Qonuniylik va huquqiy tartibot - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	28.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Qonuniylik va huquqiy tartibot

Купить

Qonuniylik va huquqiy tartibot Reja: 1. Qonuniylik tushunchasi va qonunchilik tamoyillari. 2. Qonun ustuvorligi — qonuniylikning asosi. 3. Qonunga itoatkorlik— qonuniylik va huquqiy tartibotning negizi. 4. Qonunga itoatkorlik va hukuqni muhofaza qilish organlari xodimlarining hukuqiy madaniyati.

Qonuniylik va huquq-tartibot tantana qilmasa, shaxsning huquqlari va erkinliklari, qattiq intizom, ichki uyushqoqlik va mas’uliyat ustuvor bo‘lmasa, qonunlar va an’analar hurmat qilinmasa, huquqiy davlatni tasavvur etib bo‘lmaydi. I.A.Karimov Qonuniylik va huquqiy tartibot O‘zbekiston Respublikasida demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini kurish eng muhim maqsadli vazifalardan biri bo‘lib, u O‘zbekiston Respublikasida xalqaro e’tirof etilgan normalar asosida hamda milliy an’analar va xalq urf-odatlarini inobatga olgan holda og‘ishmay va izchil amalga oshirilmoqda. Demokratik davlat qonunning yuksak va mustahkam nufuzisiz biror ma’no kasb etmaydi. O‘zekiston Respublikasi mustaqilligining dastlabki yillaridanoq Prezident I.A. Karimov tomonidan “O‘zbekiston o‘z istiqlol va taraqqiyo

tug‘dirmoqda. Oddiy kishilarning qonunlar qudratiga ishonishlariga kafolat xam ana shunda. Bobomiz Amir Temur o‘zining mashhur «Tuzuklari»da — davlatni boshqarish qoidalari majmuida bunday bashorat qilgan edi: «Zaruriy tartibot va qonunlarga rioya qilish taqdirim va muvaffaqiyatlarimning negizi bo‘ldi». O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy hayot siyosiy institutlar, mafkuralar va fikrlarning xilma-xilligi asosida rivojlanadi. Qonuniylik demokratik tartiblarga bo‘ysunishni talab qiladi, demokratik tartiblar, o‘z navbatida, qonuniylikni mustahkamlash va rivojlantirishning asosiy shartlaridan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga binoan O‘zbekiston Respublikasida demokratiya umuminsoniy tamoyillarga asoslanadi, ularga ko‘ra inson, uning hayoti, erkinligi, sha’ni, qadr-qimmati va

umuminsoniy qadriyatlarga sodiqligini, demokratik davlatchilik yo‘lidan borajagini, O‘zbekistonda uning Konstitutsiyasi va, qonunlari ustun ekanligini bayon etgan. Mustaqil O‘zbekistonning 1992 yilgi yangi Konstitutsiyasida ham xalqimizning oliy maqsadi — insonparvar demokratik, huquqiy davlat barpo etish ekanligi o‘z ifodasini topgan. Shu oliy maqsad va manfaatlardan kelib chiqib, Asosiy qonunimizda hukuqiy davlat zohir bo‘lishining asosiy prinsiplari mustahkamlangan. Xususan, Konstitutsiyada «O‘zbekiston Respublikasida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi so‘zsiz tan olinadi», degan rahbariy koida bitilgan (Konstitutsiyaning 15-moddasi). Bu davlat, uning barcha organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalari hamda fuqarolarning Konstitutsiya va qonu

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 15-moddasiga binoan O‘zbekiston Respublikasida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi so‘zsiz tan olinadi. Davlat, uning organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalari, fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga muvofiq ish ko‘radilar. Jamiyatda qonuniylik va xuqukiy tartibot tantana qilmasa, shaxsning huquq va erkinliklari qat’iy intizom, ichki uyushqoqlik va mas’uliyat jihatidan ustuvor bo‘lmasa, qonunlar va milliy an’analar, urf-odatlar, umuminsoniy qadriyatlar xurmat qilinmasa, demokratik huquqiy davlatni tasavvur qilib bo‘lmaydi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi hamda u asosda ishlab chiqilgan qonunlar - oldida barcha birday mas’uldir. Qaysi bir jamiyatda qonunlar bajarilmay qog‘ozda qolib ketsa, und

Temur ta’kidlaganidek, «Qayerda qonun hukmronlik qilsa, shu yerda erkinlik bo‘ladi». O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov O‘zbekistonda yangi jamiyat qurish va bozor iqtisodiyotiga o‘tish uchun barcha kishining qonunga amal qilishini muhim tamoyil deb hisoblab, o‘zining «Yangi uy qurmay turib, eskisini buzmang» asarida: «Men uchun eng muhimi - qonuniylikni xurmat qilishdir», -deb ko‘rsatadi; ikkinchidan, qonuniylikning yagonaligi tamoyili. Bu tamoyil O‘zbekiston Respublikasi xududida qonunlar bir xilda qo‘llanilishini, barcha fuqarolarning qonun oldida tengligini anglatadi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 18-moddasiga binoan O‘zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega bo‘lib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqish

elatlarning manfaatlarini qo‘riqlaydi; 3) O‘zbekiston Respublikasining butun hududida qonunlar bir xilda q o‘llaniladi; uchinchidan, qonuniylikning xalq manfaatlari yo‘lida xizmat qilishi tamoyili. Konstitutsiyaning 7-moddasiga binoan xalq davlat hokimiyatining birdan-bir manbaidir. O‘zbekiston Respublikasida davlat hokimiyati xalq manfaatlarini ko‘zlab va O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi hamda uning asosida kabul qilingan qonunlar vakolat bergan idoralar tomonidangana amalga oshiriladi. Demak, O‘zbekiston Respublikasida davlat hokimiyatining birdan-bir manbai xalk bo‘lib, davlat, uning organlari xalq irodasini ifodalaydi, uning manfaatlariga xizmat qiladi. Huquqiy demokratik davlatlarning olib boradigan siyosatini xalqning hohish- irodasi belgilab berishi lozim. Mazkur siyosat ins

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish tizimini bosqichma-bosqich shakllantirish - mamlakatimizda huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamiyatini shakllantirishning muhim omilidir. «Kuchli davlatdan - kuchli fuqarolik jamiyati sari» degan siyosiy konsepsiyaning asl mohiyati jamiyatni boshqarishda asta-sekin nodavlat tashkilotlari va fuqarolarning ishtirok etishini tobora kengaytirishda ko‘rinadi. Barcha demokratik davlatlarda bo‘lgani kabi bizning davlatimizda ham jamiyat hayotida nodavlat va jamoat tuzumlarining mavqei oshib bormoqda. Konstitutsiyaning 35-moddasiga binoan har bir shaxs bevosita o‘zi va boshqalar bilan birgalikda davlat organlariga, muassasalariga yoki xalq vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqiga ega. Demak, fuqarolarning siyosiy faolligi da

Qonuniylik aholi madaniy darajasi bilan, davlat organlari, jamoat birlashmalari, mansabdor shaxslar va fuqarolarning huqukiy ongi va xuquqiy madaniyati bilan bogliq bo‘ladi. Insonlarning huquqiy ongi va huqukiy madaniyati kancha yukori bo‘lsa, qonuniylik va hukuq tartibot shunchalik ta’minlanadi, qonun buzilishi kamayadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Huquqiy tarbiyani yaxshilash, aholining huqukiy madaniyati darajasini yuksaltirish, xuquqshunos kadrlarni tay£rlash tizimini takomillashtirish, jamoatchilik fikrini o‘rganish ishini yaxshilash haqida»gi 1997 yil 25 iyundagi Farmon6iga ko‘ra huquqiy demokratik davlat qurilishi, qonunchilikni mustahkamlash va ijtimoiy adolat karor topishini ta’miplash, ma’naviy va madaniy rivojlanishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilash, amalga oshi

tamoyili. Qonuniylik demokratiya bilan uzviy bog‘li q dir. Xalq davlat hokimiyatini o‘zi ishonch bildirib saylagan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti hamda davlat xokimiyati organlari orqali amalga oshiradi. Chunonchi, asosiy qonunimiz – Konstitutsiya-ning 10-moddasida O‘zbekiston xalqi nomidan faqat u saylagan Respublika Oliy Majlisi va Prezidenti ish olib borishi ko‘rsatib o‘tilgan. O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy hayot siyosiy institutlar, mafkuralar va fikrlarning xilma-xilligi asosida rivojlanadi. Qonuniylik demokratik tartiblarga bo‘ysunishni talab qiladi, demok-ratik tartiblar, o‘z navbatida, qonuniylikni mustahkamlash va rivojlan-tirishning asosiy shartlaridan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Konstitu-siyasiga binoan O‘zbekistoi Respub

hotamtoylik ko‘rsatishdadir. Aksariyat hollarda qonunni buzishning ilk qadamlari umumiy savodsizlik va madaniyatsizlik bilan bog‘lik, ya’ni ba’zilarning soddaligi yoki jazolanmaslikka umidvorligi qonunning buzilishiga olib kslishi mumkin. Shu asnoda fuqaroni nima erkin qiladi, degan savol tug‘iladi. Nazarimizda, mazkur savolga fuqaroni qonunning mohiyachini mukammal tushunib yetishi chinakam erkin qiladi, deb javob bersa bo‘ladi. Zero, qonunning mohiyatini tushunib olish, unga ixtiyeriy rioya qilishga va uning asosida faoliyat yuritishga yordam beradi. Ba’zan qonun omma ongining rivojidan jadalroq harakat qilishi ham mumkin. Ammo shu bilan birga qonun ommaning yashirin manfaatlari in’ikosi ham bo‘lishi lozim. Bizning mustaqil davlatimizda qonun erkinlikning, ma’naviylikning, xo‘jalik yurit

sinalgak koidalariga murojaat qilinadi, yani mazkur muammolarni hal etish uchun jamiyat huquqi ustuvorligiga asoslangan an’anaviy qoidalar ko‘llanadi. Davlatda kishilarning o‘z mustaqilligini ixtiyoriy belgilab olgan erkin-ligi va mas’uliyati aksariyat hollarda fuqarolarning huquq-tartibot idoralari xodimlariga nisbatan yuksak ishonch bilan ham uzviy bog‘langan. Aksariyat xorijiy mamlakatlarda huquq-tartibot idoralari tizimining saflari nomunosib xodimlardap tozalab turiladi. Chunonchi, Italiyada magistraturaning Oliy Kengashi mavjud bo‘lib, u prokuratura va sudlar qabul qiladigan huquqiy karorlarining qonuniyligini, boshqacha aytganda, ushbu idoralar xodimlarining malakasi va xizmat burchiga sadoqatini aniqlab beradi. Mazkur idoralarning qaroriga muvofiq, prokuror va sudyalar o‘z egallab

ustuvorligiga rioya qilishdek huqukiy va qonunchilik tamoyillari ko‘yiladi. Qonuniylikning bosh mezoni — Konstitutsiya koidalariga asosan qabul kilingan qonunlarning, farmonlarning, Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar, mahkamalar, hokimlar va boshqa mansabdor shaxslar, shuningdek, yuridik shaxslarning qabul qiladigan qonun hujjatlari va harakatlariga muvofik kelishidir. Qonunchilik bunday hukuqni amalda ta’minlashdap o‘zga narsa, ya’ni u davlat, jamiyat, fuqaroning hastiga chinakamiga kirib borgan qonundir. Ba’zi davlatlarniig huquq amaliyotida keng urf bo‘lgan salbiy namuna mavjud. Bunday davlatlarda «inqilobiy zaruriyat» yoxud «kopunchilikning hayotdan orqada qolishi» bahonasi bilan, yukoridagi talabga rioya qilinmaydi. Xuddi shuningdek, Konstitutsiyaga o‘ta erkin munosabatda bo‘lishda ham h

Istiqlol yillarida parlamentimiz uch yuzdan ortiq qonunlarni qabul qildi. Ularning barchasi inson huquqlari, iqtisod, davlat boshkaruvi, ijti-moiy tizim, madaniyat va xalkaro munosabatlarga oid O‘zbekistoi mustaqil-ligining – turli jabhalariga taalluqli huquqiy zaminlarni barpo etishga qaratilgan. Mazkur o‘rinda Prezidentimiz I. A. Karimov tomonidan ilmiy asoslangan jamiyatimiz yangilanishini boskichma - bosqich amalga oshirish prinsipi yaqqol ko‘zga tashlanadi. Qonun ketidan qonunlarni muntazam kabul qilib, go‘ye bitta-bitta g‘isht terib quri-ladigan muhtasham binoni tiklagandek, O‘zbekisgonning hukuqiy binosi ham dadil qad rostlamoqda. Shunisi ibratliki, qonun loyihalari va joriy qonunlar jamiyat chindan ham mazkur qonun-qoidalarsiz yashay olmagandagina hayotga yo‘l oladi. Ko‘ppartiyaviy

Bizda yaqin kunlargacha qonunlarni amaliyetga joriy etish o‘zgacha qoidalar bilan bajarilar edi. Shu bois ham bunday odatni tark etishimiz qiyin bo‘lmoqda. Zero, davlat tuzilmalaridan tortib, mansabdor shaxslargacha barchaning, qonunga rioya qilishi fuqarolarni qonunga itoatkorlik ruhida tarbiyalaydi. Bobomiz Amir Temurning ta’kidlashicha, oddiy odamlarga nisbatan kilinadigan qonunsizlikdek qonun va davlat nufu-zini tushiradigan biron-bir narsa yo‘q9. Qonunchilik, inson nimagaki haq-huquki bo‘lsa, uning mohiyatini xolis ochib tashlaydi. Bunday huqukning joriy etilishi uchun, birinchi navbatda, davlat sa’y- harakat qilishi shart. Mazkur qoida fuqarolarning ham davlatimiz arkonlarini mustahkamlash uchun mas’ul ekanliklarini ifodalaydi. Qonunda fuqarolarning bajarishlari lozim bo‘lgan majburi

ko‘rsatilganidek o‘zgartirmagai ekan, uni ijro etish barcha uchun majburiydir. Huquqning barcha e’tirof etgan chuqur mantiq, kafolatlanishining mohiyati ham ana shundadir. Ayni paytda, qonunlarni o‘zgartirmay ham bo‘lmaydi, albatta. Aks holda, ular ijtimsiy taraqqiyot talablaridan ortda qoladi. Huquqning be-qarorligi, qo‘nimsizligi ham davlat va jamiyatning barkarorligiga katta zarar yetkazadi. Qonunga itoatkorlik — qonuniylik va huquq-tartibotning negizi. O‘zbekistonda xalqimizning milliy an’analaridan, o‘ziga xos turmush tarzidan kelib chiqib, besh prinsipga asoslangan ijtimoiy yangilanish va taraqqiyot yo‘li belgilab olindi. Mazkur prinsiplar bizning mamlakatimiz-dagina emas, balki xorijiy davlatlarda ham e’tirof etildi, e’tiborga loyiq deb topildi. Ana shunday prinsiplardan biri — jami

mavjud. «Qonunga itoatkorlik» tushunchasini kanday ta’riflash mumkin? Ma’lumki, yangilanish sharoitida joriy etilayetgan eng dadil ilmiy va texnikaviy yechimlar, ishlanmalar, ijtimoiy tadbirlar va tashabbuslar ham, basharti ularni amaliy jihatdan yetuk mutaxassislar tayorlamaganda, madaniyatli, demokratik qonunlarni biladigan va hurmat qiladigan kishilar hayotda qo‘llamaganda, muayyan ijobiy samara bermaydi. Ommaviy axborot vositalari o‘z chiqishlari bilan kishilarda qonunga itoatkorlikni shakllantirishlari lozim, ya’ni qonunchilik talablariga og‘ish-may rioya qilish jamiyatning, har bir insonning manfaatlariga javob beri-shini aniq hayotiy dalillar bilan ko‘rsatishlari kerak. Qonunga itoatkorlik o‘zining qoidalariga munosib keladigan xulq-atvorni taqozo qiladi. Binoba-rin, uning talablari

aks ettiradi. Bu o‘z navbatida huquqning keng xalk ommasi tomonidan tan olinishiga xizmat qiladi. Qonunga itoatkorlik faqat qonunni joriy etishda emas, shu bilan birga, qonun ijodkorligi jarayonida ham yuzaga keladi. Shuni inobatga olib, uni xuquqning ijtimoiy munosabatlarni muvofiklashtirish, ularni takomil-lashtirish va o‘zgartirishdan iborat qadriyat ekanligini anglashga asoslangan tushuncha deb talqin etish mumkin. Qonunga itoatkorlik qonuniylik va huquq - tartibotning muhim omili-dir. U huquqiy mohiyatga ega turli ijtimoiy hodisalarda namoyon bo‘ladi. Bular qonunga itoatkorlik va xuqukiy ong; qonunga itoatkorlik va huquqiy mas’uliyat; qonunga itoatkorlikning kasbiy loqaydlikni istisno etadigan omil ekanligi; qonunga itoatkorlik shaxsning huquqqa munosabatida namoyon bo‘lishi; qonunga

Ruxiy bosqichda qonunga itoatkorlikning mavjudligiga bogliq asosiy jixat — bu huqukdan, uning talablari adolatliligidan qoniqishdir. Ong va adolat tuygusi inson ruhiyatining jihati sifatida amalga oshadigan ijtimoiy adolatni in’ikos ettiradi. Qonunga itoatkorlik huquqiy javobgarlikni amalga oshirishda muhim ahamiyatga ega. Yaqin kunlargacha huquqiy javobgarlik retrospektiv nuqtai nazardan o‘rganilib, u huqukqa zid xatti-harakatning ko‘ngilsiz oqibatlar olib kslishi bilan bog‘liq deb hisoblanardi. Huquqiy javobgarlik muammosiga, xususan, uning ijobiy jihatiga e’tiborning oshib borishi hozirgi kunda tasodifiy emas. Davlat mustaqilligini ta’minlash barchaning, xamma joyda qonun talablarini bajarishi bilan uzviy bogliqdir. Ijobiy huquqiy javobgarlik — qonun-chilikka, huqukiy qoidalarga rioya q

munosabatni, jamiyat oldidagi burchni tushunib yetishni, huquqiy tushunchalar vositasida fikr yurita olishni, shuningdek, o‘z intilishlari va xatti- harakatlarini amaldagi huquq talablari bilan mutanosiblashtirishni ham taqozo etadi. Shu boisdan hukuqqa hurmat zaminida mansabdor shaxslar va fuqarolarning mas’ul xulk-atvorini tarbiyalash mustaqillikni ta’minlash-ning muhim mafkuraviy va hukuqiy yo‘naliisharidan biri hisoblanadi. Mansabdor shaxslar va fuqarolarning huquqiy qoidalarni kanday tushunish-lari va baholashlari, ularning mazkur qonun-qoidalarni qanchalik og‘ishmay amalga oshirishlari mustaqil rivojlanishimiz yutuqlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Qonunga itoatkorlik — loqaydlikni istisno etadigan muhim omillar-dan biri. Kundalik faoliyatda ishga oqilona munosabat, qonunga itoatkor

majburiyatlar o‘rnini burchlari anglab olingan munosabatlar egallaydi. Qonunga itoatkorlik fuqarolarning qonun loyihalarini muhokama etish, demokratiyaning imkoniyatini amalga oshirishdagi faolliklarini kuchaytiradi. Bugun bevosita demokratiya institutlarining o‘rni va mavkei oshib borayetir. Ularda xalqning jonli ijodiyoti, jamoatchilik fikri va irodasi o‘zining eng munosib aksini topmokda. Mexnat jamoasining umumiy majlisi yexud qishloqdagi aholining yig‘inlari, qonun loyihalarining umumxalq muhokamasi bevosita demokratiya iistitutlarining tarkibiy kismlaridir. Ular mehnatkashlarning dolzarb muammolarini birgalikda o‘rtaga qo‘yishlari, ularning yechimlariii topib hayotga joriy qilishlariga imkon beradi. Demokratiyaning imkoniyatlari bitmas-tuganmasdir. Ammo uning uchun mustahkam hukuqiy

sohadagi hayotni faol bilish, baholash kabilarni o‘zida mujassamlashtiradi. Huquqni muhofaza kilish idoralari hodim amaldagi qonunchilikni mukammal bilishi va uning vositasida amalga oshadigan siyesii, iqtisodiy va mafkuraviy vazifalarni ham to‘la tushunishi lozim. Huquq negizlarini bilish insonning umumiy siyosiy va huquqiy madaniyatidagi zarur unsurlardan biri bo‘lib, uning ijtimoiy, fuqarolik faolligining manbaidir. Shubhasiz, insonning barcha qonunlarni bilishi amrimahol. Hatto uzoq yillar davomida ichki ishlar idoralarida xizmat qilgan tajribali huquq-shunoslar, tezkor xizmat xodimlari va tergovchilar ham barcha qonunlarni to‘la-to‘kis bila olmaydilar. Ayni zamonda ichki ishlar organining har bir xodimi, qolaversa, fuqaro uchun ham huquqni bilishning umum e’tirof etgan (barchaning bil

davlatining bosh vazifalari, uning ichki va tashqi siyosati, ijtimoiy tuzumi asoslari va davlat idoralari to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lish imkonini beradi. Ijtimoiy hayotda chinakam huqukiy savodxonlilikni ta’minlaydigan xodim xizmatdagi, turmushdagi xulq-atvorini belgilaydigan qoidalarni ham bilishi zarur. Masalan, militsioner ham har qanday fuqaro kabi huquqiy hujjatlarni bilishi lozim. Hozirgi kunda mamlakatimizda qonunchilik va xuquk-tartibotni yanada mustahkamlash masalalariga katta e’tibor berilayotir. Bunday sharoitda huquqni muhofaza qilish organlari va jamoatchilikning jinoyatchilikka, huquqbuzarlikning boshka ko‘rinishlariga karshi kurashdagi vakolatlarini aniklaydigan xuqukiy koidalarni bilish har bir fuqaro uchun juda zarur. Jumladan, hayotda shunday muammolar tug‘ilishi mumk

Mazkur o‘rinda shunday qonuniyat amal qiladi, ya’ni zobitlar nechog‘lik huquqiy faoliyatga yaqin bo‘lsalar, ularning huquqiy bilimlari ham shu qadar chuqurroq va ko‘lamliroq bo‘ladi. Hukuqiy muammolar bilan bevosita, har kuni shug‘ullanish zobitning mazkur faoliyatga oid bilimlarini chuqurlashtiradi. Shuni alohida qayd etish lozimki, huquqni bilish u yoki bu huqukiy qoidaning mavjudligi bilan oddiygina tanishuvdan iborat emas. Bu — hukuq muammolarini chuqur muhokamalab olishni, uning mazmunini tushunib yetishni, shuningdek, uning amaliy faoliyatdagi ahamiyatini aniqlashni taqozo etadi. Zikr etilgan muayyan qoidalar ularni oddiy bilishdai ko‘ra ko‘proq huquqning asosiy prinsiplarini, davlatning huquq sohasidagi siyosatini qonunchilik va odil sudlovning ijshmoiy kadr-qimmatini, huquq bilan a

faol harakatlarni amalga oshirishga qodirligida ko‘rinadi. Xodim-larning kundalik hayotda ro‘y berib turgan vaziyatlarga nisbatan huquq qoida-larini aniq ko‘llay olishi, ularning o‘z xizmat burchlarini uddalash jarayenida muayyan huquqiy harakatlarni amalga oshirishlari uchun sharoit yaratadi. Shu o‘rinda xodimning ma’naviy-axloqiy boyligi ham muxim. 25

Foydalanilgan adabiyotlar : 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Toshkent, «O‘zbekiston», 2003. 2. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi, Toshkent, 1997, №9. 3. Mualliflar jamoasi. Davlat va xuquk nazariyasi. TDYUI, Toshkent – 2000. 4. Saidov A, Tojixonov U. Davlat va huquq nazariyasi, 2 jildli, IIVA, Toshkent, «Adolat» - 2001. 5. Saidov A, Tojixonov U, Odilqoriyev X. «Davlat va huquq asoslari». IIVA, Toshkent, «Sharq» nashriyoti – 2002. 6. Islomov Z. «Davlat va huquk: umumnazariy masalalar», Toshkent, «Adolat» - 2000. 7. Boboyev X.B. va Odilqoriyev X.T. umumiy tahriri ostida. Davlat va huquq. Nazariyasi. TDYUI. 2000 . 26

Купить