Psixologiyada shaxsni o’rganishlar nazariyasi - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	709.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	18 Сентябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Psixologiyada shaxsni o’rganishlar nazariyasi

Купить

Umumiy Psixologiya Psixologiyada shaxsni o’rganishlar nazariyasi

1. Shaxs psixologiyada o‘rganishlar nazariyasining o‘rni. 2. Shaxs muammosini o‘rganishda o‘rganishlar nazariyasi vakillarining yondashuvlari. Reja:

 P sixologiya tarixida vujudga kelgan bixeviorizm maktabi shaxsni o‘rganishda ham o‘ziga o‘ringa ega. Ushbu maktab vakillarinig g‘oyasi xulq-atvorni o‘rganish asosiy masala sifatida o‘rin olgan bo‘lsa-da, uning ayrim vakillari muammoni tahlil etishda o‘zlarining pozitsiyalariga egadirlar.  Bixeviorizmning asosiy g‘oyasi  20-asrda amerikalik psixologiya maktabining haqiqiy qiyofasi sifatida maydonga chiqdi. Uning asoschisi Djon Uotson (1878-1958) bu yo‘nalishning haqiqiy yo‘lboshchisi sifatida shakllanishiga sabab bo‘ldi. Bixevio tushunchasi (behavior) inglizchadan tarjima qilganda xulq-atvor degan ma’noni anglatadi. Bixeviorizm tushunchasi tarjima qilganda –xulq-atvor psixologiyasi ma’nosini anglatadi.

 Xulq-atvorni tahlil qilish to‘liq ob’yektiv xarakterga ega bo‘lib, tashqi kuzatiladigan reaksiyalar bilan cheklanadi. Insonning fikri, ongini ko‘rib bo‘lmaydi, ularni o‘lchash mumkin emas , bundan ko‘rinadiki barchasini ob’yektiv qayd etish imkoniyatini bo‘lmaydi. Insonning ichki olamida kechayotganlarni o‘rganish mikoni yo‘q. Demak, shaxs “qora quti” sifatida ishtirkok etadi. Inson harakatining tashqi ifodalanishining ob’yektivligini stimullar va vaziyatlar shartlaydi. Shunday ekan psixologiyaning vazifasi stimullar bo‘yicha namoyon bo‘ladigan ma’lum reaksiyalar belgilaydi.  Bixevioristlar nuqtai nazaricha shaxs mazkur insonga xos xulqiy reaksiyalarning majmuidan iborat. Stimul- reaksiya (SR ) formulasi bixeviorizmda etakchi hisoblanadi. Torndayk effekti qonuni S va R o‘rtasidagi aloq

 Shaxs psixologiyasi – shaxs individualligini o’rganadigan psixologiyasining sohasi hisoblanadi. Psixologiyaning ushbu sohasi psixologik bilimlarni analitik prinsiplar asosida tushuntiradi. Analitik prinsiplarni qo’llash aniq ilmiy qiziqishlarning u yoki bu psixologik omillarini tahlil qilishni bildiridadi.  Shaxs nima? Bu so'z insoniyat madaniyatida taxminan 300 yil oldin paydo bo'lgan. J.Brunerning fikricha, XVIII asrga borib taqaladigan "o’z-o'zi" tushunchasidan foydalanishni "shaxs" tushunchasining kelib chiqishining belgisi deb hisoblash mumkin. Ayni paytda, ispan faylasufi Baltazar, 17 asrda "shaxs" tushunchasini butunlay zamonaviy ma'noda ishlatadi. Psixologiyada shaxsning ko'plab ta'riflari mavjud

 Bu ta'riflarning ko'pchiligi uyg’unlik, belgilar tizimi, birlik, barqarorlik, ijtimoiylik, identiklik, individuallik (yaxlitlik, o'ziga xoslik), ichki Men (avtonomiya, ijodkorlik) kabi xususiyatlarni o'z ichiga oladi. Ko'pincha shaxs ong va o'zini anglash orqali namoyon bo’ladi. Shveytsariyalik olim Rishar Meyli: “Shaxs deganda, har bir insonni tasniflaydigan psixologik xususiyatlarning yig’indisini tushunamiz. Kengroq ma’noda, shaxs termini xarakter, temperament, qobiliyatni o’z ichiga oladi”. Lekin shaxs – bu faqatgina xususiyatlarning yig’indisi emas. Gap quyidagi xususiyatlar o'zaro ta'sirda o'ziga xos psixologik markazni, psixikaning o'ziga xos sifati, menlik, o'z individual xususiyatlarini anglashni yoki A.Maslou, E.Erikson va boshqa psix

 20 asrning boshlarida rus psixiatri P.P.Viktorov shaxs tushunchasini o’zo’zini anglash va ong (anglash) bilan bog’ladi: “Shaxs, individuallik, Men psixologlarda tananing ichki muhitga munosabatni his qilish hamda tashqi muhitga nisbatan munosabatni his qilish”. Psixolog F.Barron: “Inson shaxsining farqli jihati fikrlashga va masalalarni hal qilishga qodir ongning mavjudligidir”. Sotsiolog Ya.Shepanskiy: Ijtimoiylashuv jarayonida individ o’zining shaxsiy ongini va shaxsiy Menini yaratadi. Har bir inson oilada, kasbiy faoliyatida, do’stlar davrasida va h.k. da bajariladigan ijtimoiy rollarning miqdorini his qiladi. Har bir inson o’z-o’zini tahlil qiladi, xuddi boshqalarga murojaat qilgani kabi o’ziga murojaat qiladi.

E’tiboringiz uchun rahmat!

Купить