liq tiklash va ongsiz ziddiyatlarni talqin qilishga To'g'ri javob: C) «Hozir va shu yerda» anglashga (awareness) va tugallanmagan geshtaltlarni ✔ yakunlashga 23. Psixiatriya bo'limida bemorlar ma'qul xulq uchun keyinchalik imtiyozlarga almashtiriladigan jetonlar oladi. Bu qanday usul? A) Token iqtisodiyoti (jeton tizimi) B) Flooding (to'liq ta'sir) C) Paradoksal intensiya usuli D) Aversiv terapiya (jazo orqali) To'g'ri javob: A) Token iqtisodiyoti (jeton tizimi) ✔ 24. K.G. Yungning analitik psixologiyasida shaxsning o'zi tan olmaydigan, rad etilgan qismlarini ifodalovchi arxetip qanday ataladi? A) Persona B) Anima C) Soya D) Self To'g'ri javob: C) Soya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 82 25. Sistematik desensibilizatsiya qaysi tamoyilga asoslanadi? A) Insaytga — qo'rquvning bolalikdagi ongsiz manbasini anglab yetishga B) Reciprok (o'zaro) tormozlanishga — relaksatsiya va xavotirning birga bo'la olmasligiga C) Kognitiv dissonansni ongli ravishda kuchaytirib, munosabatni o'zgartirishga D) Operant so'ndirishga — qo'rquv reaksiyasini mustahkamlashni butunlay to'xtatishga To'g'ri javob: B) Reciprok (o'zaro) tormozlanishga — relaksatsiya va xavotirning birga bo'la ✔ olmasligiga 26. Aldovni o'z ichiga olgan tadqiqotdan keyin sinaluvchilarga tadqiqotning haqiqiy maqsadini tushuntirish jarayoni qanday ataladi? A) Randomizatsiya B) Pilot tadqiqot C) Debrifing D) Kontrbalanslash To'g'ri javob: C) Debrifing ✔ 27. Geshtaltpsixologiyaning boshlanishi M. Vertgeymerning qaysi hodisani o'rganishi bilan bog'liq? A) Unutish egri chizig'i (Ebbingauz) B) Fi-fenomen (zohiriy harakat) C) Ong oqimi (uzluksiz kechinma) D) Shartli refleks (so'lak ajralishi) To'g'ri javob: B) Fi-fenomen (zohiriy harakat) ✔ 28. S. Ashning chiziqlar uzunligini baholash tajribalari asosan qaysi hodisani o'rganishga qaratilgan? A) Ijtimoiy yalqovlik B) Konformizm C) Hokimiyatga itoat D) Guruhiy qutblanish To'g'ri javob: B) Konformizm ✔ 29. Kognitiv-xulqiy terapiyada mijoz «agar do'konda kassirga gapirsam, u menga kuladi» degan bashoratini real vaziyatda tekshirib ko'radi. Bu qanday usul? A) Erkin assotsiatsiya B) Talqin C) Xulqiy eksperiment D) Paradoksal intensiya To'g'ri javob: C) Xulqiy eksperiment ✔ 30. S. Moskovichi tadqiqotlariga ko'ra, ozchilik guruh ko'pchilikka ta'sir ko'rsatishi uchun eng muhim omil qaysi? A) Ozchilik vakillarining yuqori ijtimoiy maqomi B) Ozchilikning ko'pchilik bilan tez murosaga borishi C) Ozchilikning o'z pozitsiyasini izchil va qat'iy himoya qilishi D) Ozchilik a'zolari sonining nisbatan ko'p bo'lishi To'g'ri javob: C) Ozchilikning o'z pozitsiyasini izchil va qat'iy himoya qilishi ✔ 31. p = 0,03 natija α = 0,05 ahamiyatlilik darajasida qanday talqin qilinadi? A) Nol gipoteza rad etiladi, farq statistik ahamiyatli B) Nol gipoteza to'g'ri ekanligi 97% isbotlangan C) Samara katta va amaliy ahamiyatli ekanligi isbotlangan D) Natija statistik ahamiyatsiz To'g'ri javob: A) Nol gipoteza rad etiladi, farq statistik ahamiyatli ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 83 32. Bixeviorizmga qarshi tanqid sifatida N. Xomskiyning B. Skinner kitobiga taqrizi (1959) qaysi sohada kognitiv inqilobga turtki bergan? A) Psixofizika va sezgi bo'sag'alarida B) Tilni egallash va psixolingvistikada C) Ijtimoiy va guruhlar psixologiyasida D) Emotsiyalar va motivatsiya psixologiyasida To'g'ri javob: B) Tilni egallash va psixolingvistikada✔ 33. R. Zayonsning tadqiqotlariga ko'ra, biror stimulni shunchaki takroran ko'rish unga nisbatan munosabatga qanday ta'sir qiladi? A) Munosabatga deyarli hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi B) Faqat salbiy stimullarga nisbatan munosabatni o'zgartiradi C) Odatda munosabatni yomonlashtiradi (zerikish effekti) D) Odatda ijobiy munosabatni kuchaytiradi (shunchaki ta'sir effekti) To'g'ri javob: D) Odatda ijobiy munosabatni kuchaytiradi (shunchaki ta'sir effekti) ✔ 34. Psixologiyani «tushuntiruvchi» va «tasvirlovchi (tushunuvchi)» psixologiyaga ajratgan nemis faylasufi kim? A) V. Vundt B) O. Kyulpe C) V. Dilteu D) G. Ebbingauz To'g'ri javob: C) V. Dilteu ✔ 35. Odamlar o'z fikr va xulqlari boshqalarda ham keng tarqalgan deb ortiqcha baholashi qanday ataladi? A) Oreol effekti B) Yolg'on konsensus effekti C) Fundamental atributiv xato D) Plyuralistik jaholat To'g'ri javob: B) Yolg'on konsensus effekti ✔ 36. Depressiyaning kognitiv modeli va «kognitiv triada» tushunchasini ishlab chiqqan olim kim? A) M. Seligman B) A. Bandura C) A. Ellis D) A. Bek To'g'ri javob: D) A. Bek ✔ 37. T-ball shkalasining (masalan, MMPI) o'rtacha qiymati va standart og'ishi qanday? A) O'rtacha 0, SO 1 B) O'rtacha 10, SO 3 C) O'rtacha 50, SO 10 D) O'rtacha 100, SO 15 To'g'ri javob: C) O'rtacha 50, SO 10 ✔ 38. Quyidagilardan qaysi biri guruhiy fikrlashning (I. Djanis) alomati hisoblanadi? A) Tashqi ekspertlarni qaror qabul qilishga faol jalb qilish B) Muqobil variantlarning har birini puxta va tanqidiy tahlil qilish C) Bir ovozlilik illyuziyasi va muxolif fikrlarni o'z-o'zini senzura qilish D) Rahbarning o'z fikrini muhokama oxirida bildirishi To'g'ri javob: C) Bir ovozlilik illyuziyasi va muxolif fikrlarni o'z-o'zini senzura qilish ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 84 39. Noaniq vaziyatda odam boshqalarning xulqini to'g'ri ma'lumot manbai sifatida qabul qilib, ularga ergashadi. Bu qaysi ta'sir turi? A) Reaktivlik B) Normativ (ma'qullanish) ta'sir C) Itoat D) Axborot ta'siri To'g'ri javob: D) Axborot ta'siri✔ 40. Bitta ijobiy sifat (masalan, tashqi jozibadorlik) asosida odamga boshqa ijobiy xususiyatlarni ham nisbat berish qanday ataladi? A) Oreol (galo) effekti B) Stereotip tahdidi C) Proeksiya D) Birlamchilik (primacy) effekti To'g'ri javob: A) Oreol (galo) effekti ✔ 41. Aversiv terapiyaning mohiyati nima? A) Ma'qul xulqni jetonlar bilan mustahkamlab, keyin ularni imtiyozga almashtirish B) Mijozga erkin gapirish imkoniyatini berib, shartsiz ijobiy qabul ko'rsatish C) Qo'rquv ierarxiyasi bo'yicha relaksatsiya holatida bosqichma-bosqich yaqinlashish D) Nomaqbul xulqni noxush stimul bilan bog'lab, unga nisbatan salbiy reaksiya hosil qilish To'g'ri javob: D) Nomaqbul xulqni noxush stimul bilan bog'lab, unga nisbatan salbiy reaksiya hosil ✔ qilish 42. Muhokamadan keyin guruh a'zolarining dastlabki o'rtacha qarashlari yanada keskin tomonga siljishi qanday ataladi? A) Ijtimoiy fasilitatsiya B) Guruhiy qutblanish C) Ozchilik ta'siri D) Konformizm To'g'ri javob: B) Guruhiy qutblanish ✔ 43. A. Bekning depressiya so'rovnomasi (BDI) va M. Gamilton shkalasining asosiy farqi nimada? A) BDI o'z-o'zini baholash so'rovnomasi, Gamilton shkalasi esa klinitsist tomonidan to'ldiriladi B) BDI proektiv metodika hisoblanadi, Gamilton shkalasi esa empirik kalit asosida tuzilgan C) BDI faqat bolalar uchun mo'ljallangan, Gamilton shkalasi esa faqat keksalar uchun qo'llaniladi D) BDI asosan verbal intellektni, Gamilton shkalasi esa umumlashgan xavotirni o'lchaydi To'g'ri javob: A) BDI o'z-o'zini baholash so'rovnomasi, Gamilton shkalasi esa klinitsist tomonidan ✔ to'ldiriladi 44. Ratsional-emotiv xulq-atvor terapiyasi (REBT)ning muallifi kim? A) A. Bek B) D. Meyxenbaum C) A. Ellis D) Dj. Volpe To'g'ri javob: C) A. Ellis ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 85 45. Ishxonada boshlig'idan tanbeh olgan erkak uyga kelib, sababsiz bolalariga baqiradi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Reaktiv shakllanish B) Siljish (ko'chirish, displacement) C) Proeksiya (o'z his-tuyg'usini boshqaga o'tkazish) D) Sublimatsiya (energiyani yuksaltirish) To'g'ri javob: B) Siljish (ko'chirish, displacement)✔ 46. Ichki guruh dizaynida (bir sinaluvchi bir necha sharoitda) tartib effektlarini nazorat qilish uchun qaysi usul qo'llanadi? A) Tanlanma hajmini imkon qadar kichraytirish B) Kontrbalanslash (sharoitlar tartibini muvozanatlash) C) Randomizatsiyasiz, qulaylik bo'yicha sinaluvchi tanlash D) Bir tomonlama ko'r (blind) dizayndan foydalanish To'g'ri javob: B) Kontrbalanslash (sharoitlar tartibini muvozanatlash) ✔ 47. M. Lernerning «adolatli dunyo» e'tiqodi ko'pincha qanday ijtimoiy oqibatga olib keladi? A) Jabrlanuvchini uning boshiga tushgan narsada ayblashga B) Guruhlararo nizoning kamayishiga C) Jabrlanuvchiga ko'proq hamdardlik bildirishga D) Konformizmning pasayishiga To'g'ri javob: A) Jabrlanuvchini uning boshiga tushgan narsada ayblashga ✔ 48. Guruhdagi shaxslararo afzal ko'rish (simpatiya va antipatiya) munosabatlarini o'lchash uchun Dj. Moreno taklif qilgan usul qaysi? A) Sotsiometriya B) Kontent-tahlil C) Repertuar panjarasi D) Semantik differensial To'g'ri javob: A) Sotsiometriya ✔ 49. Xotirani eksperimental o'rganishda ma'nosiz bo'g'inlardan foydalanishni birinchi bo'lib kim joriy etgan? A) G. Ebbingauz B) F. Bartlett C) G. Myuller D) V. Vundt To'g'ri javob: A) G. Ebbingauz ✔ 50. Mijoz bilan ishlash davomida maslahatchi muntazam ravishda tajribali hamkasbi bilan holatlarni muhokama qiladi. Bu amaliyot qanday ataladi va nima uchun zarur? A) Kontrtransfer; mijozga ko'proq ta'sir qilish va uni boshqarish uchun B) Konfrontatsiya; mijozning xatolarini hamkasb bilan birga tanqid qilish uchun C) Interviziya; mijoz haqida undan maxfiy ravishda qo'shimcha ma'lumot olish uchun D) Supervizya; kasbiy sifat, etika va maslahatchining o'z reaksiyalarini anglashi uchun To'g'ri javob: D) Supervizya; kasbiy sifat, etika va maslahatchining o'z reaksiyalarini anglashi uchun ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 86 11-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. E.A. Klimovning kasblar tasnifiga ko'ra, o'qituvchi, shifokor va sotuvchi kasblari qaysi turga kiradi? A) «Inson — texnika» B) «Inson — belgi tizimi» C) «Inson — badiiy obraz» D) «Inson — inson» To'g'ri javob: D) «Inson — inson»✔ 2. A. Maslou ehtiyojlar piramidasining eng yuqori pog'onasida qaysi ehtiyoj joylashgan? A) Mansublik va muhabbat B) Xavfsizlik C) O'zini namoyon qilish (self-actualization) D) Fiziologik ehtiyojlar To'g'ri javob: C) O'zini namoyon qilish (self-actualization) ✔ 3. K. Alderferning ERG nazariyasi qaysi uch ehtiyoj guruhini ajratadi? A) Muvaffaqiyat (yutuq), hokimiyat va affiliatsiya ehtiyojlari B) Kutish, instrumentallik va valentlik (mukofot qadri) C) Mavjudlik (existence), bog'liqlik (relatedness), o'sish (growth) D) Gigiyenik omillar va motivatsion omillar guruhlari To'g'ri javob: C) Mavjudlik (existence), bog'liqlik (relatedness), o'sish (growth) ✔ 4. Ingliz tilini o'rganayotgan talaba keyin nemis tilini o'rganishni boshladi va endi ingliz so'zlarini eslashda nemischa so'zlar xalaqit bermoqda. Bu qanday interferensiya? A) Dekey (izning so'nishi) B) Proaktiv interferensiya C) Retroaktiv interferensiya D) Ijobiy transfer To'g'ri javob: C) Retroaktiv interferensiya ✔ 5. F. Bartlett «Arvohlar urushi» hikoyasi bilan tajribalarida xotira haqida qanday xulosaga kelgan? A) Eslash sxemalar asosida qayta qurish (rekonstruksiya) jarayonidir B) Xotira materialni fotografik aniqlikda va o'zgarishsiz saqlaydi C) Ma'nosiz material ma'noli materialga qaraganda ancha yaxshiroq eslanadi D) Unutish faqat vaqt o'tishi bilan izlarning so'nishiga bog'liq To'g'ri javob: A) Eslash sxemalar asosida qayta qurish (rekonstruksiya) jarayonidir ✔ 6. Pedagogik test natijasini oldindan belgilangan mezon (masalan, «80% topshiriqni bajarish») bilan taqqoslab baholash qanday ataladi? A) Mezonga yo'naltirilgan baholash B) Ipsativ baholash C) Reyting baholash D) Normaga (guruh natijalariga) yo'naltirilgan baholash To'g'ri javob: A) Mezonga yo'naltirilgan baholash ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 87 7. J. Piaje nazariyasida yangi tajribani mavjud sxemaga moslab qabul qilish jarayoni qanday ataladi? A) Assimilyatsiya B) Desentratsiya C) Muvozanatlash D) Akkomodatsiya To'g'ri javob: A) Assimilyatsiya✔ 8. Xodim o'zi bilan teng ishlaydigan hamkasbi ko'proq maosh olayotganini bilib, ishga qiziqishi pasayadi. Bu holatni qaysi nazariya eng yaxshi tushuntiradi? A) Gersbergning ikki omil nazariyasi B) MakKlellandning ehtiyojlar nazariyasi C) Dj. Adamsning adolat (tenglik) nazariyasi D) Maslou ierarxiyasi To'g'ri javob: C) Dj. Adamsning adolat (tenglik) nazariyasi ✔ 9. K. Dvekning tadqiqotlariga ko'ra, «o'sish ustanovkasi» (growth mindset) bo'lgan o'quvchilar uchun nima xos? A) Muvaffaqiyatsizlikni faqat tashqi omillar va omadsizlikka bog'lash B) Muvaffaqiyatsizlik xavfi bo'lgan qiyin vazifalardan qochish C) Qobiliyatni o'zgarmas, tug'ma va o'stirib bo'lmaydigan xususiyat deb hisoblash D) Qobiliyatni harakat va o'rganish orqali rivojlantirish mumkin deb hisoblash To'g'ri javob: D) Qobiliyatni harakat va o'rganish orqali rivojlantirish mumkin deb hisoblash ✔ 10. Ch. Sherrington tasnifiga ko'ra organizm ichki organlaridan keladigan sezgilar qanday ataladi? A) Interoretseptiv B) Distant C) Proprioretseptiv D) Eksteroretseptiv To'g'ri javob: A) Interoretseptiv ✔ 11. Avtohalokatdan keyin bemor jarohatdan oldingi voqealarni eslay olmaydi, yangi ma'lumotlarni esa eslab qola oladi. Bu qanday amneziya? A) Korsakov sindromi B) Retrograd amneziya C) Anterograd amneziya D) Psixogen fuga To'g'ri javob: B) Retrograd amneziya ✔ 12. Odamdan dastlab tasodifiy sonni ko'rib, keyin biror kattalikni baholash so'ralganda, bahosi o'sha songa yaqinlashadi. Bu qaysi evristika? A) Reprezentativlik evristikasi B) Langar (anchoring) evristikasi C) Mavjudlik evristikasi D) Tasdiqlash tendensiyasi To'g'ri javob: B) Langar (anchoring) evristikasi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 88 13. K. Dunkerning «sham masalasi»da sinaluvchilar mixlar solingan qutini tokcha sifatida ishlatish mumkinligini ko'rmaydi. Bu qaysi to'siq? A) Insayt (to'satdan tushunish) B) Evristika (taxminiy qoida) C) Divergent tafakkur (ko'p variantlilik) D) Funksional qotib qolganlik (fiksatsiya) To'g'ri javob: D) Funksional qotib qolganlik (fiksatsiya)✔ 14. «Biz yig'laganimiz uchun qayg'uramiz, qayg'urganimiz uchun yig'lamaymiz» degan fikr qaysi nazariyaga xos? A) Simonovning axborot nazariyasi B) Shexter–Zinger nazariyasi C) Djeyms–Lange nazariyasi D) Kennon–Bard nazariyasi To'g'ri javob: C) Djeyms–Lange nazariyasi ✔ 15. Lazarus bo'yicha stress jarayonida «Bu vaziyatni yengish uchun resurslarim yetarlimi?» degan baho qanday ataladi? A) Emotsional javob B) Ikkilamchi baho C) Qayta baholash D) Birlamchi baho To'g'ri javob: B) Ikkilamchi baho ✔ 16. A. Maslou ehtiyojlar ierarxiyasini ta'limga tatbiq etsak, qaysi holat o'quvchining bilim olishga bo'lgan intilishini eng ko'p cheklaydi? A) Estetik ehtiyojlarning rivojlanganligi B) O'z-o'zini namoyon qilish ehtiyojining yuqoriligi C) Ochlik, xavfsizlik kabi quyi ehtiyojlarning qondirilmaganligi D) Kognitiv qiziqishning mavjudligi To'g'ri javob: C) Ochlik, xavfsizlik kabi quyi ehtiyojlarning qondirilmaganligi ✔ 17. G. Selye ijobiy, faollashtiruvchi stressni qanday atagan? A) Distress B) Evstress C) Affekt D) Frustratsiya To'g'ri javob: B) Evstress ✔ 18. D. Russo tavsiflagan, xodim va tashkilot o'rtasidagi yozilmagan o'zaro kutishlar va majburiyatlar tizimi qanday ataladi? A) Ish tavsifi B) Mehnat shartnomasi C) Tashkiliy madaniyat (qadriyatlar) D) Psixologik shartnoma To'g'ri javob: D) Psixologik shartnoma ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 89 19. D.B. Elkonin va V.V. Davydovning rivojlantiruvchi ta'lim tizimi asosan nimani shakllantirishga yo'naltirilgan? A) Faqat amaliy mehnat ko'nikmalarini B) Nazariy tafakkur va mazmunli umumlashmalarni C) Empirik (tashqi belgiga ko'ra) umumlashmalarni D) Mexanik yodlash va takrorlashni To'g'ri javob: B) Nazariy tafakkur va mazmunli umumlashmalarni✔ 20. Sezgining mutlaq quyi bo'sag'asi deganda nima tushuniladi? A) Sezgini og'riqqa aylantiradigan stimul kattaligi B) Sezgining stimul ta'siri to'xtagandan keyingi davom etishi C) Zo'rg'a sezila boshlaydigan stimulning minimal kattaligi D) Ikki stimul orasidagi sezilarli farqning minimal kattaligi To'g'ri javob: C) Zo'rg'a sezila boshlaydigan stimulning minimal kattaligi ✔ 21. Ish tahlili (job analysis) nima maqsadda o'tkaziladi? A) Ishning vazifalari, sharoitlari va uni bajarish uchun zarur bilim, ko'nikma, qobiliyatlarni aniqlash B) Faqat har bir lavozim uchun ish haqi miqdorini va mukofotlarni belgilash uchun C) Tashkilotning moliyaviy holati, daromad va xarajatlari balansini tahlil qilish uchun D) Xodimlarning shaxsiy hayoti, oilaviy holati va bo'sh vaqtini qanday o'tkazishini o'rganish uchun To'g'ri javob: A) Ishning vazifalari, sharoitlari va uni bajarish uchun zarur bilim, ko'nikma, ✔ qobiliyatlarni aniqlash 22. Dj. Millerning klassik maqolasiga ko'ra qisqa muddatli xotira hajmi taxminan qancha? A) 12±3 element (birlik) B) 7±2 element (bo'lak) C) 3±1 element (blok) D) 20±5 element (so'z) To'g'ri javob: B) 7±2 element (bo'lak) ✔ 23. Ro'yxatni eslab qolishda uning boshidagi va oxiridagi so'zlar o'rtadagilarga qaraganda yaxshiroq eslanadi. Bu hodisa qanday ataladi? A) Zeygarnik effekti (tugallanmagan ishlar) B) Ketma-ketlik o'rni effekti (serial pozitsiya) C) Retroaktiv tormozlanish (orqaga ta'sir) D) Reminissensiya (kechiktirilgan eslash) To'g'ri javob: B) Ketma-ketlik o'rni effekti (serial pozitsiya) ✔ 24. Sinaluvchilar qalamni tishlari orasida ushlab (tabassumga o'xshash holatda) multfilmlarni ko'proq kulgili deb baholagan. Bu qaysi gipotezani qo'llab-quvvatlaydi? A) Yuz ifodasining teskari aloqa (facial feedback) gipotezasini B) Frustratsiya–agressiya (Dollard va Miller) gipotezasini C) Shexter–Zingerning ikki omilli emotsiya nazariyasini D) Kennon–Bard talamik nazariyasining asosiy gipotezasini To'g'ri javob: A) Yuz ifodasining teskari aloqa (facial feedback) gipotezasini ✔ 25. T. Xolms va R. Rey hayotiy voqealar shkalasida qaysi voqea eng yuqori stress balliga ega? A) Turmush o'rtog'ining vafoti B) Ishdan bo'shatilish va ishsizlik C) Uy-joyni va yashash joyini o'zgartirish D) Turmush qurish va oila qurish To'g'ri javob: A) Turmush o'rtog'ining vafoti ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 90 26. Mehnatsevar, lekin sekin ishlaydigan o'quvchiga topshiriqni bajarish uchun qo'shimcha vaqt berildi. Bu qaysi tamoyilni amalga oshirish? A) Salbiy mustahkamlash B) Individual va differensial yondashuv C) Normaga yo'naltirilgan baholash D) So'ndirish To'g'ri javob: B) Individual va differensial yondashuv✔ 27. G. Myurrey motivlarni o'rganish uchun qaysi metodni ishlab chiqqan? A) Repertuar panjaralar (Kelli usuli) B) 16 omilli shaxs so'rovnomasi (16PF) C) Tematik appersepsiya testi (TAT) D) Semantik differensial (Osgud usuli) To'g'ri javob: C) Tematik appersepsiya testi (TAT) ✔ 28. Xodim yaxshi ishlasa ham mukofot olishiga ishonmaydi, chunki kompaniyada mukofotlar tanish- bilishchilik asosida beriladi. Vrum nazariyasi bo'yicha qaysi komponent past? A) Ehtiyoj B) Instrumentallik C) Valentlik D) Kutish (expectancy) To'g'ri javob: B) Instrumentallik ✔ 29. M. Tsukerman o'rgangan, yangi, murakkab va kuchli taassurotlarga intilish xususiyati qanday ataladi? A) Frustratsiyaga chidamlilik (tolerantlik) B) Sensatsiyalar izlash (sensation seeking) C) Affiliatsiya (boshqalarga intilish) motivi D) Muvaffaqiyatsizlikdan qochish motivatsiyasi To'g'ri javob: B) Sensatsiyalar izlash (sensation seeking) ✔ 30. O'rganilgan materialni qayta o'qishdan ko'ra, o'zini sinab ko'rish (eslab chiqarishga urinish) uzoq muddatli xotirani yaxshiroq mustahkamlashi qanday ataladi? A) Interferensiya (xalaqit berish) effekti B) Zeygarnik (tugallanmagan ish) effekti C) Testlash effekti (retrieval practice) D) Oreol (galo) effekti To'g'ri javob: C) Testlash effekti (retrieval practice) ✔ 31. Xodimlarni umumiy vizyon bilan ilhomlantiruvchi, ularning shaxsiy rivojiga e'tibor qaratuvchi va intellektual rag'batlantiruvchi rahbarlik qanday ataladi (B. Bass)? A) Avtokratik rahbarlik B) Transformatsion rahbarlik C) Tranzaksion rahbarlik D) Laissez-faire rahbarlik To'g'ri javob: B) Transformatsion rahbarlik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 91 32. R.M. Belbin nazariyasi nimani o'rganadi? A) Kasbiy tanlov tiplari va shaxs-kasb mosligini (RIASEC kodlari asosida) B) Tashkiliy madaniyat darajalari: artefaktlar, qadriyatlar va asosiy taxminlarni C) Rahbarlikning situatsion uslublari va ularning xodim yetukligiga mosligini D) Samarali jamoadagi funksional rollarni («muvofiqlashtiruvchi», «g'oya beruvchi» va h.k.) To'g'ri javob: D) Samarali jamoadagi funksional rollarni («muvofiqlashtiruvchi», «g'oya beruvchi» ✔ va h.k.) 33. A. Baddeli ishchi xotira modelida verbal axborotni vaqtincha saqlovchi komponent qanday ataladi? A) Epizodik bufer B) Markaziy ijrochi C) Fonologik halqa D) Vizual-fazoviy blaknot To'g'ri javob: C) Fonologik halqa ✔ 34. Monoton, bir xil takrorlanuvchi ish natijasida yuzaga keladigan zerikish, uyquchanlik va diqqat pasayishi holati qanday ataladi? A) Monotoniya holati B) Frustratsiya (to'siqqa uchrash) C) Yonib ketish (burnout) D) Distress (salbiy stress) To'g'ri javob: A) Monotoniya holati ✔ 35. Yerks–Dodson qonuniga ko'ra motivatsiya darajasi va faoliyat samaradorligi o'rtasidagi bog'liqlik qanday? A) Teskari U-shaklli: o'rtacha motivatsiyada samaradorlik eng yuqori B) Bog'liqlik mavjud emas C) Chiziqli manfiy: motivatsiya oshsa samaradorlik doim pasayadi D) Chiziqli: motivatsiya oshgan sari samaradorlik doim oshadi To'g'ri javob: A) Teskari U-shaklli: o'rtacha motivatsiyada samaradorlik eng yuqori ✔ 36. O'quvchida imtihon xavotiri bor. Qaysi psixologik yondashuv xavotirni kamaytirishga ilmiy jihatdan eng asoslangan? A) Relaksatsiya, kognitiv qayta baholash va bosqichma-bosqich tayyorgarlik B) Imtihonlarni to'liq bekor qilish va bilimni umuman baholamaslik C) O'quvchini xatolari uchun ko'proq tanqid qilib, mas'uliyatni oshirish D) Faqat dars soatlarini ko'paytirib, imtihon oldidan tun bo'yi takrorlatish To'g'ri javob: A) Relaksatsiya, kognitiv qayta baholash va bosqichma-bosqich tayyorgarlik ✔ 37. Dj. Brunerning g'oyalaridan biri bo'lgan, asosiy tushunchalarga ta'lim davomida tobora murakkabroq darajada qayta-qayta qaytish qanday ataladi? A) Modulli ta'lim B) Spiralsimon o'quv dasturi C) Chiziqli o'quv dasturi D) Dasturlashtirilgan ta'lim (B. Skinner) To'g'ri javob: B) Spiralsimon o'quv dasturi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 92 38. Dj. Gollandning kasbiy tanlov nazariyasidagi olti shaxs tipi qaysi qisqartma bilan ifodalanadi? A) SMART B) RIASEC C) PERMA D) OCEAN To'g'ri javob: B) RIASEC✔ 39. Konveyer liniyasida ishlovchilarda monotoniya va charchoqni kamaytirish uchun psixologik jihatdan asoslangan chora qaysi? A) Ish smenasini uzaytirib, umumiy ish hajmini bir smenada bajarish B) Tanaffuslarni bekor qilib, ish ritmining uzluksizligini ta'minlash C) Ish joyini boshqalardan butunlay izolyatsiya qilib, muloqotni cheklash D) Ish rotatsiyasi, mikrotanaffuslar va ish sur'atini o'zgartirib turish To'g'ri javob: D) Ish rotatsiyasi, mikrotanaffuslar va ish sur'atini o'zgartirib turish ✔ 40. N.V. Kuzmina bo'yicha o'qituvchining pedagogik faoliyatidagi asosiy funksional komponentlarga nima kiradi? A) Sensor, perseptiv, mnemik va intellektual komponentlar B) Gnostik, loyihalovchi, konstruktiv, tashkilotchilik, kommunikativ C) Analitik, kreativ, amaliy va ijtimoiy komponentlar D) Motivatsion, emotsional, irodaviy va axloqiy komponentlar To'g'ri javob: B) Gnostik, loyihalovchi, konstruktiv, tashkilotchilik, kommunikativ ✔ 41. Dj. Flavell kiritgan, o'z bilish jarayonlarini anglash va boshqarish qobiliyati qanday ataladi? A) Refleks B) Metakognitsiya C) Interiorizatsiya D) Ichki nutq To'g'ri javob: B) Metakognitsiya ✔ 42. Dastlab irodaviy kuch bilan diqqat qaratilgan ish keyinchalik qiziqarli bo'lib, zo'r berish talab etilmay qoladi. N.F. Dobrinin bo'yicha bu qaysi diqqat turi? A) Ixtiyoriy (faol) diqqat B) Ixtiyoriydan keyingi diqqat C) Ko'chuvchan (o'tuvchan) diqqat D) Ixtiyorsiz (passiv) diqqat To'g'ri javob: B) Ixtiyoriydan keyingi diqqat ✔ 43. Atkinson bo'yicha muvaffaqiyatsizlikdan qochish motivi ustun bo'lgan shaxslar qanday vazifalarni tanlashga moyil? A) Faqat o'rtacha qiyinlikdagi vazifalarni B) Faqat jamoaviy vazifalarni C) Faqat ijodiy vazifalarni D) Juda oson yoki juda qiyin vazifalarni To'g'ri javob: D) Juda oson yoki juda qiyin vazifalarni ✔ 44. V. Vrumning kutish nazariyasiga ko'ra, motivatsiya qaysi uch omil ko'paytmasi bilan belgilanadi? A) Kutish (harakat → natija), instrumentallik (natija → mukofot), valentlik B) Ehtiyoj, motiv va stimulning kuchi hamda ularning ongli anglanishi C) Gigiyenik omillar, motivatorlar va moddiy mukofotning hajmi D) Maqsadning aniqligi, uning qiyinligi va qayta aloqaning muntazamligi To'g'ri javob: A) Kutish (harakat → natija), instrumentallik (natija → mukofot), valentlik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 93 45. D. Syuperning kasbiy rivojlanish nazariyasida karyera bosqichlari qanday ketma-ketlikda keladi? A) O'sish, izlanish, o'rnashish, saqlash, pasayish B) Saqlash, o'sish, izlanish, o'rnashish, pasayish C) Izlanish, o'sish, saqlash, o'rnashish, pasayish D) O'rnashish, izlanish, o'sish, saqlash va pasayish To'g'ri javob: A) O'sish, izlanish, o'rnashish, saqlash, pasayish✔ 46. R. Lazarus va S. Folkman bo'yicha muammoning o'zini hal qilishga qaratilgan koping strategiyasi qanday ataladi? A) Emotsiyaga yo'naltirilgan koping B) Inkor C) Qochish kopingi D) Muammoga yo'naltirilgan koping To'g'ri javob: D) Muammoga yo'naltirilgan koping ✔ 47. Yodlangandan bir-ikki kun o'tgach materialni darhol yodlashdan keyingiga nisbatan to'liqroq eslash hodisasi qanday ataladi? A) Interferensiya B) Gipermneziya C) Reminissensiya D) Rekonsolidatsiya To'g'ri javob: C) Reminissensiya ✔ 48. P.Ya. Galperinning aqliy harakatlarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasida harakatning tashqi narsalar yoki ularning modellari bilan bajarilishi qaysi bosqich? A) Tashqi baland ovozli nutq bosqichi B) Ichki nutq (o'ziga gapirish) bosqichi C) Motivatsion (qiziqtirish) bosqichi D) Moddiy (moddiylashtirilgan) harakat bosqichi To'g'ri javob: D) Moddiy (moddiylashtirilgan) harakat bosqichi ✔ 49. Uzilishlari bo'lgan doira chizmasi baribir to'liq doira sifatida idrok qilinadi. Bu qaysi geshtalt qonuni? A) O'xshashlik (bir xillik) qonuni B) Yaqinlik (qo'shnilik) qonuni C) Yopiqlik (tutashtirish) qonuni D) Figura va fon farqlanishi qonuni To'g'ri javob: C) Yopiqlik (tutashtirish) qonuni ✔ 50. D. Makklellandning orttirilgan ehtiyojlar nazariyasida qaysi uch ehtiyoj ajratiladi? A) Avtonomiya, kompetentlik va bog'liqlik (relatedness) B) Muvaffaqiyat (yutuq), hokimiyat, affiliatsiya (tegishlilik) C) Fiziologik ehtiyoj, xavfsizlik va hurmat ehtiyoji D) Mavjudlik, bog'liqlik va o'sish (ERG) ehtiyojlari To'g'ri javob: B) Muvaffaqiyat (yutuq), hokimiyat, affiliatsiya (tegishlilik) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 94 12-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Finias Geyj holati (temir lom peshona bo'lagini teshib o'tgan) psixologiyada nimani ko'rsatuvchi misol sifatida mashhur? A) Peshona bo'laklarining shaxs, ijtimoiy xulq va o'zini nazorat qilishdagi rolini B) Nutqning harakat markazi chap yarim sharda joylashganini C) Deklarativ xotiraning gippokamp bilan uzviy bog'liqligini D) Birlamchi ko'rish po'stlog'ining ensa bo'lagida joylashganini va uning ko'rishdagi rolini To'g'ri javob: A) Peshona bo'laklarining shaxs, ijtimoiy xulq va o'zini nazorat qilishdagi rolini✔ 2. Men-konsepsiya tuzilmasida U. Jeyms bo'yicha o'z-o'zini hurmat qanday formula bilan ifodalanadi? A) Da'volarning muvaffaqiyatga nisbati B) Muvaffaqiyat va da'volar ko'paytmasi C) Muvaffaqiyatning da'volarga nisbati D) Muvaffaqiyat va da'volar ayirmasi To'g'ri javob: C) Muvaffaqiyatning da'volarga nisbati ✔ 3. S. Xezan va F. Sheyver tadqiqotlarining asosiy g'oyasi nima edi? A) Oila tizimining barqarorligi faqat iqtisodiy va moddiy omillarga bog'liq B) Nikohda qarama-qarshi xususiyatlar o'zaro jalb qiladi va bir-birini to'ldiradi C) Kattalardagi romantik munosabatlarni bog'lanish (attachment) jarayoni sifatida ko'rish mumkin D) Ajralish bolalarning psixologik rivojlanishiga deyarli ta'sir qilmaydi To'g'ri javob: C) Kattalardagi romantik munosabatlarni bog'lanish (attachment) jarayoni sifatida ✔ ko'rish mumkin 4. V.S. Merlin integral individuallik nazariyasida individuallikning qanday tuzilishini taklif qilgan? A) Organizmdan ijtimoiy darajagacha bo'lgan ko'p darajali individual xossalar tizimi B) Jamoaviy ongsizlikdagi arxetiplarning ierarxik tartiblangan tizimi C) Faqat genetik omillar va irsiy belgilardan tashkil topgan yaxlit tuzilma D) Faqat temperament va xarakterdan iborat ikki darajali oddiy tuzilma To'g'ri javob: A) Organizmdan ijtimoiy darajagacha bo'lgan ko'p darajali individual xossalar tizimi ✔ 5. Dj. Gottman ajratgan «to'rt otliq» qaysi xulq shakllari? A) Tanqid, nafrat (mensimaslik), himoyalanish, devor bo'lib qolish B) Yon berish, ayblash, oqilonalik va chalg'itish (muloqot uslublari) C) Inkor, g'azab, savdolashish va qabul qilish (qayg'u bosqichlari) D) Ta'qibchi, qutqaruvchi, qurbon va kuzatuvchi (dramatik rollar) To'g'ri javob: A) Tanqid, nafrat (mensimaslik), himoyalanish, devor bo'lib qolish ✔ 6. L.I. Bojovich bo'yicha 7 yoshga kelib shakllanadigan, bolaning maktabga borishga tayyorligini ifodalovchi yangi hosila qanday ataladi? A) Refleksiya (o'z-o'zini tahlil) B) Kattalik hissining paydo bo'lishi C) O'quvchining ichki pozitsiyasi D) Identiklik (o'zlik) tuyg'usi To'g'ri javob: C) O'quvchining ichki pozitsiyasi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 95 7. K.G. Yung bo'yicha insoniyatning umumiy tajribasini saqlovchi va arxetiplardan iborat qatlam qanday ataladi? A) Kollektiv ongsizlik B) Shaxsiy ongsizlik C) Ongoldi D) Superego To'g'ri javob: A) Kollektiv ongsizlik✔ 8. Ona va o'g'il otaga qarshi doimiy ittifoq tuzib, otaning obro'sini pasaytiradi. Strukturaviy yondashuvda bu holat qanday ataladi? A) Differensiatsiya B) Sog'lom ierarxiya C) Emotsional uzilish D) Avlodlararo koalitsiya To'g'ri javob: D) Avlodlararo koalitsiya ✔ 9. E. Krechmer tipologiyasida piknik tana tuzilishi qaysi temperament tipi bilan bog'langan? A) Siklotimik B) Shizotimik C) Serebrotonik D) Iksotimik To'g'ri javob: A) Siklotimik ✔ 10. Bemor tanish odamlarni, hatto o'z oilasini yuzidan taniy olmaydi, lekin ovozidan darhol taniydi. Bu qanday buzilish? A) Astereognoz B) Prozopagnoziya C) Simultan agnoziya D) Anosognoziya To'g'ri javob: B) Prozopagnoziya ✔ 11. Freyd bo'yicha «reallik tamoyili» asosida ishlaydigan va Id talablari bilan tashqi dunyo o'rtasida vositachilik qiluvchi instansiya qaysi? A) Superego B) Ego C) Soya D) Id To'g'ri javob: B) Ego ✔ 12. Oilaviy hayot siklidagi kutilgan, ko'pchilik oilalar boshdan kechiradigan o'tish davri (masalan, birinchi farzandning tug'ilishi) inqirozi qanday ataladi? A) Normativ inqiroz B) Travmatik inqiroz C) Patologik inqiroz D) Nonormativ inqiroz To'g'ri javob: A) Normativ inqiroz ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 96 13. A.R. Luriya bo'yicha miyaning uchinchi funksional bloki (faoliyatni dasturlash, boshqarish va nazorat qilish bloki) asosan qaysi tuzilmalar bilan bog'liq? A) Miyaning peshona bo'laklari B) Miyacha C) Miya stvoli va retikulyar formatsiya D) Ensa, chakka va tepa bo'laklari To'g'ri javob: A) Miyaning peshona bo'laklari✔ 14. Veksler shkalalarida intellekt ko'rsatkichlari dastlab qanday asosiy ikki shkalaga bo'lingan? A) Umumiy va maxsus IQ B) Analitik va ijodiy IQ C) Verbal va noverbal (ijroiy) IQ D) Fluid va kristallashgan IQ To'g'ri javob: C) Verbal va noverbal (ijroiy) IQ ✔ 15. M. Bouen bo'yicha ikki kishi o'rtasidagi zo'riqish kuchayganda, uni kamaytirish uchun uchinchi shaxsni (masalan, bolani) munosabatlarga jalb qilish qanday ataladi? A) Koalitsiya B) Parentifikatsiya C) Triangulyatsiya D) Differensiatsiya To'g'ri javob: C) Triangulyatsiya ✔ 16. Tasniflash topshirig'ida bemor qoshiq, mashina va shkafni «hammasida tirqish bor» degan yuzaki, kutilmagan belgi bo'yicha birlashtirdi. B.V. Zeygarnik bo'yicha bu qanday buzilish va u ko'proq qaysi holatda uchraydi? A) Umumlashtirishning buzilishi (latent belgilarga tayanish); shizofreniya B) Tafakkur labilligi (sur'atning beqarorligi); bosh miya tomir kasalliklari C) Umumlashtirish darajasining pasayishi (konkret belgilarga tayanish); aqliy zaiflik D) Tafakkur inertligi (yopishqoqlik, tafsilotlarga yopishish); epilepsiya To'g'ri javob: A) Umumlashtirishning buzilishi (latent belgilarga tayanish); shizofreniya ✔ 17. Ikkinchi farzand tug'ilgandan keyin to'ng'ich bolada rashk va diqqat talab qiluvchi xulq paydo bo'ldi. Ota-onaga eng to'g'ri tavsiya qaysi? A) To'ng'ichga alohida ijobiy e'tibor vaqtini ajratish va uni chaqaloq parvarishiga yoshiga mos jalb qilish B) To'ng'ichga «sen endi kattasan» deb ko'proq mas'uliyat va uy vazifalarini yuklash C) To'ng'ichni vaziyat tinchlanguncha vaqtincha qarindoshlarnikiga yuborib turish D) To'ng'ichni rashki va injiqligi uchun qat'iy jazolab, bunday xulqni darhol to'xtatish To'g'ri javob: A) To'ng'ichga alohida ijobiy e'tibor vaqtini ajratish va uni chaqaloq parvarishiga ✔ yoshiga mos jalb qilish 18. Bemor kalitni qo'lida ushlab, ko'zi yumuq holda uni paypaslab nima ekanini aniqlay olmaydi, ko'rganda esa darhol taniydi. Bu qanday buzilish? A) Prozopagnoziya (yuzlarga agnoziya) B) Vizual (ko'rish) predmet agnoziyasi C) Ideatsion apraksiya (harakat rejasi buzilishi) D) Astereognoz (taktil agnoziya) To'g'ri javob: D) Astereognoz (taktil agnoziya) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 97 19. «Madaniyatdan mustaqil» (culture-fair) intellekt testini ishlab chiqqan olim kim? A) R. Kettell B) A. Bine C) L. Terstoun D) D. Veksler To'g'ri javob: A) R. Kettell✔ 20. Iqtidorlilikning J. Renzulli «uch halqa» modelida qaysi komponentlar ajratiladi? A) O'rtachadan yuqori qobiliyatlar, kreativlik va vazifaga berilganlik (motivatsiya) B) Irsiy layoqatlar, qulay ijtimoiy muhit va maqsadli oilaviy tarbiya C) Fluid, kristallashgan va emotsional intellektning yuqori darajasi D) Temperament, xarakter va maxsus qobiliyatlarning uyg'un birikuvi To'g'ri javob: A) O'rtachadan yuqori qobiliyatlar, kreativlik va vazifaga berilganlik (motivatsiya) ✔ 21. DSM-5 bo'yicha katta depressiv epizod tashxisida majburiy bo'lgan ikki asosiy simptomdan kamida bittasi qaysi? A) Tushkun kayfiyat yoki qiziqish/zavq olishning yo'qolishi (angedoniya) B) Psixomotor tormozlanish yoki aksincha, ajitatsiya C) Uyqusizlik (insomniya) yoki aksincha, haddan tashqari ko'p uxlash (gipersomniya) D) Ishtahaning o'zgarishi va vaznning sezilarli kamayishi To'g'ri javob: A) Tushkun kayfiyat yoki qiziqish/zavq olishning yo'qolishi (angedoniya) ✔ 22. Kelli shaxsiy konstruktlarni o'rganish uchun qaysi metodni ishlab chiqqan? A) Semantik differensial B) Repertuar panjaralar testi C) Sotsiometriya D) Tematik appersepsiya testi (TAT) To'g'ri javob: B) Repertuar panjaralar testi ✔ 23. Teplov va Nebilitsinning nerv tizimi xossalari bo'yicha tadqiqotlarida nerv tizimi kuchi va sezgirlik o'rtasida qanday bog'liqlik aniqlangan? A) Ikki xossa o'rtasida hech qanday statistik bog'liqlik aniqlanmagan B) Kuchli nerv tizimi yuqori sezgirlik bilan bog'liq (to'g'ri bog'liqlik) C) Kuchsiz nerv tizimi yuqori sezgirlik bilan bog'liq (teskari bog'liqlik) D) Sezgirlik nerv tizimi kuchiga emas, faqat yoshga bog'liq ekanligi To'g'ri javob: C) Kuchsiz nerv tizimi yuqori sezgirlik bilan bog'liq (teskari bog'liqlik) ✔ 24. G. Beytson va hamkasblari tavsiflagan, bolaga bir vaqtning o'zida ikki qarama-qarshi xabar berilib, undan chiqib ketish imkoniyati bo'lmagan muloqot holati qanday ataladi? A) Triangulyatsiya (uchburchak hosil qilish) B) Parentifikatsiya (rollarning almashinuvi) C) Oila afsonasi (oilaviy mif) D) Qo'shaloq bog'lanish (double bind) To'g'ri javob: D) Qo'shaloq bog'lanish (double bind) ✔ 25. «Katta beshlik» modelida tartiblilik, mas'uliyat va maqsadga intiluvchanlik qaysi omilga tegishli? A) Xushfe'llik (agreeableness) B) Tajribaga ochiqlik C) Vijdonlilik (conscientiousness) D) Ekstraversiya To'g'ri javob: C) Vijdonlilik (conscientiousness) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 98 26. Ota-ona o'z amalga oshmagan orzularini bola orqali ro'yobga chiqarishga intilib, unga o'z kasb tanlovini majburlaydi. Bu tarbiyaviy buzilishning sababi sifatida nima ko'rib chiqiladi? A) Bolaning yuqori intellekti va iqtidori B) Ota-onaning o'z ehtiyojlarini bolaga proeksiya qilishi C) Bolaning temperamenti va xarakter xususiyatlari D) Oilaning iqtisodiy holati va moddiy imkoniyatlari To'g'ri javob: B) Ota-onaning o'z ehtiyojlarini bolaga proeksiya qilishi✔ 27. Kapgra sindromining mohiyati nima? A) Har qanday savolga taxminiy, «yonidan» javob berish (Ganzer belgisi) B) Yaqin odamni aynan o'xshash «dublyor» almashtirib qo'yganiga ishonch C) O'zining o'lik ekaniga yoki ichki a'zolari yo'qligiga qat'iy ishonch D) Yangi xotiralarni shakllantira olmaslik va bo'shliqni to'qima bilan to'ldirish To'g'ri javob: B) Yaqin odamni aynan o'xshash «dublyor» almashtirib qo'yganiga ishonch ✔ 28. Dj. Marsia bo'yicha shaxs identiklik inqirozini boshdan kechirmay, ota-onasi tanlagan kasb va qadriyatlarni qabul qilgan bo'lsa, bu qaysi identiklik statusi? A) Moratoriy (faol izlanish holati) B) Diffuz (tarqoq, noaniq) identiklik C) Muddatidan oldingi (foreclosure) identiklik D) Erishilgan (mustaqil tanlangan) identiklik To'g'ri javob: C) Muddatidan oldingi (foreclosure) identiklik ✔ 29. Klinik psixolog shizofreniya bilan og'rigan bemorning oilasi bilan ishlaydi: oila a'zolarining bemorga nisbatan tanqid, dushmanlik va haddan tashqari emotsional aralashuvi qayta xuruj xavfini oshiradi. Bu tushuncha qanday ataladi? A) Qo'shaloq bog'lanish (double bind) B) Aleksitimiya (his-tuyg'ularni ifodalay olmaslik) C) Kodependentlik (o'zaro qaramlik) D) Yuqori ifoda etilgan emotsiyalar (expressed emotion) To'g'ri javob: D) Yuqori ifoda etilgan emotsiyalar (expressed emotion) ✔ 30. A.R. Luriya bo'yicha miyaning birinchi funksional bloki (tonus va uyg'oqlikni ta'minlash) qaysi tuzilmalarni o'z ichiga oladi? A) Peshona po'stlog'i va premotor sohalar, xulqni dasturlash va nazorat tuzilmalari B) Tepa-ensa sohalari va ularning assotsiativ zonalari, sensor tuzilmalar C) Chakka po'stlog'i va eshitish sohasi, axborotni qabul qiluvchi tuzilmalar D) Miya stvolining yuqori qismlari, retikulyar formatsiya, limbik tuzilmalar To'g'ri javob: D) Miya stvolining yuqori qismlari, retikulyar formatsiya, limbik tuzilmalar ✔ 31. L. Termenning iqtidorli bolalar ustidagi longityud tadqiqoti qanday xulosaga olib kelgan? A) Yuqori IQ li bolalar ko'pincha jismonan zaif, kasalmand va ijtimoiy jihatdan moslasha olmaydigan bo'lib ulg'aygan B) Yuqori IQ faqat matematik qobiliyatni bashorat qilib, boshqa sohalardagi yutuqlar bilan bog'lanmagan C) Bolalikdagi yuqori IQ kattalikdagi ta'lim, kasb va daromadga deyarli hech qanday ta'sir ko'rsatmagan D) Yuqori IQ li bolalar umuman olganda jismonan sog'lom, ijtimoiy moslashgan va hayotda muvaffaqiyatliroq bo'lgan To'g'ri javob: D) Yuqori IQ li bolalar umuman olganda jismonan sog'lom, ijtimoiy moslashgan va ✔ hayotda muvaffaqiyatliroq bo'lgan Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 99 32. R. Kettell shaxsning 16 omilli so'rovnomasini qaysi usul asosida ishlab chiqqan? A) Leksik yondashuv va omillar tahlili B) Proyektiv tahlil va talqin C) Kontent-tahlil va ekspert bahosi D) Klinik intervyu va kuzatish To'g'ri javob: A) Leksik yondashuv va omillar tahlili✔ 33. A.Ya. Varga va V.V. Stolinning so'rovnomasi nimani o'lchaydi? A) Oiladagi rol taqsimoti va uy vazifalarining bo'linishini B) Er-xotinning nikohdan qoniqishi va oilaviy munosabatlar sifatini C) Ota-onaning bolaga munosabatini (qabul/rad etish, kooperatsiya, simbioz, nazorat) D) Bolaning onaga bog'lanish turini (xavfsiz, qochuvchi, ambivalent) To'g'ri javob: C) Ota-onaning bolaga munosabatini (qabul/rad etish, kooperatsiya, simbioz, ✔ nazorat) 34. Imtihondan yiqilgan talaba «Baribir bu fan kelajakda menga kerak emas edi» deydi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Sublimatsiya B) Ratsionalizatsiya C) Introyeksiya D) Inkor etish (negatsiya) To'g'ri javob: B) Ratsionalizatsiya ✔ 35. Bola oila e'tiborining markazida bo'lib, uning har bir istagi so'zsiz bajariladi, talablar minimal, maqtov ortiqcha. Eydemiller tasnifida bu qaysi tarbiya turi? A) Indulgent (yon beruvchi) giperproteksiya B) Qattiq munosabatlar (jazoga asoslangan) C) Gipoproteksiya (nazoratning yetishmasligi) D) Dominant (nazorat qiluvchi) giperproteksiya To'g'ri javob: A) Indulgent (yon beruvchi) giperproteksiya ✔ 36. E.G. Eydemiller va V. Yustitskisning «Oilaviy munosabatlar tahlili» (DIA) so'rovnomasi nimani aniqlashga qaratilgan? A) Tarbiyaning buzilgan turlari va ularning ota-ona shaxsiy sabablarini B) Oilaning iqtisodiy holati va moddiy ta'minlanganligini C) Bolaning intellekt darajasi va maktabga tayyorgarligini D) Er-xotin o'rtasidagi seksual moslik va ularning nikohdan qoniqish darajasini To'g'ri javob: A) Tarbiyaning buzilgan turlari va ularning ota-ona shaxsiy sabablarini ✔ 37. Shizofreniyaning «salbiy (negativ)» simptomlariga nima kiradi? A) Ta'qib qilish va munosabat vasvasasi, atrofdagilardan shubhalanish B) Katatonik qo'zg'alish va maqsadsiz, tartibsiz harakat faolligining ortishi C) Imperativ eshitish gallyutsinatsiyalari va ovozlar D) Emotsional yassilanish, iroda pasayishi (avoliya), nutq kambag'allashuvi To'g'ri javob: D) Emotsional yassilanish, iroda pasayishi (avoliya), nutq kambag'allashuvi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 100 38. Ch. Kuli kiritgan, insonning o'zi haqidagi tasavvuri boshqalar uni qanday ko'rishini tasavvur qilish orqali shakllanishini bildiruvchi tushuncha qaysi? A) Persona B) Ego-identiklik C) Ideal Men D) «Ko'zgudagi Men» To'g'ri javob: D) «Ko'zgudagi Men»✔ 39. Temperament xossalarining hayotning ilk oylaridanoq namoyon bo'lishi va nisbatan barqarorligi nimadan dalolat beradi? A) Temperament hayot davomida tashqi sharoitlarga qarab tasodifiy o'zgarib turishidan B) Temperamentning biologik, nerv tizimi xossalariga bog'liq asosga egaligidan C) Temperament faqat kattalar xulqiga taqlid qilish orqali erta o'rganilib olinishidan D) Temperament faqat maktab ta'limi va o'qituvchilar ta'siri natijasida shakllanishidan To'g'ri javob: B) Temperamentning biologik, nerv tizimi xossalariga bog'liq asosga egaligidan ✔ 40. Differensial psixologiya fan sifatida nimani o'rganadi? A) Faqat psixik kasalliklarning kelib chiqishi va klinik belgilarini B) Odamlar va guruhlar o'rtasidagi individual-psixologik farqlarni C) Faqat bolalar psixik rivojlanishining yoshga oid bosqichlarini D) Faqat hayvonlar xulqining turga xos tug'ma shakllarini To'g'ri javob: B) Odamlar va guruhlar o'rtasidagi individual-psixologik farqlarni ✔ 41. Psixik buzilish biologik yoki psixologik moyillik va hayotiy stress omillarining o'zaro ta'siri natijasida rivojlanadi degan model qaysi? A) Psixoanalitik model B) Tibbiy-biologik model C) Dofamin gipotezasi D) Diatez-stress modeli To'g'ri javob: D) Diatez-stress modeli ✔ 42. G. Olport kiritgan, motivning dastlabki manbasidan mustaqil bo'lib qolishini bildiruvchi tushuncha qaysi? A) Motivning maqsadga siljishi (Leontyev) B) Motivlarning funksional avtonomiyasi C) Ko'chirish (obyektni almashtirish) D) Sublimatsiya (mayllarni yuksaltirish) To'g'ri javob: B) Motivlarning funksional avtonomiyasi ✔ 43. Irsiylanuvchanlik koeffitsiyenti (h²) nimani bildiradi? A) Ma'lum populyatsiyadagi belgi dispersiyasining genetik farqlar bilan tushuntiriladigan ulushini B) Belgining hayot davomida o'zgarmaslik darajasini va tarbiyaga beriluvchanligini C) Belgining ota-onadan bolaga irsiy uzatilish ehtimolini va uning qonuniyatini D) Muayyan bitta odamdagi belgining necha foizi aynan uning genlariga bog'liqligini To'g'ri javob: A) Ma'lum populyatsiyadagi belgi dispersiyasining genetik farqlar bilan ✔ tushuntiriladigan ulushini Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 101 44. Turmush o'rtog'ini tanlashda o'xshash ijtimoiy kelib chiqish, ma'lumot, din va qadriyatlarga ega bo'lganlarni tanlashga moyillik qanday ataladi? A) Gomogamiya B) Geterogamiya C) Endogamiya taqiqi D) Bir-birini to'ldiruvchi ehtiyojlar To'g'ri javob: A) Gomogamiya✔ 45. L. Terstoun intellekt tuzilmasini qanday tavsiflagan? A) Faqat yagona umumiy omil va uning turli faoliyatlarda namoyon bo'lishi sifatida B) Analitik, ijodiy va amaliy komponentli triarxik model sifatida C) Operatsiya, mazmun va mahsulotdan iborat 180 omilli kub modeli sifatida D) Bir nechta nisbatan mustaqil birlamchi aqliy qobiliyatlar majmui sifatida To'g'ri javob: D) Bir nechta nisbatan mustaqil birlamchi aqliy qobiliyatlar majmui sifatida ✔ 46. Oilaviy rasm testida bola o'zini chizmagan yoki oila a'zolaridan juda uzoqda va kichik qilib chizgan. Bu belgi ehtiyotkorlik bilan qanday talqin qilinishi mumkin? A) Bolaning badiiy qobiliyati yuqori va kompozitsiyani yaxshi his qilishi B) Bolaning yuqori o'zini o'zi hurmat qilishi va o'ziga ishonchi C) Bolaning oilada yetakchi va hukmron o'rin egallashi D) Oilada o'zini yolg'iz, chetlatilgan yoki ahamiyatsiz his qilishi ehtimoli To'g'ri javob: D) Oilada o'zini yolg'iz, chetlatilgan yoki ahamiyatsiz his qilishi ehtimoli ✔ 47. Fikrlarning juda tez almashinishi, bir mavzudan ikkinchisiga yuzaki assotsiatsiyalar bo'yicha sakrash («g'oyalar sakrashi») ko'proq qaysi holatga xos? A) Depressiya B) Demensiya C) Katatoniya D) Maniya To'g'ri javob: D) Maniya ✔ 48. Takroriy ko'p ovqat yeyish xurujlari, so'ng qustirish, surgi vositalari yoki ortiqcha jismoniy mashqlar bilan kompensatsiya qilish, tana vazni ko'pincha normal. Bu qaysi buzilish? A) Nervoz anoreksiya B) Ruminatsiya buzilishi C) Pika D) Nervoz bulimiya To'g'ri javob: D) Nervoz bulimiya ✔ 49. I.P. Pavlov bo'yicha kuchli, muvozanatli, harakatchan nerv tizimi tipi qaysi temperamentga mos keladi? A) Melanxolik B) Flegmatik C) Xolerik D) Sangvinik To'g'ri javob: D) Sangvinik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 102 50. A.V. Petrovskiy bo'yicha shaxsning ijtimoiy muhitga kirib borishining birinchi bosqichi qaysi? A) Adaptatsiya (moslashuv) B) Individualizatsiya (ajralib chiqish) C) Integratsiya (birlashuv) D) Differensiatsiya (tabaqalanish) To'g'ri javob: A) Adaptatsiya (moslashuv)✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 103 13-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. L.S. Vygotskiy tushunchalar rivojlanishini o'rganishda bolaning tashqi jihatdan tushunchaga o'xshash, ammo konkret belgilarga asoslangan umumlashmalarini qanday atagan? A) Sxemalar B) Ilmiy (haqiqiy) tushunchalar C) Sinkretlar D) Psevdotushunchalar To'g'ri javob: D) Psevdotushunchalar✔ 2. Pavlov bo'yicha shartli refleks hosil qilish jarayonida kutilmagan yangi kuchli stimul paydo bo'lganda refleksning to'xtashi qanday tormozlanish? A) Tashqi (shartsiz) tormozlanish B) Differensirovka tormozlanishi C) Kechikuvchi tormozlanish D) So'nuvchi tormozlanish To'g'ri javob: A) Tashqi (shartsiz) tormozlanish ✔ 3. Proektiv metodikalarning asosiy tamoyili nimadan iborat? A) Stimul imkon qadar aniq va bir ma'noli bo'lishi kerak, toki talqin xatosi bo'lmasin B) Natijalar faqat to'g'ri javoblar soni bilan, me'yoriy jadval asosida miqdoriy baholanadi C) Noaniq, kam strukturalangan stimulga javobda shaxs ichki motivlari va ziddiyatlarini namoyon etadi D) Sinaluvchi o'z xususiyatlarini standart so'rovnoma bandlari orqali to'g'ridan-to'g'ri baholaydi To'g'ri javob: C) Noaniq, kam strukturalangan stimulga javobda shaxs ichki motivlari va ✔ ziddiyatlarini namoyon etadi 4. Test bandining qiyinlik indeksi (p) 0,90 ga teng. Bu nimani anglatadi? A) Bandni sinaluvchilarning 90% i to'g'ri bajargan, band juda oson B) Band juda yaxshi diskriminatsiya qiladi C) Bandning validligi 0,90 ga teng D) Bandni sinaluvchilarning 10% i to'g'ri bajargan, band juda qiyin To'g'ri javob: A) Bandni sinaluvchilarning 90% i to'g'ri bajargan, band juda oson ✔ 5. Elkonin bo'yicha ilk bolalik davrida (1–3 yosh) yetakchi faoliyat qaysi? A) Tizimli o'quv-bilish faoliyati B) Predmetli-manipulyativ faoliyat C) Syujetli-rolli o'yin faoliyati D) Kattalar bilan bevosita emotsional muloqot To'g'ri javob: B) Predmetli-manipulyativ faoliyat ✔ 6. Ong psixik aks ettirishning qanday shakli hisoblanadi? A) O'simliklarga xos, ta'sirlanuvchanlik bilan bog'liq elementar shakli B) Insonga xos, til va ijtimoiy faoliyat bilan bog'liq oliy shakli C) Faqat uyqu holatida namoyon bo'luvchi, nazoratsiz ongsiz shakli D) Umurtqali hayvonlarga xos, tug'ma instinktlar bilan bog'liq shakli To'g'ri javob: B) Insonga xos, til va ijtimoiy faoliyat bilan bog'liq oliy shakli ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 104 7. Piaje nazariyasida mavjud sxemani yangi tajribaga mos ravishda o'zgartirish nima deyiladi? A) Assimilyatsiya B) Interiorizatsiya C) Akkomodatsiya D) Egotsentrizm To'g'ri javob: C) Akkomodatsiya✔ 8. Ko'chada yordamga muhtoj odamni ko'rgan guvohlar qancha ko'p bo'lsa, ulardan birortasining yordam berish ehtimoli shuncha kamayadi. Bu hodisa qanday ataladi? A) Ijtimoiy fasilitatsiya (ishtirok ta'siri) B) Konformizm (ko'pchilikka bo'ysunish) C) Guruhiy qutblanish (fikrlarning keskinlashuvi) D) Guvoh effekti (mas'uliyatning taqsimlanishi) To'g'ri javob: D) Guvoh effekti (mas'uliyatning taqsimlanishi) ✔ 9. L.S. Vygotskiy bo'yicha oliy psixik funksiyalarning asosiy xususiyati nima? A) Faqat shartsiz reflekslarga asoslanishi va ongli nazoratdan tashqarida bo'lishi B) Belgilar vositasida mediatsiyalanganligi, ixtiyoriyligi va ijtimoiy kelib chiqishi C) Tug'ma bo'lishi va hayot davomida tuzilishi jihatidan o'zgarmay qolishi D) Ijtimoiy muhitdan mustaqil ravishda, faqat biologik yetilish orqali shakllanishi To'g'ri javob: B) Belgilar vositasida mediatsiyalanganligi, ixtiyoriyligi va ijtimoiy kelib chiqishi ✔ 10. Psixologiyada iroda qanday ta'riflanadi? A) Kuchli ta'sirotga javoban yuzaga keladigan qisqa muddatli emotsional holat B) Muayyan vaziyatda xulq-atvorni belgilovchi tug'ma instinktiv dastur C) Tashqi stimullarga ongli nazoratsiz, avtomatik tarzda javob berish D) Insonning to'siqlarni yengishga qaratilgan faoliyatini ongli boshqarishi To'g'ri javob: D) Insonning to'siqlarni yengishga qaratilgan faoliyatini ongli boshqarishi ✔ 11. Respondentdan berilgan fikrga «mutlaqo qo'shilmayman»dan «to'liq qo'shilaman»gacha bo'lgan besh balli shkala bo'yicha javob berish talab qilinadigan shkala turi qaysi? A) Likert shkalasi B) Gutman shkalasi C) Terstoun shkalasi D) Bogardus shkalasi To'g'ri javob: A) Likert shkalasi ✔ 12. Uyg'oqlik darajasi va bosh miya po'stlog'ining umumiy faollashuvini ta'minlovchi tuzilma qaysi? A) Bazal gangliyalar B) Retikulyar formatsiya C) Gippokamp D) Ko'rish bo'rtig'i yadrolari To'g'ri javob: B) Retikulyar formatsiya ✔ 13. Shartli stimul shartsiz stimul bilan mustahkamlanmay takroran berilganda shartli refleksning susayishi qanday ataladi? A) So'nish (so'nuvchi tormozlanish) B) Generalizatsiya (umumlashuv) C) Spontan tiklanish (qayta paydo bo'lish) D) Differensiatsiya (farqlash) To'g'ri javob: A) So'nish (so'nuvchi tormozlanish) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 105 14. Harakat potensialining depolyarizatsiya fazasi asosan qaysi ionlarning hujayraga kirishi bilan bog'liq? A) Kaliy ionlari B) Natriy ionlari C) Xlor ionlari D) Magniy kationlari To'g'ri javob: B) Natriy ionlari✔ 15. Ikki kuzatuvchining bir xil xulq toifalarini belgilashdagi kelishuvini tasodifiy moslikni hisobga olgan holda baholovchi ko'rsatkich qaysi? A) Pirson korrelyatsiyasi B) Kronbax alfasi C) Spirmen-Braun koeffitsiyenti (formula) D) Koenning kappa koeffitsiyenti To'g'ri javob: D) Koenning kappa koeffitsiyenti ✔ 16. Stroop testida sinaluvchi so'zni emas, so'z yozilgan rangni aytishi kerak (masalan, qizil siyohda yozilgan «ko'k» so'zi). Bu test asosan nimani o'lchaydi? A) Verbal intellekt va o'qish ko'nikmasi darajasini B) Rang ko'rishning tug'ma buzilishi (daltonizm) borligini C) Uzoq muddatli xotira hajmi va so'zlarni eslash tezligini D) Interferensiyani tormozlash va diqqatni boshqarishni To'g'ri javob: D) Interferensiyani tormozlash va diqqatni boshqarishni ✔ 17. Pavlov tajribasida itda doira va ellips o'rtasidagi farqlash juda qiyinlashtirilganda kuzatilgan holat qanday ataladi? A) Orientirovka refleksi B) Eksperimental nevroz C) Spontan tiklanish D) Dinamik stereotip To'g'ri javob: B) Eksperimental nevroz ✔ 18. E. Eriksonning psixoijtimoiy nazariyasiga ko'ra, o'smirlik davrining asosiy ziddiyati qaysi? A) Identiklik — rollarning aralashuvi B) Mehnatsevarlik — pastlik hissi C) Tashabbuskorlik — aybdorlik hissi bosqichi D) Yaqinlik — yolg'izlik To'g'ri javob: A) Identiklik — rollarning aralashuvi ✔ 19. J. Piaje bo'yicha konkret operatsiyalar bosqichining asosiy yutug'i qaysi? A) Saqlanish (konservatsiya) tamoyilini tushunish B) Gipotetik-deduktiv fikrlashning shakllanishi C) Ob'ekt doimiyligi tushunchasining to'liq shakllanishi D) Ramziy o'yin va tasavvurning paydo bo'lishi To'g'ri javob: A) Saqlanish (konservatsiya) tamoyilini tushunish ✔ 20. Andreyeva bo'yicha muloqotning interaktiv tomoni nimani bildiradi? A) Muloqot sheriklarining bir-birini idrok etishi va tushunishini B) Muloqot qiluvchilar o'rtasida faqat og'zaki axborotni uzatishni C) Muloqot jarayonida shaxsning o'z-o'zini baholashini D) Muloqot qiluvchilar o'rtasida o'zaro harakatni tashkil etishni To'g'ri javob: D) Muloqot qiluvchilar o'rtasida o'zaro harakatni tashkil etishni ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 106 21. 3 yosh inqirozining L.S. Vygotskiy tavsiflagan alomatlari qatoriga nima kiradi? A) Avtonom nutqning paydo bo'lishi B) Negativizm, o'jarlik, qaysarlik C) Shaxsiy refleksiyaning paydo bo'lishi D) Xulqning ixtiyoriylik va «soddalik»ni yo'qotishi To'g'ri javob: B) Negativizm, o'jarlik, qaysarlik✔ 22. Dj. Kellining shaxsiy konstruktlar nazariyasi asosida ishlab chiqilgan metod qaysi? A) Repertuar panjaralar metodi B) Ch. Osgudning semantik differensiali C) Dj. Morenoning sotsiometriyasi D) V. Stefensonning Q-sortirovkasi To'g'ri javob: A) Repertuar panjaralar metodi ✔ 23. Kern-Yirasek testi asosan nimani baholash uchun qo'llaniladi? A) Bolaning maktabda o'qishga tayyorligini B) Kattalarning intellekt koeffitsiyentini C) O'smirlarning xarakter aksentuatsiyalarini D) Go'daklarning bog'lanish turini To'g'ri javob: A) Bolaning maktabda o'qishga tayyorligini ✔ 24. Test juda oson bo'lib, sinaluvchilarning ko'pchiligi maksimal ballga yaqin natija oldi. Bu qanday muammo va uning oqibati qanday? A) Interferensiya; bandlar bir-biriga xalaqit berib, natijalar ishonchsiz bo'ladi B) «Pol effekti»; past darajadagi sinaluvchilarni bir-biridan farqlab bo'lmaydi C) «Ship effekti»; yuqori darajadagi sinaluvchilarni farqlab bo'lmaydi D) Akvessensiya; sinaluvchilar mazmundan qat'i nazar «ha» deb javob beradi To'g'ri javob: C) «Ship effekti»; yuqori darajadagi sinaluvchilarni farqlab bo'lmaydi ✔ 25. Uch yoshli bola ilgari bajonidil bajargan ishlarini endi «Men o'zim!» deb, kattalar taklif qilgani uchungina rad etmoqda. Bu qaysi yosh inqiroziga xos? A) 7 yosh inqirozi B) 3 yosh inqirozi C) 1 yosh inqirozi D) Yangi tug'ilganlik inqirozi To'g'ri javob: B) 3 yosh inqirozi ✔ 26. Chuqur sekin to'lqinli uyquda (N3 bosqich) EEGda ustun bo'lgan yuqori amplitudali sekin to'lqinlar qaysi? A) Delta-to'lqinlar B) Alfa-to'lqinlar C) Beta-to'lqinlar D) Gamma-to'lqinlar To'g'ri javob: A) Delta-to'lqinlar ✔ 27. Boshqa odamlarning fikr, niyat va e'tiqodlari o'zinikidan farq qilishi mumkinligini tushunish qobiliyati qanday ataladi? A) Desentratsiya (markazdan chiqish) B) Metaxotira (xotira haqida bilim) C) Ong nazariyasi (theory of mind) D) Ob'ekt doimiyligi tushunchasi To'g'ri javob: C) Ong nazariyasi (theory of mind) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 107 28. Leontyevning faoliyat tuzilmasida «operatsiya» nimaga muvofiq keladi? A) Faoliyat davomida ko'zlangan ongli maqsadga B) Faoliyatni harakatga keltiruvchi ehtiyojga C) Faoliyatni yo'naltiruvchi predmetli motivlarga D) Faoliyatni bajarishning shart-sharoitlariga To'g'ri javob: D) Faoliyatni bajarishning shart-sharoitlariga✔ 29. Sinaluvchining natijasi uning o'zining boshqa shkalalardagi natijalari bilan taqqoslanadigan (masalan, «qaysi qiziqish kuchliroq») baholash qanday ataladi? A) Normativ baholash B) Ipsativ baholash C) Ekspert baholash D) Kriterial baholash To'g'ri javob: B) Ipsativ baholash ✔ 30. Takrorlanuvchi ahamiyatsiz stimulga javob reaksiyasining asta-sekin kamayib borishi qanday ataladi? A) Habituatsiya B) Sensibilizatsiya C) Generalizatsiya D) Potensiatsiya To'g'ri javob: A) Habituatsiya ✔ 31. A. Tomas va S. Chessning temperament tadqiqotlarida ajratilgan bolalar guruhlari qaysi? A) «Oson», «qiyin» va «sekin moslashuvchi» bolalar B) Ekstravert, introvert, ambivert C) Xavfsiz, qochuvchi, ambivalent D) Xolerik, sangvinik, flegmatik, melanxolik To'g'ri javob: A) «Oson», «qiyin» va «sekin moslashuvchi» bolalar ✔ 32. L. Terstoun intellekt tuzilmasini o'rganib, nimani ajratgan? A) Fluid va kristallashgan intellektdan iborat ikki omilni B) Analitik, kreativ va amaliy intellektdan iborat triadani C) Bir nechta (taxminan yettita) birlamchi aqliy qobiliyatlarni D) Faqat bitta umumiy omil (g) va maxsus omillarni To'g'ri javob: C) Bir nechta (taxminan yettita) birlamchi aqliy qobiliyatlarni ✔ 33. Mayatnik tebranish davri nimaga bog'liqligini tizimli ravishda o'zgaruvchilarni ajratib tekshirish (Inelder va Piaje) qaysi bosqichga xos? A) Formal operatsiyalar bosqichiga B) Operatsiyagacha bo'lgan bosqichga C) Sensomotor bosqichga D) Konkret operatsiyalar bosqichiga To'g'ri javob: A) Formal operatsiyalar bosqichiga ✔ 34. Psixik aks ettirishning xususiyatiga nima kiradi? A) U faqat ongli darajada amalga oshadi B) U faqat o'tmish tajribasiga bog'liq bo'lib, hozirgi ta'sirlarni aks ettirmaydi C) U subyektiv va faol bo'lib, kelajakni oldindan aks ettirish imkonini beradi D) U obyektiv dunyoning mutlaq ko'zgu nusxasi bo'ladi To'g'ri javob: C) U subyektiv va faol bo'lib, kelajakni oldindan aks ettirish imkonini beradi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 108 35. Viskonsin kartochkalarni saralash testi asosan qaysi funksiyalarni va miya sohasini baholash bilan bog'liq? A) Ko'rish idroki va ranglarni farqlash; ensa bo'laklari B) Ijroiy funksiyalar, kognitiv moslashuvchanlik; peshona bo'laklari C) Eshitish-nutq xotirasi va so'zlarni eslash; chakka bo'laklari D) Harakat koordinatsiyasi va muvozanatni saqlash; miyacha To'g'ri javob: B) Ijroiy funksiyalar, kognitiv moslashuvchanlik; peshona bo'laklari✔ 36. «Hech kim meni tushunmaydi, men boshdan kechirayotgan narsani hech kim his qilmagan», degan o'smirning ishonchi D. Elkind bo'yicha nima deyiladi? A) Yolg'on konsensus effekti B) Xayoliy auditoriya C) Shaxsiy afsona D) Kognitiv dissonans To'g'ri javob: C) Shaxsiy afsona ✔ 37. Stanayn (standart to'qqizlik) shkalasining o'rtacha qiymati va standart og'ishi qancha? A) O'rtacha 5,5, SO 2 B) O'rtacha 50, SO 10 C) O'rtacha 10, SO 3 D) O'rtacha 5, SO 2 To'g'ri javob: D) O'rtacha 5, SO 2 ✔ 38. Luriya bo'yicha faoliyatni dasturlash, boshqarish va nazorat qilish blokiga miyaning qaysi qismlari kiradi? A) Miya ustuni B) Chakka bo'laklari C) Ensa bo'laklari D) Peshona bo'laklari To'g'ri javob: D) Peshona bo'laklari ✔ 39. Ixtiyoriy harakatlarni boshqaruvchi birlamchi motor po'stloq qayerda joylashgan? A) Markaziy egatdan keyingi pushtada B) Pona-ensa egati atrofida C) Markaziy egatdan oldingi pushtada D) Chakka bo'lagining yuqori pushtasida To'g'ri javob: C) Markaziy egatdan oldingi pushtada ✔ 40. J. Moreno tomonidan ishlab chiqilgan, guruhdagi shaxslararo afzal ko'rish munosabatlarini o'lchash metodi qaysi? A) Repertuar panjaralar B) Sotsiometriya C) Semantik differensial D) Kontent-tahlil To'g'ri javob: B) Sotsiometriya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 109 41. Jips guruhda yakdillikka intilish tufayli muqobil fikrlarni tanqidiy baholashning susayishi va noto'g'ri qaror qabul qilinishi I. Jenis tomonidan qanday atalgan? A) Fundamental atributsiya xatosi B) Kognitiv dissonans C) Ijtimoiy fasilitatsiya D) Guruhiy fikrlash (groupthink) To'g'ri javob: D) Guruhiy fikrlash (groupthink)✔ 42. G.M. Andreyeva bo'yicha muloqotning perseptiv tomoni nimani anglatadi? A) Sheriklar o'rtasida o'zaro harakatlarni tashkil etishni B) Sheriklar o'rtasida axborot va bilimlar almashinuvini C) Muloqot jarayonida nutqning grammatik tuzilishini to'g'ri qurishni D) Muloqot sheriklarining bir-birini idrok etishi va tushunishini To'g'ri javob: D) Muloqot sheriklarining bir-birini idrok etishi va tushunishini ✔ 43. N.A. Bernshteyn ixtiyoriy harakatlarni boshqarishda qaysi tamoyilni asosladi va refleks yoyi g'oyasini nimaga almashtirdi? A) Dominanta tamoyili; dominanta o'chog'iga B) Ekvipotensiallik tamoyili; massa ta'siriga C) Shartlanish tamoyili; shartli refleksga D) Sensor korreksiya tamoyili; refleks halqasiga To'g'ri javob: D) Sensor korreksiya tamoyili; refleks halqasiga ✔ 44. Vygotskiyga ko'ra yosh inqirozlari davrida paydo bo'ladigan sifat jihatdan yangi psixik tuzilmalar qanday ataladi? A) Yoshga xos mustahkam shartli reflekslar tizimi B) Yoshga oid yangi hosilalar (novoobrazovaniyalar) C) Sensitiv davrlar (o'ta sezgir bosqichlar) D) Aktual rivojlanish darajasi ko'rsatkichlari To'g'ri javob: B) Yoshga oid yangi hosilalar (novoobrazovaniyalar) ✔ 45. Bola nutqida asosan muhim so'zlardan iborat, yordamchi so'zlarsiz qisqa iboralar («Ona, non ber») paydo bo'lishi qanday ataladi va taxminan qaysi yoshga to'g'ri keladi? A) G'o'ldirash, 6 oylik B) Egotsentrik nutq, 5–6 yosh C) Ichki nutq, 7 yosh D) Telegrafik nutq, taxminan 2 yosh To'g'ri javob: D) Telegrafik nutq, taxminan 2 yosh ✔ 46. Test sinaluvchiga qanchalik o'lchanayotgan narsani o'lchaydigandek ko'rinishi (lekin buni ilmiy isbotlamaydi) qanday ataladi? A) Inkremental (qo'shimcha) validlik B) Konstrukt (nazariy) validlik C) Kriterial (empirik) validlik D) Tashqi (yuzaki, face) validlik To'g'ri javob: D) Tashqi (yuzaki, face) validlik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 110 47. 6 yoshli bolaga ikki xil stakandagi teng hajmdagi suv ko'rsatildi, so'ng bittasi baland ingichka idishga quyildi. Bola «balanddagisida ko'p» deydi. Bu nima bilan izohlanadi? A) Ob'ekt doimiyligi hali shakllanmaganligi bilan B) Gipotetik-deduktiv fikrlash ustunligi bilan C) Qisqa muddatli xotira hajmining kichikligi bilan D) Fikrlash sentratsiyasi va qaytuvchanlikning yo'qligi bilan To'g'ri javob: D) Fikrlash sentratsiyasi va qaytuvchanlikning yo'qligi bilan✔ 48. Bemor H.M. (G.M.) ikki tomonlama chakka bo'lagi medial qismlari (gippokamp) olib tashlangandan keyin qanday buzilish kuzatilgan? A) Og'zaki nutqni tushunish qobiliyatining butunlay yo'qolishi (sensor afaziya) B) Yangi harakat ko'nikmalarini o'rganish qobiliyatining to'liq yo'qolishi C) Yangi deklarativ xotiralarni shakllantira olmaslik (anterograd amneziya) D) Tanish odamlarning yuzlarini tanimaslik (prozopagnoziya) To'g'ri javob: C) Yangi deklarativ xotiralarni shakllantira olmaslik (anterograd amneziya) ✔ 49. Ko'zni ochish yoki aqliy masala yechishda alfa-ritmning so'nib, beta-ritm bilan almashinishi qanday ataladi? A) Epileptiform (tutqanoqsimon) faollik B) Alfa-ritm blokadasi (desinxronizatsiya) C) Uyqu duklari (sigma-ritm) D) K-komplekslar (uyqu to'lqinlari) To'g'ri javob: B) Alfa-ritm blokadasi (desinxronizatsiya) ✔ 50. O'lchashning standart xatosi (SEM) qaysi ko'rsatkichlar asosida hisoblanadi? A) Validlik koeffitsiyenti va guruhning o'rtacha bali B) Faqat test bandlari soni va har bir bandning bali C) Testning standart og'ishi va ishonchlilik koeffitsiyenti D) Bandlarning qiyinlik indeksi va diskriminativlik indeksi o'rtachasi To'g'ri javob: C) Testning standart og'ishi va ishonchlilik koeffitsiyenti ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 111 14-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Kalamushlar labirintda mukofotsiz ham «kognitiv xarita» hosil qilishini (latent o'rganish) ko'rsatgan olim kim? A) K. Xall B) Dj. Uotson C) E. Tolmen D) B. Skinner To'g'ri javob: C) E. Tolmen✔ 2. Avtomobil sotuvchisi xaridorni past narx bilan rozi qildirib, keyin «qo'shimcha xarajatlar» borligini aytadi va xaridor baribir sotib oladi. Bu qaysi ta'sir usuli? A) «Yuzga eshik» (door-in-the-face) usuli B) «Eshikka oyoq qo'yish» usuli C) Ijtimoiy isbot usuli D) «Past to'p» (low-ball) usuli To'g'ri javob: D) «Past to'p» (low-ball) usuli ✔ 3. G. Fexner 1860-yilda nashr etgan «Psixofizika elementlari» asarida asosan nima o'rganilgan? A) Bolalar tafakkurining yoshga qarab bosqichma-bosqich rivojlanishi B) Hayvonlarda shartli reflekslarning hosil bo'lishi va so'nish qonuniyatlari C) Ongsiz psixik jarayonlarning tush va xatolarda namoyon bo'lishi D) Fizik stimul intensivligi va sezgi kattaligi o'rtasidagi miqdoriy bog'liqlik To'g'ri javob: D) Fizik stimul intensivligi va sezgi kattaligi o'rtasidagi miqdoriy bog'liqlik ✔ 4. Fransuz psixiatriyasi an'analarida, «psixologik avtomatizm» va dissotsiatsiya g'oyasini ishlab chiqqan olim kim? A) I. Bernxeym B) P. Jane C) A. Bine D) J. Sharko To'g'ri javob: B) P. Jane ✔ 5. Avval kichik iltimosga rozilik olib, so'ng kattaroq iltimos bilan murojaat qilish usuli qanday ataladi? A) O'zaro javob (reciprocity) usuli B) «Past to'p» (low-ball) usuli C) «Eshikka oyoq qo'yish» usuli D) «Yuzga eshik» (door-in-the-face) usuli To'g'ri javob: C) «Eshikka oyoq qo'yish» usuli ✔ 6. Terapevtning mijozga nisbatan o'z hal qilinmagan ichki ziddiyatlaridan kelib chiqadigan emotsional reaksiyalari qanday ataladi? A) Proeksiya (o'tkazish) B) Empatik rezonans C) Kontrtransfer D) Transfer (ko'chirish) To'g'ri javob: C) Kontrtransfer ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 112 7. Dj. Proxaska va K. DiKlementening o'zgarish bosqichlari modeli bo'yicha alkogol iste'molini muammo deb hisoblamaydigan va o'zgarish niyati yo'q mijoz qaysi bosqichda? A) Kontemplyatsiya (o'ylash, ikkilanish) B) Prekontemplyatsiya (o'ylashdan oldingi) C) Tayyorgarlik (rejalashtirish) D) Harakat (faol o'zgarish) To'g'ri javob: B) Prekontemplyatsiya (o'ylashdan oldingi)✔ 8. Dj. Morenoning psixodramasida o'z muammosini sahnada namoyon etuvchi asosiy ishtirokchi qanday ataladi? A) Protagonist B) Direktor C) Tomoshabin D) Yordamchi Men (auxiliary ego) To'g'ri javob: A) Protagonist ✔ 9. Sinaluvchilarni eksperimental va nazorat guruhlariga tasodifiy taqsimlashning asosiy maqsadi nima? A) Guruhlar orasidagi dastlabki tizimli farqlarni bartaraf etish B) Statistik hisob-kitoblarni soddalashtirish va tezlashtirish C) Tanlanma hajmini oshirish va natijalarni umumlashtirish D) Tashqi validlikni kamaytirib, ichki validlikni oshirish To'g'ri javob: A) Guruhlar orasidagi dastlabki tizimli farqlarni bartaraf etish ✔ 10. Psixoanalizning asoschisi kim va uning «Tushlar talqini» asari qachon nashr etilgan? A) A. Adler, 1907-yilda B) Z. Freyd, 1900-yilda C) K. Yung, 1912-yilda D) J. Sharko, 1885-yilda To'g'ri javob: B) Z. Freyd, 1900-yilda ✔ 11. Eksperimentda bog'liq o'zgaruvchidagi o'zgarish aynan mustaqil o'zgaruvchi ta'sirida ekanligiga ishonch darajasi qanday ataladi? A) Tashqi validlik B) Ichki validlik C) Ekologik validlik D) Yuz validligi To'g'ri javob: B) Ichki validlik ✔ 12. Madaniy-tarixiy nazariya asoschisi kim? A) P.Ya. Galperin B) A.N. Leontyev C) S.L. Rubinshteyn D) L.S. Vygotskiy To'g'ri javob: D) L.S. Vygotskiy ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 113 13. Dj. Adamsning adolat (tenglik) nazariyasiga ko'ra, odam munosabatlardagi adolatni qanday baholaydi? A) Faqat o'zi olgan mukofot va imtiyozlarning umumiy hajmi bo'yicha B) Rahbar yoki tashqi ekspertning bergan bahosiga tayanib C) O'z hissasi va mukofoti nisbatini boshqalarnikiga taqqoslash orqali D) Faqat ishga sarflagan kuchi, vaqti va harakati miqdori bo'yicha To'g'ri javob: C) O'z hissasi va mukofoti nisbatini boshqalarnikiga taqqoslash orqali✔ 14. Psixoanalizda terapevt bemorning xulqi, tushlari va erkin assotsiatsiyalari ortidagi ongsiz ma'noni tushuntirib beradi. Bu qanday usul? A) Parafraz (qayta ifodalash) B) Talqin (interpretatsiya) C) Konfrontatsiya (qarama-qarshi qo'yish) D) Umumlashtirish (rezyumelash) To'g'ri javob: B) Talqin (interpretatsiya) ✔ 15. Gumanistik psixologiyaning asoschilari sifatida odatda kimlar tilga olinadi? A) B. Skinner va K. Xall B) V. Vundt va E. Titchener C) A. Maslou va K. Rodjers D) Z. Freyd va A. Adler To'g'ri javob: C) A. Maslou va K. Rodjers ✔ 16. S. Stivens tasnifiga ko'ra «sinaluvchining jinsi» qaysi o'lchov shkalasida o'lchanadi? A) Tartib (ordinal) shkala B) Nisbatlar shkalasi C) Interval shkala D) Nominal (nomlar) shkalasi To'g'ri javob: D) Nominal (nomlar) shkalasi ✔ 17. Kimgadir nisbatan kuchli yashirin dushmanlik his qiladigan odam unga haddan tashqari mehribon va xushmuomala bo'ladi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Siljish (ko'chirish) B) Sublimatsiya (yuksaltirish) C) Reaktiv shakllanish D) Introeksiya (o'zlashtirish) To'g'ri javob: C) Reaktiv shakllanish ✔ 18. Freydning klassik psixoanalizida asosiy davolash usuli qaysi? A) Klientga markazlashgan empatik suhbat B) Tizimli desensibilizatsiya va relaksatsiya C) Erkin assotsiatsiyalar va tush tahlili D) Kognitiv qayta tuzish va uy vazifalari To'g'ri javob: C) Erkin assotsiatsiyalar va tush tahlili ✔ 19. Freyd bilan ajralib, «analitik psixologiya»ga asos solgan olim kim? A) O. Rank B) Sh. Ferensi C) K.G. Yung D) A. Adler To'g'ri javob: C) K.G. Yung ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 114 20. G. Kellining kovariatsiya modelida atributsiya qilishda qaysi uch turdagi axborot hisobga olinadi? A) Lokus, barqarorlik va nazorat qilinuvchanlik B) Konsensus, o'ziga xoslik (distinktivlik), izchillik C) Mas'uliyat, niyat va natijaning og'irligi D) Yaqinlik, o'xshashlik va jismoniy jozibadorlik To'g'ri javob: B) Konsensus, o'ziga xoslik (distinktivlik), izchillik✔ 21. Iqtisodiy qiyinchiliklar davrida odamlar umidsizligini zaif ozchilik guruhiga ag'darishi qanday ataladi? A) Himoya mexanizmi sifatida proeksiya hodisasi B) «Gunoh echkisi» (scapegoating) hodisasi C) Superordinat maqsad (umumiy maqsad) hodisasi D) Ijtimoiy almashinuv (social exchange) hodisasi To'g'ri javob: B) «Gunoh echkisi» (scapegoating) hodisasi ✔ 22. Psixolog o'z mijozi bilan biznes hamkorlik boshlashni rejalashtirmoqda. Etik nuqtai nazardan bu qanday baholanadi? A) Mijoz yozma rozilik bersa, bu hech qanday etik muammo tug'dirmaydi B) Ikki tomonlama (dual) munosabat — ob'ektivlikni buzadi, ekspluatatsiya xavfini tug'diradi C) Bu ishonchni oshirib, terapiya jarayonini sezilarli tezlashtiradi D) Bunday munosabat faqat guruh terapiyasida taqiqlanadi, yakka ishda esa ruxsat etiladi To'g'ri javob: B) Ikki tomonlama (dual) munosabat — ob'ektivlikni buzadi, ekspluatatsiya xavfini ✔ tug'diradi 23. M. Deych va G. Jerard bo'yicha, odam guruhdan rad etilmaslik va ma'qullanish uchun unga moslashsa, bu qaysi turdagi ijtimoiy ta'sir? A) Ozchilik ta'siri B) Ichki ishontirish C) Normativ ta'sir D) Axborot ta'siri To'g'ri javob: C) Normativ ta'sir ✔ 24. Er-xotin bir-birini qanday tushunishini o'rganishda bir sherik ikkinchisining javoblarini bashorat qilishi kerak bo'lgan usullar asosan nimani o'lchaydi? A) Temperament va xarakter xususiyatlari mosligini B) Shaxslararo idrokning aniqligi (o'zaro tushunish) C) Seksual moslik va nikohdan qoniqishni D) Har bir sherikning intellekt darajasini To'g'ri javob: B) Shaxslararo idrokning aniqligi (o'zaro tushunish) ✔ 25. I. Ayzenning rejalashtirilgan xulq nazariyasiga ko'ra, niyatni qaysi uch omil belgilaydi? A) Konsensus, izchillik va o'ziga xoslik (distinktivlik) B) Ustanovkaning kognitiv, affektiv va xulqiy komponentlari C) Xulqqa munosabat, subyektiv normalar va idrok etilgan nazorat D) Ehtiyoj, motiv va maqsadning ongli darajada anglanishi To'g'ri javob: C) Xulqqa munosabat, subyektiv normalar va idrok etilgan nazorat ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 115 26. Psixologik tadqiqotda «xabardor qilingan rozilik» (informed consent) nimani anglatadi? A) Sinaluvchining tadqiqot maqsadi, jarayoni va xavflari haqida ma'lumot olib, ixtiyoriy rozilik berishini B) Tadqiqotchining natijalarni sinaluvchi ismi bilan birga e'lon qilish huquqiga ega bo'lishini C) Sinaluvchining rozilik bergandan keyin tadqiqotdan chiqib keta olmasligini D) Faqat voyaga yetmaganlar ishtirokidagi tadqiqotlarga taalluqli rasmiy talabni To'g'ri javob: A) Sinaluvchining tadqiqot maqsadi, jarayoni va xavflari haqida ma'lumot olib, ✔ ixtiyoriy rozilik berishini 27. Tanlanma: 2, 3, 3, 5, 12. Ushbu qatorning modasi qanchaga teng? A) 3 B) 5 C) 12 D) 2 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 28. Psixologik maslahatda maxfiylik tamoyilidan chetga chiqish qaysi holatda etik jihatdan asosli hisoblanadi? A) Maslahatchi hamkasblari bilan tushlikda suhbatlashganda B) Mijoz o'ziga yoki boshqalarga jiddiy va yaqin xavf tug'dirganda C) Mijoz to'lovni kechiktirganda D) Mijozning qarindoshi qiziqib so'raganda To'g'ri javob: B) Mijoz o'ziga yoki boshqalarga jiddiy va yaqin xavf tug'dirganda ✔ 29. Obsessiv-kompulsiv buzilishni davolashda dalillarga asoslangan asosiy xulqiy usul qaysi? A) Tush tahlili va ongsiz motivlarni talqin qilish B) Aversiv terapiya (noxush stimul bilan bog'lash) C) Erkin assotsiatsiyalar va qarshilik tahlili D) Ekspozitsiya va reaksiyani oldini olish (ERP) To'g'ri javob: D) Ekspozitsiya va reaksiyani oldini olish (ERP) ✔ 30. A. Banduraning «Bobo qo'g'irchog'i» tajribasi qaysi xulosani tasdiqladi? A) Agressiya faqat frustratsiyadan kelib chiqadi B) Bolalar agressiv xulqni kuzatish orqali o'rganishi mumkin C) Agressiv modelni kuzatish agressiyani kamaytiradi (katarsis) D) Agressiya tug'ma instinkt ekanini To'g'ri javob: B) Bolalar agressiv xulqni kuzatish orqali o'rganishi mumkin ✔ 31. Ikki o'zgaruvchi o'rtasida yuqori korrelyatsiya kuzatilgani, ammo ikkalasi ham uchinchi omilga bog'liq bo'lishi qanday muammo deyiladi? A) Tartib effekti (sharoitlar ketma-ketligi muammosi) B) Shift effekti (natijalarning yuqori chegarasi) C) Uchinchi o'zgaruvchi (soxta korrelyatsiya) muammosi D) Regressiya effekti (o'rtachaga qaytish muammosi) To'g'ri javob: C) Uchinchi o'zgaruvchi (soxta korrelyatsiya) muammosi ✔ 32. Korrelyatsiya koeffitsiyentining kvadrati (r²) nimani ko'rsatadi? A) Tanlanma hajmi va undagi kuzatuvlar sonining yetarliligini B) Birinchi tur xatolikka yo'l qo'yish ehtimolini va ahamiyatlilik darajasini C) Bir o'zgaruvchi dispersiyasining ikkinchisi bilan umumiy (tushuntirilgan) ulushini D) Ikki o'zgaruvchining o'rtacha arifmetik qiymatlari orasidagi farqni To'g'ri javob: C) Bir o'zgaruvchi dispersiyasining ikkinchisi bilan umumiy (tushuntirilgan) ulushini ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 116 33. Qaysi savol ochiq savolga misol bo'ladi? A) «Siz o'shanda unga juda xafa bo'ldingizmi?» B) «Siz turmush qurganmisiz yoki yolg'izmisiz?» C) «Bugun ertalab shifokor bergan dorini ichdingizmi?» D) «Bu vaziyatda o'zingizni qanday his qildingiz?» To'g'ri javob: D) «Bu vaziyatda o'zingizni qanday his qildingiz?»✔ 34. Taqsimotda bir nechta juda katta qiymatlar (o'ngga og'ish) bo'lsa, markaziy tendensiyaning qaysi ko'rsatkichi ulardan eng kam ta'sirlanadi? A) O'rtacha arifmetik B) Mediana C) Variatsiya ko'lami D) Standart og'ish To'g'ri javob: B) Mediana ✔ 35. Psixoanalitik terapiyada bemor seanslarga kechikadi, muhim mavzuga yaqinlashganda gapni boshqa tomonga buradi. Bu hodisa qanday ataladi? A) Qarshilik B) Katarsis C) Insayt D) Transfer (ko'chirish) To'g'ri javob: A) Qarshilik ✔ 36. R. Sternbergning sevgining uchburchak nazariyasidagi uch komponent qaysi? A) Eros, lyudus, storge B) Ishonch, hurmat, sadoqat C) Yaqinlik (intimlik), ehtiros, majburiyat D) Jozibadorlik, yaqinlik, o'xshashlik To'g'ri javob: C) Yaqinlik (intimlik), ehtiros, majburiyat ✔ 37. Bir yoki bir nechta o'zgaruvchilar qiymatlari asosida boshqa o'zgaruvchi qiymatini bashorat qilish uchun qaysi usul qo'llanadi? A) Mann–Uitni mezoni B) Regressiya tahlili C) Xi-kvadrat mezoni D) Omillar tahlili To'g'ri javob: B) Regressiya tahlili ✔ 38. Psixikani «ichki maqsadga muvofiq faoliyat» va «akt» sifatida tushungan, intensional psixologiya muallifi kim? A) E. Shpranger B) V. Dilteu C) F. Brentano D) U. Jeyms To'g'ri javob: C) F. Brentano ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 117 39. Ko'pchilik guruh a'zolari ichida biror normaga qarshi bo'lsa ham, boshqalar uni qo'llab-quvvatlaydi deb noto'g'ri o'ylab, jim turishi qanday ataladi? A) Ozchilik ta'siri (minority influence) B) Guruhiy qutblanish (group polarization) C) Yolg'on konsensus (false consensus) effekti va xatosi D) Plyuralistik jaholat (pluralistic ignorance) To'g'ri javob: D) Plyuralistik jaholat (pluralistic ignorance)✔ 40. Funksionalizm yo'nalishi psixikani asosan qaysi jihatdan o'rgangan? A) Organizmning muhitga moslashuvidagi roli jihatidan B) Faqat miya anatomiyasi va nerv tolalari tuzilishi jihatidan C) Faqat ongsiz mayllar va ularning ramziy ifodasi jihatidan D) Ongning eng oddiy elementlari va ularning birikishi jihatidan To'g'ri javob: A) Organizmning muhitga moslashuvidagi roli jihatidan ✔ 41. Ijtimoiy ustanovkaning klassik uch komponentli (M. Smit) tuzilmasiga nima kiradi? A) Kognitiv, affektiv va xulqiy (konativ) komponentlar B) Normativ, axborot va referent komponentlar C) Ehtiyoj, motiv va maqsad D) Idrok, xotira va tafakkur To'g'ri javob: A) Kognitiv, affektiv va xulqiy (konativ) komponentlar ✔ 42. Mijoz: «Agar taqdimotda bir marta xato qilsam, hamma meni ahmoq deb o'ylaydi va karyeram tugaydi». Bu qaysi kognitiv buzilishga (A. Bek) misol? A) Personalizatsiya B) Etiketlash C) Katastrofizatsiya D) Ijobiyni chetga surish To'g'ri javob: C) Katastrofizatsiya ✔ 43. Bir individ yoki holatni chuqur va ko'p tomonlama o'rganishga qaratilgan metod qanday ataladi? A) Laboratoriya eksperimenti (nazoratli) B) Meta-tahlil (tadqiqotlar sintezi) C) Keys-stadi (individual holat tadqiqoti) D) Ommaviy so'rov (anketalashtirish) To'g'ri javob: C) Keys-stadi (individual holat tadqiqoti) ✔ 44. Psixika haqidagi birinchi maxsus traktat hisoblangan «Jon haqida» (De anima) asarining muallifi kim? A) Platon B) Geraklit C) Aristotel D) Demokrit To'g'ri javob: C) Aristotel ✔ 45. Sten shkalasining o'rtacha qiymati va standart og'ishi qanday? A) O'rtacha 50, SO 10 B) O'rtacha 5, SO 1 C) O'rtacha 5,5, SO 2 D) O'rtacha 100, SO 16 To'g'ri javob: C) O'rtacha 5,5, SO 2 ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 118 46. Ongni elementlarga bo'lib bo'lmaydigan uzluksiz «ong oqimi» sifatida ta'riflagan va funksionalizmga asos solgan olim kim? A) V. Vundt B) Dj. Uotson C) U. Jeyms D) E. Titchener To'g'ri javob: C) U. Jeyms✔ 47. Operant shartlanish va dasturlashtirilgan ta'lim g'oyalari kimning nomi bilan bog'liq? A) B. Skinner B) I.P. Pavlov C) Dj. Uotson D) E. Gatri To'g'ri javob: A) B. Skinner ✔ 48. Ko'p odamlar ichida niqob kiygan, tanib bo'lmaydigan holatda shaxsiy mas'uliyat va o'zini nazorat qilishning susayishi qanday ataladi? A) Ijtimoiy yalqovlik B) Deindividuatsiya C) Konformizm D) Guruhiy qutblanish To'g'ri javob: B) Deindividuatsiya ✔ 49. Bir guruhda ikki o'lchov (oldin–keyin) natijalarini taqsimot normal bo'lmaganda solishtirish uchun qaysi mezon mos? A) Kruskal–Uollis mezoni B) Fisher F-mezoni C) Vilkokson T-mezoni D) Mann–Uitni U-mezoni To'g'ri javob: C) Vilkokson T-mezoni ✔ 50. F. Shapiro ishlab chiqqan EMDR usuli asosan qaysi buzilishni davolashda qo'llaniladi? A) Nervoz anoreksiya va bulimiya B) Travmadan keyingi stress buzilishi C) Shizofreniya va boshqa psixozlar D) Bipolyar affektiv buzilish To'g'ri javob: B) Travmadan keyingi stress buzilishi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 119 15-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Inson xatolarini tahlil qilishda J. Riz ajratgan «sirpanish» (slip) va «xato» (mistake) o'rtasidagi farq nimada? A) Ular bir xil hodisani anglatuvchi, bir-birining o'rnida qo'llanadigan sinonimlar B) Sirpanish faqat qasddan, xato esa faqat charchoq va uyqusizlik tufayli qilinadi C) Sirpanish — rejaning o'zi noto'g'ri bo'lishi, xato esa — to'g'ri rejaning noto'g'ri bajarilishi D) Sirpanish — to'g'ri niyatning noto'g'ri bajarilishi, xato — rejaning o'zi noto'g'ri bo'lishi To'g'ri javob: D) Sirpanish — to'g'ri niyatning noto'g'ri bajarilishi, xato — rejaning o'zi noto'g'ri ✔ bo'lishi 2. Ish beruvchi nomzodlarga kelajakdagi ishning ham ijobiy, ham salbiy tomonlarini halol tasvirlab beradi. Bu amaliyot qanday ataladi va qanday natija beradi? A) Oreol effekti; nomzodlar haqidagi baholashning aniqligini yaxshilaydi B) Baholash markazi; nomzodlar sonini oshiradi va tanlovni tezlashtiradi C) Ishning real tasviri (realistic job preview); dastlabki ketishlarni kamaytiradi D) Ish rotatsiyasi; monotoniyani kamaytiradi va ko'nikmalarni kengaytiradi To'g'ri javob: C) Ishning real tasviri (realistic job preview); dastlabki ketishlarni kamaytiradi ✔ 3. O'qituvchi doskada misol yechish jarayonini «ovoz chiqarib o'ylab», har bir qadamni izohlab ko'rsatmoqda. Bu qanday ta'lim usuli? A) Kognitiv modellashtirish B) So'ndirish C) Salbiy mustahkamlash D) Interferensiya To'g'ri javob: A) Kognitiv modellashtirish ✔ 4. Xakman va Oldxem modeliga ko'ra, «avtonomiya» xususiyati xodimda qaysi kritik psixologik holatni yuzaga keltiradi? A) Ijtimoiy tegishlilik hissini B) Ishning mazmunliligini his qilishni C) Faoliyat natijalarini bilishni D) Ish natijalari uchun mas'uliyat hissini To'g'ri javob: D) Ish natijalari uchun mas'uliyat hissini ✔ 5. D. Vud, Dj. Bruner va G. Ross kiritgan, o'quvchiga mustaqillik oshgani sari kamayib boradigan vaqtinchalik yordam ko'rsatish qanday ataladi? A) Shakllantirish (shaping) B) Modellashtirish C) Iskala (scaffolding) D) Mustahkamlash To'g'ri javob: C) Iskala (scaffolding) ✔ 6. Tafakkur boshqa bilish jarayonlaridan qaysi xususiyati bilan farq qiladi? A) Faqat o'tmish obrazlarini saqlash B) Faqat bir lahzalik aks ettirish C) Voqelikni umumlashgan va bilvosita aks ettirish D) Faqat sezgi a'zolari orqali bevosita aks ettirish To'g'ri javob: C) Voqelikni umumlashgan va bilvosita aks ettirish ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 120 7. Xodimni rahbari, hamkasblari, qo'l ostidagilar va o'zi tomonidan baholash usuli qanday ataladi? A) Majburiy taqsimot usuli B) Kritik hodisalar usuli C) 360 daraja baholash D) Baholash markazi To'g'ri javob: C) 360 daraja baholash✔ 8. Yangi ishga kelgan, motivatsiyasi yuqori, lekin tajribasi kam xodimga Xersi-Blanchard modeli bo'yicha rahbar qanday yondashishi kerak? A) Vakolatlarni to'liq topshirib, qaror qabul qilishni unga qoldirishi B) Faqat emotsional qo'llab-quvvatlash ko'rsatib, ko'rsatma bermasligi C) Hech qanday aralashmasdan, xodimning o'zi o'rganishini kutishi D) Aniq ko'rsatmalar berishi va yaqindan nazorat qilishi (yo'naltiruvchi uslub) To'g'ri javob: D) Aniq ko'rsatmalar berishi va yaqindan nazorat qilishi (yo'naltiruvchi uslub) ✔ 9. I.P. Pavlovning klassik shartlanishida avval neytral bo'lgan stimul shartsiz stimul bilan qayta-qayta birga berilgandan so'ng nima bo'ladi? A) U shartli stimulga aylanib, shartli javob chaqiradi B) U so'ndiruvchi stimulga aylanib, javobni tormozlaydi C) U o'z ta'sirini butunlay yo'qotib, e'tibor tortmaydi D) U shartsiz stimulga aylanib, tug'ma refleks chaqira boshlaydi To'g'ri javob: A) U shartli stimulga aylanib, shartli javob chaqiradi ✔ 10. O'ng tepa bo'lagi zararlangan bemor tarelkaning faqat o'ng yarmidagi ovqatni yeydi va soqolining faqat o'ng tomonini oladi. Bu hodisa qanday ataladi? A) Prozopagnoziya (yuzlarni tanimaslik) B) Gomonim gemianopsiya (ko'rish maydoni yo'qolishi) C) Ideomotor apraksiya (harakatni bajara olmaslik) D) Chap tomonlama fazoviy e'tiborsizlik (neglekt) To'g'ri javob: D) Chap tomonlama fazoviy e'tiborsizlik (neglekt) ✔ 11. Kennon–Bard nazariyasining asosiy g'oyasi nima? A) Emotsiya faqat tanadagi periferik o'zgarishlarni idrok qilish natijasidir B) Emotsiya faqat vaziyatni kognitiv baholash va uni nomlash natijasidir C) Emotsiya ehtiyoj kuchi va axborot yetishmovchiligining funksiyasidir D) Talamus orqali bir vaqtda emotsional kechinma va fiziologik reaksiya yuzaga keladi To'g'ri javob: D) Talamus orqali bir vaqtda emotsional kechinma va fiziologik reaksiya yuzaga ✔ keladi 12. Basketbol to'pi uzatishlarini sanayotgan tomoshabinlarning ko'pchiligi sahnadan o'tgan «gorilla» kostyumidagi odamni sezmagan (Saymons va Shabri). Bu hodisa qanday ataladi? A) O'zgarishga ko'rlik (change blindness) B) Diqqatsizlik ko'rligi (inattentional blindness) C) Neglekt sindromi (bir tomonlama e'tiborsizlik) D) Diqqatning taqsimlanishi (multitasking) To'g'ri javob: B) Diqqatsizlik ko'rligi (inattentional blindness) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 121 13. Xodim o'zi bilan bir xil ish bajaradigan hamkasbi ko'proq maosh olishini bilgach, ish harakatini kamaytirdi. Bu qaysi nazariya bilan eng yaxshi tushuntiriladi? A) Maslou ehtiyojlar ierarxiyasi B) Dj. Adamsning adolat (tenglik) nazariyasi C) Gersbergning ikki omilli nazariyasi D) Teylor ilmiy boshqaruvi To'g'ri javob: B) Dj. Adamsning adolat (tenglik) nazariyasi✔ 14. Odamning boshqalar bilan munosabatda bo'lish, do'stlik va mansublikka intilish motivi qanday ataladi? A) Agressiya motivi B) Muvaffaqiyat motivi C) Hokimiyat motivi D) Affiliatsiya motivi To'g'ri javob: D) Affiliatsiya motivi ✔ 15. Dj. Gilford bo'yicha bitta masalaga ko'plab turli, original yechimlar topish qobiliyati qanday tafakkur turi? A) Konvergent tafakkur B) Reproduktiv tafakkur C) Algoritmik tafakkur D) Divergent tafakkur To'g'ri javob: D) Divergent tafakkur ✔ 16. Talaba universitetda o'qishni xohlaydi, lekin u uzoq shaharda joylashgani uchun oilasidan ajralishni istamaydi (bitta maqsadning ijobiy va salbiy tomonlari). Levin bo'yicha bu qanday nizo? A) Intilish–qochish B) Intilish–intilish C) Qochish–qochish D) Rol nizosi To'g'ri javob: A) Intilish–qochish ✔ 17. F. Xoppe tadqiq qilgan, shaxs o'z oldiga qo'yadigan maqsadlarning qiyinlik darajasini bildiruvchi tushuncha qaysi? A) Motivatsion yo'nalganlik B) Nazorat lokusi C) O'z-o'zini samaradorlik D) Da'volar darajasi To'g'ri javob: D) Da'volar darajasi ✔ 18. Ko'p sonli raqamlarni (masalan, telefon raqamini) mazmunli guruhlarga bo'lib eslab qolish usuli qanday ataladi? A) Chanking (bo'laklarga birlashtirish) B) Gabituatsiya (ko'nikish) C) Konsolidatsiya (xotira izini mustahkamlash) D) Interferensiya (o'zaro xalaqit) To'g'ri javob: A) Chanking (bo'laklarga birlashtirish) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 122 19. P. Ueysonning to'rt kartochka masalasida ko'pchilik odamlarning xatosi nima bilan izohlanadi? A) Diqqat hajmining kichikligi va to'rt kartochkani bir vaqtda ko'ra olmaslik bilan B) Ijodiy tasavvurning yetishmasligi va mantiqiy amallarni bilmaslik bilan C) Qoidani rad etuvchi emas, tasdiqlovchi holatlarni tekshirishga moyillik bilan D) Ikonik xotiraning qisqaligi tufayli shartni tez unutib qo'yish bilan To'g'ri javob: C) Qoidani rad etuvchi emas, tasdiqlovchi holatlarni tekshirishga moyillik bilan✔ 20. Idrokning qaysi xossasi predmetni masofa, yorug'lik yoki burchak o'zgarganda ham nisbatan bir xil kattalik, shakl va rangda idrok qilishni ta'minlaydi? A) Predmetlilik B) Tanlovchanlik C) Apersepsiya D) Konstantlik To'g'ri javob: D) Konstantlik ✔ 21. Tranzaksion rahbarlikning asosiy mexanizmi qaysi? A) Har bir xodimning shaxsiy rivojiga va individual ehtiyojlariga e'tibor qaratish B) Rahbarning xarizmatik ta'siri va xodimlarning unga hissiy sadoqati C) Belgilangan natija evaziga mukofot berish va og'ishlarni tuzatish (ayirboshlash) D) Ilhomlantiruvchi vizyon va yuksak qadriyatlar orqali xodimlarni umumiy maqsadga safarbar qilish To'g'ri javob: C) Belgilangan natija evaziga mukofot berish va og'ishlarni tuzatish (ayirboshlash) ✔ 22. Mnemonik «joylar metodi» (loci) qaysi tamoyilga asoslanadi? A) Materialni teskari tartibda, oxiridan boshiga qarab yodlashga B) Eslanadigan narsalarni tanish marshrutdagi joylar bilan obrazli bog'lashga C) Materialni ritmik va ovoz chiqarib bir necha bor o'qib chiqishga D) Materialni ko'p marta mexanik takrorlash orqali mustahkamlashga To'g'ri javob: B) Eslanadigan narsalarni tanish marshrutdagi joylar bilan obrazli bog'lashga ✔ 23. E.A. Klimov tasnifiga ko'ra, dasturchi, buxgalter va tarjimon kasblari asosan qaysi turga kiradi? A) «Inson — tabiat» B) «Inson — badiiy obraz tizimi» C) «Inson — inson» D) «Inson — belgi tizimi» To'g'ri javob: D) «Inson — belgi tizimi» ✔ 24. A. Maslou ehtiyojlar ierarxiyasida eng quyi pog'onada qaysi ehtiyojlar joylashgan? A) Mansublik va muhabbat ehtiyojlari B) Hurmat ehtiyojlari C) Xavfsizlik ehtiyojlari D) Fiziologik ehtiyojlar To'g'ri javob: D) Fiziologik ehtiyojlar ✔ 25. Chizmada bir-biriga yaqin joylashgan nuqtalar guruh sifatida idrok qilinadi. Bu geshtaltning qaysi qonuni? A) Tutashtirish (yopiqlik) qonuni B) O'xshashlik qonuni C) Yaqinlik qonuni D) Uzluksizlik qonuni To'g'ri javob: C) Yaqinlik qonuni ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 123 26. Dollard va hamkasblari ilgari surgan gipotezaga ko'ra agressiyaning asosiy manbai nima? A) Frustratsiya B) Kuzatish orqali o'rganish C) Testosteron darajasi D) Tug'ma o'lim instinkti To'g'ri javob: A) Frustratsiya✔ 27. Talaba ingliz tilini puxta o'rgangan, endi nemis tilini o'rganishda inglizcha so'zlar xalaqit beradi. Bu qaysi hodisa? A) Retrograd amneziya B) Proaktiv interferensiya C) Retroaktiv interferensiya D) Konfabulyatsiya To'g'ri javob: B) Proaktiv interferensiya ✔ 28. Dj. Rizning «shveytsar pishlog'i» modeli nimani tushuntiradi? A) Kasbiy tanlov jarayonining bosqichlari va nomzodlarni saralash tartibini B) Turli rahbarlik uslublarining vaziyatga qarab samaradorligi qanday o'zgarishini C) Ish haqi miqdori va xodimlar motivatsiyasi o'rtasidagi bog'liqlikning shaklini D) Bir nechta himoya qatlamidagi kamchiliklar bir chiziqqa tushganda avariya yuz berishini To'g'ri javob: D) Bir nechta himoya qatlamidagi kamchiliklar bir chiziqqa tushganda avariya yuz ✔ berishini 29. G. Gardnerning ko'p intellektlar nazariyasiga ko'ra, quyidagilardan qaysi biri alohida intellekt turi sifatida ajratilgan? A) Umumiy g omili (Spirmen) B) Kristallashgan (to'plangan bilimlar) intellekt C) Shaxslararo (interpersonal) intellekt D) Fluid (suyuq) intellekt To'g'ri javob: C) Shaxslararo (interpersonal) intellekt ✔ 30. Muammoli ta'limning psixologik asosi nima? A) O'quvchida bilish ehtiyojini uyg'otuvchi muammoli vaziyat yaratish B) Faqat test topshiriqlari orqali bilimlarni nazorat qilib o'qitish C) Tayyor bilimlarni mexanik yodlash va ularni so'zma-so'z qayta aytib berish D) Jazo va mukofot tizimidan izchil foydalanib, xulqni boshqarish To'g'ri javob: A) O'quvchida bilish ehtiyojini uyg'otuvchi muammoli vaziyat yaratish ✔ 31. Dj. Atkinson nazariyasiga ko'ra muvaffaqiyatga erishish motivi kuchli odamlar qanday qiyinlikdagi vazifalarni afzal ko'radi? A) Faqat tasodifga bog'liq vazifalarni B) Juda qiyin vazifalarni C) Juda oson vazifalarni D) O'rtacha qiyinlikdagi vazifalarni To'g'ri javob: D) O'rtacha qiyinlikdagi vazifalarni ✔ 32. Vyursburg maktabi (O. Kyulpe) qaysi kashfiyot bilan mashhur? A) Obrazsiz tafakkur va determinatsiyalovchi tendensiyalarni aniqlagani bilan B) Fi-fenomen va zohiriy harakat qonuniyatlarini kashf etgani bilan C) Unutish egri chizig'i va qayta o'rganishda tejash samarasini aniqlagani bilan D) Hayvonlarda shartli refleks va uning so'nishini kashf etgani bilan To'g'ri javob: A) Obrazsiz tafakkur va determinatsiyalovchi tendensiyalarni aniqlagani bilan ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 124 33. «Rubin vazasi» (vaza yoki ikki yuz) tasviri idrokning qaysi qonuniyatini namoyish etadi? A) Idrok konstantligining buzilishi B) Apersepsiya (tajriba ta'siri) C) Sezgilararo sinesteziya D) Figura va fonning almashinuvi To'g'ri javob: D) Figura va fonning almashinuvi✔ 34. Formativ (shakllantiruvchi) baholashning asosiy maqsadi nima? A) Kurs oxirida o'quvchining bilimiga yakuniy bahoni qo'yish va tasdiqlash B) O'quvchilarni reyting bo'yicha saralash va guruhlarga ajratish C) O'qitish jarayonida qayta aloqa berib, ta'limni tuzatish va yaxshilash D) Maktablar faoliyatini o'zaro taqqoslash va ularni reytinglash To'g'ri javob: C) O'qitish jarayonida qayta aloqa berib, ta'limni tuzatish va yaxshilash ✔ 35. P. Salovey va Dj. Meyer tomonidan kiritilgan, o'zining va boshqalarning emotsiyalarini anglash va boshqarish qobiliyati qanday ataladi? A) Aleksitimiya B) Ijtimoiy intellekt C) Empatiya D) Emotsional intellekt To'g'ri javob: D) Emotsional intellekt ✔ 36. Ilgari zavq bag'ishlagan faoliyatlardan zavq ola olmaslik qanday ataladi? A) Eyforiya B) Anhedoniya C) Aleksitimiya D) Abuliya To'g'ri javob: B) Anhedoniya ✔ 37. K. Levin bo'yicha odam ikkita bir xil jozibali variant (masalan, ikki yaxshi ish taklifi) o'rtasida tanlov qilishi kerak. Bu qanday ichki nizo? A) Qochish–qochish B) Intilish–intilish C) Intilish–qochish D) Ikki tomonlama intilish–qochish To'g'ri javob: B) Intilish–intilish ✔ 38. R. Plutchik emotsiyalar nazariyasida asosiy emotsiyalar qanday tavsiflanadi? A) Faqat ikkita qutb: yoqimli va yoqimsiz kechinmalar o'qi sifatida tavsiflanadi B) Uchta asosiy emotsiya (qo'rquv, g'azab, muhabbat) sifatida tavsiflanadi C) Juft-juft qarama-qarshi bo'lgan sakkizta asosiy emotsiya «g'ildiragi» sifatida D) Faqat ijtimoiy o'rganilgan, madaniyatga bog'liq shartli reaksiyalar sifatida To'g'ri javob: C) Juft-juft qarama-qarshi bo'lgan sakkizta asosiy emotsiya «g'ildiragi» sifatida ✔ 39. Ko'rish sensor xotirasi (ikonik xotira)da axborot qancha vaqt saqlanadi? A) Taxminan 20–30 soniya atrofida B) Taxminan bir soniya yoki undan kam C) Bir necha daqiqa davomida D) Bir necha soat, ba'zan bir kun To'g'ri javob: B) Taxminan bir soniya yoki undan kam ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 125 40. O'quvchi uy vazifasini bajarganidan keyin unga yoqmaydigan qo'shimcha navbatchilik bekor qilinadi va u vazifalarni muntazam bajarishni boshlaydi. Bu qaysi jarayon? A) So'ndirish B) Ijobiy (pozitiv) mustahkamlash C) Jazo D) Salbiy mustahkamlash To'g'ri javob: D) Salbiy mustahkamlash✔ 41. Kasbning inson psixikasiga qo'yadigan talablari (zarur psixologik sifatlar) tavsifi qanday ataladi? A) Genogramma (oila tarixi sxemasi) B) Psixogramma (professiogramma tarkibi) C) Organigramma (tashkiliy tuzilma) D) Sotsiogramma (guruh munosabatlari) To'g'ri javob: B) Psixogramma (professiogramma tarkibi) ✔ 42. Bir vaqtning o'zida bir necha faoliyatni bajarish imkonini beruvchi diqqat xususiyati qanday ataladi? A) Diqqatning barqarorligi B) Diqqatning hajmi C) Diqqatning konsentratsiyasi D) Diqqatning taqsimlanishi To'g'ri javob: D) Diqqatning taqsimlanishi ✔ 43. Muvaffaqiyatsizlikdan qochishga yo'nalgan (yuqori xavotirli) o'quvchi ko'pincha qanday vazifalarni tanlaydi? A) Har doim eng murakkab ijodiy vazifalarni B) Juda oson yoki aksincha juda qiyin vazifalarni C) Faqat o'rtacha qiyinchilikdagi vazifalarni D) Faqat jamoaviy vazifalarni To'g'ri javob: B) Juda oson yoki aksincha juda qiyin vazifalarni ✔ 44. Dj. Renzullining iqtidorning «uch halqa» modeliga ko'ra, iqtidor qaysi uch omil kesishmasida namoyon bo'ladi? A) Yuqori IQ, yaxshi mexanik xotira va tez fikrlash sur'ati B) O'rtachadan yuqori qobiliyat, kreativlik, vazifaga sadoqat (motivatsiya) C) Kreativlik, emotsional intellekt va yuqori liderlik qobiliyati D) Oila muhiti, maktab ta'limining sifati va tengdoshlar guruhi ta'siri To'g'ri javob: B) O'rtachadan yuqori qobiliyat, kreativlik, vazifaga sadoqat (motivatsiya) ✔ 45. R. Atkinson va R. Shiffrin xotira modeli qaysi tarkibiy qismlardan iborat? A) Sensor registr, qisqa muddatli va uzoq muddatli xotira B) Ixtiyoriy, ixtiyorsiz va ixtiyoriydan keyingi xotira C) Epizodik, semantik va protsedural uzoq muddatli xotiralar D) Ko'rish, eshitish va harakat xotirasining tizimlari To'g'ri javob: A) Sensor registr, qisqa muddatli va uzoq muddatli xotira ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 126 46. Predmetlarning umumiy muhim belgilarini ajratib, ularni birlashtiruvchi aqliy operatsiya qanday ataladi? A) Konkretlashtirish B) Umumlashtirish C) Analiz D) Klassifikatsiya To'g'ri javob: B) Umumlashtirish✔ 47. F. Gersberg bo'yicha gigiyenik omillarning yaxshilanishi qanday natija beradi? A) Norozilikni kamaytiradi, lekin o'z-o'zidan qoniqish va motivatsiya yaratmaydi B) Faqat yuqori malakali xodimlarni motivatsiyalaydi, boshqalarga ta'sir qilmaydi C) Ish mazmunini boyitadi va mas'uliyat hissini kuchaytiradi D) Ichki motivatsiyani keskin oshirib, xodimlarni ijodiy ishga undaydi To'g'ri javob: A) Norozilikni kamaytiradi, lekin o'z-o'zidan qoniqish va motivatsiya yaratmaydi ✔ 48. K. Xall bo'yicha xulq-atvor asosida qanday motivatsion mexanizm yotadi? A) Bilimlar o'rtasidagi kognitiv dissonansni kamaytirishga intilish B) O'zini boshqalar bilan ijtimoiy qiyoslash orqali baholashga intilish C) Biologik ehtiyojdan kelib chiqadigan drayvni (keskinlikni) kamaytirish D) O'zini aktualizatsiyaga va shaxsiy o'sishga bo'lgan tug'ma intilish To'g'ri javob: C) Biologik ehtiyojdan kelib chiqadigan drayvni (keskinlikni) kamaytirish ✔ 49. Xodimning ish vazifalariga yangi, yuqoriroq darajadagi rejalashtirish va nazorat funksiyalarini qo'shish (vertikal kengaytirish) qanday ataladi? A) Ishni boyitish (job enrichment) B) Ish rotatsiyasi C) Ishni standartlashtirish D) Ishni gorizontal kengaytirish To'g'ri javob: A) Ishni boyitish (job enrichment) ✔ 50. Myuller-Layer illyuziyasida bir xil uzunlikdagi ikki chiziq qanday idrok qilinadi? A) Uzunligi bir xil, lekin ranglari turlicha ko'rinadi B) Biri qo'zg'almas, ikkinchisi esa harakatlanayotgandek C) Ikkalasi ham haqiqiy uzunligidan bir xilda qisqaroq ko'rinadi D) Uchlaridagi «strelka»lar yo'nalishiga qarab turli uzunlikda To'g'ri javob: D) Uchlaridagi «strelka»lar yo'nalishiga qarab turli uzunlikda ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 127 16-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. B.V. Zeygarnik patopsixologiyasida tafakkurning operatsional tomoni buzilishlariga nima kiradi? A) Umumlashtirish darajasining pasayishi va umumlashtirishning buzilishi (distorsiya) B) Tafakkurning tanqidiyligi va maqsadga yo'naltirilganligining buzilishi C) Tafakkur dinamikasining labilligi va inertligi (sur'atning beqarorligi) D) Rezonyorlik va tafakkurning motivatsion-shaxsiy komponenti buzilishi To'g'ri javob: A) Umumlashtirish darajasining pasayishi va umumlashtirishning buzilishi (distorsiya)✔ 2. Ch. Spirmenning intellekt nazariyasi qanday ataladi? A) Uch qatlamli nazariya (tor, keng va umumiy qobiliyatlar) B) Ikki omil nazariyasi (umumiy g omil va maxsus s omillar) C) Birlamchi aqliy qobiliyatlar nazariyasi (yetti mustaqil omil) D) Intellekt tuzilmasi modeli (operatsiya, mazmun va mahsulot) To'g'ri javob: B) Ikki omil nazariyasi (umumiy g omil va maxsus s omillar) ✔ 3. Bandura bo'yicha shaxs, xulq-atvor va muhitning o'zaro bir-biriga ta'sir qilishi qanday ataladi? A) Gomeostaz (muvozanat tamoyili) B) Operant shartlanish (Skinner) C) Reciprok (o'zaro) determinizm D) Funksional avtonomiya (Olport) To'g'ri javob: C) Reciprok (o'zaro) determinizm ✔ 4. E. Shefer va R. Bell ishlab chiqqan PARI metodikasi nimani o'rganadi? A) Bolalarning xarakter aksentuatsiyalari va temperament turlarini B) Er-xotin muloqoti va nizolarni hal qilish uslublarini C) Oilaviy stress darajasi va oilaning moslashuv resurslarini D) Ota-onaning (asosan onaning) tarbiya va oilaviy hayotga munosabatini To'g'ri javob: D) Ota-onaning (asosan onaning) tarbiya va oilaviy hayotga munosabatini ✔ 5. Xillning ABC-X modelida «B» nimani anglatadi? A) Inqirozning og'irligi va dezorganizatsiya darajasini B) Stressor voqeaning o'zini va uning xususiyatlarini C) Oila a'zolarining stress paytidagi xulq-atvorini D) Oilaning stressga qarshi mavjud resurslarini To'g'ri javob: D) Oilaning stressga qarshi mavjud resurslarini ✔ 6. DSM-5 shaxs buzilishlarini klasterlarga ajratadi. «A» klasteriga (g'alati, ekssentrik) qaysi buzilishlar kiradi? A) Narsissik, paranoid, qaram B) Paranoid, shizoid, shizotipik C) Qochuvchi, qaram, obsessiv-kompulsiv D) Chegaraviy, antisotsial, gistrionik To'g'ri javob: B) Paranoid, shizoid, shizotipik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 128 7. M. Fridman va R. Rozenman tavsiflagan «A tipidagi xulq» (raqobatbardoshlik, shoshqaloqlik, dushmanlik) ko'proq qaysi kasallik xavfi bilan bog'langan? A) Yurak ishemik kasalligi B) Shizofreniya (paranoid) C) Qandli diabet (2-tip) D) Bronxial astma (allergik) To'g'ri javob: A) Yurak ishemik kasalligi✔ 8. R. Xillning ABC-X oilaviy stress modelida «X» nimani bildiradi? A) Stress chaqiruvchi voqeaning o'zini (stressor hodisa) B) Oilaning voqeani idrok etishi va unga bergan ma'nosini C) Oilaning stressga qarshi mavjud resurslarini D) Inqirozni (oilaning stress darajasi yoki dezorganizatsiyasi) To'g'ri javob: D) Inqirozni (oilaning stress darajasi yoki dezorganizatsiyasi) ✔ 9. Bipolyar I va bipolyar II buzilishlarning asosiy farqi nimada? A) Bipolyar II faqat bolalik va o'smirlik davrida uchraydi, I esa kattalarda boshlanadi B) Bipolyar II da psixotik simptomlar majburiy, bipolyar I da esa ular hech qachon uchramaydi C) Bipolyar I da depressiv epizodlar umuman bo'lmaydi, unda faqat maniakal epizodlar kuzatiladi D) Bipolyar I uchun kamida bitta maniakal epizod, II uchun gipomaniya va katta depressiya xos To'g'ri javob: D) Bipolyar I uchun kamida bitta maniakal epizod, II uchun gipomaniya va katta ✔ depressiya xos 10. Kolberg bo'yicha universal axloqiy tamoyillarga asoslangan baholash qaysi darajaga xos? A) Egotsentrik B) Postkonvensional C) Prekonvensional D) Konvensional To'g'ri javob: B) Postkonvensional ✔ 11. Kattalar intellektini o'lchashda og'ish IQ tamoyilini birinchilardan bo'lib qo'llagan va verbal hamda noverbal subtestlarni o'z ichiga olgan shkala muallifi kim? A) L. Termen B) Dj. Raven (Buyuk Britaniya) C) A. Bine D) D. Ueksler To'g'ri javob: D) D. Ueksler ✔ 12. Freyd nazariyasiga ko'ra haddan tashqari tartibparastlik, xasislik va o'jarlik qaysi bosqichdagi fiksatsiya bilan bog'lanadi? A) Genital B) Fallik C) Oral D) Anal To'g'ri javob: D) Anal ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 129 13. Bemor harakatsiz holatda uzoq vaqt bir pozani saqlab turadi, unga berilgan noqulay holatni ham saqlaydi («mum egiluvchanligi») va savollarga javob bermaydi. Bu qaysi sindrom? A) Astenik sindrom B) Maniakal sindrom C) Korsakov (amnestik) sindromi D) Katatonik sindrom To'g'ri javob: D) Katatonik sindrom✔ 14. M. Uayt va D. Epstonning narrativ terapiyasida muammoni shaxsdan ajratib, unga alohida mavjudot sifatida qarash («muammo — muammo, odam emas») texnikasi qanday ataladi? A) Eksternalizatsiya B) Doiraviy so'roq C) Triangulyatsiya D) Qo'shilish To'g'ri javob: A) Eksternalizatsiya ✔ 15. Gippokrat–Galen ta'limotida temperamentlar nima bilan izohlangan? A) Miya yarim sharlarining funksional asimmetriyasi bilan B) Tana tuzilishi (konstitutsiya) va gavda shakli bilan C) Organizmdagi suyuqliklardan birining ustunligi bilan D) Nerv tizimining kuchi, muvozanati va harakatchanligi bilan To'g'ri javob: C) Organizmdagi suyuqliklardan birining ustunligi bilan ✔ 16. Oila psixologiyasida «oilaviy rollar»ga misol qaysi? A) Temperament turi (xolerik, sangvinik va h.k.) B) Kasbiy malaka va ma'lumot darajasi C) Intellekt darajasi (IQ ko'rsatkichi) va aqliy qobiliyatlar profili D) «Oila boshlig'i», «tinchlantiruvchi», «gunoh echkisi», «oila erkasi» To'g'ri javob: D) «Oila boshlig'i», «tinchlantiruvchi», «gunoh echkisi», «oila erkasi» ✔ 17. Oila afsonasi (oilaviy mif, A. Ferreyra) deganda nima tushuniladi? A) Faqat bolalarga aytib beriladigan, avloddan avlodga o'tib kelgan xalq ertaklari, rivoyatlar va afsonalar to'plami B) Oilaning hujjatlar va xotiralar asosida yozilgan rasmiy tarixi C) Oila a'zolari tanqidsiz qabul qilgan, oila obrazini himoya qiluvchi va o'zgarishga qarshi umumiy e'tiqodlar D) Oilaviy byudjetni rejalashtirish va xarajatlarni taqsimlash qoidalari To'g'ri javob: C) Oila a'zolari tanqidsiz qabul qilgan, oila obrazini himoya qiluvchi va o'zgarishga ✔ qarshi umumiy e'tiqodlar 18. Ota-onasi ajralishi arafasida bo'lgan 10 yoshli bolada to'satdan qorin og'rig'i va maktabdan qochish paydo bo'ldi; bola kasal bo'lganda ota-ona janjallarni to'xtatib, birgalikda unga g'amxo'rlik qiladi. Tizimli nuqtai nazardan simptom qanday funksiyani bajarmoqda? A) Bolaning individuatsiyasini tezlashtirish B) Oila gomeostazini saqlash — ota-onani birlashtirish C) Faqat organik kasallik belgisi D) Bolaning differensiatsiyasini oshirish To'g'ri javob: B) Oila gomeostazini saqlash — ota-onani birlashtirish ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 130 19. E. Erikson bo'yicha birinchi yil davomida hal qilinadigan psixosotsial inqiroz qaysi? A) Bazaviy ishonch — ishonchsizlik B) Avtonomiya — uyat va shubha C) Mehnatsevarlik — pastlik hissi D) Tashabbuskorlik — aybdorlik hissi To'g'ri javob: A) Bazaviy ishonch — ishonchsizlik✔ 20. A. Bandura bo'yicha shaxsning muayyan vazifani muvaffaqiyatli bajara olishiga ishonchi qanday ataladi? A) O'z-o'zini samaradorlik (self-efficacy) B) Da'volar darajasi (aspiratsiya) C) O'zini aktualizatsiya (o'zlikni ro'yobga chiqarish) D) Nazorat lokusi (locus of control) To'g'ri javob: A) O'z-o'zini samaradorlik (self-efficacy) ✔ 21. Egizaklar usulida bir tuxumli va ikki tuxumli egizaklar o'xshashligi solishtiriladi. Bu usul qaysi masalani hal qilish uchun qo'llanadi? A) Temperamentning shakllanish yoshini va uning barqarorlashuv davrini aniqlash B) Belgining irsiyat va muhitga bog'liqligini (irsiylanuvchanlikni) baholash C) Jins farqlarini va ularning yoshga qarab o'zgarishini aniqlash D) Intellekt testlarining validligini va ishonchliligini baholash To'g'ri javob: B) Belgining irsiyat va muhitga bog'liqligini (irsiylanuvchanlikni) baholash ✔ 22. Sinaluvchidan «QIZIL» so'zi ko'k rangda yozilganda rangni nomlash so'raladi va reaksiya vaqti uzayadi. Bu qaysi effekt? A) Zeygarnik effekti B) Birinchilik effekti C) Praymig effekti D) Stroop effekti To'g'ri javob: D) Stroop effekti ✔ 23. Shizofreniyaning «ijobiy (produktiv)» simptomlariga nima kiradi? A) Gallyutsinatsiyalar va vasvasalar B) Affektning yassilanishi va befarqlik C) Abuliya (iroda va tashabbus pasayishi) D) Alogiya (nutqning kambag'allashuvi) To'g'ri javob: A) Gallyutsinatsiyalar va vasvasalar ✔ 24. Yung bo'yicha shaxsning jamiyatga ko'rsatadigan ijtimoiy «niqobi» qaysi arxetip? A) Self (O'zlik) B) Persona C) Soya D) Anima To'g'ri javob: B) Persona ✔ 25. Bemor tez-tez tibbiy ko'rikdan o'tadi, natijalar normal bo'lsa ham, jiddiy kasallikka chalingan deb doimiy xavotirlanadi; somatik simptomlar deyarli yo'q. DSM-5 bo'yicha bu qaysi buzilishga mos? A) Kasallik xavotiri buzilishi B) Simulyatsiya C) Somatik simptom buzilishi D) Konversion buzilish To'g'ri javob: A) Kasallik xavotiri buzilishi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 131 26. Psixogenetikada «asrab olingan bolalar» usulida qaysi taqqoslash muhim ahamiyatga ega? A) Bolani biologik va asrab olgan ota-onalari bilan B) Bolalarni turli mamlakatlardagi bolalar bilan C) Bolalarni faqat o'qituvchilari bilan D) Bolalarni faqat tengdoshlari bilan To'g'ri javob: A) Bolani biologik va asrab olgan ota-onalari bilan✔ 27. Freyd bo'yicha vijdon va ideal-Men ni o'z ichiga oluvchi, ota-ona me'yorlarini interiorizatsiya qilish natijasida shakllanadigan instansiya qaysi? A) Ego (Men) B) Animus C) Id (U) D) Superego To'g'ri javob: D) Superego ✔ 28. DSM-5 bo'yicha travmadan keyingi stress buzilishi (PTSB) tashxisi uchun simptomlar kamida qancha davom etishi kerak? A) 1 oydan ko'p B) 1 hafta C) 1 yildan ko'p D) 2 kun To'g'ri javob: A) 1 oydan ko'p ✔ 29. Ajralish bolalarga ta'sirini o'rganishda ko'plab tadqiqotlar (masalan, E.M. Xezerington) qaysi omilni bolaning moslashuviga eng ko'p ta'sir qiluvchi omillardan biri sifatida ko'rsatgan? A) Ota-onaning yoshidagi farq, ularning ma'lumot darajasi va kasbi B) Ajralishdan keyin ota-ona o'rtasidagi nizolar darajasi va tarbiya sifati C) Oiladagi bolalar soni va bolaning tug'ilish tartibi D) Ajralish rasmiylashtirilgan sana va yilning fasli To'g'ri javob: B) Ajralishdan keyin ota-ona o'rtasidagi nizolar darajasi va tarbiya sifati ✔ 30. K. Xorni nazariyasida nevrozlarning asosi sifatida qaysi tushuncha ko'rsatiladi? A) Bazaviy xavotir (dushman dunyoda yolg'izlik va himoyasizlik hissi) B) Edip kompleksi (qarama-qarshi jinsdagi ota-onaga mayl) C) Arxetiplar to'qnashuvi (Soya va Persona o'rtasidagi ziddiyat) D) Pastlik kompleksi (o'zini boshqalardan kam his qilish) To'g'ri javob: A) Bazaviy xavotir (dushman dunyoda yolg'izlik va himoyasizlik hissi) ✔ 31. Intellektual nogironlikni (aqliy rivojlanishning orqada qolishini) tashxislashda zamonaviy mezonlarga qaysi talab kiradi? A) IQ ning sezilarli pastligi bilan birga moslashuvchan xulq-atvorda cheklanishlar va rivojlanish davrida boshlanishi B) Faqat IQ ning 100 dan past bo'lishi, boshqa ko'rsatkichlar va moslashuv darajasi hisobga olinmasligi C) Faqat maktabdagi past baholar va o'qituvchining kuzatuvlari asosida xulosa chiqarilishi D) Faqat nutq rivojlanishining kechikishi va so'z boyligining tengdoshlardan kamligi To'g'ri javob: A) IQ ning sezilarli pastligi bilan birga moslashuvchan xulq-atvorda cheklanishlar va ✔ rivojlanish davrida boshlanishi Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 132 32. O'z ichidagi dushmanlik hissini anglamagan odam boshqalarni unga nisbatan dushmanlik qiladi deb ayblaydi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Ko'chirish B) Izolyatsiya C) Proyeksiya D) Regressiya To'g'ri javob: C) Proyeksiya✔ 33. Alohida tarbiyalangan bir tuxumli egizaklar intellekti birga tarbiyalangan ikki tuxumli egizaklarnikiga qaraganda o'xshashroq bo'lsa, bu nimadan dalolat beradi? A) Intellekt individual farqlarida genetik omillarning sezilarli hissasidan B) Qo'llangan intellekt testlarining ishonchsizligi va xatoligidan C) Muhitning intellektga mutlaqo hech qanday ta'siri yo'qligidan D) Intellekt individual farqlari faqat ta'lim sifatiga bog'liqligidan To'g'ri javob: A) Intellekt individual farqlarida genetik omillarning sezilarli hissasidan ✔ 34. S. Minuxinning strukturaviy oilaviy terapiyasida oila a'zolari o'rtasidagi haddan tashqari yaqinlik, shaxsiy makonning yo'qligi va avtonomiyaning cheklanishi qanday chegaralar bilan tavsiflanadi? A) Ochiq chegaralar — tashqi muhitga ochiq oila B) Qat'iy (rigid) chegaralar — ajralgan (disengaged) oila C) Aniq (sog'lom) chegaralar — muvozanatli oila D) Diffuz (aralashib ketgan, enmeshment) chegaralar To'g'ri javob: D) Diffuz (aralashib ketgan, enmeshment) chegaralar ✔ 35. Adler nazariyasida shaxsning salomatligi mezoni sifatida qaysi tushuncha ko'rsatiladi? A) Ijtimoiy qiziqish (jamoatchilik hissi) B) Bazaviy xavotir C) Personaning kuchliligi D) Libidoning genital fiksatsiyasi To'g'ri javob: A) Ijtimoiy qiziqish (jamoatchilik hissi) ✔ 36. Xavotir uyg'otuvchi fikr va xotiralarning ongdan chiqarib, ongsizlikka surib yuborilishi qaysi himoya mexanizmi? A) Ratsionalizatsiya (oqlash) B) Sublimatsiya (yuksaltirish) C) Proyeksiya (o'zgaga ko'chirish) D) Siqib chiqarish (repressiya) To'g'ri javob: D) Siqib chiqarish (repressiya) ✔ 37. Krechmer tipologiyasida astenik (leptosom) tana tuzilishi qaysi tip bilan bog'langan? A) Iksotimik B) Vistserotonik C) Shizotimik D) Siklotimik To'g'ri javob: C) Shizotimik ✔ 38. «Aqliy test» (mental test) atamasini birinchi bo'lib ilmiy muomalaga kiritgan olim kim? A) V. Shtern B) A. Bine C) L. Termen D) Dj. Kettell To'g'ri javob: D) Dj. Kettell ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 133 39. Xodim juda ta'sirchan, tez charchaydi, kichik tanqiddan ham uzoq qayg'uradi, notanish vaziyatda xavotirga tushadi. Bu xususiyatlar qaysi temperamentga ko'proq xos? A) Melanxolik B) Flegmatik C) Sangvinik D) Xolerik To'g'ri javob: A) Melanxolik✔ 40. Keksa yoshgacha nisbatan saqlanib, hatto oshib borishi mumkin bo'lgan, o'rganilgan bilim va so'z boyligiga asoslangan intellekt turi qaysi? A) Kristallashgan intellekt B) Sensomotor intellekt C) Amaliy intellekt D) Fluid intellekt To'g'ri javob: A) Kristallashgan intellekt ✔ 41. Shaxsning boshqalar huquqlarini doimiy buzishi, aldash, impulsivlik, aybdorlik hissining yo'qligi va 15 yoshgacha xulq buzilishi belgilari qaysi shaxs buzilishiga xos? A) Shizoid shaxs buzilishi B) Qochuvchi shaxs buzilishi C) Paranoid shaxs buzilishi D) Antisotsial shaxs buzilishi To'g'ri javob: D) Antisotsial shaxs buzilishi ✔ 42. Shtern formulasidagi nisbiy IQ kattalar uchun nima sababdan yaroqsiz hisoblanadi? A) Kattalarda xronologik yoshni aniq hujjatlar asosida belgilab bo'lmaydi, shuning uchun formulani qo'llash imkonsiz B) Kattalar bolalar uchun mo'ljallangan test topshiriqlarini bajarishga qodir emas va ularni jiddiy qabul qilmaydi C) Kattalarda aqliy yosh har yili ikki baravar tez oshgani sababli IQ ko'rsatkichi sun'iy ravishda keskin ko'tarilib ketadi D) Kattalarda aqliy yoshni aniqlab bo'lmaydi, chunki u taxminan 16–18 yoshdan keyin xronologik yosh kabi oshmaydi To'g'ri javob: D) Kattalarda aqliy yoshni aniqlab bo'lmaydi, chunki u taxminan 16–18 yoshdan ✔ keyin xronologik yosh kabi oshmaydi 43. Psixodiagnostikada «kriterial-orientirlangan» (mezonga yo'naltirilgan) test normaga yo'naltirilgan testdan qanday farq qiladi? A) U standartlashtirilmagan bo'lib, natijalari erkin talqin qilinadi B) U natijani faqat guruh o'rtachasi va standart og'ish bilan solishtiradi C) U faqat shaxs xislatlari va temperament xususiyatlarini o'lchaydi D) U natijani oldindan belgilangan mazmuniy standart (mezon) bilan solishtiradi To'g'ri javob: D) U natijani oldindan belgilangan mazmuniy standart (mezon) bilan solishtiradi ✔ 44. Gallyutsinatsiyani illyuziyadan farqlovchi asosiy belgi qaysi? A) Gallyutsinatsiya faqat ko'rish sohasida, illyuziya esa faqat eshitish sohasida bo'ladi B) Illyuziya faqat psixotik bemorlarda uchraydi, gallyutsinatsiya esa sog'lom odamlarda ham bo'ladi C) Gallyutsinatsiya real ob'ekt yo'qligida yuzaga keladi, illyuziya esa real ob'ektning buzilgan idroki D) Gallyutsinatsiya har doim bemor tomonidan tanqidiy baholanadi va kasallik deb anglanadi To'g'ri javob: C) Gallyutsinatsiya real ob'ekt yo'qligida yuzaga keladi, illyuziya esa real ob'ektning ✔ buzilgan idroki Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 134 45. Sheriklardan biri ikkinchisining (masalan, alkogolga qaram erining) muammolari bilan haddan tashqari band bo'lib, uning xulqini nazorat qilishga intilib, o'z ehtiyojlarini e'tiborsiz qoldirishi qanday ataladi? A) Parentifikatsiya (ota-ona roliga o'tish) B) Differensiatsiya (o'zini ajratish) C) Emotsional uzilish (cutoff) D) Kodependentlik (o'zaro qaramlik) To'g'ri javob: D) Kodependentlik (o'zaro qaramlik)✔ 46. Himoya mexanizmlarini tizimli tavsiflab, «Men va himoya mexanizmlari» (1936) kitobini yozgan psixoanalitik kim? A) K. Xorni B) A. Freyd C) M. Kleyn D) E. Erikson To'g'ri javob: B) A. Freyd ✔ 47. L. Uoker tavsiflagan oilaviy zo'ravonlik sikli bosqichlari qaysi tartibda keladi? A) Zo'riqishning to'planishi, o'tkir zo'ravonlik hodisasi, yarashish («asal oyi») B) Inkor, g'azab, savdolashish va qabul qilish (qurbonning moslashuvi) C) Yarashish («asal oyi»), zo'riqishning to'planishi va o'tkir zo'ravonlik hodisasi D) O'tkir zo'ravonlik hodisasi, zo'riqishning to'planishi, yarashish («asal oyi») To'g'ri javob: A) Zo'riqishning to'planishi, o'tkir zo'ravonlik hodisasi, yarashish («asal oyi») ✔ 48. Bemor nutqni yaxshi tushunadi, lekin nutqi qiyin, sekin, telegrafik va so'zlarni talaffuz qilishga zo'r beradi. Qaysi afaziya va qaysi soha zararlanganligi ehtimoli yuqori? A) Global afaziya; o'ng yarim shar B) Konduktiv afaziya; ark tutami C) Vernike afaziyasi; chap chakka bo'lagining yuqori qismi D) Broka afaziyasi; chap peshona bo'lagining pastki qismi To'g'ri javob: D) Broka afaziyasi; chap peshona bo'lagining pastki qismi ✔ 49. M. Bouen bo'yicha hal qilinmagan emotsional bog'liqlikni ota-ona oilasi bilan aloqani butunlay uzish yoki keskin masofa saqlash orqali boshqarish qanday ataladi? A) Differensiatsiya (ajralish) B) Oilaviy proeksiya jarayoni C) Emotsional uzilish (cutoff) D) Triangulyatsiya (uchinchi shaxsni jalb qilish) To'g'ri javob: C) Emotsional uzilish (cutoff) ✔ 50. Tranzakt tahlilda faktlarni obyektiv tahlil qiluvchi, ratsional qaror qabul qiladigan Ego-holat qaysi? A) Katta (Kattalar) B) Erkin Bola C) Moslashgan Bola D) Tanqid qiluvchi Ota-ona To'g'ri javob: A) Katta (Kattalar) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 135 17-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Neyron aksoni bo'ylab impulsning sakrab (saltator) o'tishini ta'minlovchi tuzilma qaysi? A) Ranve bo'g'iqlari bo'lgan miyelin qobiq B) Neyron tanasi va uning yadrosi C) Sinaptik pufakchalar va mediatorlar D) Dendritlarning tarmoqlangan tizimi To'g'ri javob: A) Ranve bo'g'iqlari bo'lgan miyelin qobiq✔ 2. D.B. Elkonin bo'yicha go'daklik (1 yoshgacha) davrida yetakchi faoliyat qaysi? A) Kattalar bilan bevosita emotsional muloqot B) Tengdoshlar bilan intim-shaxsiy muloqot C) Syujetli-rolli o'yin faoliyati D) Predmetli-manipulyativ faoliyat To'g'ri javob: A) Kattalar bilan bevosita emotsional muloqot ✔ 3. Birinchi amaliy intellekt shkalasini (1905) bolalarning maktabda o'qish qobiliyatini aniqlash uchun kimlar yaratgan? A) A. Bine va T. Simon B) Ch. Spirmen va L. Terstoun C) D. Ueksler va L. Termen D) R. Kettell va Dj. Xorn To'g'ri javob: A) A. Bine va T. Simon ✔ 4. Qarilikda ijtimoiy rollardan asta-sekin chekinish tabiiy va har ikki tomon uchun foydali deb hisoblaydigan nazariya qaysi? A) Faollik nazariyasi B) Ajralish (disengagement) nazariyasi C) Kompensatsiya nazariyasi D) Ijtimoiy almashinuv nazariyasi To'g'ri javob: B) Ajralish (disengagement) nazariyasi ✔ 5. D.B. Elkonin bo'yicha o'smirlik davrida yetakchi faoliyat qaysi deb hisoblanadi? A) Tengdoshlar bilan intim-shaxsiy muloqot B) Maktabdagi o'quv faoliyati C) Kattalar bilan syujetli-rolli o'yin D) Predmetli-manipulyativ faoliyat To'g'ri javob: A) Tengdoshlar bilan intim-shaxsiy muloqot ✔ 6. Psixodiagnostik tekshiruv etikasi nuqtai nazaridan quyidagilardan qaysi biri to'g'ri amaliyot hisoblanadi? A) Test xom natijalari va kalitlarini maxsus tayyorgarligi bo'lmagan shaxslarga berish B) Natijalarni sinaluvchiga hech qachon ma'lum qilmaslik C) Testni o'z malakasi doirasidan tashqarida qo'llash D) Sinaluvchidan xabardor qilingan rozilik olish va natijalarning maxfiyligini ta'minlash To'g'ri javob: D) Sinaluvchidan xabardor qilingan rozilik olish va natijalarning maxfiyligini ✔ ta'minlash Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 136 7. Hamkasbi majlisga kechikkanda, xodim buni darhol uning mas'uliyatsizligi bilan izohlaydi va yo'ldagi tirbandlikni hisobga olmaydi. Bu qaysi ijtimoiy-perseptiv hodisa? A) Galo-effekt (oreol effekti) B) Fundamental atributsiya xatosi C) Soxta konsensus effekti D) Kognitiv dissonans holati To'g'ri javob: B) Fundamental atributsiya xatosi✔ 8. P. Baltesning muvaffaqiyatli qarishni tushuntiruvchi modeli qanday ataladi? A) Uzluksizlik (kontinuitet) nazariyasi B) Faollikdan uzoqlashish (disengagement) nazariyasi (Kamming) C) Kompensatsiyali tanlov va optimallashtirish modeli D) Ego yaxlitligi va umidsizlik modeli To'g'ri javob: C) Kompensatsiyali tanlov va optimallashtirish modeli ✔ 9. Ochlik, chanqoq, termoregulyatsiya va endokrin tizim boshqaruvida markaziy rol o'ynovchi tuzilma qaysi? A) Ensa bo'lagi B) Gipotalamus C) Miyacha D) Qadoqsimon tana To'g'ri javob: B) Gipotalamus ✔ 10. Tashqi predmetli harakatlarning ichki aqliy harakatlarga aylanishi jarayoni nima deyiladi? A) Interiorizatsiya B) Eksteriorizatsiya C) Identifikatsiya D) Proyeksiya To'g'ri javob: A) Interiorizatsiya ✔ 11. D.B. Elkonin davrlashtirishiga ko'ra maktabgacha yoshdagi bolalar uchun yetakchi faoliyat qaysi? A) Bevosita emotsional muloqot B) Predmetli-manipulyativ faoliyat C) O'quv faoliyati D) Syujetli-rolli o'yin To'g'ri javob: D) Syujetli-rolli o'yin ✔ 12. Ch. Spirmen intellekt tuzilmasi haqida qanday g'oyani ilgari surgan? A) Sakkizta mustaqil intellektni B) Yettita teng huquqli birlamchi qobiliyatlarni C) Umumiy omil (g) va maxsus omillar (s) mavjudligini D) Fluid va kristallashgan intellektni To'g'ri javob: C) Umumiy omil (g) va maxsus omillar (s) mavjudligini ✔ 13. Og'riq sezgisini kamaytiruvchi ichki opioid peptidlar qanday ataladi? A) Endorfinlar va enkefalinlar B) Prostaglandinlar va kininlar C) Katexolaminlar va indolaminlar D) Sitokinlar va interleykinlar To'g'ri javob: A) Endorfinlar va enkefalinlar ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 137 14. Teri-galvanik reaksiya (elektrodermal faollik) asosan qaysi tizim faolligining ko'rsatkichi hisoblanadi? A) Simpatik nerv tizimi B) Vestibulyar tizim C) Somatik motor tizimi D) Parasimpatik nerv tizimi To'g'ri javob: A) Simpatik nerv tizimi✔ 15. So'ndirilgan shartli refleks bir muddat dam berilgandan keyin qayta paydo bo'lishi qanday ataladi? A) Generalizatsiya B) Ikkinchi tartibli shartlanish C) Tashqi tormozlanish D) Spontan tiklanish To'g'ri javob: D) Spontan tiklanish ✔ 16. M. Lyusher testi qanday stimul materialga asoslangan? A) Simmetrik siyoh dog'larini talqin qilishga B) Portretlar fotosuratlaridan yoqqanini tanlashga C) Rangli kartochkalarni afzal ko'rish tartibiga D) Geometrik shakllarni xotiradan chizib berishga To'g'ri javob: C) Rangli kartochkalarni afzal ko'rish tartibiga ✔ 17. P.K. Anoxin kiritgan, kelajakdagi natijani oldindan bashorat qilish mexanizmini ifodalovchi tushuncha qaysi? A) Shartli refleks (orttirilgan vaqtinchalik bog'lanish) B) Dominanta (vaqtincha ustun qo'zg'alish o'chog'i) C) Dinamik stereotip (mustahkam reflekslar tizimi) D) Ilgarilab aks ettirish (harakat natijasining aktseptori) To'g'ri javob: D) Ilgarilab aks ettirish (harakat natijasining aktseptori) ✔ 18. Birlamchi ko'rish po'stlog'i miyaning qaysi bo'lagida joylashgan? A) Tepa bo'lagida B) Chakka bo'lagida C) Ensa bo'lagida D) Peshona bo'lagida To'g'ri javob: C) Ensa bo'lagida ✔ 19. XX asr davomida ko'plab mamlakatlarda intellekt testlari bo'yicha o'rtacha natijalarning avloddan avlodga oshib borishi qanday ataladi? A) Xotorn effekti B) Flinn effekti C) Barnum effekti D) Pigmalion effekti To'g'ri javob: B) Flinn effekti ✔ 20. V. Stefenson ishlab chiqqan va K. Rodjers «Real Men» va «Ideal Men» o'rtasidagi tafovutni o'rganishda keng qo'llagan metod qaysi? A) Repertuar panjarasi B) Q-sortirovka C) Sotsiometriya D) Semantik differensial To'g'ri javob: B) Q-sortirovka ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 138 21. V. Franklning logoterapiyasida qo'rqqan narsani ataylab xohlash yoki qilishga undash usuli qanday ataladi? A) Paradoksal intensiya B) Sokratik dialog C) Derefleksiya (e'tiborni chalg'itish) D) Flooding (to'liq ta'sir) To'g'ri javob: A) Paradoksal intensiya✔ 22. Dj. Olds va P. Milner kalamushlarda qaysi hodisani kashf etgan? A) Gippokampda fazoviy joy hujayralarining mavjudligini B) Bodomsimon tananing qo'rquv shartlanishidagi asosiy rolini C) Ko'rish po'stlog'ida chiziqlarning orientatsiya detektorlarini D) Miyaning o'z-o'zini stimulyatsiya qilish (mukofot) markazlarini To'g'ri javob: D) Miyaning o'z-o'zini stimulyatsiya qilish (mukofot) markazlarini ✔ 23. Tashqi ko'rinishi yoqimli odamga aqlli va halol degan sifatlarni ham asossiz ravishda berish qanday ataladi? A) Ijtimoiy fasilitatsiya B) Birinchilik effekti C) Pigmalion effekti D) Galo-effekt (oreol effekti) To'g'ri javob: D) Galo-effekt (oreol effekti) ✔ 24. D.B. Elkonin bo'yicha erta yosh (1–3 yosh) davrida yetakchi faoliyat qaysi? A) O'quv faoliyati B) Syujetli-rolli o'yin C) Predmetli-manipulyativ faoliyat D) Bevosita emotsional muloqot To'g'ri javob: C) Predmetli-manipulyativ faoliyat ✔ 25. Arqon tortish tajribasida guruh a'zolari soni oshgan sari har bir kishining sarflagan kuchi kamaygan. Bu hodisa qanday ataladi? A) Ijtimoiy dangasalik (Ringelman effekti) B) Ijtimoiy fasilitatsiya (R. Zayons effekti) C) Guruhiy qutblanish (riskka siljish) D) Guruh bosimi ostidagi konformizm To'g'ri javob: A) Ijtimoiy dangasalik (Ringelman effekti) ✔ 26. Temir lom boshini teshib o'tgandan so'ng intellekti nisbatan saqlangan, ammo xulq-atvori impulsiv va rejalashtirishsiz bo'lib qolgan Finias Geyj holati qaysi soha zararlanishini ko'rsatadi? A) Miyacha (harakat koordinatsiyasi) B) Uzunchoq miya (hayotiy markazlar) C) Peshona bo'lagi (prefrontal po'stloq) D) Ensa bo'lagi (ko'rish po'stlog'i) To'g'ri javob: C) Peshona bo'lagi (prefrontal po'stloq) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 139 27. «Hammasi yoki hech narsa» tamoyili neyronning qaysi xususiyatini ifodalaydi? A) Harakat potensialining bo'sag'adan oshgan stimulda doimiy amplitudada paydo bo'lishini B) Neyromediatorlarning sinaptik yoriqdan presinaptik uchga qayta so'rilishini C) Postsinaptik potensialning amplitudasi stimul kuchiga to'g'ri proporsional bo'lishini D) Sinaptik plastiklik, ya'ni takroriy faollik ta'sirida bog'lanishlar o'zgarishini To'g'ri javob: A) Harakat potensialining bo'sag'adan oshgan stimulda doimiy amplitudada paydo ✔ bo'lishini 28. Piaje bo'yicha gipotetik-deduktiv fikrlash va abstrakt farazlar bilan ishlash qaysi bosqichda paydo bo'ladi? A) Formal operatsiyalar bosqichida B) Sensomotor bosqichda C) Operatsiyalardan oldingi bosqichda D) Konkret operatsiyalar bosqichida To'g'ri javob: A) Formal operatsiyalar bosqichida ✔ 29. Psixolog sinaluvchining bitta proektiv rasm natijasiga asoslanib unga «shizofreniya» tashxisini qo'ydi. Bu yondashuvning asosiy xatosi nima? A) Tekshiruv juda uzoq davom etib, sinaluvchini toliqtirib qo'ygani B) Bitta past validli metodga tayanib, boshqa ma'lumotlar bilan tekshirmasdan xulosa chiqarish C) Proektiv testni umuman qo'llamaslik kerak edi, chunki ular hech qanday ma'lumot bermaydi D) Rasmni sinaluvchining o'zi chizgani, mustaqil ekspert esa chizishi lozim edi To'g'ri javob: B) Bitta past validli metodga tayanib, boshqa ma'lumotlar bilan tekshirmasdan ✔ xulosa chiqarish 30. E. Erikson bo'yicha hayotning birinchi yilidagi asosiy psixoijtimoiy vazifa qaysi? A) Tashabbuskorlikni rivojlantirish B) Asosiy ishonchni shakllantirish C) Identiklikka erishish D) Avtonomiyani shakllantirish To'g'ri javob: B) Asosiy ishonchni shakllantirish ✔ 31. R. Kettell va Dj. Xorn bo'yicha yosh ulg'ayishi bilan qaysi intellekt turi odatda saqlanib qoladi yoki hatto o'sishi mumkin? A) Kristallashgan intellekt B) Fluid (suyuq, «oquvchan») intellekt C) Ishchi xotira hajmi D) Ishlov berish tezligi To'g'ri javob: A) Kristallashgan intellekt ✔ 32. E. Erikson bo'yicha keksalik davrining asosiy ziddiyati qaysi? A) Generativlik — turg'unlik B) Yaqinlik — yolg'izlik C) Ego yaxlitligi — umidsizlik D) Ishonch — ishonchsizlik To'g'ri javob: C) Ego yaxlitligi — umidsizlik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 140 33. So'rovnomada respondent o'zini ijtimoiy jihatdan ma'qul ko'rinishda ko'rsatish uchun javoblarni buzib berishi qanday ataladi? A) Barnum effekti B) Ijtimoiy ma'qullik (desirability) tendensiyasi C) Markaziy tendensiya xatosi D) Akvessensiya (rozilik bildirishga moyillik) To'g'ri javob: B) Ijtimoiy ma'qullik (desirability) tendensiyasi✔ 34. D. Kempbell va D. Fiske taklif qilgan, konvergent va diskriminant validlikni bir vaqtda tekshirish usuli qanday ataladi? A) Q-sortirovka (V. Stefenson usuli) B) Spirmen-Braun bashorat formulasi usuli C) Tasdiqlovchi omilli tahlil (CFA) usuli D) Ko'p belgili-ko'p metodli matritsa (MTMM) To'g'ri javob: D) Ko'p belgili-ko'p metodli matritsa (MTMM) ✔ 35. U. Bronfenbrenner modelida ota-onaning ish joyi (bola bevosita ishtirok etmaydigan, ammo unga ta'sir qiluvchi muhit) qaysi tizimga kiradi? A) Mikrotizim B) Ekzotizim C) Mezotizim D) Xronotizim To'g'ri javob: B) Ekzotizim ✔ 36. Ch. Spilbergerning shkalasi (Yu.L. Xanin moslashtirgan) xavotirning qaysi ikki turini farqlaydi? A) Reaktiv (holat) va shaxsiy (xususiyat) xavotir B) Ochiq (anglangan) va yashirin (neytrallangan) xavotir C) Normal (moslashuvchan) va patologik (klinik) xavotir D) Ijtimoiy (muloqotdagi) va fiziologik (tana) xavotir To'g'ri javob: A) Reaktiv (holat) va shaxsiy (xususiyat) xavotir ✔ 37. Psixologiyaning qaysi sohasi psixik rivojlanishning yosh bosqichlaridagi qonuniyatlarini o'rganadi? A) Pedagogik psixologiya B) Mehnat psixologiyasi C) Yosh psixologiyasi D) Differensial psixologiya To'g'ri javob: C) Yosh psixologiyasi ✔ 38. Katta guruhda odamning anonimlik his qilishi natijasida o'zini nazorat qilishi va mas'uliyat hissi pasayishi qanday ataladi? A) Deindividuatsiya B) Sotsializatsiya C) Introyeksiya D) Identifikatsiya To'g'ri javob: A) Deindividuatsiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 141 39. K. Leongard tipologiyasi asosida ishlab chiqilgan va kattalarda xarakter aksentuatsiyalarini aniqlovchi so'rovnoma qaysi? A) Lichkoning PDO (patoxarakterologik diagnostik so'rovnoma) B) MMPI C) 16PF D) Leongard-Shmishek so'rovnomasi To'g'ri javob: D) Leongard-Shmishek so'rovnomasi✔ 40. Gippokampda yuqori chastotali stimulyatsiyadan keyin sinaptik uzatishning uzoq muddat kuchayishi qanday ataladi? A) Uzoq muddatli depressiya B) Uzoq muddatli potensiatsiya C) Refrakterlik (qo'zg'almaslik) D) Habituatsiya (ko'nikish) To'g'ri javob: B) Uzoq muddatli potensiatsiya ✔ 41. Z. Freydning psixoseksual rivojlanish bosqichlari to'g'ri ketma-ketligini ko'rsating. A) Oral, anal, latent, fallik, genital B) Oral, anal, fallik, latent, genital C) Anal, oral, fallik, genital va latent D) Oral, fallik, anal, latent, genital To'g'ri javob: B) Oral, anal, fallik, latent, genital ✔ 42. A.N. Leontyev bo'yicha shaxs qanday tuzilma bilan tavsiflanadi? A) Temperament xususiyatlari yig'indisi bilan B) Nerv tizimi xossalari bilan C) Motivlar ierarxiyasi bilan D) Tug'ma instinktlar to'plami bilan To'g'ri javob: C) Motivlar ierarxiyasi bilan ✔ 43. Sotsiometrik tadqiqotda eng ko'p ijobiy tanlov olgan guruh a'zosi qanday ataladi? A) «Rad etilgan» (inkor qilingan) B) «E'tibordan chetda qolgan» a'zo C) «Yulduz» (sotsiometrik yetakchi) D) «Izolyant» (tanlanmagan a'zo) To'g'ri javob: C) «Yulduz» (sotsiometrik yetakchi) ✔ 44. O'quvchi dastlab ota-onasini xursand qilish uchun musiqa bilan shug'ullangan, keyinchalik musiqa chalishning o'zi unga qiziqarli bo'lib qolgan. Leontyev bo'yicha bu qanday mexanizm? A) Motivlarning o'zaro raqobati B) Xulq-atvorni ratsionalizatsiyalash C) Ehtiyojning sublimatsiyasi D) Motivning maqsadga siljishi To'g'ri javob: D) Motivning maqsadga siljishi ✔ 45. E. Gibson va R. Uokning «ko'rish jarligi» tajribasi go'daklardagi qaysi qobiliyatni o'rganishga qaratilgan? A) Ob'ekt doimiyligini anglashni B) Chuqurlikni idrok qilishni C) Ranglarni bir-biridan farqlashni D) Tanish va notanish yuzlarni tanishni To'g'ri javob: B) Chuqurlikni idrok qilishni ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 142 46. Ko'zgu neyronlari birinchi marta qaysi tadqiqotlarda aniqlangan? A) Kalamushlarning gippokampida joy hujayralarini o'rganish jarayonida B) Baqalarning orqa miyasidagi reflekslarni tadqiq qilish jarayonida C) Odamlarda bosh terisidan EEG yozish orqali o'tkazilgan tadqiqotlarda D) Maymunlarning premotor po'stlog'ida neyronlar faolligini qayd qilishda To'g'ri javob: D) Maymunlarning premotor po'stlog'ida neyronlar faolligini qayd qilishda✔ 47. Bola: «O'g'irlik qilish yomon, chunki ushlanib qolsang, jazolanasan», — deydi. L. Kolberg bo'yicha bu qaysi bosqichga mos? A) Jazo va itoatga yo'nalish bosqichi B) Qonun va tartibni qo'llab-quvvatlash bosqichi C) Ijtimoiy shartnoma bosqichi D) Universal axloqiy tamoyillar bosqichi To'g'ri javob: A) Jazo va itoatga yo'nalish bosqichi ✔ 48. Gippokampda hayvon fazoning muayyan joyida bo'lganda faollashadigan neyronlar qanday ataladi? A) Purkinye hujayralari (miyacha) B) Ko'zgu neyronlari (mirror neurons) C) Detektor neyronlar (feature detectors) D) Joy hujayralari (place cells) To'g'ri javob: D) Joy hujayralari (place cells) ✔ 49. 4 yoshli bola: «Oy men bilan birga yuryapti, chunki u meni yaxshi ko'radi», — deydi. Bu Piaje bo'yicha qaysi fikrlash xususiyatiga misol? A) Seriatsiya B) Animizm C) Gipotetik fikrlash D) Qaytuvchanlik To'g'ri javob: B) Animizm ✔ 50. Stress vaziyatida yurak urishining tezlashuvi, ko'z qorachig'ining kengayishi va ovqat hazm qilishning sekinlashuvi qaysi tizim faolligi bilan bog'liq? A) Parasimpatik nerv tizimi B) Limbik tizimning tormozlanishi C) Ekstrapiramidal tizim D) Simpatik nerv tizimi To'g'ri javob: D) Simpatik nerv tizimi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 143 18-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. O'z qabul qilib bo'lmaydigan fikr va his-tuyg'ularini boshqalarga nisbat berish qaysi himoya mexanizmi? A) Proeksiya B) Introeksiya C) Inkor D) Sublimatsiya To'g'ri javob: A) Proeksiya✔ 2. Bir guruh talabalarning trening oldidan va keyin olingan xavotirlilik ko'rsatkichlarini (normal taqsimot) solishtirish uchun qaysi mezon mos? A) Bog'liq tanlanmalar uchun Styudent t-mezoni B) Xi-kvadrat mezoni C) Pirson korrelyatsiyasi D) Bog'liq bo'lmagan tanlanmalar uchun t-mezon To'g'ri javob: A) Bog'liq tanlanmalar uchun Styudent t-mezoni ✔ 3. Ikkita mustaqil guruhning tartib shkalasida o'lchangan ko'rsatkichlarini solishtirish uchun qaysi neparametrik mezon qo'llanadi? A) Vilkokson mezoni B) Bog'liq tanlanmalar uchun t-mezon C) Mann–Uitni U-mezoni D) Pirson korrelyatsiyasi To'g'ri javob: C) Mann–Uitni U-mezoni ✔ 4. Statistik mezonning quvvati (power) nimani bildiradi? A) Haqiqatda mavjud samarani aniqlash ehtimolini (1 − β) B) Tanlanmadagi o'rtacha qiymatning aniqligini (m) C) Birinchi tur xatolikka yo'l qo'yish ehtimolini (α) D) Nol gipoteza aslida to'g'ri bo'lish ehtimolini (p) To'g'ri javob: A) Haqiqatda mavjud samarani aniqlash ehtimolini (1 − β) ✔ 5. A. Teshfelning «minimal guruh» tajribalari nimani ko'rsatdi? A) Odamlar o'z guruhiga nisbatan begona guruhdan ko'ra tanqidiyroq bo'lishini B) Stereotiplar faqat begona guruh vakillari bilan shaxsiy tajriba orqali shakllanishini C) Hatto ahamiyatsiz belgi bo'yicha guruhlarga ajratish ham o'z guruhini afzal ko'rishga olib kelishini D) Guruhlararo nizo faqat cheklangan resurslar uchun real raqobatdan kelib chiqishini To'g'ri javob: C) Hatto ahamiyatsiz belgi bo'yicha guruhlarga ajratish ham o'z guruhini afzal ✔ ko'rishga olib kelishini 6. Psixologiyaning mustaqil eksperimental fan sifatida shakllanishi odatda qaysi voqea bilan bog'lanadi? A) I.P. Pavlovning 1904-yilda ovqat hazm qilish fiziologiyasi uchun Nobel mukofotini olishi B) V. Vundtning 1879-yilda Leyptsigda eksperimental psixologiya laboratoriyasini ochishi C) Z. Freydning 1900-yilda Venada «Tushlar talqini» asarini nashr etishi D) Dj. Uotsonning 1913-yilda bixeviorizm manifestini e'lon qilishi To'g'ri javob: B) V. Vundtning 1879-yilda Leyptsigda eksperimental psixologiya laboratoriyasini ✔ ochishi Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 144 7. Tanlanma: 2, 3, 3, 5, 12. Ushbu qatorning medianasi qanchaga teng? A) 4 B) 5,5 C) 5 D) 3 To'g'ri javob: D) 3✔ 8. Bir xil guruh odamlarni ko'p yillar davomida takroriy tekshirish usuli qanday ataladi? A) Longityud usul B) Kvazieksperiment C) Kesma (ko'ndalang) usul D) Keys-stadi To'g'ri javob: A) Longityud usul ✔ 9. F. Zimbardoning Stenford qamoqxona tajribasi asosan nimani namoyish etdi? A) Ozchilik ta'sirining ko'pchilik fikriga kuchini B) Ijtimoiy fasilitatsiyaning natijaga ta'sirini C) Ijtimoiy rollar va vaziyatning xulqqa kuchli ta'sirini D) Kognitiv dissonansning munosabatni o'zgartirishini To'g'ri javob: C) Ijtimoiy rollar va vaziyatning xulqqa kuchli ta'sirini ✔ 10. F. Teylorning «ilmiy boshqaruv» tizimining asosiy g'oyasi qaysi? A) Qarorlarni jamoaviy qabul qilish va xodimlarni boshqaruvda keng ishtirok ettirish B) Ishni boyitish, xodimlar avtonomiyasini oshirish va ichki motivatsiyani rag'batlantirish C) Ishchilarning ijtimoiy ehtiyojlari va norasmiy guruh munosabatlarini birinchi o'ringa qo'yish D) Mehnat operatsiyalarini vaqt va harakat bo'yicha o'rganib, eng samarali usulni standartlashtirish To'g'ri javob: D) Mehnat operatsiyalarini vaqt va harakat bo'yicha o'rganib, eng samarali usulni ✔ standartlashtirish 11. Psixologik maslahatning birinchi uchrashuvida (kontakt bosqichi) asosiy vazifa qaysi? A) Mijozning shaxs buzilishini standart testlar yordamida tashxislash B) Darhol tayyor yechim va aniq maslahat berib, mijozni tinchlantirish C) Mijozning oila a'zolarini chaqirib, ulardan to'liq anamnez yig'ish D) Ishonchli munosabat o'rnatish, so'rovni aniqlash va ish shartlarini kelishish To'g'ri javob: D) Ishonchli munosabat o'rnatish, so'rovni aniqlash va ish shartlarini kelishish ✔ 12. Insonning o'z xulqini, me'yorlarini va baholarini moslab boradigan, haqiqiy a'zosi bo'lmasa ham o'zini u bilan taqqoslaydigan guruh qanday ataladi? A) Diffuz guruh B) Shartli guruh C) Referent guruh D) Laboratoriya guruhi To'g'ri javob: C) Referent guruh ✔ 13. R. Rozental va L. Jekobsonning maktab tadqiqotida o'qituvchiga ayrim o'quvchilar «tez rivojlanadi» deb aytilgandan so'ng ularning natijalari haqiqatan ham yaxshilangan. Bu qanday ataladi? A) Platsebo (soxta dori) effekti B) Xotorn effekti C) Pigmalion effekti D) Oreol effekti To'g'ri javob: C) Pigmalion effekti ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 145 14. Freyd psixoanalizni ishlab chiqishdan oldin qaysi kasallik bilan og'rigan bemorlarni gipnoz va «katarsis» usuli yordamida davolash tajribasini Y. Breyer bilan birga o'rgangan? A) Shizofreniya B) Isteriya C) Parkinson kasalligi D) Epilepsiya To'g'ri javob: B) Isteriya✔ 15. Qaysi psixologik yo'nalish o'z tadqiqotlarida asosan introspeksiyani ilmiy metod sifatida rad etgan? A) Vundtning fiziologik psixologiyasi B) Vyursburg maktabi C) Strukturalizm D) Bixeviorizm To'g'ri javob: D) Bixeviorizm ✔ 16. I. Yalomning ekzistensial psixoterapiyasida ajratilgan to'rt «yakuniy tashvish» qaysi? A) Ota-ona, kattalar, bola, skript B) Id, ego, superego, libido C) Ishonch, avtonomiya, tashabbus, mehnatsevarlik D) O'lim, erkinlik, yolg'izlik (izolyatsiya), ma'nosizlik To'g'ri javob: D) O'lim, erkinlik, yolg'izlik (izolyatsiya), ma'nosizlik ✔ 17. Uch va undan ortiq mustaqil guruhlar o'rtachalarini normal taqsimotda solishtirish uchun qaysi usul qo'llanadi? A) Spirmen korrelyatsiyasi B) Bog'liq tanlanmalar uchun t-mezon C) Dispersion tahlil (ANOVA) D) Xi-kvadrat mezoni To'g'ri javob: C) Dispersion tahlil (ANOVA) ✔ 18. Mijoz: «Bilaman, chekish zararli, tashlashim kerak, lekin hozir bunga tayyor emasman, ehtimol keyinroq», — deydi. Transteoretik model bo'yicha bu qaysi bosqich? A) Saqlab turish B) Prekontemplyatsiya C) Harakat D) Kontemplyatsiya To'g'ri javob: D) Kontemplyatsiya ✔ 19. Ko'plab test o'zgaruvchilari o'rtasidagi korrelyatsiyalar asosida ularning kamroq sondagi yashirin omillarga birlashuvini aniqlovchi usul qaysi? A) Klaster (guruhlash) tahlili B) Dispersion tahlil (ANOVA) C) Omillar (faktor) tahlili D) Ko'p o'lchovli regressiya tahlili To'g'ri javob: C) Omillar (faktor) tahlili ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 146 20. «Xurofot» (prejudice) va «diskriminatsiya» tushunchalarining farqi nimada? A) Xurofot — guruhga qarshi xulq, diskriminatsiya — unga asoslangan salbiy munosabat B) Xurofot — salbiy munosabat (ustanovka), diskriminatsiya — unga asoslangan xulq C) Ular ma'nosi bir xil bo'lgan, bir-birining o'rnida qo'llanadigan sinonimlar D) Xurofot faqat ijobiy, diskriminatsiya esa faqat salbiy baholash shaklida bo'ladi To'g'ri javob: B) Xurofot — salbiy munosabat (ustanovka), diskriminatsiya — unga asoslangan xulq✔ 21. S. Milgram tajribalarining asosiy maqsadi nima edi? A) Guruh bosimi ostida idrokning o'zgarishini o'rganish B) Rol kutishlarining xulqqa ta'sirini o'rganish C) Hokimiyat vakiliga itoat darajasini o'rganish D) Guvoh effektini o'rganish To'g'ri javob: C) Hokimiyat vakiliga itoat darajasini o'rganish ✔ 22. Aqliy zaiflikning oldini olish uchun yangi tug'ilgan chaqaloqlarda skrining o'tkaziladigan va maxsus parhez bilan og'ir intellektual oqibatlarni oldini olish mumkin bo'lgan irsiy kasallik qaysi? A) Tyorner sindromi B) Daun sindromi C) Fenilketonuriya D) Klaynfelter sindromi To'g'ri javob: C) Fenilketonuriya ✔ 23. Freyd bilan ajralib, «individual psixologiya»ni yaratgan olim kim? A) K. Xorni B) E. Fromm C) K.G. Yung D) A. Adler To'g'ri javob: D) A. Adler ✔ 24. Absolyut nol nuqtaga ega bo'lib, «ikki marta ko'p» degan mulohaza mazmunli bo'lgan shkala (masalan, reaksiya vaqti) qaysi? A) Nisbatlar shkalasi B) Tartib shkala C) Nominal shkala D) Interval shkala To'g'ri javob: A) Nisbatlar shkalasi ✔ 25. Muammoli qutilardagi mushuklar ustida tajribalar asosida «ta'sir qonuni» (effekt qonuni)ni ta'riflagan olim kim? A) E. Torndayk B) I.P. Pavlov C) E.Ch. Tolmen D) V. Kyoler To'g'ri javob: A) E. Torndayk ✔ 26. Testning ma'lum psixologik konstruktni o'lchashini konvergent va diskriminant dalillar orqali tasdiqlash qaysi validlik turi? A) Joriy validlik B) Konstrukt validlik C) Yuz validligi D) Mazmuniy validlik To'g'ri javob: B) Konstrukt validlik ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 147 27. Ibn Sino psixologiyaga oid qarashlarini asosan qaysi asarlarida bayon etgan? A) «Fozil odamlar shahri» va «Ihso al-ulum» B) «Zij-i Ko'ragoniy» C) «Qonuni Mas'udiy» va «Hindiston» D) «Kitob ash-shifo» va «Tib qonunlari» To'g'ri javob: D) «Kitob ash-shifo» va «Tib qonunlari»✔ 28. Tadqiqotchi o'zi kuzatayotgan guruh a'zosi sifatida uning faoliyatida bevosita qatnashib kuzatadi. Bu kuzatish turi qanday ataladi? A) Laboratoriya kuzatishi B) Yashirin bo'lmagan tashqi kuzatish C) O'z-o'zini kuzatish D) Ishtirokchi (kiritilgan) kuzatish To'g'ri javob: D) Ishtirokchi (kiritilgan) kuzatish ✔ 29. Logoterapiyani yaratgan, inson xulqining asosiy motivi ma'noga intilish deb hisoblagan olim kim? A) F. Perls B) V. Frankl C) R. Mey D) A. Ellis To'g'ri javob: B) V. Frankl ✔ 30. Mijoz ishxonadagi umumiy muvaffaqiyatsizlikni faqat o'z aybi deb hisoblaydi, garchi bunga ko'plab tashqi omillar sabab bo'lgan bo'lsa ham. Bu qaysi kognitiv buzilish? A) Katastrofizatsiya B) Personalizatsiya C) Haddan tashqari umumlashtirish D) Fikr o'qish To'g'ri javob: B) Personalizatsiya ✔ 31. Eksperimentda tadqiqotchi tomonidan tizimli o'zgartiriladigan o'zgaruvchi qanday ataladi? A) Nazorat o'zgaruvchisi B) Mustaqil o'zgaruvchi C) Aralashuvchi o'zgaruvchi D) Bog'liq o'zgaruvchi To'g'ri javob: B) Mustaqil o'zgaruvchi ✔ 32. K. Levin va hamkasblarining bolalar guruhlarida o'tkazgan tadqiqotida qaysi rahbarlik uslublari taqqoslangan? A) Avtoritar, demokratik va liberal (laissez-faire) B) Transformatsion va tranzaksion rahbarlik C) Vazifaga va munosabatga yo'naltirilgan uslublar (Ogayo) D) Xarizmatik, an'anaviy va byurokratik uslublar To'g'ri javob: A) Avtoritar, demokratik va liberal (laissez-faire) ✔ 33. Boshqa odamlarning xulqini tushuntirishda vaziyat omillarini kam baholab, shaxsiy xususiyatlarni ortiqcha baholash tendensiyasi qanday ataladi? A) Oreol effekti B) Fundamental atributiv xato C) Yolg'on konsensus (false consensus) effekti D) O'zini oqlovchi xato To'g'ri javob: B) Fundamental atributiv xato ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 148 34. Rossiyada «refleksologiya» yo'nalishini yaratgan olim kim? A) V.M. Bexterev B) G.I. Chelpanov C) P.P. Blonskiy D) K.N. Kornilov To'g'ri javob: A) V.M. Bexterev✔ 35. Dj. Dollard va hamkasblarining nazariyasiga ko'ra, agressiya ko'pincha nimaning natijasi hisoblanadi? A) Ijtimoiy fasilitatsiyaning (boshqalar ishtiroki) B) Deindividuatsiyaning (shaxsiylikni yo'qotish) C) Kognitiv dissonansning (munosabat va xulq ziddiyati) D) Frustratsiyaning (maqsadga erishishning to'silishi) To'g'ri javob: D) Frustratsiyaning (maqsadga erishishning to'silishi) ✔ 36. A. Adlerning individual psixologiyasidagi asosiy tushunchalardan biri qaysi? A) Edip kompleksi va psixoseksual rivojlanish bosqichlari B) Pastlik hissi va uning kompensatsiyasi, hayot uslubi, ijtimoiy qiziqish C) Kollektiv ongsizlik, arxetiplar va individuatsiya jarayoni D) Ego-holatlar (Ota-ona, Katta, Bola) va hayotiy skriptlar To'g'ri javob: B) Pastlik hissi va uning kompensatsiyasi, hayot uslubi, ijtimoiy qiziqish ✔ 37. M. Linexan ishlab chiqqan dialektik-xulqiy terapiya (DBT) dastlab qaysi buzilishni davolash uchun yaratilgan? A) Shizofreniya (surunkali paranoid shakli) B) Chegaraviy shaxs buzilishi (surunkali suitsidal xulq) C) Ijtimoiy fobiya (umumlashgan ijtimoiy xavotir) D) Obsessiv-kompulsiv buzilish (og'ir shakli) To'g'ri javob: B) Chegaraviy shaxs buzilishi (surunkali suitsidal xulq) ✔ 38. «Tabula rasa» (toza taxta) g'oyasini, ya'ni bilimlarning tajriba orqali paydo bo'lishini asoslagan ingliz faylasufi kim? A) Dj. Lokk B) T. Gobbs C) D. Yum D) D. Gartli To'g'ri javob: A) Dj. Lokk ✔ 39. Yechimga yo'naltirilgan terapiyada mijozdan «muammo bo'lmagan yoki kamroq bo'lgan vaziyatlar»ni topish so'raladi. Bu qanday texnika? A) Istisnolarni izlash B) Konfrontatsiya C) Erkin assotsiatsiya usuli D) Talqin To'g'ri javob: A) Istisnolarni izlash ✔ 40. Tizimli desensibilizatsiya usulini ishlab chiqqan olim kim? A) A. Bandura B) Dj. Volpe C) G. Ayzenk D) B. Skinner To'g'ri javob: B) Dj. Volpe ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 149 41. D. Gartli psixik hodisalarni tushuntirishda qaysi g'oyani ilgari surgan? A) Butunlikning o'zini tashkil etgan qismlar yig'indisidan ustunligini B) Insonning tug'ma ravishda o'zini aktualizatsiyaga intilishini C) Shaxs xulqini belgilovchi jamoaviy ongsiz arxetiplar mavjudligini D) Nerv tizimidagi tebranishlar asosida assotsiatsiyalar hosil bo'lishini To'g'ri javob: D) Nerv tizimidagi tebranishlar asosida assotsiatsiyalar hosil bo'lishini✔ 42. Tanlanmadagi standart og'ish 10, hajmi n = 25 bo'lsa, o'rtachaning standart xatosi qanchaga teng? A) 5 B) 10 C) 2 D) 0,4 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 43. Bir vaqtning o'zida turli yoshdagi guruhlarni solishtiruvchi kesma (ko'ndalang) usulning asosiy kamchiligi nima? A) Bir xil testni qayta-qayta o'tkazishdan kelib chiqadigan effekt B) Sinaluvchilarning vaqt o'tishi bilan tadqiqotdan chiqib ketishi C) Uni o'tkazish bir necha yil davomida juda uzoq vaqt talab qiladi D) Yosh farqlarini avlodlar (kogorta) farqidan ajratish qiyinligi To'g'ri javob: D) Yosh farqlarini avlodlar (kogorta) farqidan ajratish qiyinligi ✔ 44. Z. Freyd bo'yicha tushning sinaluvchi eslab qoladigan syujeti va uning ostidagi yashirin ma'nosi qanday ataladi? A) Id (U) va superego (O'ta Men) mazmuni B) Kondensatsiya (quyuqlashuv) va siljish C) Manifest (ochiq) va latent (yashirin) mazmun D) Birlamchi va ikkilamchi psixik jarayon To'g'ri javob: C) Manifest (ochiq) va latent (yashirin) mazmun ✔ 45. R. Petti va Dj. Kachopponing ishontirishning «elaboratsiya ehtimoli» modeliga ko'ra, auditoriya motivatsiyasi va dalillarni tahlil qilish imkoniyati yuqori bo'lganda qaysi yo'l ustunlik qiladi? A) Emotsional yo'l B) Markaziy yo'l C) Periferik yo'l D) Avtomatik yo'l To'g'ri javob: B) Markaziy yo'l ✔ 46. I. Djanis «guruhiy fikrlash» (groupthink) tushunchasini tavsiflashda qaysi tarixiy misolni klassik deb tahlil qilgan? A) Cho'chqalar ko'rfazidagi muvaffaqiyatsiz harbiy operatsiya B) Stenford qamoqxona tajribasidagi qo'riqchilar xulqi C) Qaroqchilar g'ori tajribasidagi guruhlararo nizo D) Kitti Dzhenovezening o'ldirilishi va guvohlarning befarqligi To'g'ri javob: A) Cho'chqalar ko'rfazidagi muvaffaqiyatsiz harbiy operatsiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 150 47. Klassik psixoanalizda bemorga xayoliga kelgan har qanday fikrni, u qanchalik ahamiyatsiz yoki uyatli bo'lmasin, tanqidsiz aytish taklif qilinadi. Bu usul qanday ataladi? A) Sistematik desensibilizatsiya B) Gipnotik suggestiya C) Bo'sh stul usuli D) Erkin assotsiatsiyalar To'g'ri javob: D) Erkin assotsiatsiyalar✔ 48. Maslahatchi mijozning so'zlari va xatti-harakati o'rtasidagi ziddiyatga e'tibor qaratadi: «Siz munosabatlaringiz yaxshi deyapsiz, lekin bu haqda gapirganda ko'zingizda yosh». Bu qaysi texnika? A) Parafraz B) Umumlashtirish C) Konfrontatsiya D) Rag'batlantirish To'g'ri javob: C) Konfrontatsiya ✔ 49. 1913-yilda «Psixologiya bixeviorist nuqtai nazaridan» maqolasi bilan bixeviorizmga asos solgan olim kim? A) B.F. Skinner B) K. Xall C) Dj. Uotson D) E. Tolmen To'g'ri javob: C) Dj. Uotson ✔ 50. Sotuvchi avval juda katta iltimos qilib, rad javobini olgach, asl maqsadi bo'lgan kichikroq iltimosni qo'yadi. R. Chaldini tavsiflagan bu usul qanday ataladi? A) «Past to'p» (low-ball) usuli B) «Eshikka oyoq qo'yish» (foot-in-the-door) usuli C) Taqchillik (scarcity) usuli D) «Yuzga eshik» (door-in-the-face) usuli To'g'ri javob: D) «Yuzga eshik» (door-in-the-face) usuli ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 151 19-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Qaysi o'lchov «ishga jalb qilinganlik» (work engagement) holatini tavsiflaydi (V. Shaufeli)? A) Emotsional charchoq, depersonalizatsiya va kasbiy yutuqlarning pasayishi B) Davomiylik va normativ sodiqlik hamda tashkilotdan ketish niyati C) Kuch-g'ayrat (vigor), fidoyilik (dedication), ishga berilib ketish (absorption) D) Monotoniya, charchoq va diqqatning ish oxirida keskin pasayishi To'g'ri javob: C) Kuch-g'ayrat (vigor), fidoyilik (dedication), ishga berilib ketish (absorption)✔ 2. O'qituvchi o'quvchilardan o'rganilgan formulani yangi, ilgari ko'rilmagan amaliy masalaga tatbiq etishni so'radi. Blum taksonomiyasida bu qaysi daraja? A) Bilish (eslab qolish) B) Baholash C) Qo'llash D) Tushunish To'g'ri javob: C) Qo'llash ✔ 3. R. Bleyk va Dj. Moutonning boshqaruv panjarasida eng samarali deb hisoblangan «jamoaviy boshqaruv» uslubi qaysi koordinataga mos keladi? A) 5.5 B) 9.9 C) 1.1 D) 1.9 To'g'ri javob: B) 9.9 ✔ 4. Ta'limda «o'quv uslublari»ga moslashtirish (meshing) gipotezasi, ya'ni o'qitishni o'quvchining «vizual/audial/kinestetik» uslubiga moslash natijani yaxshilaydi degan g'oya hozirgi ilmiy dalillarga ko'ra qanday baholanadi? A) Ishonchli eksperimental dalillar bilan tasdiqlanmagan B) Faqat boshlang'ich sinflarda isbotlangan C) Faqat matematikada isbotlangan D) Ko'plab randomizatsiyalangan tadqiqotlar bilan qat'iy isbotlangan To'g'ri javob: A) Ishonchli eksperimental dalillar bilan tasdiqlanmagan ✔ 5. F. Kreyk va R. Lokxart nazariyasiga ko'ra materialni yaxshiroq eslab qolish nimaga bog'liq? A) Faqat stimul hajmi va uning fizik intensivligiga B) Faqat mexanik takrorlashlar soni va chastotasiga C) Faqat sinaluvchining yoshi va jinsi xususiyatlariga D) Qayta ishlash chuqurligiga (ma'noviy ishlov berishga) To'g'ri javob: D) Qayta ishlash chuqurligiga (ma'noviy ishlov berishga) ✔ 6. P. Xersi va K. Blanchardning situatsion rahbarlik modelida yuqori kompetentli va yuqori motivatsiyali xodimga nisbatan qaysi uslub tavsiya etiladi? A) Vakolat berish (delegating) B) Ishtirok etish (participating) C) Ishontirish (selling) D) Ko'rsatma berish (telling) To'g'ri javob: A) Vakolat berish (delegating) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 152 7. Sinfda bir o'quvchi kuchli o'quvchilardan maqtov olganini ko'rgan boshqa o'quvchilar ham shunday xulq ko'rsata boshladi. A. Bandura bo'yicha bu qanday mexanizm? A) Vikar (bilvosita) mustahkamlash B) Klassik (pavlovcha) shartli refleks hosil bo'lishi C) Salbiy (negativ) mustahkamlash D) Gabituatsiya (ko'nikish) To'g'ri javob: A) Vikar (bilvosita) mustahkamlash✔ 8. R. Karasekning «talab — nazorat» modeliga ko'ra, eng yuqori stress va sog'liq uchun xavf qaysi ish turida kuzatiladi? A) Yuqori talab, yuqori nazorat (faol, rivojlantiruvchi ish) B) Yuqori talab, past nazorat (qaror qabul qilish erkinligi) C) Past talab, past nazorat (passiv, kam talabli ish turi) D) Past talab, yuqori nazorat (passiv bo'lmagan, yengil ish turi) To'g'ri javob: B) Yuqori talab, past nazorat (qaror qabul qilish erkinligi) ✔ 9. Operant shartlanishda qaysi mustahkamlash rejimi o'rganilgan xulqning so'nishga eng chidamli bo'lishini ta'minlaydi? A) O'zgaruvchan nisbatli rejim B) Uzluksiz mustahkamlash C) Qat'iy nisbatli rejim D) Qat'iy oraliqli rejim To'g'ri javob: A) O'zgaruvchan nisbatli rejim ✔ 10. Talaba imtihonga tayyorlanishda bir xil vaqtni bir kechada sarflash o'rniga bir necha kunga taqsimladi. Tadqiqotlarga ko'ra uzoq muddatli eslab qolish uchun qaysi usul samaraliroq va bu effekt qanday ataladi? A) Bir kechada o'qish; massirlangan mashq effekti B) Ikkalasi bir xil; birlamchilik effekti C) Bir kechada o'qish; yangilik effekti D) Taqsimlangan mashq; oraliqli takrorlash (spacing) effekti To'g'ri javob: D) Taqsimlangan mashq; oraliqli takrorlash (spacing) effekti ✔ 11. Velosiped haydash ko'nikmasi qaysi xotira turiga kiradi? A) Epizodik (avtobiografik) xotira B) Protsedural (implitsit) xotira C) Ekoik (eshitish sensor) xotira D) Semantik (deklarativ) xotira To'g'ri javob: B) Protsedural (implitsit) xotira ✔ 12. Ixtiyoriy diqqatning ixtiyorsiz diqqatdan asosiy farqi nima? A) U faqat hayvonlarda uchraydi va mo'ljal refleksiga asoslanadi B) U irodaviy zo'r berishni talab qilmaydi va maqsadsiz yuzaga keladi C) U faqat kuchli va kutilmagan stimullar ta'sirida o'z-o'zidan paydo bo'ladi D) U ongli maqsad asosida va irodaviy zo'r berish bilan boshqariladi To'g'ri javob: D) U ongli maqsad asosida va irodaviy zo'r berish bilan boshqariladi ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 153 13. P. Ekman bo'yicha universal asosiy emotsiyalar qatoriga odatda qaysilar kiritiladi? A) Uyat, aybdorlik, g'urur, hasad, rashk, xijolat B) Muhabbat, nafrat, rahm-shafqat, minnatdorlik, tavba, iftixor C) Quvonch, qayg'u, qo'rquv, g'azab, hayrat, jirkanish D) Xavotir, zerikish, umidsizlik, sog'inch, hayajon, qiziqish To'g'ri javob: C) Quvonch, qayg'u, qo'rquv, g'azab, hayrat, jirkanish✔ 14. O'quvchi qayta-qayta yomon baho olganidan keyin «Men baribir matematikani tushunolmayman, harakat qilishning foydasi yo'q», deb harakat qilmay qo'ydi. Bu qaysi hodisaga mos keladi? A) O'z-o'zini samaradorlik B) Gabituatsiya C) Ortiqcha oqlash effekti D) O'rganilgan nochorlik To'g'ri javob: D) O'rganilgan nochorlik ✔ 15. Kompaniyada ishdan bo'shash ko'paygan. Tashkiliy psixolog birinchi navbatda nima qilishi to'g'ri? A) Muammoni vaqtinchalik hodisa deb hisoblab, e'tiborsiz qoldirish B) Darhol hamma xodimlarning maoshini oshirishni tavsiya etish C) Xodimlarni qattiqroq nazorat qilish va jarimalarni ko'paytirishni tavsiya etish D) Ishdan ketish intervyulari va qoniqish so'rovlari orqali sabablarni aniqlash To'g'ri javob: D) Ishdan ketish intervyulari va qoniqish so'rovlari orqali sabablarni aniqlash ✔ 16. Ogayo universitetining rahbarlik tadqiqotlarida rahbar xulqining qaysi ikki asosiy o'lchovi ajratilgan? A) «Tuzilmani tashkil etish» (vazifaga yo'nalganlik) va «e'tibor» (xodimlarga g'amxo'rlik) B) Avtoritar va demokratik uslub (qarorlarni kim va qanday qabul qilishiga ko'ra) C) Xarizmatik va byurokratik uslub (hokimiyat manbaiga ko'ra) D) Transformatsion va tranzaksion uslub (ta'sir mexanizmiga ko'ra) To'g'ri javob: A) «Tuzilmani tashkil etish» (vazifaga yo'nalganlik) va «e'tibor» (xodimlarga ✔ g'amxo'rlik) 17. Yangi xavotir shkalasi natijalari mavjud xavotir testi bilan yuqori, intellekt testi bilan esa past korrelyatsiya qildi. Bu qanday validlikni tasdiqlaydi? A) Faqat mazmun validligini (bandlar sohani qamrashini) B) Test-retest ishonchliligini (vaqt bo'yicha barqarorlik) C) Konvergent va diskriminant (konstrukt) validlikni D) Faqat prognostik (bashorat qiluvchi) validlikni To'g'ri javob: C) Konvergent va diskriminant (konstrukt) validlikni ✔ 18. Imtihon oldidan talaba qattiq hayajonlanadi, qo'llari titraydi va bilganlarini ham eslay olmaydi. Yerks–Dodson qonuni nuqtai nazaridan bu nima bilan izohlanadi? A) Murakkab vazifa uchun qo'zg'alish darajasining optimaldan yuqoriligi bilan B) Vazifani bajarishga motivatsiyaning yetarli emasligi va befarqlik bilan C) Faqat bilim yetishmasligi va imtihonga yaxshi tayyorlanmaganlik bilan D) Temperamentning flegmatik tipi va nerv jarayonlarining sustligi bilan To'g'ri javob: A) Murakkab vazifa uchun qo'zg'alish darajasining optimaldan yuqoriligi bilan ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 154 19. Tashkilotda yangi xodimni moslashtirish (adaptatsiya)ning psixologik jihatdan eng samarali usullaridan biri qaysi? A) Uni birinchi kundanoq to'liq mustaqil qoldirish B) Faqat yozma yo'riqnomalar berish C) Dastlabki oyda baholash natijalari bo'yicha jazolash D) Murabbiy (mentor) biriktirish va bosqichma-bosqich kirish dasturi To'g'ri javob: D) Murabbiy (mentor) biriktirish va bosqichma-bosqich kirish dasturi✔ 20. Idrokning o'tmish tajriba, bilim va qiziqishlarga bog'liqligi qanday ataladi? A) Predmetlilik B) Yaxlitlik C) Apersepsiya D) Adaptatsiya To'g'ri javob: C) Apersepsiya ✔ 21. B. Vaynerning atributsiya nazariyasida muvaffaqiyat va muvaffaqiyatsizlik sabablari qaysi o'lchovlar bo'yicha tahlil qilinadi? A) Lokus (ichki/tashqi), barqarorlik va nazorat qilinuvchanlik B) Ekstraversiya, neyrotizm va psixotizm o'lchovlari C) Konsensus, o'ziga xoslik va izchillik o'lchovlari D) Kognitiv, affektiv va konativ (xulqiy) o'lchovlar To'g'ri javob: A) Lokus (ichki/tashqi), barqarorlik va nazorat qilinuvchanlik ✔ 22. Tugallanmagan vazifaga keyinchalik imkoniyat paydo bo'lishi bilan qaytish tendensiyasi qaysi effekt? A) Zeygarnik effekti B) Xotorn effekti C) Ovsyankina effekti D) Yerks–Dodson effekti To'g'ri javob: C) Ovsyankina effekti ✔ 23. Maqsadga erishish yo'lidagi yengib bo'lmaydigan to'siq tufayli yuzaga keladigan emotsional holat qanday ataladi? A) Eyforiya B) Depressiya C) Frustratsiya D) Apatiya To'g'ri javob: C) Frustratsiya ✔ 24. P.Ya. Galperin nazariyasida harakatni to'g'ri bajarish uchun zarur bo'lgan shart-sharoitlar va ko'rsatmalar tizimi qanday ataladi? A) Harakatning motivi va maqsadi B) Harakatning mo'ljal asosi (oriyentir asosi) C) Harakatning operatsion (texnik) tarkibi D) Harakatning avtomatlashuvi (ko'nikma) To'g'ri javob: B) Harakatning mo'ljal asosi (oriyentir asosi) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 155 25. D. Ozubelning mazmunli o'qitish nazariyasida yangi materialdan oldin beriladigan, uni mavjud bilimlar bilan bog'lovchi umumiy tushuntirish qanday ataladi? A) Ilg'or tashkillashtiruvchi (advance organizer) B) Mustahkamlovchi stimul (rag'bat) C) Mnemonik vosita (eslab qolish uchun usul) D) Kognitiv xarita (materialning umumiy fazoviy sxemasi) To'g'ri javob: A) Ilg'or tashkillashtiruvchi (advance organizer)✔ 26. M. Seligman itlar ustidagi tajribalarida qochib bo'lmaydigan elektr zarbalaridan keyin itlar qochish mumkin bo'lgan vaziyatda ham harakat qilmagan. Bu hodisa qanday ataladi? A) Reaksiyaning so'nishi B) Habituatsiya (ko'nikish) C) O'rgatilgan ojizlik D) Frustratsiya holati To'g'ri javob: C) O'rgatilgan ojizlik ✔ 27. E. Loftus tajribalarida avtohalokat haqidagi savolda «urildi» o'rniga «parchalanib ketdi» so'zi ishlatilganda guvohlar tezlikni yuqoriroq baholagan. Bu nimani ko'rsatadi? A) Ikonik xotira hajmining va davomiyligining cheklanganligini B) Xotiraning rekonstruktiv tabiati va noto'g'ri axborot effektini C) Oldingi materialning yangisiga ta'siri (proaktiv interferensiya)ni D) Ro'yxatdagi o'rniga bog'liq ketma-ketlik o'rni effektini To'g'ri javob: B) Xotiraning rekonstruktiv tabiati va noto'g'ri axborot effektini ✔ 28. Alohida predmet yoki g'oyaga yo'naltirilgan, uzoq davom etuvchi, kuchli va barqaror emotsional holat qanday ataladi? A) Ehtiros (ishtiyoq) B) Affekt (portlash) C) Kayfiyat (fon holati) D) Frustratsiya holati To'g'ri javob: A) Ehtiros (ishtiyoq) ✔ 29. Muammo ustida uzoq ishlab yechim topa olmagan odam dam olayotganda yechimni to'satdan topadi. Bu ijodiy jarayonning qaysi bosqichi? A) Tayyorgarlik va axborot to'plash bosqichi B) Tekshirish va yechimni baholash bosqichi C) Inkubatsiya va undan keyingi insayt (ochilish) D) Muammoni formulyatsiya qilish bosqichi To'g'ri javob: C) Inkubatsiya va undan keyingi insayt (ochilish) ✔ 30. S. Stivens psixofizikaning asosiy qonunini qanday ifodalagan? A) Eksponensial kamayish sifatida B) Chiziqli funksiya sifatida C) Logarifmik qonun sifatida D) Darajali (power) funksiya sifatida To'g'ri javob: D) Darajali (power) funksiya sifatida ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 156 31. G. Selyening umumiy moslashuv sindromi bosqichlari to'g'ri tartibda berilgan javobni ko'rsating. A) Xavotir (trevoga), qarshilik, holdan toyish B) Qarshilik (rezistentlik), xavotir, holdan toyish C) Holdan toyish (charchoq), xavotir, qarshilik D) Xavotir (trevoga), holdan toyish, qarshilik To'g'ri javob: A) Xavotir (trevoga), qarshilik, holdan toyish✔ 32. A. Bandura bo'yicha o'z-o'zini samaradorlik (self-efficacy) shakllanishining eng kuchli manbai qaysi? A) Fiziologik va emotsional holatni talqin qilish B) Shaxsiy muvaffaqiyatli tajriba (ustalik tajribasi) C) Boshqalarni kuzatish (vikar tajriba) D) Obro'li odamlarning og'zaki ishontirishi To'g'ri javob: B) Shaxsiy muvaffaqiyatli tajriba (ustalik tajribasi) ✔ 33. Ish kuni davomida mehnat qobiliyati dinamikasida odatda qaysi fazalar kuzatiladi? A) Avval yakuniy ko'tarilish, keyin ishga kirishish va ish oxirida eng yuqori cho'qqi B) Avval charchoq, so'ng ishga kirishish, oxirida barqaror ishchanlik bosqichi keladi C) Ish kuni davomida faqat bir tekis va o'zgarmas yuqori ishchanlik saqlanib turadi D) Ishga kirishish, barqaror ishchanlik, charchoq tufayli pasayish, ba'zan «final portlash» To'g'ri javob: D) Ishga kirishish, barqaror ishchanlik, charchoq tufayli pasayish, ba'zan «final ✔ portlash» 34. Telefon raqamini 3–4 raqamli guruhlarga bo'lib eslab qolish qisqa muddatli xotiradagi qaysi strategiyaga asoslanadi? A) Interferensiya (to'siq) B) Reminissensiya (kechikib eslash) C) Bo'laklash (chunking) D) Repressiya (siqib chiqarish) To'g'ri javob: C) Bo'laklash (chunking) ✔ 35. Kichik maktab yoshidagi bolada ixtiyoriy diqqat hali yetarli rivojlanmagan. O'qituvchi uchun psixologik jihatdan eng to'g'ri tavsiya qaysi? A) Faqat og'zaki tushuntirish bilan cheklanib, ko'rgazmadan voz kechish B) Faoliyat turlarini almashtirib turish va ko'rgazmali vositalardan foydalanish C) Dars davomida bir xil faoliyatni to'xtovsiz 45 daqiqa davom ettirish D) Diqqatsizlik uchun doimiy jazo va tanbeh qo'llab, intizomni kuchaytirish To'g'ri javob: B) Faoliyat turlarini almashtirib turish va ko'rgazmali vositalardan foydalanish ✔ 36. Algoritm va evristikaning asosiy farqi nimada? A) Evristika faqat kompyuterlarga, algoritm esa faqat insonga xos usul B) Algoritm yechimni kafolatlaydi, evristika esa tez, lekin kafolatsiz yo'l C) Evristika har doim to'g'ri yechimga olib keladi, algoritm esa yo'q D) Algoritm faqat ijodiy masalalarda, evristika esa faqat hisoblashda qo'llanadi To'g'ri javob: B) Algoritm yechimni kafolatlaydi, evristika esa tez, lekin kafolatsiz yo'l ✔ 37. Djeyms–Lange nazariyasiga ko'ra emotsiyaning paydo bo'lish ketma-ketligi qanday? A) Stimul → ongli emotsional kechinma → uning ortidan fiziologik o'zgarishlar B) Fiziologik o'zgarishlar va emotsiya bir-biridan mustaqil, parallel yuzaga keladi C) Stimul → tanadagi fiziologik o'zgarishlar → ularni his qilish emotsiya sifatida D) Stimul → kognitiv baho → fiziologik o'zgarishlarsiz sof emotsional kechinma To'g'ri javob: C) Stimul → tanadagi fiziologik o'zgarishlar → ularni his qilish emotsiya sifatida ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 157 38. Uzoq davom etadigan, nisbatan kuchsiz, ongda aniq predmetga bog'lanmagan umumiy emotsional fon qanday ataladi? A) Affekt B) Kayfiyat C) Stress D) Ehtiros To'g'ri javob: B) Kayfiyat✔ 39. Rahbarlikni o'rganishdagi dastlabki «xislatlar nazariyasi»ning asosiy g'oyasi nima edi? A) Rahbarlik — rahbar va izdoshlar o'rtasidagi mukofot va mehnat almashinuvi B) Samarali rahbarlik shaxsga emas, asosan vaziyat xususiyatlariga bog'liq C) Rahbarlik faqat o'rganilgan xulqdan iborat bo'lib, uni har kim egallay oladi D) Samarali rahbarlarni boshqalardan ajratib turadigan barqaror shaxsiy xususiyatlar bor To'g'ri javob: D) Samarali rahbarlarni boshqalardan ajratib turadigan barqaror shaxsiy xususiyatlar ✔ bor 40. Rahbar xatolardan qochish uchun barcha xodimlarni o'rtacha baholaydi va ularni farqlamaydi. Bu qaysi baholash xatosi? A) Markaziy tendensiya xatosi B) Kontrast (taqqoslash) xatosi C) Oreol (galo) effekti D) Qattiqqo'llik (talabchanlik) xatosi To'g'ri javob: A) Markaziy tendensiya xatosi ✔ 41. D. Brodbent diqqatning qaysi modelini taklif qilgan? A) Kechki selektsiya modeli B) Erta selektsiyaning qat'iy filtr modeli C) Susaytirish (attenuatsiya) modeli D) Ko'p resursli model To'g'ri javob: B) Erta selektsiyaning qat'iy filtr modeli ✔ 42. Agar og'irlik uchun Veber nisbati taxminan 1/30 bo'lsa, 300 g yukka sezilarli farq bilinishi uchun taxminan qancha og'irlik qo'shish kerak? A) 1 g B) 100 g C) 3 g D) 10 g To'g'ri javob: D) 10 g ✔ 43. Operant shartlanishda kerakli xulqqa tobora yaqinlashib boruvchi harakatlarni ketma-ket mustahkamlash qanday ataladi? A) Generalizatsiya (umumlashtirish) B) Differensiatsiya (farqlash) C) So'ndirish (ekstinksiya) D) Shakllantirish (shaping) To'g'ri javob: D) Shakllantirish (shaping) ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 158 44. O'gay ota yangi oilada darhol qat'iy tarbiyaviy talablar qo'ya boshladi va bolalar bilan nizo kuchaydi. Tadqiqotlarga ko'ra qaysi yondashuv samaraliroq? A) Avval iliq munosabat o'rnatish, tarbiyaviy nazoratni dastlab biologik ota-onaga qoldirish B) Bolalarga nisbatan qattiqroq jazo choralarini qo'llab, intizomni tezda o'rnatish C) Bolalar bilan butunlay aloqa qilmay, ularni o'z holiga qo'yib berish D) Biologik otani bolalar hayotidan to'liq chetlatib, yangi otaga ko'niktirish To'g'ri javob: A) Avval iliq munosabat o'rnatish, tarbiyaviy nazoratni dastlab biologik ota-onaga ✔ qoldirish 45. V. Vrumning kutish nazariyasiga ko'ra motivatsiya qaysi omillar ko'paytmasiga bog'liq? A) Ehtiyoj, motiv, maqsad B) Ichki, tashqi va ijtimoiy omillar C) Mukofot, jazo, so'nish D) Kutish, instrumentallik va valentlik To'g'ri javob: D) Kutish, instrumentallik va valentlik ✔ 46. K. Alderferning ERG nazariyasida qaysi ehtiyoj guruhlari ajratiladi? A) Muvaffaqiyat, hokimiyat, affiliatsiya B) Gigiyenik va motivatsion omillar C) Mavjudlik, aloqa va o'sish D) Kognitiv, affektiv, konativ To'g'ri javob: C) Mavjudlik, aloqa va o'sish ✔ 47. Gersberg bo'yicha qaysi omil motivator hisoblanadi? A) Rahbariyat siyosati va boshqaruv uslubi B) Ish joyidagi jismoniy sharoitlar va qulayliklar C) Muvaffaqiyat, tan olinish va ishning mazmuni D) Ish haqi, mukofotlar va ijtimoiy kafolatlar To'g'ri javob: C) Muvaffaqiyat, tan olinish va ishning mazmuni ✔ 48. Dj. Rassellning sirkumpleks modelida emotsiyalar qaysi ikki asosiy o'lchov bo'yicha joylashtiriladi? A) Valentlik (yoqimli–yoqimsiz) va faollashuv (arousal) B) Ongli kechinma va ongsiz fiziologik reaksiya darajasi C) Emotsiyaning kuchi (intensivligi) va harakatchanligi (dinamikasi) D) Tug'ma (bazaviy) va hayotda orttirilgan (ijtimoiy) emotsiyalar To'g'ri javob: A) Valentlik (yoqimli–yoqimsiz) va faollashuv (arousal) ✔ 49. Oldindan ko'rsatilgan «shifokor» so'zidan keyin «hamshira» so'zi tezroq taniladi. Bu hodisa qanday ataladi? A) Semantik praymig B) Interferensiya C) Habituatsiya D) Reminissensiya To'g'ri javob: A) Semantik praymig ✔ 50. O'z emotsiyalarini aniqlash va so'z bilan ifodalashda qiynalish qanday ataladi? A) Disforiya B) Aleksitimiya C) Apatiya D) Anhedoniya To'g'ri javob: B) Aleksitimiya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 159 20-variant Test topshiriqlari • bitta to'g'ri javob (har biri 2 ball) 1. Dj. Kelli shaxs nazariyasida inson qanday tasavvur qilinadi? A) Tug'ma instinktlar va ongsiz mayllarning quli bo'lgan mavjudot sifatida B) Voqelikni shaxsiy konstruktlar orqali talqin qiluvchi «tadqiqotchi» sifatida C) Jamoaviy ongsizlik arxetiplarining passiv tashuvchisi sifatida D) Faqat tashqi mustahkamlashlarga javob beruvchi mexanizm sifatida To'g'ri javob: B) Voqelikni shaxsiy konstruktlar orqali talqin qiluvchi «tadqiqotchi» sifatida✔ 2. E. Makkobi va K. Jeklin (1974) tahlilida jinslar o'rtasida qaysi farq nisbatan barqaror deb topilgan? A) Xotira hajmida farq B) Erkaklarda agressivlikning yuqoriroqligi C) O'zini hurmatda farq D) Umumiy intellekt darajasida farq To'g'ri javob: B) Erkaklarda agressivlikning yuqoriroqligi ✔ 3. Umumiy intellekt (g) va ilmiy yutuqlar o'rtasidagi munosabat haqida «bo'sag'a nazariyasi»ga ko'ra qanday g'oya ilgari suriladi? A) Intellekt va kreativlik butun IQ diapazonida doimo qat'iy chiziqli bog'liq bo'lib qoladi B) Ma'lum IQ darajasidan yuqorida intellekt va kreativlik orasidagi bog'liqlik kuchsizlanadi C) Kreativlik faqat past IQ da paydo bo'ladi, yuqori intellekt esa ijodkorlikka to'sqinlik qiladi D) Kreativlik intellektdan butunlay mustaqil va hech qanday IQ darajasida u bilan bog'liq emas To'g'ri javob: B) Ma'lum IQ darajasidan yuqorida intellekt va kreativlik orasidagi bog'liqlik ✔ kuchsizlanadi 4. D. Olsonning sirkumpleks modeliga ko'ra, odatda qaysi oilalar eng yaxshi funksiyalaydi? A) Jipsligi juda past va qat'iy tartibli oilalar B) Moslashuvchanligi butunlay yo'q oilalar C) Jipsligi va moslashuvchanligi haddan tashqari yuqori bo'lgan oilalar D) Jipslik va moslashuvchanlik bo'yicha muvozanatlashgan (o'rta darajadagi) oilalar To'g'ri javob: D) Jipslik va moslashuvchanlik bo'yicha muvozanatlashgan (o'rta darajadagi) oilalar ✔ 5. «Notanish vaziyat»da bola onasi ketganda deyarli bezovtalanmaydi, qaytib kelganda esa uni e'tiborsiz qoldiradi va qochadi. Bu qaysi bog'lanish turi? A) Qochuvchi (avoidant) bog'lanish B) Ishonchli bog'lanish C) Xavotirli-ambivalent bog'lanish D) Dezorganizatsiyalashgan bog'lanish To'g'ri javob: A) Qochuvchi (avoidant) bog'lanish ✔ 6. 8 yoshli bolaning aqliy yoshi 10 yosh. Shtern formulasi bo'yicha uning IQ si qanchaga teng? A) 80 B) 150 C) 110 D) 125 To'g'ri javob: D) 125 ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 160 7. E. Fromm «Erkinlikdan qochish» asarida erkinlik yukidan qochishning qaysi mexanizmlarini tavsiflagan? A) Introversiya, ekstraversiya va ambiversiya B) Avtoritarizm, destruktivlik va avtomatik konformizm C) Sublimatsiya, ratsionalizatsiya va inkor qilish D) Kompensatsiya, giperkompensatsiya va identifikatsiya To'g'ri javob: B) Avtoritarizm, destruktivlik va avtomatik konformizm✔ 8. B.M. Teplov bo'yicha qobiliyatlarning tug'ma anatomik-fiziologik asoslari qanday ataladi? A) Iste'dod (talant) B) Mahorat (ustalik) C) Ko'nikma (malaka) D) Layoqat (zadatka) To'g'ri javob: D) Layoqat (zadatka) ✔ 9. Agressiv mayllarni jarrohlik yoki sport kabi ijtimoiy ma'qullangan faoliyatga yo'naltirish qaysi himoya mexanizmi? A) Reaktiv shakllanish B) Sublimatsiya C) Inkor D) Ko'chirish To'g'ri javob: B) Sublimatsiya ✔ 10. Shaxsning yuqori xavotirlilik darajasini Ch. Spilberger qanday ikki turga ajratgan? A) Oddiy, murakkab va aralash xavotir B) Ongli va ongsiz (yashirin) xavotir C) Situativ (reaktiv) va shaxsiy xavotirlilik D) Real va nevrotik (Freyd bo'yicha) xavotir To'g'ri javob: C) Situativ (reaktiv) va shaxsiy xavotirlilik ✔ 11. Strukturaviy terapiyada terapevt oilaga qo'shilib, uning qoidalarini va muloqot uslubini qabul qilgan holda ishonch hosil qilishi qanday ataladi? A) Genogramma tuzish B) Paradoksal ko'rsatma berish C) Qayta freymlash D) Qo'shilish (joining) To'g'ri javob: D) Qo'shilish (joining) ✔ 12. R. Uinchning nikoh tanlovi nazariyasiga ko'ra, turmush o'rtoqlar qanday tamoyil asosida tanlanadi? A) Faqat geografik yaqinlik va tez-tez uchrashish asosida B) Faqat iqtisodiy manfaat va moddiy ta'minot asosida C) Faqat tashqi jismoniy jozibadorlik va go'zallik asosida D) Bir-birini to'ldiruvchi (komplementar) ehtiyojlar asosida To'g'ri javob: D) Bir-birini to'ldiruvchi (komplementar) ehtiyojlar asosida ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 161 13. O'smir kayfiyatining sababsiz va tez-tez keskin o'zgarishi, kichik voqealarga kuchli emotsional javob berishi bilan ajralib turadi. A.E. Lichko bo'yicha bu qaysi aksentuatsiya tipiga mos? A) Emotsional labil tip B) Psixasteniya tipi C) Shizoid tip D) Epileptoid tip To'g'ri javob: A) Emotsional labil tip✔ 14. G. Olport bo'yicha shaxsning deyarli barcha xulqini belgilaydigan, kam uchraydigan yagona ustun xislat qanday ataladi? A) Kardinal xislat B) Markaziy xislat C) Ikkilamchi xislat D) Umumiy xislat To'g'ri javob: A) Kardinal xislat ✔ 15. M. Seligman tajribalaridan kelib chiqqan va depressiya modeli sifatida taklif qilingan tushuncha qaysi? A) Kognitiv dissonans B) O'rganilgan nochorlik C) Klassik shartlanish D) Frustratsiya-agressiya To'g'ri javob: B) O'rganilgan nochorlik ✔ 16. Pavlov bo'yicha kuchli, ammo muvozanatsiz (qo'zg'alish ustun) nerv tizimi tipi qaysi temperamentga mos? A) Xolerik B) Sangvinik C) Melanxolik D) Flegmatik To'g'ri javob: A) Xolerik ✔ 17. Bitta tor sohada (masalan, kalendar hisoblash) favqulodda qobiliyat namoyon qiladigan, lekin umumiy intellekti past yoki rivojlanish buzilishi bo'lgan shaxslar holati qanday ataladi? A) Iqtidorlilik B) Savant sindromi C) Akseleratsiya D) Kreativlik To'g'ri javob: B) Savant sindromi ✔ 18. A. Bekning depressiyani tushuntiruvchi «kognitiv triada»si nimadan iborat? A) Xavotir, fobiya va obsessiv fikrlar majmuasi B) O'zi, dunyo (tajriba) va kelajak haqidagi salbiy qarashlar C) Gallyutsinatsiya, vasvasa va tafakkurning buzilishi D) Angedoniya, apatiya va abuliya (iroda pasayishi) To'g'ri javob: B) O'zi, dunyo (tajriba) va kelajak haqidagi salbiy qarashlar ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 162 19. D. Veksler aqliy yosh o'rniga qanday IQ ko'rsatkichini joriy etgan? A) Sten shkalasidagi IQ — o'n balli standart shkala bo'yicha B) Foizli IQ — to'g'ri bajarilgan topshiriqlar ulushi C) Nisbiy (koeffitsiyentli) IQ — aqliy yoshning xronologik yoshga nisbati D) Og'ish IQ si (deviation IQ) — yosh guruhi normasiga nisbatan To'g'ri javob: D) Og'ish IQ si (deviation IQ) — yosh guruhi normasiga nisbatan✔ 20. G. Gardnerning ko'p intellektlar nazariyasiga qaysi intellekt turi kirmaydi? A) Lingvistik intellekt B) Tana-kinestetik intellekt C) Fluid intellekt D) Musiqiy intellekt To'g'ri javob: C) Fluid intellekt ✔ 21. Kuchli psixotravmadan so'ng bemorda nevrologik sababi topilmagan to'satdan oyoq falaji paydo bo'ldi. DSM-5 bo'yicha bu qaysi buzilishga mos? A) Kasallik xavotiri buzilishi (ipoxondriya) B) Konversion buzilish (funksional nevrologik simptom buzilishi) C) Ongli simulyatsiya (qasddan soxtalashtirish) D) Dissotsiativ identiklik buzilishi (ko'p shaxslilik) To'g'ri javob: B) Konversion buzilish (funksional nevrologik simptom buzilishi) ✔ 22. A. Kerkxoff va K. Devisning «filtrlar» nazariyasiga ko'ra, nikoh sherigini tanlashda qaysi filtrlar ketma-ket ishlaydi? A) Ijtimoiy-demografik o'xshashlik, qadriyatlar mosligi, ehtiyojlarning bir-birini to'ldirishi B) Avval jismoniy jozibadorlik, so'ng iqtisodiy ahvol, oxirida ota-onaning roziligi C) Avval rollar mosligi, keyin tashqi stimul va oxirida qadriyatlar o'xshashligi D) Faqat oilaviy kelishuv va qarindoshlar tomonidan oldindan belgilangan tanlov To'g'ri javob: A) Ijtimoiy-demografik o'xshashlik, qadriyatlar mosligi, ehtiyojlarning bir-birini ✔ to'ldirishi 23. V. Shtern taklif qilgan intellekt koeffitsiyenti (IQ) dastlab qanday hisoblangan? A) Z-ballni 15 ga ko'paytirib, natijaga 100 ni qo'shish orqali B) Xronologik yoshni aqliy yoshga bo'lib, natijani 10 ga ko'paytirish orqali C) To'g'ri javoblar sonini topshiriqlarning umumiy soniga bo'lish orqali D) Aqliy yoshni xronologik yoshga bo'lib, 100 ga ko'paytirish orqali To'g'ri javob: D) Aqliy yoshni xronologik yoshga bo'lib, 100 ga ko'paytirish orqali ✔ 24. Bemor shifokor aytgan so'zlarni so'zma-so'z takrorlaydi. Bu simptom qanday ataladi? A) Perseveratsiya B) Exolaliya C) Neologizm D) Mutizm To'g'ri javob: B) Exolaliya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 163 25. Intellekt testlarida guruhlararo farqlarni talqin qilishda qaysi xato eng ko'p uchraydi? A) Guruh ichidagi dispersiyani hisobga olib, guruhlar o'rtachalarini standart og'ish birliklarida taqqoslash B) Testning ishonchliligini har bir guruhda alohida tekshirib, natijalarni solishtirish C) Guruh ichidagi irsiylanuvchanlikni guruhlararo farqlarning genetik ekanligiga dalil sifatida qabul qilish D) Testni har bir guruh uchun alohida standartlashtirib, alohida normalar ishlab chiqish To'g'ri javob: C) Guruh ichidagi irsiylanuvchanlikni guruhlararo farqlarning genetik ekanligiga dalil ✔ sifatida qabul qilish 26. Er-xotin o'rtasidagi muloqotni yaxshilashda «Men-xabarlar» texnikasining mohiyati nima? A) O'z his-tuyg'ularini sherikni ayblamasdan ifodalash: «Kech qolganingda men xavotirlanaman» B) Muhim qarorlarni nizolarga yo'l qo'ymaslik uchun faqat bir kishi qabul qilishi C) Sherikning xatolari va kamchiliklarini aniq ro'yxat qilib, ularni birma-bir ko'rsatish D) Bahs vaqtida sukut saqlab, vaziyat tinchlanguncha javob bermaslik To'g'ri javob: A) O'z his-tuyg'ularini sherikni ayblamasdan ifodalash: «Kech qolganingda men ✔ xavotirlanaman» 27. Gipotireoz bilan og'rigan bemorda depressiyaga o'xshash holat (holsizlik, kayfiyat pasayishi) kuzatilmoqda. Klinik psixolog uchun to'g'ri yondashuv qaysi? A) Bemorni simulyant deb hisoblab, uning shikoyatlarini e'tiborsiz qoldirish B) Simptomlarning organik (somatik) sababini hisobga olib, shifokor bilan hamkorlik qilish C) Holatni faqat shaxs xususiyati deb talqin qilib, xarakterni tuzatishga urinish D) Darhol psixoterapiyani boshlab, qo'shimcha tibbiy tekshiruvdan voz kechish To'g'ri javob: B) Simptomlarning organik (somatik) sababini hisobga olib, shifokor bilan hamkorlik ✔ qilish 28. Ota-ona bolaga yetarli e'tibor bermaydi, uning ishlari va qiziqishlari bilan qiziqmaydi, nazorat deyarli yo'q. Bu qaysi tarbiya turi? A) Yuqori axloqiy mas'uliyat (ortiqcha talab) B) Dominant (nazorat qiluvchi) giperproteksiya C) Gipoproteksiya (nazoratning yetishmasligi) D) Indulgent (yon beruvchi) giperproteksiya To'g'ri javob: C) Gipoproteksiya (nazoratning yetishmasligi) ✔ 29. Ajralishdan keyin bir ota-ona bolani ikkinchi ota-onaga qarshi tizimli ravishda qayrab, bolaning u bilan aloqasini asossiz rad etishiga olib keladi. Bu holat oila psixologiyasida qanday tavsiflanadi? A) Gomogamiya (o'xshash sheriklarni tanlash) hodisasi B) Sog'lom differensiatsiya va o'smirning normal ajralish jarayoni C) Bolani ota-onadan begonalashtirish (alienatsiya) va avlodlararo koalitsiya D) Oila hayot siklidagi normativ inqiroz va unga moslashuv To'g'ri javob: C) Bolani ota-onadan begonalashtirish (alienatsiya) va avlodlararo koalitsiya ✔ 30. O'gay oila (qayta tuzilgan oila) moslashuvidagi tipik qiyinchiliklardan biri qaysi? A) Oilada nizolar va kelishmovchiliklarning umuman bo'lmasligi B) Oila chegaralari va har bir a'zoning rollari boshidanoq aniq, barqaror va hamma tomonidan qabul qilingan bo'lishi C) Bolalarning har doim yangi ota-onani darhol va so'zsiz qabul qilishi D) Rollarning noaniqligi, bolalarning sodiqlik ziddiyati va yangi ota-onaning vakolatini o'rnatish qiyinligi To'g'ri javob: D) Rollarning noaniqligi, bolalarning sodiqlik ziddiyati va yangi ota-onaning vakolatini ✔ o'rnatish qiyinligi Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 164 31. Yosh oilaning dastlabki yillaridagi asosiy psixologik vazifalaridan biri qaysi? A) Nafaqaga chiqishga moslashish va yangi bo'sh vaqtni rejalashtirish B) Ota-ona oilasidan psixologik ajralish va yangi oila chegaralari hamda qoidalarini shakllantirish C) Voyaga yetgan bolalarni uydan kuzatish va «bo'sh uya»ga moslashish D) Nevaralar tarbiyasida faol ishtirok etish va avlodlar o'rtasidagi aloqani saqlab, mustahkamlash To'g'ri javob: B) Ota-ona oilasidan psixologik ajralish va yangi oila chegaralari hamda qoidalarini ✔ shakllantirish 32. Milan maktabi (M. Selvini-Palatsoli va boshq.) usullaridan biri bo'lgan, oila a'zolaridan boshqalar o'rtasidagi munosabatlar haqida so'rash texnikasi qanday ataladi? A) Sokratik dialog (kognitiv) B) Mo'jiza savoli (yechimga yo'naltirilgan) C) Doiraviy (sirkulyar) so'roq D) Bo'sh stul texnikasi To'g'ri javob: C) Doiraviy (sirkulyar) so'roq ✔ 33. Uzoq, mazmunsiz, quruq «falsafiy» mulohazalar yuritishga moyillik (tafakkurning motivatsion- shaxsiy komponenti buzilishi) qanday ataladi? A) Perseveratsiya B) Echolaliya C) Shperrung D) Rezonyorlik To'g'ri javob: D) Rezonyorlik ✔ 34. Dj. Raven progressiv matritsalari testi qanday maqsadda ishlab chiqilgan? A) Kasbiy qiziqishlar va moyilliklarni aniqlab, kasb tanlashga yo'naltirish uchun B) Faqat so'z boyligini va og'zaki nutqning rivojlanish darajasini o'lchash uchun C) Verbal bilimlarga kam bog'liq holda umumiy (g) intellektni o'lchash uchun D) Shaxs xislatlari va temperament xususiyatlarini proyektiv aniqlash uchun To'g'ri javob: C) Verbal bilimlarga kam bog'liq holda umumiy (g) intellektni o'lchash uchun ✔ 35. M. Bouen oilaviy tizimlar nazariyasining markaziy tushunchasi bo'lgan, shaxsning emotsional va intellektual funksiyalarini ajrata olishi hamda oila bilan yaqin bo'lib, mustaqil qola olishi qanday ataladi? A) «Men»ning differensiatsiyasi B) Emotsional uzilish (cutoff) C) Triangulyatsiya (uchburchak hosil qilish) D) Oilaviy gomeostaz To'g'ri javob: A) «Men»ning differensiatsiyasi ✔ 36. Galton individual farqlarni o'rganishda statistik usullarga qanday hissa qo'shgan? A) Omillar tahlilining zamonaviy usullarini va g omil modelini yaratgan B) Dispersion tahlil (ANOVA) va eksperimentni rejalashtirish usullarini yaratgan C) Korrelyatsiya va regressiya tushunchalarini ishlab chiqishga asos solgan D) Xi-kvadrat mezonini va chastotalarni taqqoslash usulini kashf etgan To'g'ri javob: C) Korrelyatsiya va regressiya tushunchalarini ishlab chiqishga asos solgan ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 165 37. Murakkab figuralar ichidan berilgan oddiy shaklni tez topadigan sinaluvchi Uitkin bo'yicha qanday kognitiv uslubga ega? A) Kognitiv oddiy (sodda) uslub B) Impulsiv (shoshqaloq) uslub C) Maydonga bog'liq emas (mustaqil) D) Maydonga bog'liq (kontekstga tayanuvchi) To'g'ri javob: C) Maydonga bog'liq emas (mustaqil)✔ 38. Klinik psixologning suitsid xavfini baholashda quyidagi omillardan qaysi biri eng muhim xavf omillaridan biri hisoblanadi? A) Ijtimoiy qo'llab-quvvatlashning ko'pligi B) Ilgari qilingan suitsid urinishlari va aniq reja mavjudligi C) Bemorning yoshligi va sport bilan shug'ullanishi D) Yuqori ma'lumot darajasi To'g'ri javob: B) Ilgari qilingan suitsid urinishlari va aniq reja mavjudligi ✔ 39. S. Minuxin bo'yicha oila a'zolari bir-biridan emotsional uzoq bo'lib, bir-birining muammolariga deyarli javob bermaydigan oila qanday chegaralar bilan tavsiflanadi? A) Ierarxik chegaralar — avlodlar o'rtasidagi tartib B) Aniq (sog'lom) chegaralar — muvozanatli oila C) Qat'iy (rigid) chegaralar — ajralgan (disengaged) oila D) Diffuz (aralashib ketgan, enmeshment) chegaralar To'g'ri javob: C) Qat'iy (rigid) chegaralar — ajralgan (disengaged) oila ✔ 40. Beqaror shaxslararo munosabatlar, tashlab ketilishdan kuchli qo'rquv, impulsivlik, takroriy o'z- o'ziga zarar yetkazish va surunkali bo'shliq hissi qaysi shaxs buzilishiga xos? A) Obsessiv-kompulsiv B) Gistrionik (isterik) C) Shizoid (o'zini chetga oluvchi) D) Chegaraviy (borderline) To'g'ri javob: D) Chegaraviy (borderline) ✔ 41. Ukasi tug'ilgandan keyin 5 yoshli bola yana barmoq so'ra boshlagan va «chaqaloqcha» gapira boshlagan. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Proyeksiya B) Sublimatsiya C) Ratsionalizatsiya D) Regressiya To'g'ri javob: D) Regressiya ✔ 42. DSM-5 bo'yicha kattalarda doimiy depressiv buzilish (distimiya) tashxisi uchun tushkun kayfiyat kamida qancha davom etishi kerak? A) 6 oy B) 2 yil C) 1 oy D) 2 hafta To'g'ri javob: B) 2 yil ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 166 43. Boshlig'idan tanbeh olgan xodim uyga kelib, bolalariga sababsiz baqiradi. Bu qaysi himoya mexanizmi? A) Proyeksiya B) Regressiya C) Ko'chirish (siljitish) D) Reaktiv shakllanish To'g'ri javob: C) Ko'chirish (siljitish)✔ 44. Bemor o'zi to'qigan, boshqalarga tushunarsiz yangi so'zlarni ishlatadi. Bu qanday ataladi? A) Rezonyorlik B) Exolaliya C) Konfabulyatsiya D) Neologizmlar To'g'ri javob: D) Neologizmlar ✔ 45. Erikson bo'yicha erta yetuklik (yoshlik) davrida qaysi inqiroz hal qilinadi? A) Ego-integratsiya — umidsizlik B) Yaqinlik — yolg'izlik (izolyatsiya) C) Identiklik — rollarning aralashuvi D) Mehnatsevarlik — pastlik hissi To'g'ri javob: B) Yaqinlik — yolg'izlik (izolyatsiya) ✔ 46. Dj. Engel taklif qilgan va kasallikni biologik, psixologik va ijtimoiy omillar majmui sifatida ko'rib chiquvchi model qanday ataladi? A) Biopsixosotsial model B) Ekologik model C) Biomedikal model D) Diatez-stress (moyillik-stress) modeli To'g'ri javob: A) Biopsixosotsial model ✔ 47. A. Maslou bo'yicha o'zini aktualizatsiya qilgan shaxslarga xos xususiyat qaysi? A) Doimiy xavotir va himoya mexanizmlariga tayanish B) Ijtimoiy aloqalardan to'liq qochish C) Konformizmga moyillik D) Voqelikni samarali idrok etish va «cho'qqi kechinmalari» To'g'ri javob: D) Voqelikni samarali idrok etish va «cho'qqi kechinmalari» ✔ 48. Z. Freydning shaxs tuzilmasi modelida «lazzatlanish tamoyili» asosida ishlaydigan instansiya qaysi? A) Ego (Men) B) Superego (Oliy Men) C) Id (U) D) Persona To'g'ri javob: C) Id (U) ✔ 49. Bemor falajlangan chap qo'li borligini inkor etadi va o'zini sog'lom deb hisoblaydi. Bu qanday ataladi? A) Apraksiya B) Anosognoziya C) Aleksitimiya D) Prozopagnoziya To'g'ri javob: B) Anosognoziya ✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 167 50. A.N. Leontyev bo'yicha psixikaning paydo bo'lishining obyektiv mezoni nima? A) Sezgirlik (biologik neytral, signal ta'sirlarga javob berish qobiliyati) B) Nutqning paydo bo'lishi C) Ta'sirlanuvchanlik (biologik ahamiyatli ta'sirlarga javob) D) Instinktlarning mavjudligi To'g'ri javob: A) Sezgirlik (biologik neytral, signal ta'sirlarga javob berish qobiliyati)✔ Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 168 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- C 2- C 3- D 4- B 5- D 6- A 7- B 8- D 9- A 10- B 11- D 12- C 13- D 14- B 15- B 16- C 17- D 18- D 19- B 20- C 21- C 22- D 23- B 24- A 25- B 26- D 27- C 28- B 29- D 30- C 31- B 32- A 33- D 34- B 35- B 36- D 37- B 38- A 39- B 40- D 41- B 42- C 43- C 44- A 45- D 46- B 47- C 48- B 49- B 50- A 2-variant 1- C 2- A 3- D 4- B 5- C 6- D 7- A 8- C 9- A 10- B 11- D 12- B 13- A 14- B 15- A 16- D 17- A 18- D 19- A 20- A 21- C 22- A 23- A 24- C 25- B 26- C 27- B 28- C 29- A 30- B 31- B 32- C 33- B 34- B 35- D 36- B 37- A 38- B 39- C 40- B 41- D 42- B 43- A 44- B 45- A 46- A 47- A 48- B 49- C 50- C 3-variant 1- C 2- C 3- A 4- A 5- A 6- B 7- D 8- D 9- C 10- D 11- C 12- B 13- A 14- C 15- C 16- C 17- B 18- A 19- B 20- B 21- A 22- D 23- C 24- A 25- D 26- D 27- D 28- C 29- D 30- C 31- D 32- D 33- D 34- A 35- C 36- C 37- C 38- C 39- B 40- A 41- B 42- A 43- B 44- B 45- D 46- A 47- D 48- D 49- C 50- C 4-variant 1- A 2- B 3- D 4- B 5- C 6- D 7- B 8- D 9- B 10- C 11- A 12- B 13- D 14- D 15- D 16- C 17- A 18- C 19- D 20- B 21- C 22- D 23- D 24- D 25- B 26- B 27- C 28- B 29- B 30- A 31- C 32- B 33- B 34- A 35- D 36- A 37- A 38- C 39- D 40- C 41- A 42- B 43- C 44- B 45- B 46- D 47- B 48- A 49- A 50- A 5-variant 1- D 2- B 3- B 4- C 5- A 6- D 7- D 8- D 9- C 10- C 11- B 12- C 13- B 14- A 15- C 16- C 17- A 18- B 19- C 20- C 21- B 22- B 23- C 24- C 25- B 26- B 27- D 28- D 29- D 30- A 31- A 32- D 33- B 34- C 35- A 36- A 37- B 38- C 39- A 40- A 41- C 42- A 43- A 44- D 45- D 46- B 47- B 48- B 49- C 50- D 6-variant 1- B 2- B 3- B 4- A 5- D 6- B 7- A 8- A 9- B 10- A 11- A 12- B 13- C 14- A 15- B 16- B 17- B 18- A 19- C 20- C 21- D 22- C 23- B 24- B 25- D 26- A 27- A 28- B 29- A 30- C 31- A 32- C 33- B 34- D 35- A 36- C 37- D 38- A 39- D 40- B Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 169 41- D 42- C 43- C 44- A 45- C 46- D 47- B 48- D 49- D 50- B 7-variant 1- D 2- A 3- C 4- A 5- D 6- C 7- B 8- D 9- A 10- D 11- D 12- D 13- D 14- B 15- C 16- D 17- D 18- A 19- C 20- D 21- B 22- A 23- A 24- B 25- D 26- D 27- A 28- D 29- D 30- A 31- C 32- D 33- A 34- A 35- B 36- A 37- D 38- A 39- B 40- C 41- A 42- A 43- A 44- C 45- B 46- D 47- B 48- D 49- D 50- C 8-variant 1- C 2- B 3- B 4- C 5- B 6- C 7- B 8- B 9- B 10- C 11- A 12- B 13- B 14- D 15- C 16- B 17- C 18- B 19- D 20- B 21- D 22- B 23- B 24- A 25- C 26- C 27- C 28- D 29- B 30- C 31- A 32- D 33- A 34- C 35- A 36- D 37- D 38- D 39- C 40- C 41- A 42- B 43- B 44- C 45- A 46- C 47- A 48- C 49- C 50- A 9-variant 1- C 2- B 3- C 4- D 5- B 6- B 7- D 8- D 9- D 10- C 11- C 12- B 13- D 14- B 15- B 16- C 17- C 18- C 19- D 20- C 21- B 22- C 23- B 24- C 25- C 26- A 27- B 28- B 29- D 30- C 31- C 32- D 33- A 34- B 35- C 36- C 37- D 38- D 39- D 40- B 41- B 42- D 43- D 44- A 45- B 46- C 47- C 48- C 49- B 50- A 10-variant 1- B 2- B 3- C 4- D 5- D 6- A 7- D 8- D 9- D 10- C 11- B 12- D 13- C 14- B 15- C 16- C 17- C 18- D 19- C 20- D 21- C 22- C 23- A 24- C 25- B 26- C 27- B 28- B 29- C 30- C 31- A 32- B 33- D 34- C 35- B 36- D 37- C 38- C 39- D 40- A 41- D 42- B 43- A 44- C 45- B 46- B 47- A 48- A 49- A 50- D 11-variant 1- D 2- C 3- C 4- C 5- A 6- A 7- A 8- C 9- D 10- A 11- B 12- B 13- D 14- C 15- B 16- C 17- B 18- D 19- B 20- C 21- A 22- B 23- B 24- A 25- A 26- B 27- C 28- B 29- B 30- C 31- B 32- D 33- C 34- A 35- A 36- A 37- B 38- B 39- D 40- B 41- B 42- B 43- D 44- A 45- A 46- D 47- C 48- D 49- C 50- B 12-variant 1- A 2- C 3- C 4- A 5- A 6- C 7- A 8- D 9- A 10- B 11- B 12- A 13- A 14- C 15- C 16- A 17- A 18- D 19- A 20- A 21- A 22- B 23- C 24- D 25- C 26- B 27- B 28- C 29- D 30- D 31- D 32- A 33- C 34- B 35- A 36- A 37- D 38- D 39- B 40- B 41- D 42- B 43- A 44- A 45- D 46- D 47- D 48- D 49- D 50- A Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 170 13-variant 1- D 2- A 3- C 4- A 5- B 6- B 7- C 8- D 9- B 10- D 11- A 12- B 13- A 14- B 15- D 16- D 17- B 18- A 19- A 20- D 21- B 22- A 23- A 24- C 25- B 26- A 27- C 28- D 29- B 30- A 31- A 32- C 33- A 34- C 35- B 36- C 37- D 38- D 39- C 40- B 41- D 42- D 43- D 44- B 45- D 46- D 47- D 48- C 49- B 50- C 14-variant 1- C 2- D 3- D 4- B 5- C 6- C 7- B 8- A 9- A 10- B 11- B 12- D 13- C 14- B 15- C 16- D 17- C 18- C 19- C 20- B 21- B 22- B 23- C 24- B 25- C 26- A 27- A 28- B 29- D 30- B 31- C 32- C 33- D 34- B 35- A 36- C 37- B 38- C 39- D 40- A 41- A 42- C 43- C 44- C 45- C 46- C 47- A 48- B 49- C 50- B 15-variant 1- D 2- C 3- A 4- D 5- C 6- C 7- C 8- D 9- A 10- D 11- D 12- B 13- B 14- D 15- D 16- A 17- D 18- A 19- C 20- D 21- C 22- B 23- D 24- D 25- C 26- A 27- B 28- D 29- C 30- A 31- D 32- A 33- D 34- C 35- D 36- B 37- B 38- C 39- B 40- D 41- B 42- D 43- B 44- B 45- A 46- B 47- A 48- C 49- A 50- D 16-variant 1- A 2- B 3- C 4- D 5- D 6- B 7- A 8- D 9- D 10- B 11- D 12- D 13- D 14- A 15- C 16- D 17- C 18- B 19- A 20- A 21- B 22- D 23- A 24- B 25- A 26- A 27- D 28- A 29- B 30- A 31- A 32- C 33- A 34- D 35- A 36- D 37- C 38- D 39- A 40- A 41- D 42- D 43- D 44- C 45- D 46- B 47- A 48- D 49- C 50- A 17-variant 1- A 2- A 3- A 4- B 5- A 6- D 7- B 8- C 9- B 10- A 11- D 12- C 13- A 14- A 15- D 16- C 17- D 18- C 19- B 20- B 21- A 22- D 23- D 24- C 25- A 26- C 27- A 28- A 29- B 30- B 31- A 32- C 33- B 34- D 35- B 36- A 37- C 38- A 39- D 40- B 41- B 42- C 43- C 44- D 45- B 46- D 47- A 48- D 49- B 50- D 18-variant 1- A 2- A 3- C 4- A 5- C 6- B 7- D 8- A 9- C 10- D 11- D 12- C 13- C 14- B 15- D 16- D 17- C 18- D 19- C 20- B 21- C 22- C 23- D 24- A 25- A 26- B 27- D 28- D 29- B 30- B 31- B 32- A 33- B 34- A 35- D 36- B 37- B 38- A 39- A 40- B 41- D 42- C 43- D 44- C 45- B 46- A 47- D 48- C 49- C 50- D Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 171 19-variant 1- C 2- C 3- B 4- A 5- D 6- A 7- A 8- B 9- A 10- D 11- B 12- D 13- C 14- D 15- D 16- A 17- C 18- A 19- D 20- C 21- A 22- C 23- C 24- B 25- A 26- C 27- B 28- A 29- C 30- D 31- A 32- B 33- D 34- C 35- B 36- B 37- C 38- B 39- D 40- A 41- B 42- D 43- D 44- A 45- D 46- C 47- C 48- A 49- A 50- B 20-variant 1- B 2- B 3- B 4- D 5- A 6- D 7- B 8- D 9- B 10- C 11- D 12- D 13- A 14- A 15- B 16- A 17- B 18- B 19- D 20- C 21- B 22- A 23- D 24- B 25- C 26- A 27- B 28- C 29- C 30- D 31- B 32- C 33- D 34- C 35- A 36- C 37- C 38- B 39- C 40- D 41- D 42- B 43- C 44- D 45- B 46- A 47- D 48- C 49- B 50- A Psixologiya — nostrifikatsiya mashq variantlari | 172

PSIXOLOGIYA

Nostrifikatsiya (xorijiy diplomni tan olish) test sinoviga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2025–2026)

20 ta variant • 1000 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Nostrifikatsiya — xorijiy davlatda olingan ta'lim hujjatini O'zbekistonda tan olish (ekvivalentligini qayd etish). Arizalar my.gov.uz yoki Davlat xizmatlari markazlari orqali beriladi; test sinovini Bilimni baholash agentligi o'tkazadi.

• Test faqat oliy ta'lim (va qayta tayyorlash) hujjatlari bo'yicha, ekspert xulosasi ijobiy bo'lgandan keyin o'tkaziladi. Test arizachining mutaxassisligi bo'yicha olinadi.

• Format: 50 ta test savoli, 100 daqiqa (har bir savolga ~2 daqiqa). Har bir to'g'ri javob — 2 ball, maksimal — 100 ball. Tan olish uchun 56 ball (kamida 28 ta to'g'ri javob) talab qilinadi; o'tolmagan talabgor qayta ro'yxatdan o'tib, testni qayta topshirishi mumkin.

• 2026-yil kuzgi sessiyalar: 15-oktyabr, 29-oktyabr, 12-noyabr, 26-noyabr, 10-dekabr, 24- dekabr. Ishtirokchilar ro'yxati har sessiyadan kamida 3 kun oldin e'lon qilinadi; ro'yxatni my.gov.uz yoki Davlat xizmatlari markazlarida ariza raqami bo'yicha tekshirish mumkin. Pasport yoki ID-karta bilan o'z vaqtida keling.

• Testsiz tan olinadiganlar: QS, THE yoki ARWU reytinglarining TOP-1000 taligiga kiruvchi OTM bitiruvchilari, xalqaro shartnomalar yoki hukumat qarorlari asosida o'qiganlar, O'zbekistondagi xorijiy OTM filiallari bitiruvchilari va boshqa belgilangan toifalar.

• To'plam tuzilishi: 20 ta variant × 50 savol. Har bir variant mutaxassislikning barcha asosiy bo'limlarini qamrab oladi. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida esa javoblar kaliti bor. O'zingizni sinash uchun avval variantni 100 daqiqada yechib, keyin kalit bilan tekshiring.

• Muhim: rasmiy test savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu mutaxassislik dasturlari asosida tuzilgan mashq savollari; format va talablar o'zgarishini uzbmb.uz va my.gov.uz da kuzatib boring.

Sotib olish