Qadimgi grek faylasuflarining psixik g’oyalari. Gippokrat ta’limoti va uning psixologiya fani uchun ahamiyati - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Март 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Qadimgi grek faylasuflarining psixik g’oyalari. Gippokrat ta’limoti va uning psixologiya fani uchun ahamiyati

Купить

Qadimgi grek faylasuflarining psixik g’oyalari. Gippokrat ta’limoti va uning psixologiya fani uchun ahamiyati

Reja:  1.Pifagor haqida.  2.Sofistlar haqida.  Gippokrat ta’limoti haqida.

Pifagoralar (mil. avv. 570 y. E.-496 y. mil.), yunoncha: Πυθaςaς) Pifagor teoremasi uchun eng yaxshi ma'lum bo'lgan va sirli va matematik edi. Ioniyaliklar, Thales, Anaximander va Anaximenes kabi taniqli Ioniyadagi eng qadimgi yunon faylasuflari dunyoning shakllanishining tabiiy jarayonlarini tushuntirish uchun mavjud mavjudotlarning kelib chiqishini o'rganib, tabiat nazariyalarini ishlab chiqdilar. Ionia sohilida joylashgan orolda tug'ilgan va keyinchalik Italiyaning janubiga ko'chib o'tgan Pifagor, mavjudotlarning mohiyatini aniqlab, mistik diniy falsafani rivojlantirish orqali odamlarni qutqarish masalasini ko'rib chiqdi. Pifagoralar nazariy asosni ham, amaliy metodologiyani ham rivojlantirdilar va astsetik diniy hamjamiyatni tashkil qildilar. Pifagoraning iz

Pifagor masalasi Ion faylasuflarinikidan farqli bo'lgan masaladan kelib chiqqan. Ioniyaliklar dunyo yaratgan asl materiyani topishga harakat qilar ekan, Pifagor dunyo elementlariga tartib va uyg'unlik keltiradigan printsiplarni singdirdi. Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, Pifagor «aniqlanadigan narsada» emas, balki «nimani belgilaganida» bo'lishini topdi. Pifagorlarning nuqtai nazariga ko'ra, Ioniyaliklarning Talsning "suvi" va Anaximanderning "noaniqligi" kabi asosiy elementlari. ular bir xil darajada aniqlangan mavjudotlar edi va ular nima uchun va qanday qilib dunyo tartibli ravishda tuzilganligini va uning ritmi va uyg'unligini saqlab turishini tushuntirishmadi. Pifagorning so'zlariga ko'ra, "son" yoki matematik printsip dunyoga

Pifagoralar jon, fazilat va astsetik hayotga e'tibor qaratgan holda, erta yunon ontologiyasiga yangi yo'l ochdi. U tasavvuf va matematik yoki diniy va ilmiy (shuningdek, estetik) noyob birlashtirilgan fikrlashning yangi integral modelini taqdim etdi. Ushbu turdagi fikr bugungi kunda asosiy oqim falsafasida kam uchraydi. Qadimgi boshqa donishmandlar singari, Pifagor ham tibbiyot, musiqa, kosmologiya, astronomiya, matematika va boshqa sohalarni qamrab olgan keng bilimlarga ega edi. Va nihoyat, uning fikri Platonga kuchli ta'sir ko'rsatdi, buni uning asarlari orqali ko'rish mumkin.

Maktabning boshqa a'zolari orasida Elea Zeno va Samosning Melissuslari bor edi. Ksenofanlar ba'zan ro'yxatga kiritilgan, garchi bu borada ba'zi bir munozaralar mavjud. Maktab o'z nomini Elea shahridan oldi, u Italiyaning quyi Italiyasida joylashgan bo'lib, uning asosiy eksponentlari - Parmenidlar va Zeno joylashgan. Uning asosini ko'pincha Kolofonning ksenofanlari tashkil etadi, ammo uning keyingi elektorlik doktrinasini tashkil etgan mish- mishlarida ko'p narsa bor bo'lsa-da, Parmenidlarni maktab asoschisi deb hisoblash to'g'ri bo'lishi mumkin. Ksenofanlar VI asrning o'rtalarida Ilk Yunoniston mifologiyasiga birinchi hujumni, shu jumladan Gomer va Gesiod she'rlarida yozilgan butun antropomorf tizimga qarshi hujumni amalga oshirganlar

Eleatics hissiy tajribaning epistemologik asosliligini rad etdi va buning o'rniga matematik aniqlik va haqiqat mezoni bo'lishi zarurligini oldi. A'zolar orasida Parmenid va Melissus shubhasiz ishonchli xonalardan tortib tortishuvlar qilishdi. Boshqa tomondan, Zeno birinchi navbatda ish bilan band bo'lganlar reductio ad absurdum, o'zlarining binolarini namoyish etish orqali boshqalarning bahslarini yo'q qilishga urinish qarama-qarshiliklarga olib keldi (Zenoning paradokslari).

Demokrit (Yunoncha: mkόκριτος) Sokratgacha bo'lgan yunon faylasufi (mil. Avv. 460 yilda Abderada tug'ilgan - mil. Avv. 370 yilda vafot etgan).12 Demokrit Leucippusning talabasi bo'lgan va barcha materiyalar u bo'linib bo'lmaydigan, bo'linmaydigan elementlardan iborat degan fikrning asoschisi bo'lgan. atoma (sg.) atomon) yoki "ajralmas birliklar", biz ulardan inglizcha atom so'zini olamiz. Ushbu g'oyalarning qaysi biri Demokrit uchun xos bo'lgan va Leucippusga tegishli bo'lganligini aytish deyarli mumkin emas.

Yunoncha sofos yoki sofiya so'zlari shoir Gomer davridan beri "dono" yoki "donolik" ma'nolariga ega bo'lib, dastlab har qanday kishini ma'lum bir bilim yoki hunarmandchilik sohasi bilan bog'lagan. Shunday qilib, aravakash, haykaltarosh va jangchi o'z kasblarida sodiq bo'lishi mumkin. Asta-sekin bu so'z umumiy donolikni anglatdi (masalan, Yunonistonning etti kitobi), bu Gerodotning tarixida uchraydigan ma'noni anglatadi. Taxminan bir vaqtning o'zida sofistlar atamasi "shoir" ning sinonimi va (shoirlarning jamiyat o'qituvchisi sifatida an'anaviy roli bilan bog'liq holda) o'qituvchilik uchun sinonim edi, ayniqsa nasr asarlari yoki nutqlarni amaliy ravishda namoyish etadigan nutqlar bilan. bilim. V asrning ikkinchi

 Gippokrat (Hippokrates) (mil. av. 460, Kos oroli — 377, Fessaliya), Buqrot, Abuqrat — yunon vrachi, ilmiy tibbiyot asoschilaridan biri. G. Yunonistonda mashhur boʻlgan shifokor gippokratlar sulolasining oʻn sakkizinchi avlodi. U tibbiyotga oid maʼlumotni otasi Geraklitlan olgan. G. asarlari Gʻarb va Sharq vrachlari qoʻlida moʻʼtabar qullanma boʻlib keldi. G. ga 75 ga yaqin asar nisbat beriladi. "Majmuayi Buqrotiya" ("Buqrot toʻplami") nomi bilan mashhur boʻlgan bu asarlarning aksarisini G. vafotidan keyin oʻgʻillari va shogirdlari yozgan. G. asarlarini va ularga Galen bergan sharhlarni Hunayn ibn Ishoq (809877) suryoniy va arab tillariga tarjima qilgan. Ular Oʻrta va Yaqin Sharq mamlakatlarida keng tarqalgan. G.ning "Kitob al-Fusul" ("Aforizmlar") kitobi j

 . Unga koʻp olimlar sharq berishgan, shu sharhlardan biri Oʻzbekistan FA Sharqshunoslik institutida 3139-raqami bilan saqlanmoqda. G. tibbiyotni kohinlar taʼsiridan qutqardi va uning mustaqil rivojlanish yoʻllarini taʼrifladi, vrach kasallikni emas, balki bemorni davolashi kerak, deb taʼlim berdi. Tashqi muhit omillari (iqlim, tuproq, suv, kishilarning hayot yoʻsini, mamlakat qonunlari va b.)ni odamga, unda jismoniy va ruhiy xususiyatlarning shakllanishiga taʼsiri jihatdan ajratdi. G. tibbiyot geografiyasiga asos soldi. Kasallik etiologiyasi (kasallik sababi) va uni aniqlash (diagnostika) masalalarini, davolash tizimini ishlab chiqdi. Shifokor xulq-atvorining qisqacha taʼrifi boʻlgan qasamyod ("Gippokrat qasamyodi") matnini ham G. yozgan deyishadi.

G.ni "tibbiyotning otasi", deb ataydilar. Asklepiychilar uyushmasi, uni shuningdek Kos maktabi ham deb atashadi, o’sha zamonlarning barcha uyushma va tashkilotlari singari o’z faoliyatida asosan diniy tushuncha va qariyatlarga tayanib ish olib brogan. Masalan ularda, o’rganuvchi shogird – talabalarning ustoz va uning boshqa hamkasblari, hamda o’zi bilan birgalikda ta’lim olayotgan birodarlariga sodiqlikka qasam ichish, har qanday vaziyatda ham rost gapirish, haqiqatni izlash uchun hech narsadan chegaralanmaslik va jiddiy ilmiy faoliyat bilan sidqildan shig’ullanish kabi axloqiy me’yorlarga qat’iy amal qilishni talab etgan. Gippokrat dastlabki tibbiy bilimlarni o’z otasidan, hakim – Gerakliddan olgan. Otasining oroldagi hamkasblari ham Gippokratga ko’p narsani o’rgatishgan. Keyincha

Gippokratning shahsiy hayoti haqida tarixiy ma’lumotlar juda kam. Uning tarjimai holiga oid hikoya va rivoyatlar mavjud bo’lib, lekin ular asosan afsona xususiyatida namoyon bo’ladi. Huddi Gomer kabi Gippokrat ismi ham buyuk hakimning asl ismi bo’lmay balki, turli ism va tahalluslardan yig’ma nom ekan. yaqin yillardagi ilmiy faktlarga asoslanadigan bo’lsak, Gippokrat qalamiga mansub deb qaraladigan yetmishga yaqin asarlarning aksariyati, uning o'g'illari Fessal va Drakon yoki, kuyovi – Polibga tegishli ekan. Galen Gippokratning o’zi yozgan asarlarini 11 ta, Galler 18 ta deb e’tirof etsa, Kovner esa Gippokrat kodeksidagi faqat 8 ta asar Gippokratning ilmiy ishi, qolganlari esa unga bog’lab chop etilgan boshqa mualliflarga tegishli deb ta’kidlaydi. Bular: risolalar – «Shamollar haqid

 Gippokratgacha bo’lgan davrlarda odamlar kasalliklarni « yovuz ruhlar» yoki, sehr – jodular orqali keladi deb tasavvur qilishardi. Shu tufayli Gippokratning kasallik sabablarini aniqlashga nisbatan yondoshuvi o’z davri uchun mutlaqo yangilik bo’lgan. Ya’ni u, kasalliklarni odamlarga ma’budlar yoki boshqa g’ayritabiiy kuchlar yuborishmasligini balki, ular butunlay tabiiy sabablarga yuzaga kelishini ilmiy asoslashga birinchilardan bo’lib urinish boshladi. Gippokratning eng buyuk hizmatlari ham aynan shunda bo’lib, u tibbiyotni mavhum tushunchalarga asoslangan empirizmdan ajratib ko’rsatib, tib ilmini haqiqatga zid bo’lgan uydirma falsafiy nazariyalardan tozaladi. Tibbiyot va falsafa fanlariga ikki bir-biriga uzviy bog’liq sohalar sifatida yondoshuvchi Gippokrat, ularning ikkalasini ham ma’

 Uning mantiqiy fikrlari shu darajada mukammal xulosalanadiki, barcha keltirilgan mulohazalar uchun qat’iy tekshirilgan dalillar va isbotlar ilova qilib boriladi. Gippokratning tajriba va kuzatuvlarga asoslangan holatdagi, kasallikni kechishi, bosqichlari va davo usullarining samaradorligi bo’yicha erishgan yutuqlari uning o’z zamonasidayoq katta obro’ va shuhratga erishishiga sabab bo’lgan. Gippokratning davomchilari, uning ishlarini va ilmiy faoliyatini davom ettiruvchi Kos maktabini tashkil qilishgan va bu tib ilmi maktabi uzoq yillar davomida yirik tibbiyot dorilfununi sifatida faoliyat yuritgan. Aynan o’sha Kos tibbiyot maktabining ilmiyi faoliyati, hozirgi zamon tibbiyotining yo’nalishini belgilab bergan degan fikrlar ham mavjud.

. Gippokrat asarlari kasalliklarning tashqi ta’sirlar – atmosfera, fasl, shamol, suv, va ularning natijasi – ko’rsatilgan ta’sirlar oqibatida odam tanasidagi fiziologik o’zgarishlarni kuzatishlarning mufassal bayonlarini keltiradi. Bu asarlarda turli mamlakatlarning iqlimiy sharoitlari haqida ham ma’lumotlar keltirilib, mazkur mamlakat, orol yoki muayyan joyning meteorolgik shart – sharoitlaridan kelib chiqib, kasalliklarning qanday rivojlanishi mumkinligi haqida fikr yuritiladi. Umuman olganda Gippokrat kasalliklarni sabablariga ko’ra ikki toifaga tasniflaydi: Iqlim, tuproq, va irsiy omillar tufayli paydo bo’ladigan «Umumiy» kasalliklar hamda, odamning yoshi, ovqatlanishi, yashash va mehnat sharoitlaridan kelib chiquvchi «Shahsiy» sabablar. Mazkur omillarning odam tanasiga me’yoriy ta’sir

Mazkur asarda, bemorni davolash jarayonida kuzatilgan o’zgarishlar, davo vositalarining ta’sirlari haqidagi tajribalar tizimlashmagan ma’lumotlar shaklida keltiriladi. Shuningdek bu asarda, matn mazmuniga muofiq kelmaydigan, butunlay boshqa mulohazalar ham uchraydiki, huddi muallif aqliga kelib qolgan fikr va mulohazalarni yo’l – yo’lakay va darhol yozib olgandek taasurot uyg’otadi. Masalan, shunday sinkov mulohazalardan biri, bemorni qanday ko’rikdan o’tkazish haqida borib, unda hakim bunday yozadi: «Bemor tanasini ko’rikdan o’tkazish – yaxlit jarayon: u bilim, tinglay olish, hid bilish, sezgirlik, til bilish va mulohaza qila olish qobiliyatlarini talab qiladi.» Ushbu matn davomida esa: «tashxis qo’yilishi lozim bo’lgan kasalliklarga taaluqli omillardan, odamlarning umumiy tabiati va har

Shuningdek, kasalliklardagi o’zgarishlarga ham qarash kerak: qandaylaridan qaysilari yuz beryapti, o’limga olib boruvchlari, yoki, majruhlikka olib boruvchilari, keyin esa – terlashni, qaltirashni, sovuqotish, yo’talish, chuchkurish, hiqichoq, nafas olish, esnash, kekirish, tovushli yoki sassiz yel, qon chiqishi, gemorroylarni ham tekshirish. Ushbu barcha belgilardan kelib chiqib, hamda, ular nima orqali paydo bo’layotganini aniqlab, – ko’rik va tekshiruv olibborish kerak.» Shunisi e’tiborga molikki, hakim, tashxis qo’yish va davolashning katta ko’lamiga, bemorning nafaqat joriy kasalligini, balki, undan avvalgi yuz bergan betobliklarini va ulardan qolga asortalarni ham hisobga olgan holatda yondoshadi. U bemor ham boshqa barcha odamlardek oddiy odam ekanligini, uni anglash uchun boshqalar

«Bo’g’imlar haqida» va «Sinishlar haqida» asarlarida, jarrohlik amaliyotlari va operatsiyalar haqida tafsilotlar bilan, mukamal bayon qilinadi. Gippokrat qo’lyozmalaridan shu narsa ma’lum bo’ladiki, jarrohlik qadim davrlardayoq yuqori sifat va darajada bajarilgan; bizning davrimiz tibbiyotida ham qo’llaniladigan turli jarrohlik asboblari hamda bog’lov vositalaridan foydalanilgan. «O’g’ir hastaliklarda parxez haqida» asarida Gippokrat kasallik shakli – o’tkir, mavsumiy, jarrohlikka oidligiga qarab turlicha parxez usullarida ovqatlanish zarurligini uqtiradi va bu bilan hakim, ratsional dietologiyaga asos soladi Gippokrat hayotligidayoq shon sharafga burkandi. Undan bir avlod keying davrda yashagan Ptolomey o’z suhbatlarining birida, Gippokrat va uning Kos tibbiyot maktabini boshqa san’at tur

Купить