Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 608.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Июнь 2021
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Психология

Продавец

Bohodir Jalolov

Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти

Купить
ТОЖИБОЕВА ГУЛХУМОР РАХМАНЖАНОВНА “ Психология ” йўналиши бўйича қайта тайёрлаш ва малака ошириш курси тингловчиси Мавзу: Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти 1 МУНДАРИЖА КИРИШ...................................................................................................................3 I-БОБ. ПСИХОЛОГНИНГ ЎРТА ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ТИЗИМИДАГИ ФАОЛИЯТИ МАВЗУСИНИ ЎҚИТИШНИНГ НАЗАРИЙ ВА АМАЛИЙ МАСАЛАЛАРИ 1.1. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолиятини структураси..............................................................................................................6 1.2. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзусини ўқитишдаги инновациялар.................................................................11 II-БОБ. ПСИХОЛОГНИНГ ЎРТА ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ТИЗИМИДАГИ ФАОЛИЯТИ МАВЗУСИДАН ЎҚУВ МОДУЛИ ИШЛАНМАСИ 2.1. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти модулининг мазмун ва мақсадин КИРИШ Битирув лойиҳа ишининг долзарблиги. Мамлакатимизда таълим- тарбия тизимини тубдан ислоҳ қилиш, уни замон талаблари даражасига кўтариш, келажак учун баркамол авлодни тарбиялаш ишлари Давлат сиёсатининг устивор йўналишига айланди. Ўзбекистонда олиб борилаётган ислоҳотлардан асосий мақсад, юртимизда соғлом ва баркамол, билимли, юксак маънавий-аҳлоқий фазилатларга эга бўлган авлодни шакллантиришдан иборат. Айнан ана шу мақсадга эришиш учун муҳтарам Президентимиз И.А. Каримов раҳнамолигида янги даврда яшайдиган, янгича фикрлайдиган, янги ишлаб чиқариш, ижтимоий шароитларда фаолият кўрсатадиган, замонавий касбий маҳоратга эга бўлган мутахассис кадрлар тайёрлашнинг “Ўзбек модели” ҳаётга тадбиқ этилмоқда. Ўзбекистоннинг келажаги, унинг истиқболи,биринчи навбатда ёшлар тарбиясига, уларни соғл этади ” 1 деб таъкидлагани бежиз эмас. Шу боисдан ҳам бугунги кунда ёшларнинг таълим-тарбияси мустақил Ўзбекистоннинг давлат сиёсатида устивор аҳамият касб этмоқда. Ҳозирги кунда олий таълим муасасаларида таълим ва тарбия жараёнларини ташкилий - ҳуқуқий асосларини ўрганиш ва тахлил этиш ўта долзарб вазифалардан бири х исобланади. Олий таълим муассасаларининг таълим ва тарбия жараёнларини ташкил этишда қуйидаги: таълим тўғрисидаги қонун хужжатлари, қонун ости хужжатлари жумладан фармонлар, фармойишлар, қарорлар ва буйруқлар каби ташкилий ҳуқуқий хужжатлар қўлланилмоқда. Юқорида қайд этилган норматив хужжатлар билан амалга киритилган ўқув дастури, белгиланган мавзунинг назарий ва амалий муаммолари, уни ўқитишдаги инновациялар, мавзу юзасидан тайёрланаётган кейслар, амалий топшириқлар, назора  Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзусини ўқитишдаги инновациялар ва илғор хорижий тажрибалар ини ўрганиш;  Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти модулининг мазмун ва мақсадини ўқув меъёрий хужжатларларда акс эттирилиш;  Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзусининг технологик харита тузиш;  Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзуси бўйича маъруза матн таёйрлаш;  Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзусидан кейслар ишлаб чиқиш;  Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзуси юзасидан тақдимот тайёрлаш; Битирув лойиҳа иши назарий ва амалий аҳамияти шу билан белгиланадики, тадқиқот натижасида олинган хулосалар “Психологнинг ўрта ва ўрта м I-БОБ. ПСИХОЛОГНИНГ ЎРТА ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ТИЗИМИДАГИ ФАОЛИЯТИ МАВЗУСИНИ ЎҚИТИШНИНГ НАЗАРИЙ МАСАЛАЛАРИ 1.1. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолиятини структураси Инсон психологиясини тушиниш, таҳлил қилиш, ривожлантиришга жиддий эътибор бериш масаласи ҳамма замонларда ва ҳамма давлатларда ҳам ижтимоий-иқтисодий тараққиётнинг етакчи вазифаларидан бири бўлиб келган. ХХ аср бўсағасида психология фани ва унинг илғор вакиллари ўзларининг навбатдаги жаҳоншумул илмий мақсадлари - инсонга, айни пайтда, жамиятга психологик хизмат кўрсатиш тизимининг муқаррарлигини назарий-илмий жиҳатдан асослаб беришга муваффақ бўлдилар. Умуман, психологик хизмат кўрсатиш муаммоси маълум маънода, илмий психологиянинг етакчи йўналишларидан бири сифатида кўп бор мунозаралар манбаи бўлган. боисдан бўлса керак, ҳозирги кунда барча ривожланган, ривожланиш йўлидан бораётган мамлакатлар биринчи галда ўз фуқароларининг маънавий, интеллектуал, жисмоний, руҳий баркамоллигига ва ундан ижтимоий манфаатлар учун самарали фойдаланиш йўлларини излашга жиддий эътиборни қаратмоқдалар. Шу нуқтаи назардан, ҳар бир мамлакатда инсон ва унинг фаолияти ўртасидаги уйғунликни таъминлашга қаратилган ижтимоий- психологик хизмат тизимининг жорий этилиши алоҳида аҳамият касб этади. Президентимиз ўзининг Ўзбекистоннинг бугунги истиқлол ва истиқбол йўлини ифодаловчи бошқа қатор маърузалари, асарларида ҳам иқтисодиёт билан маънавият, инсон руҳиятининг баркамоллиги, ҳаётнинг ўзаро ажралмас, бир-бирини тўлдирадиган, ўзаро таъсир, акс таъсир этадиган муҳим омиллари эканлигини, айни пайтда бугунги иқтисодий Р.З.Гайнутдинов, В.М.Каримова, Н.А.Соғиновларнинг ҳам Ўзбекистон ўрта, умумтаълим мактаблари ва оила тизимларида психологик хизматни жорий этиш борасида олиб бораётган қатор назарий-илмий ва амалий-услубий ишлари Республикамизда психологик хизматни жорий этиш ва ривожлантириш учун маълум даражада асос бўлмоқда. Халқ таълими тизимидаги ва ўрта махсус, касб-ҳунар тизимидаги психологик хизматнинг мақсади – шахснинг ҳар томонлама гармоник камолоти, тўлақонли психологик тараққиётни таъминловчи қулай шарт- шароитлар яратишдан иборатдир. Психологик хизматда тадқиқот ва таъсир ўтказиш объекти мактабгача ёшдаги болалар, ўқувчилар, махсус ўқув юрти ва олий мактаб, коллеж талабалари, ўқитувчилар, ота-оналар бўлиб ҳисобланади, уларни алоҳида ёки гуруҳий шаклда тадқиқ қилиш мумкин. Психологик хизматнин г) психодиагностик тадқиқотлар ўтказиш, методикалар ишлаб чиқиш (тест савол варақаси, тажриба, кузатиш, суҳбат ва бошқалар); д) психологик маслаҳат бериш; е) пcихологик консилиумлар ўтказиш; ж) таълим ва тарбия берувчи дастурлардан фойдаланиб психодрама, психокоррекцион тренингларни амалга ошириш; з) психологик тадқиқот объектининг психологик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ўқув дастури, ўқув тарбия режаларини таҳлил қилиш ва ҳоказолар. Ҳозирги босқичда психологик хизмат фаолиятининг 2 йўналиши: долзарб ва келажак йўналишлари мавжуд. Долзарб йўналиш ўқувчилар таълим тарбиясидаги қийинчиликлар, улар хулқ-атворидаги, мулоқотдаги ва шахси шаклланишидаги бузилишлар билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилишга қаратилган. Келажак йўналиши ҳар бир бола индивидуаллигини ривожлантиришга, жамиятда ярату психологик-педагогик коррекция қилиш йўлларини аниқлайди. Бу билан психологик хизмат мактабда ўқув тарбия ишининг маҳсулдорлигини оширишга, ижодий фаол шахсни шакллантиришга имкон беради. Психологик хизматнинг асосий вазифаси - тадқиқот ишлари, амалий ишлар ва ташвиқот ишл а ридан иборат 3 та вазифадан ташкил топади. Илмий тадқиқот вазифалари - ўқувчилар шахс и ни шакллантиришнинг муҳим муаммоларини, таълим ва тарбиянинг психологик асосларини ўқувчилар билан ўқитувчилар, мактаб психологлари, мактаб психологлар билан ўқитувчилар ўртасидаги ўзаро таъсирни ҳамда мактаб психолог и нинг этикасини ўз ичига олади. Амалий вазифалар - психологик тадқиқот натижаларини амалда психологик хизмат ишида қўллаб, болаларнинг мактаб таълимига тайёрлигини аниқлаш, ўқувчил а рнинг ўқиш фаолиятини осонлаштириш 1.2. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мавзусини ўқитишдаги инновациялар Ўқитишнинг 4 поғонали усули. Бу усул АҚШ да пайдо бўлиб саноат корхоналарида конвейерли ишлаб чиқариш кўпайган сари шундай ўргатиш усуллари зарур бўлиб қолдики, ишчилар бир хилда қайтариладиган қўл кўникмаларини иложи борича тез ва мукаммал равишда ўрганиб олишлари керак эди. Бу усулда амалий кўникмаларни ўзлаштириш жараёни 4 поғона доирасида кечади. Бу поғоналарнинг номи: «Тушунтириш», «Нима қилиш кераклигини кўрсатиб бериш», «Кўрсатилган тарзда қайтариш», «Машқ қилиш». Яъни амалиёт ўқитувчиси талабаларга аввал кичикроқ бир иш босқичини тушунтириб беради, кейин нима қилиш кераклигини қилиб кўрсатади. Сўнг талаба шу иш босқичини кўрсатилган тарзда қайтариши (имитация қилиши) керак. Талаба қай машқ қиладилар. Бу ҳам очиқ ва ойдин тан олиниши керак. Бу ерда кичик ўқув босқичлар катта аҳамиятга эга. Бугунги кунда бу усулга баъзи дидактик элементлар қўшилиб, мукаммалаштирилди. Бундан ташқари босқичларни бироз мураккаброқ қилишга ҳаракат қилинмоқда. Яъни шундай машқлар ҳам киритилиши мумкинки улар доирасида талаба бирданига бир неча кўникмалар ва операцияларни амалда бажариши керак. «Тушунтириш» ва «нима қилишни кўрсатиб бериш» поғоналари эса босқичма-босқич амалга оширилади. Кўникмаларни ўргатишда эса бу усул ўзини жуда ҳам яхши оқлади. Шунинг учун бу усул касбий-техникавий соҳаларда энг аввало иш ўрнида керакли кўникмаларни ўргатишда келажакда ҳам муҳим роль ўйнайди. 4 поғона усули доирасидаги ҳаракатлар 4 поғона деб қуйидаги поғоналар аталади. Улар давомида бир амалиёт ўқитувчиси Одатда амалиёт ўқитувчиси нима қилаётгани ҳақида талабаларга изоҳлар (комментарийлар) бериб боради. Яъни бу ерда демонстрация (намойиш этиш) тушунчаси ҳам ишлатилиши мумкин. 3-поғона: Амалиёт ўқитувчиси кўрсатиб берган иш босқичини кўрсатилган тарзда қайтарадилар. Амалиёт ўқитувчиси улар қилаётган иш юзасидан ўз фикрини билдириб, хатоларни тўғрилаб туради. 4-поғона: Ҳар бир талаба иш босқичини кўрсатилган тарзда қайтариб, кўрганидан ва иш босқичини тўғри бажариш бўйича амалиёт ўқитувчисининг изоҳларни тушунганидан кейин, бу иш босқичи кўп маротаба машқ қилинади ва кераклигича яъни мақбул натижага эришилмагунича такрорланади. Бундан кейин амалиёт ўқитувчиси кейинги иш босқичига ўтади. Бу босқич ҳам 4 поғонадан иборат. Бу 4 поғона усулининг асосий белгиси шуки:  амалиёт ўқитувчиси томонидан Топшириққа қаратилган иш инструктажи талабаларни қизиқишини ўйғотишдан бошланади, чунки уларнинг қизиқиш ва эътибори ўрганилаётган нарсага қаратилиши керак. Сўнг амалиёт ўқитувчиси талабаларга амалий топшириқни бажариш учун керакли барча маълумотларни беради ва бажариладиган жараёнларни тушунтиради. Шу пайтда у ўзи амалий тажрибасидан таниган барча ўқув- дидактик материаллардан масалан чизмалар иш режалари эксплуатация бўйича инструкциялар, инструментлар ва хом-ашёлардан кўргазмали материаллар сифатида фойдаланиши мумкин. Амалиёт ўқитувчиси иш босқичларини уларнинг кетма-кетлигида тушунтиради ва керак бўлса талабаларга шу босқичларни ўзларининг иш режаларига киритишларини талаб қилади. Шу пайтни ўзида у талабаларга сифат фарқини намойиш этиш мақсадида яхши ва ёмон синов иши мисолларини кўр 3 - намойиш: оддий тезликда ўтказилади; кўникмани яна бир марта тўла равишда кўрсатиш ва ўқувчиларда «ички суръат» (яъни аниқ тасаввур) пайдо бўлиши учун. Намойиш қилаётган пайтда амалиёт ўқитувчиси ҳар бир қадамини изоҳлаб боради. Сўнг бевосита инструктаж қисми тугайди. 3-поғона: Кўрсатилган тарзда қайтариш - тақлид (имитация). Энди эса талабаларнинг ҳар бири амалиёт ўқитувчисининг ҳаракатларини у кўрсатган тарзда қайтаришлари керак. Талабалар ишлаётган пайтда амалиёт ўқитувчиси ўз фикрини билдиради, яхши ишни мақтаб ёмон ишни танқид қилади ва нима қилишни яна бир марта кўрсатади. Ҳамма талабалар иш жараёнини тушунганлигини кўрганидан кейин амалиёт ўқитувчиси машқ қилишни бошлашга белги беради. 4-чи поғона: Машқ қилиш. талабалар доимий такрорлаш орқали инструмент ва ускуналарда иш жараёнл ёзиб қўйилади. Маслаҳат: чизмаларни плёнкага чиқарилмайдиган қилиб солиб қўйган яхши ва талабаларга кўриш учун бериш керак. Иш режасини эса шахсий меҳнат воситаси сифатида ҳар бир ўқувчи ўзи тўлдириши керак. Бу мақсадда амалиёт ўқитувчиси тегишли формулани тайёрлайди ва ўқувчиларга тўлдириш учун тарқатади. Инновацион таълимнинг психол огик механизмлари муаммоси кўпгина масалаларни қамраб олади. Инновацион таълимнинг муваффақияти ўқитувчи томонидан ўқувчининг қуйидаги хусусиятларга эътибор қаратилиши билан ортиб боради: - ўқувчининг диққатини ихтиёрсиз равишда берилаётган янги материалга жалб этиш; - берилаётган материалга нисбатан эмоционал руҳ берилиши, ўқувчида ижобий ҳис-туйғуларни ҳосил бўлишига эришиш; - берилаётган янги ўқув материалига нисбатан билвосита қизиқишларни ортириш натижас - Мазмундорлик (чуқурлиги, ҳукмга бойлиги). - Фикрлашнинг кенглиги (кенг ва тор) ва чуқурлиги, назария ва амалиётнинг узвийлигига - Фикрлашнинг мустақиллиги – умумий тажрибани қуллай олиш, шахсий фикрга эга бўлиши, тажрибага муносабат билдириш. - Ақлнинг ташаббускорлиги. - Ақлнинг эгилувчанлиги, вазифани стандарт ечишдан қочиш. - Ақлнинг танқидийлиги, ўз ишини аниқ баҳолай олиш, уни ўлчаш. - Ақлнинг маҳсулдорлиги. - Фикрнинг кетма-кетлиги. - Тафаккурнинг тезлиги. Улардан Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолиятини мавзуси бўйича ўқув модулида қуйидаги инновацион усуллардан фойдаланишни таклиф этамиз. Б - Б-Б жадвали 1. Таянч ибора ва тушунчалар билан танишиб чиқинг. 2. БББ жадвалини тўлдириш учун таянч ибора ва тушунчаларнинг тартиб рақамидан фойдаланинг. Таянч ибора ва т 6. психологик маслаҳат 7. Психодиагностик Б - Б-Б жадвал Биламан Билишни истайман Билиб олдим 1 2 3 «Инсерт» методи 1. Маъруза матни хошиясида қуйидаги бeлгиларни қолдириб ўқинг В Ўзимдаги билимларга мос келади . – билимларимга қарама-қарши келади . + мен учун янги маълумот . ? тушунарсиз # аниқлик талаб қилади # қўшимча маълумот . 2.Олинган маълумотларни қуйидагича жадвал к ў ринишида тартибга туш и ринг. Мавзу саволлари. В – + ? 1. Ўрта ва ўрта махсус таълим тизимида психологик хизматни самарали ташкил қилишнинг шарт- шароитлари. 2. Ўқувчилар билан психологик маслаҳат ишларини олиб боришда “психолог-педагог-ота-она” тизимининг ўрни. 3. Иқтидорли болаларни танлаш ва улар билан олиб бориладиган психологик ишлар. 4. Коллаж. «Конверт» техникаси учун саволлар (ҳар бир савол конвертларга алоҳи 19Психологик хизмат мазмуни нима? Психологик хизматнинг асосий коидалари Психологик хизмат турлари ва йўналишлари айтинг Таълимда психологнинг иш мазмуни Амалий психологнинг педагог ходимлар билан олиб борадиган ишлари Қоидалар: -курсдошларинг фикрини хурмат қил; -фикрлар ранг баранглигига эътибор бер; -Агар фикрлар такрорланса ажабланма ва жаҳлинг чиқмасин; -бошқлар фикрини танқид қилма; -фикрларнинг кўплиги янги фикрларни туғилишига туртки беради; -фикрларингда бир оз шубҳа бўлсада уларни айтишга ҳаракат қил. «Ақлий хужум» методи ЎН МИНУТЛИК ЭССЕ Эссе – бу муаллифнинг индивидуал нуқтаи назарини ифода этиш шакли бўлиб, бирор нарса-ҳодиса ёки жараён ҳақидаги умумий ёки дастлабки дунёқарашни ўз ичига олади. Ўн минутлик эссени ёзиш қоидалари (“Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолиятини ” мавзусида): 1. Таклиф этилган мавзуга доир сўзлар ҳажми 500 тадан 1000 тагача бўлиши мумкин.”Ўрта ва ўрта махсус таълим тизимида психологик хизматни самарали ташкил қилишнинг шарт-шароитлари”,”Ўқувчилар II-БОБ. ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ТИЗИМИДА ПСИХОЛОГИК ХИЗМАТ КЎРСАТИШ МАВЗУСИДАН ЎҚУВ МОДУЛИ ИШЛАНМАСИ 2.1. Ўрта махсус таълим тизимида психологик хизмат кўрсатиш модулининг мазмун ва мақсадини ўқув меъёрий хужжатларларда акс эттирилиши. ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ВАЗИРЛИГИ З.М.БОБУР НОМИДАГИ АНДИЖОН ДАВЛАТ УНИВЕРСИТЕТИ Рўйхатга олинди: № БД-_________- __ .__ 201__ й. «__» ________ “Тасдиқлайман” З.М.Бобур номидаги Андижон давлат университети биринчи проректори _________________________ «__» ___________ 2015й. ПСИХОЛОГИК ХИЗМАТ фанининг ИШЧИ ЎҚУВ дастури Билим соҳаси: 100000 – Гуманитар соҳа Таълим соҳаси: 140000 – Ўқитувчилар тайёрлаш ва пeдагогика фанлар Таълим йўналиши 5140800 – Педагогика ва психология Андижон - 2015 21 Фаннинг ишчи ўқув дастури ўқув, ишчи ўқув режа ва ўқув дастурига мувофиқ ишлаб чиқилди. Тузувчи: Ё.Юсупова АДУ "Ижтимоий иқтисодий фанлар" факултeти психология кафeдраси катта ўқитувчиси Г.Тожибоeва АДУ "Ижтимоий иқтисодий фанлар" факултeти психология кафeдраси катта ўқитувчиси Тақризчилар: М.Халимова АДУ "Ижтимоий иқтисодий фанлар" факултeти психология кафeдраси мудири, п.ф.н. М.Мамажонов. АДУ "Ижтимоий иқтисодий фанлар" факултeти психология кафeдраси доценти, п.ф.н. 22 Фаннинг ишчи ўқув дастури “ Психология” кафедрасининг 201_ йил “___” ______ даги “___” - сон йиғилишида муҳокамадан ўтган ва факультет кенгашида муҳокама қилиш учун тавсия этилган. Кафедра мудири: __________ М.Халимова Фаннинг ишчи ўқув дастури "Ижтимоий иқтисодий фанлар" факултети кенгашида муҳокама этилган ва фойдаланишга тавсия қилинган (201__ йил _______ даги __ - сонли баённома). Факултет кенгаши раиси: __________ _______________ Келишилди: Ўқув услубий бошқарма бошлиғи:________ ________________ 23 КИРИШ Ўзбeкистон Рeспубликасининг «Талим тўғрисидаги Қонуни» ҳамда «Кадрлар таёрлаш Миллий дастури»да рақобатбардош жахон андозаларига мос ишлайдиган, сифатли кадрлар таёрлаш мақсад қилиб олинган. Бу мақсаддан кeлиб чиқан холда Олий ва ўрта махсус таълим Вазирлиги Давлат таълим стандартларини ишлаб чиқди ва олий мактаблар фаолиятига киритди. Жумладан , Вазирликнинг 21.02.02 даги 54-рақамли қарори билан кучга киритилган 5140800 йўналиши: «Пeдагогика ва психология» ихтисослиги бўйича Давлат таълими стандартларида барча психологик фанлардан, хусусан, «Психологик хизмат» фанидан талаба ўзлаштириши зарар бўлган билим, кўникма, малакалар хажми бeлгилаб қўйилди. Фаннинг таълимий мақсади ва вазифалари «Психологик хизмат» фанининг мақсади. Талабаларда «Психологик хизмат» соҳаси бўйича билимларни ша ўзлаштиришда, Психология тарихи фалсафа, пeдагогика ва шу сингари фанлар катта ахамиятга eгадир. Фанни ўқитишда замонавий ахборот ва педогогик т ехнологиялар Мазкур фанни ўқитишда дунёдаги минерал хом ашё ресурсларини, улар иқтисодиётини “ Интернет” тармоғидан кенг кўламда фойдаланиш мақсадга мувофиқдир. Фанни ўзлаштиришда дарслик, ўқув ва услубий қўлланмалар,тарқатма материаллар , виртуал стендлар, тоғ жинсларидан намуналаридан фойдаланилади.Фан замонавий педагогик технологиялар ёрдамида ўқилади ( компьютер дастурлари, қурилмалар ва интер актив,бумеранг ва бошқалар Ўқув курси бўйича маърузалар янги педогогик технологияларнинг интерфаол стратегияларини қўллаган холда, ахборот коммуникацион технологиялардан самарали фойдаланган ҳолда ўқи ти лиши назарда тутилади. «Психологик хизмат» фанини Диалогик ёндошув. Бу ёндошув ўқув муносабатларини яратиш заруриятини билдиради. Унинг натижасида шахснинг ўз-ўзини фаоллаштириши ва ўз-ўзини кўрсата олиши каби ижодий фаолияти кучаяди. Ҳамкорликдаги таълимни ташкил этиш. Демократик, тенглик, таълим берувчи ва таълим олувчи фаолият мазмунини шакллантиришда ва эришилган натижаларни баҳолашда биргаликда ишлашни жорий этишга эътиборни қаратиш зарурлигини билдиради. Муаммоли таълим. Таълим мазмунини муаммоли тарзда тақдим қилиш орқали таълим олувчи фаолиятини фаоллаштириш усулларидан бири. Бунда илмий билимни объектив қарама-қаршилиги ва уни ҳал этиш усулларини, диалектик мушоҳадани шакллантириш ва ривожлантиришни, амалий фаолиятга уларни ижодий тарзда қўллашни мустақил ижодий фаолияти таъминланади. Ахборотни тақдим қилишнинг замонавий воситала ва тингловчининг биргаликдаги ҳаракати, нафақат аудитория машғулотлари, балки аудиториядан ташқари мустақил ишларнинг назорати. Мониторинг ва баҳолаш: ўқув машғулотида ҳам бутун курс давомида ҳам ўқитишнинг натижаларини режали тарзда кузатиб бориш. Курс охирида тест топшириқлари ёки ёзма иш вариантлари ёрдамида тингловчиларнинг билимлари баҳоланади. «Психологик хизмат» фанини ўқитиш жараёнида компютер технологиясидан, жумладан, “Microsoft Word” матн дастуридан, “Microsoft Power Point” призентация дастуридан ва “Ехcеl” электрон жадваллар дастурларидан кенг фойдаланилади. Айрим мавзулар бўйича талабалар билимини баҳолаш тест асосида ва компютер ёрдамида бажарилади. “Интернет” тармоғидаги расмий кўрсаткичларидан фойдаланилади, тарқатма материаллар тайёрланади, тест тизими ҳамда таянч сўз ва и АСОСИЙ ҚИСМ «Психологик хизмат» фанидан дастур мазмуни Мавзу: Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти . (маъруза 2 соат) Ўрта ва ўрта махсус таълим тизимида психологик хизматни самарали ташкил қилишнинг шарт-шароитлари. Ўқувчилар билан психологик маслаҳат ишларини олиб боришда “психолог-педагог-ота-она” тизимининг ўрни. Иқтидорли болаларни танлаш ва улар билан олиб бориладиган психологик ишлар. Коллаж . 28 “Психологик хизмат” фанидан талабалар билимини рейтинг тизими асосида баҳолаш мезони. “Психологик хизмат” фани бўйича рейтинг жадваллари, назорат тури, шакли, сони ҳамда ҳар бир назоратга ажратилган максимал балл, шунингдек жорий ва оралиқ назоратларининг саралаш баллари ҳақидаги маълумотлар фан бўйича биринчи машғулотда талабаларга эълон қилинади. Фан бўйича талабаларнинг билим савияси ва ўзлаштириш даражасининг Давлат таълим стандартларига мувофиқлигини таъминлаш учун қуйидаги назорат турлари ўтказилади: жорий назорат (ЖН) – талабанинг фан мавзулари бўйича билим ва амалий кўникма даражасини аниқлаш ва баҳолаш усули. Жорий назорат фаннинг хусусиятидан келиб чиққан ҳолда лаборатория машғулотларда оғзаки сўров, тест ўтказиш, суҳбат, назорат иши, коллеквиум, уй вазифаларини текшириш ва шу ка ни ўтказиш жараёни мунтазам равишда ўрганиб борилади ва уни ўтказиш тартиблари бузилган ҳолларда, ЯН натижалари бекор қилиниши мумкин. Бундай ҳолларда ЯН қайта ўтказилади. Талабанинг билим савияси, кўникма ва малакаларини назорат қилишнинг рейтинг тизими асосида талабанинг фан бўйича ўзлаштириш даражаси баллар орқали ифодаланади. « Психологик хизмат » фани бўйича талабаларнинг семестр давомидаги ўзлаштириш кўрсаткичи 100 баллик тизимда баҳоланади. Ушбу 100 балл баҳолаш турлари бўйича қуйидагича тақсимланади: Балл Баҳо Талабанинг билим даражаси 86-100 аъло Ижодий фкирлай олиши, фаннинг моҳиятини тушунтира олиши, билиши, айтиб бериши, тўлиқ тасаввурга эга бўлиши 71-86 яхши Мустақил мушоҳада этиши, амалда қўллай олиши, билиши, айтиб бериши, тасаввурга эга бўлиши 55-70 Қониқарли Моҳиятини қисм Фан бўйича жорий ва оралиқ назоратларга ажратилган умумий баллнинг 55 фоизи саралаш балл ҳисобланиб, ушбу фоиздан кам балл тўплаган талаба якуний назоратга киритилмайди. Жорий ЖН ва оралиқ ОН турлари бўйича 55бал ва ундан юқори бални тўплаган талаба фанни ўзлаштирган деб ҳисобланади ва ушбу фан бўйича якуний назоратга кирмаслигига йўл қўйилади. Талабанинг семестр давомида фан бўйича тўплаган умумий бали ҳар бир назорат туридан белгиланган қоидаларга мувофиқ тўплаган баллари йиғиндисига тенг. ОН ва ЯН турлари календар тематик режага мувофиқ деканат томонидан тузилган рейтинг назорат жадваллари асосида ўтказилади. ЯН семестрнинг охирги 2 ҳафтаси мобайнида ўтказилади. ЖН ва ОН назоратларда саралаш балидан кам балл тўплаган ва узрли сабабларга кўра назоратларда қатнаша олмаган талабага қайта т мудури, ўқув-услубий бошқарма ҳамда ички назорат ва мониторинг бўлими томонидан назорат қилинади. Талабалар ОН дан тўплайдиган балларнинг намунавий мезонлари № Кўрсатгичлар Оралиқ назорат баллари Мах. 1-ОН 2-ОН 1 Дарсларга қатнашганлик даражаси. Маъруза дарсларидаги фаоллиги, конспект дафтарларининг юритилиши ва тўлиқлиги. 1 0 0- 5 0- 5 2 Талабаларнинг мустақил таълим топшириқларини ўз вақтида ва сифатли бажариши ва ўзлаштириш. 10 0-5 0-5 3 Оғзаки савол-жавоблар, коллоквиум ва бошқа назорат турлари натижалари бўйича 10 0-5 0-5 Жами ОН баллари 30 0-15 0-15 Талабалар ЖН дан тўплайдиган балларнинг намунавий мезонлари № Кўрсатгичлар Жорий назорат баллари Мах. 1-ЖН 2-ЖН 3-ЖН 1 Дарсларга қатнашганлик ва ўзлаштириши даражаси. Лаборатория машғулотлардаги фаоллиги, лаборатория ишлари дафтарларининг Якуний назоратда “Ёзма иш”ларни баҳолаш мезони Якуний назорат “Ёзма иш” шаклида амалга оширилганда, синов таянч сўз ва иборалардан ташкил топган кўп вариантли усулда ўтказилади. Ҳар бир вариант 5 тадан назарий савол иборат. Назарий саволлар фан бўйича таянч сўз ва иборалар асосида тузилган бўлиб, фаннинг барча мавзуларини ўз ичига қамраб олган. Ҳар бир назарий саволга ёзилган тўғри ва аниқ жавоблар бўйича ўзлаштириш кўрсаткичи максимал 6 бални ташкил қилади. 5 та таянч-сўз ва ибораларнинг барчасига тўла ва аниқ жавоб берган талаба максимал 30 балл тўплаши мумкин. Ёзма синов бўйича умумий ўзлаштириш кўрсаткичини аниқлаш учун вариантда берилган саволларнинг ҳар бири учун ёзилган жавобларга қўйилган ўзлаштириш баллари қўшилади ва йиғинди талабанинг якуний назорат бўйича ўзлаштириш бали ҳисобл аниқ жавоблар бўйича ўзлаштириш кўрсаткичи максимал 3 бални ташкил қилади. 3 та таянч-сўз ва ибораларнинг барчасига тўла ва аниқ жавоб берган талаба максимал 15 балл тўплаши мумкин. 2-ОН да ҳам маъруза қисмига тегишли қисми ўтиб бўлингандан сўнг “Ёзма иш” шаклида ўтказилади, бунда ўтилган мавзуларга доир саволлар варианти тарқатилади Ҳар бир вариант 5 тадан назарий савол иборат. Ҳар бир назарий саволга ёзилган тўғри ва аниқ жавоблар бўйича ўзлаштириш кўрсаткичи максимал 3 бални ташкил қилади. 3 та таянч-сўз ва ибораларнинг барчасига тўла ва аниқ жавоб берган талаба максимал 15 балл тўплаши мумкин. Якуний назорат ўтилган барча мавзулар бўйича тузилган таянч сўз ва иборалар асосида ўтказилади. Бунда хар бир талабага семестр давомида ўтилган мавзулар бўйича 5 тадан савол вариантлари тарқатила 1. Ўрта ва ўрта махсус таълим тизимида психологик хизматни самарали ташкил қилишнинг шарт-шароитлари. 2. Ўқувчилар билан психологик маслаҳат ишларини олиб боришда “психолог-педагог-ота-она” тизимининг ўрни. 3. Иқтидорли болаларни танлаш ва улар билан олиб бориладиган психологик ишлар. 4. Коллаж. 1. Ўрта ва ўрта махсус таълим тизимида психологик хизматни самарали ташкил қилишнинг шарт-шароитлари Ўсиб келаётган ёш, бунёдкор авлод келажагини ҳар томонлама такомиллашган ва ижтимоий тараққиёт талабларига тўла-тўкис жавоб бера олувчи таълим тизимининг муваффақиятли татбиқисиз тасаввур қилиб бўлмайди. Таълимнинг муваффақияти эса ташкил этилган ўқув фаолиятининг ҳар бир ўқувчи шахсига, унинг ижтимоий тараққиётига қўшган ҳиссаси билан белгиланади. Бу масъулиятли вазифани, айниқса, бугунги кунда пси қаратилган қатор илмий-тадқиқий кўрсатмалари, Э.А.Климовнинг ўқувчини касбга йўналтиришдаги индивидуал услубни ўзида мужассамлаштирган психологик мезонлар ишланмалари, Б.С.Мерлиннинг ўқувчи шахсидаги индивидуал ва социал типик хусусиятлар психологиясини изоҳлаб беришга қаратилган асарлари, Э.Ғ.Ғозиевнинг таълим муассасаларидаги психологик хизмат вазифаларини қайд этишга бағишланган кўрсатмалари, М.Г.Давлетшиннинг Ўзбекистондаги психологик хизматнинг бугунги ҳолати ва вазифаларини талқин қилишга қаратилган илмий-амалий фикр- мулоҳазалари, В.А.Токареванинг ўқувчи шахси тараққиёти учун муҳим бўлган ўз-ўзини билиш ва ахлоқий ривожланиш имкониятларини очиб беришга қаратилган илмий ва эмпирик маълумотлари, Ғ.Б.Шоумаровнинг халқ таълими тизимида психологик хизматнинг жорий этилиши билан боғлиқ ян ҳ а қ ида Ў та Осиёнинг буюк мутафаккирлари Ибн Сино, Фаробий ва Беруний ҳ ам ў з замонларида ало ҳ ида кайд этиб ў тганлар. Чунончи, ўқ итувчи бола шахсини тарбиялаш учун, даставвал унинг «бетакрор оламига» кира олиш ва унга мос келувчи тарбиявий тадбирлар режасини тузмо ғи ва қў лламо ғ и лозим. Тани қ ли психолог Л.С.Выготский тара ққи ётидан илгарилаб кетган таълимгина самарали б ў лишини қайта-қайта таъкидлаган эди. Бугун бола катталар ёрдамида амалга оширилаётган ишни ў зи бажариши керак. Бугун болани ҳар томонлама ривожлантирадиган, уни фикрлашга ўргатадиган, қ обилиятини аста-секин ў сиб боришиг а имконият яратидиган, тафаккурнинг янги-янги қ ирраларини очадиган педагогик усуллар ва махсус психологик хизмат тизими мавжуд б ў лган та қ дирдагина эришиши мумкин. Юқоридаги муаммоларни 5. Психологик хизмат низомига амал қ илган ҳ олда ҳар бир ўқувчи нинг «Шахс ий психологик вара қ аси»ни т ў лдириш. Ҳар бир синфдаги ўқувчилар гуру ҳ и, расмий ва норасмий кичик гуру ҳ лар, сардорлар ва айрим «ажралиб қ олган» ўқувчилар билан индивидуал психологик ишлар олиб бориш режаларини тузиш. ўқувчиларни мактабга қ абул қ илишда фаол иштирок этиш ва уларни касбга й ў ллаш билан бо ғ ли қ тадбирлар к ў ламини белгилаш (умумий фаолият тадбирлари). Қ ис қ аси, ҳар бир ўқувчи учун му ҳ офаза имкониятлари яратиш ва шу асосда ўқув фаолияти самарадорлигини таъминлаш зарур б ў лади. Ў йлаймизки, мактаб психологлари томонидан ю қ ори да кайд этилган муаммоларнинг бартараф этилиши ва вазифаларининг муваффа қ иятли амалга оширилиши Ў збекистонда бошлан ғ ич таълим тизими исти қ болларини янада журналлардан қирқиб олинган расмлар тасвирий фрагментлар, турли тасвирий ифодалардан муайян образ яратиш таклиф этилади. Коллаж техникаси шахсий ёзувлар, кичик жумлалар билан тўлдирилиши мумкин. Одатда журналлардан қирқиб олинган расмлар турли ҳажмдаги қоғозларга ёпиштирилиши мумкин. (А1 дан А4 гача). Коллаж техникаси психологияда худди расм чиздириш сингари проектив метод сифатида қўлланилиши ҳам мумкин. Т e хнологи к паспорт Мавзу: Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти Маърузага ажратилган вақт – 2 соат Талабалар сони –36 Ўқув машғулотининг шакли ва тури М аъруза Маъруза 1. Мавзунинг ўзига хослиги, объeкти билан талабаларни таништириш. 2. Ўрта ва ўрта махсус таълим тизимида психологик 39 машғулотининг режаси хизматни самарали ташкил қилишнинг шарт-шароитлари Психологик маслаҳат. 3. Ўқувчилар билан психологик маслаҳат ишларини олиб боришнинг таркибий тузилиши амалий аҳамияти 4. “Психолог-педагог-ота-она”.ҳамкорлиги .Консилиум. 5. Иқтидорли болаларни танлаш ва улар билан олиб бориладиган индивидуал ишлар . 6. Савол-жавоб орқали талабалар томонидан ўзлаштирилган билимларни мустаҳкалаш. 7. Мавзуни якунлаш. Ўқув машғулот нинг мақсади Талабаларни Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолиятининг психологик хусусиятлари моҳиятини кўрсатиб бериш. Ўқувчилар билан психологик маслаҳат ишларини олиб боришнинг таркибий тузилиши амалий аҳамияти тушунтириш. “Психолог-педагог-ота- она”.ҳамкорлиги кўрсатиш ва тушунтириш. Иқтидорли болаларни танлаш ва улар билан олиб бориладиг технологияси жавоб, кейс, педаогтк технолдогиялар аклий хужум, кластер, БББ. Ўқитиш шакли Маъруза, оммавий, Ўқитиш воситалари Маъруза матни, проектор, тақдимот, график органайзер лар, доска, бўр Ўқитиш шароити Мультимедиа воситалари билан ишлашга мослаштирилган аудитория Мониторинг ва баҳолаш Жорий назорат, савол-жавоб, тeст Маъруза машғулотининг технологик харитаси Босқичлар вақти Фаолиятнинг мазмуни Ўқитувчи Талабалар 1 -босқич . Кириш ( 5 минут ) 1.1.Мавзу ўзлаштириш-дан кўзланган мақсад ва кутилаётган натижаларни баён этади эълон қилади ва ўрганиш режасини тузади. 1.2. Мавзунинг мақсад ва вазифаларини ўрганишни тартибини маълум қилади Тинглашади Тинглашади, дафтарига ёзадилар 2-босқич. (10 минут) 2.1.Талабаларни фаоллаштириш мақсадида талабаларга мурожаат этиб, уларни ҳамкорликка, фаол (55 дақиқа) 2.4. Шарқ ва Ғарб мутафаккирларининг қарашлари билан танишадилар эканлигини изохлаб тушунтириб беради. 2.5. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолиятини тузилиш фарқлари баён қилинади. 2.6. Талабаларга мавзунинг асосий тушунчаларига ва атамаларига эътибор қилишни, ёзиб олишларини таъкидлайди Тинглайдилар, ёзиб оладилар . Схема ва жадваллар мазмунини мухокама қиладилар, саволлар бериб, асосий жойларини ёзиб оладилар 3-босқич. Якуний (10 минут ) 3.1. Ўзлаштириш даражасини синаш учун савол беради. , Биологик диктант ва атамалар хужуми те хникасидан фойдаланади. (2, 5а, 5б, 6-иловалар) 3.2. Мавзу бўйича якунловчи хулоса қилади, иш натижаларини изчилликда изоҳлаб беради, фаол талабаларни рағбатлантиради. 3.3. Уйга топшириқ беради.(Мавзу юзасидан кластер тузиш) 3.1. Мавзунинг номи: Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти ” мавзусига мосланган кейс. 2. Берилган кейснинг мақсади : Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти мақсади , хизмат турлари, асосий хусусиятлари, турлари б ў йича , йўналишлари ва асослари буйича назарий ва амалий билимлар билан куроллантириш; Кутилаётган натижалар : психологик тушунчалар ва механизмларни ёшга хос жихатларини ўрганган ҳолда, билимни чуқурлаштириш, Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти ва психодиогностик таҳлилни баҳолаш, амалий таҳлилларни ўрганиб чиқиш ва берилган муаммоларни ечиш. Кейс муқаффақиятли ечиш учун талабалар қуйидаги натижаларга эришишлари лозим: психологик хизматнинг ри в ожланиш , муаммолари долзарб масалалари 3. Мазкур кейс институционал тиз Кейснинг афзалликларига қуйидагилар киради: Ўқув дарсининг кейс – технология ўқитиш бўйича, талабаларнинг ўзи ташкил этган иш фаолиятининг таъминловчи ва унинг натижавий баҳосини белгиловчи “Ҳолатий таҳлил варақаси” мавжуд. 7. Ушбу кейс – “ Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти ” мавзу машғулотларида фойдаланиш мумкин. Кейс-1 Талабаларни психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим тизимидаги фаолияти ҳақида ўзлаштирган билимларини тeкшириш, уларда психологик билимлар ҳақидаги умумий тасаввурни ҳосил қилиш, мустақил фикрлашга ўргатиш, адабиётлар билан ишлаш кўникмаларини шакллантириш бўйича тажриба олиб бориш Топшириқ олгач, талабалар (тадқиқотчилар) олдига қуйидаги вазифаларни қўйди: 1.Гуруҳини бошқариш тузилмасини ишлаб чиқиш ва турли йўналишлар бўйича тадқиқотчилар гуру Савол: 1. Биз боланинг “бўш жойини тўлдириш” эмас, балки боланинг қизиқишини, қобилиятини ривожлантирсак, психологик хизмат маҳсулдор бўлади? 2 Агар фарзандимиз шахматга қизиқса, уни шахмат тўгарагига беришимиз зарур? 3.бола билан таълим-тарбия олиб боришда индивидуал ёндашув ахамиятлидир? Кейс-2 Таълим- тарбия жараёнида ўқувчиларга индивидуал ёндашув зарурлиги ҳамма томонидан тан олинган, лекин ундан амалда фойдаланиш осон иш эмас.Шу нуктаи назардан психологик хизмат маҳсулдорлигини билиши амалиётчи –психолог учун касбий зарурият хисобланади. Савол : 1.Бола учун қандай иқлим яратиш зарур ? 2.Боланинг қизиқишлари ва қобилиятларини ривожлантириш талаблари ? 3. Хар бир ёш даврининг психологик хусусиятларини ҳисобга олиш аҳамиятлими ? Кейс-3 Психологик хизмат фаолияти ўқувчи Равшан 16 ёшда дарсга қатнашиши яхши, аъло баҳоларга ўқийди,бироқ онасининг айтишича оила аъзолари муносабатлари яхши эмас. Ўзида нималар бўлаётганини ҳеч ким билан ўртоқлашмайди Савол: 1.Равшандаги психологик ҳолатни қандай баҳолайсиз? 2.Бундай ҳолатни олдини олиш мумкинми ? Кейс-5 Оқила 15 ёшда, психологга мурожат қилиб, ўзини ёмон ҳис қилаётганини ва ҳеч нарсага қизиқиш бўлмаётганини , боши оғриб, гоҳ –гоҳида ўзини бошқара олмаётганидан эътироз қилди Савол: 1.Психолог Оқила билан қандай касбий муносабатда бўлиши мақсадга мувофиқ? 2. Оқиладаги бу ҳолатни псифизиологик ўзгаришлар натижаси дейиш мумкинми? Кейс-6 Иқболжон 16 ёшда у коллежнинг 2-босқич талабаси, “ Карате-до” й ўналишида “ Қ ора белб оғ ” со ҳиби.Фанларни яхши ўзлаштирйди, ўқитувчилат билан қўпол муносабатда .Бир неча бор ота 2. Психологнинг мактабга мослашиши қандай кечади ? 3. Мактаб психологиниг касбий психогигенаси? Кейс -9 Ҳар бир психолог ўзининг қобилиятлари ва индивидуал психологик хусусиятлари негизида ўзини касбий ва шахсий аниқлаши, индивидуал танлаш муаммосини ҳал қилиши мумкин. Савол: 1.Психологнинг индивидуал маслаҳат бериши ёки гуруҳий тренинглар ўтказиш билан шуғулланиши яхши натижа беради? 2.Ота-оналар ўқитувчилар ва ўқувчилар билан мулоқатда юмшоқ бўлган яхшими ёки қатъий турган яхшими? Кейс -10 30 ёшлардаги коллеж психологи ўқитувчилар ва талабалар билан гуруҳий тренинглар ўтказади. Умуман тренинглар муваффақиятли ўтади, лекин машғулотлардан сўнг кучли чарчоқ сезади, касал бўлиб қолади. Унинг фикрича, ўзини ёмон ҳис қилиши иши билан боғлиқ. Савол: 1.Нима учун? 2.Индивидуал фаолият олиб борувч психолог ишлайдиган коллеж эҳтиёжларига, маъмурият, ўқитувчиларнинг буюртмасига боғлиқ кечади. Савол: 1.Кўпчилик психологлар шахсий индивидуаллигини, характерини, шахсини қизиқтирадиган муаммолар билан шуғулланишга интиладилар уларни изоҳланг. 2.Психолог ўз қизиқишларининг предмети сифатида коллеж ўқувчиларининг иродавий механизмларини шакллантиришни танлайди. Бу нимадан далолат беради? Кейс -13 Психологиядаги психопрактика йўналиши ҳаётимизда ҳар доим мавжуд бўлган, сўнгги вақтларда бу йўналишга қизиқиш ортди. Бу инсоннинг психик ҳолатини бошқаришга, унинг психик кучларини такомиллаштиришга ва ривожлантиришга психотехник машқлар тизими билан боғлиқ Савол: 1.Республикамизда шарқ психопрактикаси ҳамда ғарбда яратилган , мослаштирилган психотерапевтик дастурларни (гештальттерапия, психодрамм 2.Назариётчи психологнинг академик-лицейни кичик психология институтига айлантиришга уриниши натижасида жамоадаги и қлимни таҳлил қилинг Кейс -15 Таниқли психолог Л.С.Выготский тараққиётидан илгарилаб кетган таълимгина самарали бўлишини қайта-қайта таъкидлаган эди. Бугун бола катталар ёрдамида амалга оширилаётган ишни ўзи бажариши керак. Бугун болани ҳар томонлама ривожлантирадиган, уни фикрлашга ўргатадиган, қобилиятини аста-секин ўсиб боришига имконият яратидиган, тафаккурнинг янги-янги қирраларини очадиган педагогик усуллар ва махсус психологик хизмат тизими мавжуд бўлган тақдирдагина эришиши мумкин. Л.С.Выготский таълимотидаги психологик хизмат тизимининг хусусиятларини изоҳланг. Савол: 1.Ҳар бир ўқувчида намоён бўлиши мумкин бўлган стресс (ҳиссий зўриқиш) ҳолатларига хос асосий кў Иқтидорли боланинг таълим-тарбиясида шахсий қадриятлар тизимини ўрни алоҳида аҳамиятлидир.Оилавий муносабатлардаги ижобий и қлим бола иқтидорини ривожлантиришдаги дастлабки мезон сифатида психологлар томонидан эътироф этилади. Иқтидорли боланинг тарбияси билан боғлиқ вазиятларни яхшилашда қандай жиҳатларга эътибор бериш му ҳим саналади . Савол: 1.Оиладаги ўзаро муносабатга; 2.Боланинг ўзини қандай тутишига; 3 . “ Мен” концепциясининг тузилишига. Кейс -17 Психологик хизматда тадқиқот ва таъсир ўтказиш объекти мактабгача ёшдаги болалар, ўқувчилар, махсус ўқув юрти ва олий мактаб, коллеж талабалари, ўқитувчилар, ота-оналар бўлиб ҳисобланади, уларни алоҳида ёки гуруҳий шаклда тадқиқ қилиш мумкин. Психологик хизматнинг мазмунини нималар ташкил қилади : Савол : 1.Псих 2.4. Назорат топшириқлари (ЖН, ОН, ЯНлар бўйича саволлар ва тестлар) Жорий назорат саволлари 1. Амалий психолог мутахассис ва шахс сифатида. 2. Таълим - тарбия муассасасиаги психолог иши. 3. Биринчи курсга келаётган болалар билан олиб бориладиган ишлар. 4. Касб хунар коллежида олиб бориладган ишлар. 5. Академик лицейда олиб бориладиган ишлар. 6. Мехрибонлик уйларидаги психолог иши. 7. Таьлим департаментидаги психолог иши. 8. Психологнинг ўқитувчилар билан олиб борадиган ишлари. 9. Таълим-тарбия муассасасида олиб бориладиган ривожлантирувчи машқлар. 10. Ўқувчилар ни ўқишга тайёрлаш машқлари. 11. Ўқувчилар нинг таълим муассасаси да ўқишга тайёрлигини аниқлаш дастури. 12. Ўсмирлар ва илк ўспирин учун ўқув фаолиятини индивидуал услуби. 13. Маслаҳат жараёнини ташкил этиш усуллари. 14. Психологи 3. Ўрта махсус касб хунар таълими даги психологик хизмат маҳсулдорлигининг шароитлари. 4. Ўқувчи тараққиёти учун қулай психологик иқлим яратиш. 5. Психологнинг диагностик коррекцион иши. . Меҳрибонлик уйларидаги психологнинг иши. 7. Психологнинг халқ таълими системасида иш олиб бориши. 8. Психологнинг ўқитувчилар билан олиб борадиган ишлари 9. Таьлим департаментидаги психолог иши. 10. Психологнинг ўқитувчилар билан олиб борадиган ишлари. 11. Ўсмирлар ва илк ўспирин учун ўқув фаолиятини индивидуал услуби. 12. Маслаҳат жараёнини ташкил этиш усуллари. 13. Касб хунар таълимидаги психолог нинг барча иш турларини билиши. 14. Касб хунар таълими психологининг касбга тайёргарлиги. 15. Тадқиқот методини танлаш. 1. Ўқувчиларга индивидуал ёндашув хизматининг асосий 17. Қобилиятлилик, иқтидорлилик ҳақи 32. Психологик хизмат методлари. 33. Психологик хизматнинг йўналишлари. 34. Психологик хизматнинг республикамиздаги ҳолати. 35. Психологик хизматда уч нуқтаи назар 3. Психологик хизмат маҳсулдорлигининг шарт-шароитлари 37. Ўқувчиларга индивидуал ёндашув психологик хизматнинг асосий тамойили 38. Ўқувчилар билан ишлашда ҳар бир ёш даврининг хусусиятлари. 39. Амалий психологнинг мактабнинг педагогик жамоаси билан фаолияти 40. Психологнинг психопрофилактик иши. 41. Психологик-педагогик консилиум. 42. Психологик маслаҳат. 43. Маслаҳат мактабда психологик хизматнинг муҳим йўналиши. 44. Психологик маслаҳатнинг моҳияти. 45. Психологнинг психологик маслаҳатдаги вазифалари. Якуний назорат саволлари 1. Амалий психолог мутахассис ва шахс сифатида. 2. Таълим - тарбия муассасасиаги психолог иши. 3. Бири 11. Ўсмирлар ва илк ўспирин учун ўқув фаолиятини индивидуал услуби. 12. Маслаҳат жараёнини ташкил этиш усуллари. 13. Психологик хизматда фан ва амалиёт бирлиги. 14. Касб-хунар коллежи психологи барча иш турларини билиши. 15. Ўқувчи учун қулай иқлим яратиш. 1. Касб-хунар коллежи психологининг касбга тайёргарлиги. 17. Тадқиқот методини танлаш. 18. Психологнинг ўрта ва ўрта махсус таълим муассасаси жамоаси билан ҳамкорлиги. 19. Ўқувчиларга индивидуал ёндашув хизматининг асосий принципи 20. Психологик хизмат предмети. 21. Психологик хизматнинг асосий йўналишлари. 22. Ўрта махсус касб хунар таълими даги психологик хизмат маҳсулдорлигининг шароитлари. 23. Ўқувчи тараққиёти учун қулай психологик иқлим яратиш. 24. Психологнинг диагностик коррекцион иши. 25. Меҳрибонлик уйларидаги психологнинг иши. 39. Иқтидорли болаларни танлаш муаммоси. 40. Муаммонинг моҳияти. 41. Иқтидорли болаларни излаш ва аниқлаш. Концептуал модел 42. Иқтидорли болаларни тарбиялаш. 43. Иқтидорли болаларнинг бахтли ота-оналари. 44. Истеъдод ғамхўрликни талаб қилади. 45. Ижодий қобилиятларни ривожлантириш 4. Иқтидорли болаларга таълим бериш 47. Ўқув дастурларини тузишда дифференциал ёндашув. 48. Ҳиссий ривожланиш. 49. Ижод ва ўйин. 50. Иқтидорли болаларга таълим берадиган ўқитувчи.\\\\ 51. Психологик хизмат методлари. 52. Психологик хизматнинг йўналишлари. 53. Психологик хизматнинг республикамиздаги ҳолати. 54. Психологик хизматда уч нуқтаи назар 55. Психологик хизмат маҳсулдорлигининг шарт-шароитлари 5. Ўқувчиларга индивидуал ёндашув психологик хизматнинг асосий тамойили 57. Ўқувчилар билан ишлашда ҳар бир ёш да ТЕСТЛАР 1. Шахснинг қўрқиш ва довдираб қолиш туйғусини енгишқобилияти қайси иродавий сифатига киради? А. *Қатъийлик Б.Сабр-матонат В.Мустақиллик Г. Дадиллик 2. Кишининг ўз олдига қўйиладиган мақсадни амалга оширишга қаршилик қилаётган ган тўсқинликларни енгиши, воқеликни ўз мақсад ига мувофиқ равишда ўзгартириши ва уни ўз эҳтиёжлар га мослаши нима деб аталади ? А) Ташқи қаршиликларни енгиш* Б) Ички қаршиликларни енгиш В) Фаолиятни мотивлаштириш Г) Ҳамма жавоблар тўғри 3. Мулоқот дeганда нимани тушунасиз? А) *Кишилар фаолиятида нутқли ва нутқсиз муносабатга киришишиши, ўзаро фикр алмашиши мулоқотдир Б) Кишиларни ҳар хил имо ишораларидан иборат бўлган муносабати – мулоқотдир В) Нутқ орқали муносабатга киришиш мулоқот дeйилади Г) Кишиларни ўзаро фикр алмашишлари мулоқот дeйилади 4. Иродавий з 5.Иродавий фаолиятнинг шахс хатти-ҳаракатларида муайян даражадаги устувор функциялари ? А) шахснинг хатти-ҳаракатларини амалиётга татбиқ қилишнинг сифат даражасини юксалтириш Б)Инсон турмуши ва шахсий (индивидуал) фаолияти учун муҳим аҳамият касб этувчи, ҳар хил хусусиятга эга бўлган муаммолар ечимини топишга шарт-шароит яратиш В) инсон шахсиятининг муаммо моҳиятига киришини таъминлайди, Г) Ҳамма жавоблар тўғри* 6. Ўқувчилар жамоасида руҳий муҳит қандай омилларга боғлиқ? А) *Жамоадаги психологик мосликка Б) Синф ра ҳ барининг фаолиятига В) Синф фаолиятига Жамоадаги физиологогик мосликка 7.Маълум шароитга мувофиқлаштирилган кичик гуруҳлардаги психологик муҳитни аниқлашда одатда қайси мeтод қўлланади? А) *Сотсиомeтрик мeтод Б) Тeст мeтоди В) Суҳбат мeтоди Г) Биография мeтоди 8.Шахснинг қўрқи А) Ташқи қаршиликларни енгиш* Б) Ички қаршиликларни енгиш В) Фаолиятни мотивлаштириш Г) Ҳамма жавоблар тўғри 10.Гуруҳ дeганда нимани тушунасиз? *Муайян бeлги, мақсад, ташкил топиш хусусиятига қараб бирлашган инсоний умумийлик Талабалар гуруҳи, ишчилар гуруҳи, оила Норасмий, расмий, рeал, шартли гуруҳлар бўлади Гуруҳ жамоадир 11.Кўрсатилган усуллардан қайси бири лаборатория eкспрeмeнти мeтодига талуқли *Тадқиқот, махсус жиҳозланган хонада ўтказилади Тадқиқот одатдаги шароитларда ўтказилади Психик ўзгаришлар содир бўлиши кутиб турилади Махсус шароит яратилиб кузатилади 12. Шахс камолоти қайси омилларга бо ғ ли қ ? Шахс eҳтиёжи, таълим-тарбия ва ўзлигини англашишга *Ижтимоий муҳитга Наслий – ирсий хусусиятларга Оилавий шароитга бо ғ ли қ 13. Ироданингиндивидуал-типологикхусусиятларивафеноменл В) шахс томонидан эҳтиёжнинг етарли даражада англанилганлиги билан тавсифлайди Г)Ҳамма жавоблао тўғри 15. Ирода категориясига индетерминистик қараш А) психик фаолият бирор нарса билан белгилаб бўлмайдиган, онгсиз тарзда кечадиган дастлабки фаолликка тобе ҳисобланади * Б) ) Иродавий акт, ҳаракат шахс томонидан тўла-тўкис масъулликни олган иш, амал, акт сифатида ичдан (руҳий дунёсида) кечирилиши В)Иродавий фаолият туфайли инсон кўп жиҳатдан ўзини ўзи шахс сифатида англаши Г)Иродавий фаолият таъсирида шахс ўзининг ҳаёт йўлини ҳамда тақдирини ўзи белгилаши 16. .Писходиагностика нима? *Шахсни ёки (гуруҳни) психологик хусусиятларини унинг психологик нуқсонларини ва бу нуқсонларни сабабларини махсус психологик мeтодлар ёрдамида ўрганиш, аниқлаш. Шахснинг маънавий шаклланишини таъминловчи шарт-шар *Тeварак-атрофдаги нарсаларга, бошқа одамларга ва ўзига бўлган муносабатларда намоён бўладиган хусусиятларга характeр дeйилади Одамнинг хулқ атвори ва хатти-ҳаракатларида учрайдиган мустаҳкам хусусиятлари характeр дeйилади Характeр – шахснинг фаолият ва муомалада таркиб топадиган ва намоён бўладиган барқарор индивидуал хусусиятидир Таълим-тарбия таъсирида таркиб топган индивидуал хусусиятларидир 19.Таваккалчилик қайси касб eгаларида кўпрок учраши мумкин? *Баландликда ишлайдиган монтажчиларда, мототсиклчи спортчиларда Ўқитувчи, врачларда Инжeнeр, иқтисодчиларда биологларда, артистларда 20.Касбий қизиқишлар қандай жиҳатлари билан фарқланади. *Ўз фаолиятини мақсадга мувофиқ бошқара олиши билан Ёш даврлари хусусияти билан Оилавий ва жамоа муҳити билан Тўғма хусусиятлари билан 21.Мотивлар кура Е.А.Климов *Л.С.Виготский Д.Б.Eльконин Л.И.Божович С.Л.Рубинштeйн 25. Ҳар томонлама ривожланган, ниҳоятда кучли ва такрорланмас қобилият нима дeб аталади? истeъдод *талант ирода муҳаббат характeр 61 2.5. Тақдимот 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 ХУЛОСА ВА ТАВСИЯЛАР 74 Битирув лойиха ишини якунида қуйидаги хулоса ва тавсияларга келинди: - Амалдаги “ Олий ва ўрта махсус таълимнинг йўналишлари ўқув режаларидаги амалий психологлар фаолияти мазмунига қўйилган давлат талаблари”ни ҳозирги кун талабидан келиб чиққан холда ўрганиб чиқиш ҳамда мутахасисслик фанларига эътибор бериш, илғор хорижий тажрибалар, соҳага оид инновациялардан келиб чиқан ҳолда унга қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш лозим. - Фаннинг ўқув дастури меъёрий ҳужжат сифатида Олий таълим муассасаларида таълим фаолиятининг асоси бўлиб ҳисобланади, унда ўқув фанлари бўйича талабалар томонидан ўзлаштириладиган асосий билим, зарурий кўникма ва малакалар назарда тутилади. Бугунги кунда олий таълим муассасаларида фанлар бўйича ўқув дастурларини тузишда методик кўрсатмалар ва йўриқномаларнинг мавжуд эмас - Таянч олий таълим муассасасининг профессор-ўқитувчилари томонидан “психологик хизмат” фани бўйича тузилган ва 2011 йилда Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги томонидан тавсия этилган намунавий фан дастурли бугунги куннинг талабидан келиб чиққан холда яъни, қайта кўриб чиқилиши, ундаги айрим мавзулар олиб ташланиши ва ушбу дастурга турдош олий таълим муассасаларининг етук мутахассисларидан реал ташқи тақризлар олиниши мақсадга мувофиқ. - Олий таълим муассасаларида “Психологик хизмат” фанини ўқитиш жараёнида инновацион таълим технологияларини кенг жорий этиш учун таълим муассасаларида фаолият олиб бораётган профессор-ўқитувчиларга инновацион таълим технологияларини оптимал қўллаш масалалари бўйича ўз сохасини етук мутахассисларини жалб этган холда махсус семинар тренинглар ташкил этиш лози а) Ў қ увчилар учун қулай иқлим яратиш; б) Ў қ увчиларнинг қизиқишлари ва қобилиятларини ривожлантириш; в) Ҳар бир ёш даврининг хусусиятларини ҳисобга олиш. Боланинг ривожланиши учун қулай психологик иқлим яратиш ҳам психологик хизмат маҳсулдорлигининг омилларидан биридир. Бундай иқлим яратишда болаларнинг катталар ва тенгдошлари билан мулоқоти муҳим ҳисобланади. Ўсмирларнинг тенгдошлари ва катталар билан мулоқоти улар шахсининг шаклланишида муҳим омил ҳисобланади. - Ўқувчиларнинг катталар, тенгдошлари билан тўлиқ муомала мулоқотини таъминлайдиган психологик шароитлар яратилмаган. Шу сабабли ўқувчиларда ўқишга салбий муносабат, ўзига, атрофдаги кишиларга нисбатан нотўғри муносабат шаклланади. Бундай шароитда шахснинг ривожланиши ва унга маҳсулдор таълим бериш мумкин бўлмай қолади. Шуни сифатлари, ҳис-туйғулари, ўз-ўзини бошқариш имконияти, интеллектуал (ақлий) даражаси ва педагогик қобилиятини текшириш; - психолог ўқувчилар ва талабаларнинг психологик хусусиятлари, уларнинг қизиқиш, майл, илк иқтидорлиги кабиларни ўрганади, уларга яккаҳол (инди видуал) муносабат ва ёндашишни йўлга қўяди, мутахассис ва етук шахс сифатида шаклланишига муайян ёрдам кўрсатади, тренинг (махсус машқ) ўтказиш; - мактабгача ёшдаги болалар, ўқувчилар, касб-ҳунар коллежи ўқувчилари, олий ўқув юрти талабаларида учрайдиган ўқув малакалари ва кўникмаларини эгаллашдаги нуқсонлар, хулқ-атвордаги камчиликлар, ақлий тараққиёт ва шахс фазилатларидаги бузилишлар сабабларини диагностика қилади; Юқорида келтирилган фикрлардан келиб чиққан ҳолда, биз психологик- педагогик диагностиканинг методларига б Психологик хизмат доирасида алоҳида диагностик иш, алоҳида коррекцион иш ҳақида гапириш мумкин эмас. Психологик хизматда диагностик-ривожлантирувчи йўналишлар ишнинг ягона йўналишлардир. Д.Б. Элькониннинг таъкидлашича, болаларни танлаш учун, аниқланган четлашишларни тузатиш мақсадида психик тараққиётни назорат қилишга йўналтирилган махсус диагностика зарур. Унинг таъкидлашича, тараққиётда бўлиши мумкин бўлган четлашишларни эртароқ тузатиш учун психик тараққиётни назорат қилиш зарур. Амалиётчи психолог фақатгина диагноз қўйиш билан чекланмасдан, кейинги ривожланиш дастурини ишлаб чиқади, ўзи берган тавсияларнинг бажарилишини назорат қилади, коррекцион ва ривожлантирувчи ишларни ўзи ҳам олиб беради. Амалиётчи психологнинг диагностик - коррекцион иши мураккаб фаолият турларидан бири бўлиб, муносабати, шахс тақдирини ҳ ал қилишда қатнашиши ва маслаҳатли фикр бериши лозим. 4. Ота оналарга боланинг психик ривожланиши хусусиятларини шахс сифатида шаклланиши, ўзаро муносабат мақомлари, бунда фарзандларнинг ёши, жинси, индивидуал-типологик хусусиятлари муаммоси бўйича илмий- амалий маслаҳатлар беради. 5. Янги типдаги мактабларга ўрта-махсус ва касб-ҳунар коллежи ўқувчилари, академик лицей талабаларига уларнинг имконияти, истиқболи тўғрисида илмий-амалий хусусиятга молик консультатив ишлар олиб бориш: ёшларни саралаш, танлаш, касбга яроқли лик даражасини аниқлаш, танлов комиссиясида маслаҳатчи сифатида иштирок этиш. 80 ГЛОССАРИЙ Аттракция – (лотинча сўз – attrahere –ёқтириш, ўзига жалб этиш) – бу бир инсоннинг бошқа бир инсонга ижобий муносабати асосида ёқиши ва ёқтириш, ўзаро мобилликни тушунтирувчи эмоционал ҳисдир. Аффект ( латинча affectus – руҳий ҳаяжонланиш, қизиқиш) қисқа муддатда ва шиддат билан содир бўладиган ҳиссий, ҳаяжонли жараён: ҳулқ- атвор, ҳатти-ҳаракат устидан назоратнинг сусайиши туфайли рўй берадиган кучли ҳис-туйғу (ғазабланиш, қўрқиш, нафратланиш, шодланиш). Мутахассислар нормал ва патологик аффектлар борлигини, шунингдек, аффектив реакцияларга озроқ ёки кўпроқ мойил бўладиган шахслар ҳам бўлишини таъкидлашади. Галлюцинациялар ( лат. hallucinatiо - алаҳсираш, кўзга кўриниш) инсонда касал пайтидаги психикасига таъсир этиши натижасида ҳосил бўладиган мавжуд бўлмаган, фантастик, хаёлий тарзда идрок этиш, қабул қилиш ва улар билан муносабатлар ўрнатишга рухий ички ҳозирлик сифатида одамлардаги дунёқарашни ҳам ўзгартиришга алоқадор категория. Ижтимоийлашув – инсон томонидан ижтимоий тажрибани эгаллаш ва хаёт фаолият жараёнида уни фаол тарздаўзаштириш жараёни. Индивидуаллик - инсоннинг индивид, фаолият субъекти ва шахс сифатидаги бетакрор хусусиятлари тизимидир. Индивидуалликнинг мавжуд бўлиши инсоннинг таълим, тарбия, у билан фаол муносабатидаги индивидуал ёндашувининг асоси ҳисобланади. Ирода – инсоннинг ўз психикаси ва ҳатти-ҳаракатларини онгли равишда бошқара олишида намоён бўладиган хусусияти (ҳолати) дир. Ирода онгли тарзда ўз олдига қўйган мақсадига эришиши йўлида рўй берадиган тўсиқларни енгиб ўтиш давомида намоён бўлади. Уни ўз- ўзини зўрлаб қийнаш билан тенглаштир Мотивация – инсон ҳулқ – атвори, унинг боғланиши ва фаоллигини тушунтириб берувчи психологик сабаблар мажмуини билдиради. Мулоқотдаги конструктивлик – ҳамкорларнинг алоқаси давомида уларнинг эҳтиёжларини қондиришни таъминлайдиган, биргаликда ҳал қилинаётган масалаларнинг ижобий ечим топишига ёрдам берадиган, уларнинг индивидуал бетакрорлигини сақлаб қоладиган мулоқотдир. Муносабатнинг ўзгариши (деформация) – бу муносабатлардаги шундай ўзгаришларки (бузилиш, қийинчиликлар, янглишишлар), улар муносабатдаги самарадорликнинг пасайиши ёки бузилишига, ҳамкорликларнинг соғлиғига, уларнинг обрўсига ёки руҳий осойишталигига, моддий қадриятларига ва бошқаларга путур етказади. Психо анализ – руҳий хасталикни даволаш усули ва психологик таълимот. Психодиагностика (грекча psyche – руҳ ва diagnоstikоs – Психологик мослик – фикрий ташкил қилиш, сақлаш ва қайта эслашга йўналтирилган кўплаб психик жараёнлари, ҳатти-ҳаракатлари, ҳолатларидир. Психологик хизмат – ижтимоий амалиётнинг турли соҳаларидаги амалий вазифаларни ҳал қилишда фойдаланиладиган амалий билимлар ва технологиялар мажмуасидир. Амалий психологиянинг муҳим хусусияти шундаки, у ёки бу вазифалар уларнинг манфаатлари учун ҳал этилаётган истеъмолчи ёки буюртмачини ҳамиша кўрсатиш мумкин. Психотерапия (грекча therapeia – парвариш қилиш, даволаш) – кўплаб психик, асабий ва психосоматик хафагарчиликларда инсон ҳиссиёти, фикрлари, ўз-ўзини англашига комплекс даволовчи таъсирдир (асосан нутқ ёрдамида, бироқ фақат унинг ёрдамида эмас). Психотехника (грекча techne – санъат, маҳорат) – психик жараёнларни содир бўлиш характеристикасини яхши Темперамент (лот. temрeramentum – қисмларнинг тегишли мувофиқлиги, мутаносиблиги) – инсон ҳулқ-атвори ва психик жараёнларининг динамик характеристикаси бўлиб, уларнинг тезлиги, ўзгарувчанлиги, самарадорлиги, ишчанлиги ва бошқаларда намоён бўлади. Фаолият – инсоннинг воқеиликни, ўзини ўзи ижодий ўзгартириш, такомиллаштириш, мукаммаллаштиришга йўналтирилган фаоллиги. Ҳаяжонланиш – (лот. emоveо – ҳайратга солмоқ,ҳаяжонга соламоқ) – психик ҳодисаларнинг алоҳида тоифаси бўлиб, субъект томонидан бу ҳодисалар, предметлар ва вазиятлар инсоннинг ўз эҳтиёжларини қондириш учун бевосита қизиққон кечинмалари кўринишида намоён бўлади. Ҳис-туйғу – инсоннинг нисбатан барқарорлиги, умумийлиги, унинг шахс сифатидаги тараққиёти давомида шаклланган эҳтиёжлари ва (хусусан) қадриятларига мослиги билан фарқ қила ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ I. Раҳбарий адабиётлар. 1. Каримов И.А. Ўзбекистон иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш йўлида. – Тошкент.: Ўзбекистон, 1995. -269 б. 2. Каримов И.А. Янгича фикрлаш ва ишлаш – давр талаби. – Тошкент.: Ўзбекистон, 1997. Т.5. -384 б. 3. Каримов И. Биз келажагимизни ўз қўлимиз билан қурамиз. Т.7. – Тошкент.: Ўзбекистон, 1999. -139 б. 4. Каримов И.А. Озод ва обод ватан, эркин ва фаровон ҳаёт – пировард мақсадимиз. – Тошкент.: Ўзбекистон, 2000. Т.8. -528 б. 5. Каримов И.А. Ватан равнақи учун ҳар биримиз масъулмиз. – Тошкент.: Ўзбекистон, 2001. Т.9. -439 б. 6. Каримов И.А. Жамиятни эркинлаштириш, ислохотларни чуқурлаштириш, маънавиятимизни юксалтириш ва халқимизнинг ҳаёт даражасини ошириш-барча ишларимизнинг мезони ва мақсадидир. – Тошкент.: Ўзбекистон, 2007, Т. 10. Каримов И.А. Она юртимиз бахту иқболи ва буюк келажаги йўлида хизмат қилиш – энг олий саодатдир – Т.. Ўзбекистон, 2015. – 304 б. II. Меъёрий- ҳуқуқий хужжатлар. 1. Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси. -Т., 2014. 2. Ўзбекистон Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги Қонуни. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил. 9- сон, 225-модда. 3. Кадрлар тайёрлаш миллий дастури. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил. 11-12-сон, 295-модда. 4. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2012 йил 28 декабрдаги “Олий ўқув юртидан кейинги таълим хамда олий малакали илмий ва илмий педагогик кадрларни аттестациядан ўтказиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги № 365 сонли Қарори. 5. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таъл стандартларини тасдиқлаш тўғрисида” 2001 йил 16 августдаги 343-сон қарорига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида”ги № 3-сонли Қарори. 8. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг "Узлуксиз таълим тизими учун давлат таълим стандартларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш тўғрисида" 1998 йил 5 январдаги 5-сон Қарори. 9. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2015 йил 20 августдаги “ Олий таълим муассасаларининг раҳбар ва педагог кадрларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш чора- тадбирлари тўғрисида”ги № 242- сонли Қарори. III. Махсус адабиётлар. 1. Нишонова З.Т . “ Психологик хизмат ”. Тошкент. 2006 йил. -162 б. 2. Самоукина Н.В. «Первые шаги школьного психолого». М.: “ Феникс ”. 200 0 год. - 189 с. 3. Нельсон Джоунс Р. «Теория и практика консултиров 2. Рогов Е.И. «Настольная книга практического психолога». М.: “ Владос ”. 200 2 год. -3 80 с. 3. Бадмаев Б.Ц. “ Психология в работе учителя ”. М.: “ Владос ”. 200 0 год. - 157 с. 4. Абрамова Г.С. «Графика в психологическом консультировании». М.: 200 1 год. - 140 с. 5. Дубровина И.В. “ Я работаю психологом ” М.: 1999. 6. Психологичесая помощи и консультирование в практической психологии. Под ред Тетушкиной М.К. СПб.2001. 348 с.Потапова А.В. Нартова –Бочавер С.К. Детская психологическая служба -М.: -2001. 109 с Интернет маълумотлари қуйидаги сайтлардан олинади www.bilimdon.uz , www.de.uz , www.tatu..uz 89 ИЛОВАЛАР 90
Купить
  • Похожие документы

  • Diqqatning psixologik nazariyalari
  • “Trening”, “Guruhiy psixologik faoliyat”, “Guruhiy psixoterapiya”, “Psixoterapevtik guruh” tushunchalarining mazmuni va bog‘liqligi
  • Психолого-педагогические средства развития эмоционального интеллекта у подростков
  • Психолого-педагогические средства развития эмоционального интеллекта у подростков
  • Vaqtning psixologik idroki

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha