Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 35000UZS
Размер 114.8KB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Май 2025
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Telzor Uchun

Дата регистрации 21 Апрель 2025

24 Продаж

Satrlar bilan ishlaydigan funksiyalar C#

Купить
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA
MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI
“FIZIKA-MATEMATIKA” FAKULTETI “AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI” KAFEDRASI “AXBOROT
TEXNOLOGIYASI VA DASTURLASH”  FANIDAN KURS ISHI
Mavzu: Satrlar bilan ishlaydigan funksiyalar
5130300-Matematik injiniring (Ishlab chiqarish sohalari 
bo’yicha)
Bajardi: 1-kurs talabasi Rahimova Saida Jasurbek qizi
Ilmiy rahbari:___________________________________
Topshirilgan sana “ ____”_________________________
Himoya qilingan sana “ ____”______________________
Baho__________________________________________
1 Urganch 2023-yil
MUNDAREJA
Kirish
I.BOB.
1.1 Dasturlash va dasturlash tillar……………………………….……..4
1.2 Dasturlash tilining afzalliklari ……………………………………..12
II. BOB. Asosi qism
2.1.  Satr qismini izlash funksiyalari …………………………………….14
2.2.  Satrlarni solishtirish va satr xossalarini aniqlash funktsiyalari  ……15
Xulosa ……18
Foydalanilgan adabiyotlar
Ilova
2 KIRISH
XX   asrning   80   -   yillaridan   oldin   ishlab   chiqilgan   kompyuterlar   uchun
katta dasturiy     sistemalarni  ishlab     chiqish juda   ham mushkul     vazifa
edi.   Buning   eng   katta   sababi   shu   davrga   xos   bo’lgan   kompyuterlarning
imkoniyatlarining     chegaralanganidandir.     Dasturiy       komplekslarni
ishlab         chiqishda         asosiy   cheklanishlar             kompyuter               tezkor
xotirasining           sig’imi,   ma’lumotlarini         ikkilamchi         xotira
qurilmalaridan  (   magnit lentalar   ,   barabanlar   va x.k.)   o’qish   tezligi ,
protsessorning ishlash   tezligi     (  ularning   takt   chastotalari   bir necha
yuz mikrosekund bo’lgan) bilan bog’liq. Bu davrdagi kompyuterlar xalq
ho’jaligining     hisob-kitob   bilan   bog’liq   bo’lgan   masalalarini       yechish
uchun   mo’ljallangan   edi.   Kompyuterlarda   boshqa   xarakterdagi
masalalarning           yechishni     iloji   yo’q   edi.   Dasturchilar   uchun   shu
kompyuterlarda   yechilayotgan   masala   uchun   berilgan   ma’lumotlarni
hisobga     olgan       holda   masalani   yechish   algoritmini     ishlab   chiqish
birinchi o’rindagi vazifa hisoblangan . Bu borada     N. Viltning mashhur
ma’lumotlar   +   algoritm   =   dastur   formulasini   yodga   olish       yetarli.   80-
yillardan keyin  ishlab     chiqilgan      kompyuterlarning     imkoniyatlari
kengayib, ishlab     chiqarish     narxi     keskin     pasaygani     tufayli ulardan
foydalanish  samarasi   ortib bordi.  Natijada, dastlab matn   va   grafiklar
uchun           muharrirlari           ishlab         chiqildi,   keyinchalik       multimedia
qurilmasi   yordamida   tovushli   ma’lumotlarni         qayta       ishlash
imkoniyatlari       ham       paydo     bo’ldi.   Kompyuter   tasviriy
imkoniyatlarining   kengayishi   foydalanuvchilar   uchun   qulay     bo’lgan
grafik   muloqot   interfeysini   yaratilishiga   sabab   bo’ldi.   Natijada   yuqori
murakkablikdagi   katta   amaliy   dasturlarni   yaratish   foydali   hamda   zarur
bo’lib   qoldi.   Dasturiy   vositalarni   ishlab   chiqish   uchun   qurol   sifatida
yuqori bosqichli   algoritmik   tillardan  foydalanildi.  
3 4 I.BOB
1.1 Dasturlash va dasturlash tillar
Dasturlash   —   kompyuterlar   va   boshqa   mikroprotsessorli   elektron
mashinalar   uchun   dasturlar   tuzish,   sinash   va   o zgartirish   jarayonidanʻ
iborat.   Odatda   dasturlash   yuqori   saviyali   dasturlash   tillari
( HTML ,   CSS ,   JS ,   Bootstrap ,   Java ,   C++ ,   Python )   vositasida   amalga
oshiriladi.   Bu   dasturlash   tillarining   semantikasi   odam   tiliga   yaqinligi
tufayli dastur tuzish jarayoni ancha oson kechadi.
Dasturlash   -   Elektron   mashinalarda   masalalarni   yechish   hamda
ularda   har   xil   aqliy   mehnat   turlarini   bajarish   nazariyasi   va   usullarini
ishlab   chiqish   bilan   shug ullanadigan   fan;   algoritmlar   nazariyasining	
ʻ
amaliy   bo limi;   insonning   mashina   bilan   aloqa   qilish   vositasi.   Asosiy	
ʻ
vazifalaridan   biri   elektron   mashinalar   uchun   programma   (dastur)   tuzish
usullari, ularni tekshirish va takomillashtirishdan iborat. Yechilishi lozim
bo lgan masala algoritmi Dasturlashda „mashina tili“ga o tkaziladi.	
ʻ ʻ
Dasturlash   —   bevosita   dasturlash   va   avtomatik   dasturlashga
bo linadi.   Bevosita   Dasturlashda   programmaning   umumiy   sxemasini
ʻ
ishlab   chiqishdan   kodlash   va   mashinaga   kiritishgacha   bo lgan   barcha	
ʻ
ishni programmachi  bajaradi. Avtomatik dasturlashda esa programmachi
faqat  programma  sxemasini   tuzib,  uni  qisqartirilgan  simvolik kurinishda
yozadi,   programma   tuzish   va   uni   kodlash   kabi   texnikaviy   ishlarni   esa
mashinaning o zi maxsus dasturlash programmasi yordamida bajaradi.	
ʻ
Dasturlash   jarayoni,   odatda,   quyidagi   bos-qichlarga   bo linadi:	
ʻ
masalaning   qo yilishi;   masalaning   algoritmik   tavsifini   tuzish;   masalani	
ʻ
yuqori   darajadagi   programma   tilida   Dasturlash;   masalani
taxminiymashina tilida Dasturlash; masalani mashina tilida dasturlash tili
programmalar   tuzishning   asosiy   vositasidir.   Bu   tillar   konkret   mashina
komandalari   sistemasiga   bog liq   bo lmasligi   va   iboralar   strukturasi	
ʻ ʻ
5 jihatidan   umumiy   xususiyatga   ega   bo lishi   bilan   boshqa   tabiiy   tillargaʻ
o xshab   ketadi.   Iboralar   ikki   turga	
ʻ   —   operatorlar   hamda   tavsiflarga
bo linadi,   ularning   bir-biri   bilan   bog liqligi   qavslar   bilan,   alohidaligi
ʻ ʻ
nuqtali   vergul   bilan   ajratiladi.   Operator   tilning   amal   birligi   bo lib,   o z	
ʻ ʻ
navbatida,   o zgaruvchan   kattalikka   qiymat   beruvchi   operatorlar,   shartga	
ʻ
muvofiq   tegishli   hisoblash   tarmog ini   tanlovchi   (shartli)   operator   va	
ʻ
takroriy hisobni amalga oshiruvchi sikl operatorlariga bo linadi. Tavsifda	
ʻ
o zgaruvchan   kattalik   va   boshqa   belgilar   xususiyatlari   yoziladi.   Biror	
ʻ
xususiy masalani yechish uchun tuzilgan programmani simvolik ravishda
funksional   belgilash   mumkin.   Bunday   belgilash   va   tavsif   birgalikda
kichik   programma   deb   yuritiladi.   Yangi   programmalar   tuzishda   kichik
programmalardan tayyor holda foydalanish mumkin.
Juda   ko p   dasturlash   tillari   (algol-60,   q.	
ʻ   Algol ),   muhandislik   va
ilmiy   masalalarni   yechish   uchun   fortran,   iqtisodiy   hisoblashlar   uchun
kobol, matematik modellar uchun si mula, tako-millashgan algol-68, PL/I
yaratildi.   Ularning   har   biri   uchun   shu   tillarda   ifodalangan   masalalarga
qarab   mashina   programmasini   avtomatik   tarzda   qaytatuzuvchi
translyatorlar   mavjud.   Taxminiy   mashina   tili   ikkilik   sistemadan   ko ra	
ʻ
yanada   qulayroq   simvollarda   ifodalangan   mashina   komandalari
terminlaridagi   programmalar   bo lib,   bunda   ko pincha,   yuqori   darajadagi	
ʻ ʻ
til sifatida blok sxemalardan foydalaniladi.
Dasturlashning   programma   tuzilgandan   keyingi   yana   bir   asosiy
bosqichi   „tekshirish“   (otladka)   bo lib,   bunda   yo l   qo yilgan   xatolar	
ʻ ʻ ʻ
topiladi   va   tuzatiladi.   Programmalar   kodlanadi   va   mashinaga   maxsus
qurilma yordamida kiritiladi. Amaliyotda Dasturlashning yangi va tezkor
usullari   bor   (2004);   2)   matematik   dasturlash   —   amaliy   matematikaning
bir   bo limi;   umumiy   ma noda	
ʻ ʼ   —   biron-bir   funksiya   fo   (x)   ning
ekstremumini (qarang   Ekstremum ) topish masalasi tushuniladi.
6 Kompyuterda   dasturlash   bu   –   kompyuter   mikroprotsessori   uchun
turli   buyruqlar   berish,   qachon,   qayerda   nimani   o'zgartirish   va   nimalarni
kiritish   yoki   chiqarish   haqida   buyruqlar   berishdir.   Ushbu   maqolada,
qanday   dasturlash   tillari   borligi,   eng   keng   tarqalgan   dasturlash   tillari   va
ularning   farqi.   Hamda,   Dasturlashni   o'rganish   yo'llari   haqida
suhbatlashamiz   Kompyuter   dunyosida   ko'plab   dasturlash   tillari   mavjud
bo'lib,   dasturlash   va   unga   qiziquvchilar   soni   ortib   bormoqda.   Bir   xil
turdagi  ishni  bajaradigan dasturlarni Basic, Pascal, Ci  va boshqa tillarda
yozish   mumkin.   Pascal,   Fortran   va   Kobol   tillari   universal   tillar
hisoblanadi, Ci va Assembler tillari mashi tiliga ancha yaqin tillar bo'lib,
quyi   yoki   o'rta   darajali   tillardir.   Algoritmik   til   inson   tillariga   qanchalik
yaqin bo'lsa, u tilga yuqori darajali til deyiladi. Mashina tili esa eng pastki
darajali   tildir.   Mashina   tili   bu   sonlardan   iboratdir,   Masalan:
010110100010101 Dasturlash tillari 2 ta katta guruhlarga bo'linadi, Quyi
va   Yuqori   darajali   dasturlash   tili.   Quyi   darajali   dasturlash   tili   ancha
murakkab   bo'lib   ular   juda   maxsus   sohalarda   ishlatiladi   va   ularning
mutaxassislari   ham   juda   kam.   Chunki   quyi   dasturlash   tillari   (masalan:
assembler)   ko'pincha   miktoprotsessorlar   bilan   ishlashda   kerak   bo'lishi
mumkin.  Odatda  turli  dasturlash   ishlari   uchun  yuqori   darajali  dasturlash
tilidan   keng   foydalaniladi.   EHM   (Elektron   Hisoblash   Mashinasi)   endi
yuzaga kelgan paytda programma tuzishda, faqat mashina tillarida, ya'ni
sonlar   yordamida   EHM   bajarishi   kerak   bo'lgan   amallarning   kodlarida
kiritilgan. Bu holda mashina uchun tushinarli  sanoq,  sistemasi  sifatida 2
lik,   6   lik,   8   lik   sanoq   sistemalari   bo'lgan.   Programma   mazkur   sanoq
sistemasidagi   sonlar   vositasida   kiritilgan.   Yuqori   darajali   dasturlashda,
mashina tillariga qaraganda mashinaga moslashgan (yo'naltirilgan) belgili
kodlardagi   tillar   hisoblanadi.   Belgilar   kodlashtirilgan   tillarning   asosiy
tamoyillari   shundaki,   unda   mashina   kodlari   ularga   mos   belgilar   bilan
belgilanadi,   hamda   xotirani   avtomatik   taqsimlash   va   xatolarni   tashhis
7 qilish   kiritilgan.   Bunday   mashina   moslashgan   til   -   ASSEMBLER   tili
nomini  oldi. Odatda  dasturlash  yuqori  saviyali   dasturlash  tillari   (Delphi,
Java, C++, Python) vositasida amalga oshiriladi. Bu dasturlash tillarining
semantikasi   odam   tiliga   yaqinligi   tufayli   dastur   tuzish   jarayoni   ancha
oson kechadi. Ko'p ishlatiladigan dasturlash tillari. Biz hozir biladigan va
ishlatadigan   tillarning   barchasi   shu   guruhga   mansub.   Ular   insonga
"tushunarli"   tilda   yoziladi.   Ingliz   tilini   yaxshi   biluvchilar   programma
kodini   qiynalmasdan   tushunishlari   mumkin.   Bu   guruhga   Fortran,   Algol,
C,   Pascal,   Cobol   va   h.k.   tillar   kiradi(ko`pchiligi   hozirda   deyarli
qo`llanilmaydi).   Eng   birinchi   paydo   bo`lgan   tillardan   to   hozirgi
zamonaviy tillargacha ishlatish mumkin. Lekin, hozirgi web texnologiya
orqali   ishlaydigan   tillarda(PHP,   ASP.NET,   JSP)   bunday   dasturlar
tuzilmaydi. Chunki  bunday dasturlarning ishlashi  uchun yana bir amaliy
dastur ishlab turishi kerak. Hozirda, amaliy dasturlar, asosan, Visual C++,
C#,   Borland   Delphi,   Borland   C++,   Java,   Phyhon   kabi   tillarda   tuziladi.
O`zbekistonda ko`pchilik Delphi dan foydalanadi. Buning asosiy sababi:
soddaligi, komponentlarning ko`pligi, interfeysining tushunarliligi va h.k.
Delphida   birinchi   ishlagan   odam   ham   qanaqadir   dastur   tuzishi   oson
kechadi. Lekin, Windows da dasturning asosiy  ishlash mohiyatini  ancha
keyin   biladi(komponentlarning   ko`pligi   va   API   funksiyalari   dasturda
ko`rsatilmasligi  uchun). Yana  bir  tarafi, Delphi(Pascal)  operativ xotirani
tejashga   kelganda   ancha   oqsaydi.   Unda   o`zgaruvchilarni   oldindan   e'lon
qilib   qo`yish   evaziga   ishlatilmaydigan   o`zgaruvchilar   va   massivlar   ham
joy   olib   turadi.   Eng   keng   tarqalgan   dasturlash   tili(Windows   OS   ida)
Microsoft   Visual   C++   tilidir.   Ko`pchilik   dasturlar   hozirda   shu   tilda
tuziladi.   Umuman   olganda,   C   ga   o`xshash(C-подобный)   tillar   hozirda
dasturlashda   yetakchi.   Deyarli   hamma   zamonaviy   tillarning   asosida   C
yotadi.   Bundan   tashqari,   Turli   komputer   o'yinlari   tuzishda   yoki   kichik
hajmdagi   dasturlar   tayyorlashda   LUA   script   yoki   JavaScript   tillari   ham
8 keng   ishlatilmoqda.   Biz   sizga   xozirgi   kunda   keng   tarqalgan   desktop
dasturlashda   ishlatiladigan   dasturlash   tillaridan   bazilari   haqida   aytib
o'tamiz: Delphi (talaff. délfi) — dasturlash tillaridan biri. Borland firmasi
tomonidan   ishlab   chiqarilgan.   Delphi   dasturlash   tili   ishlatiladi   va
avvaldan Borland Delphi paketi tarkibiga kiritilgan. Shu bilan bir qatorda
2003-yildan   hozirgacha   qo llanilayotgan   shu   nomga   ega   bulgan.   Objectʻ
Pascal  — Pascal tilidan bir qancha kengaytirishlar va to ldirishlar orqali	
ʻ
kelib chiqqan bo lib, u ob'yektga yo naltirilgan dasturlash tili hisoblanadi.	
ʻ ʻ
Avvaldan   ushbu   dasturlash   muhiti   faqatgina   Microsoft   Windows
amaliyot tizimi uchun dasturlar yaratishga mo'ljallangan, keyinchalik esa
GNU/Linux hamda Kylix tizimlari uchun moslashtirildi, lekin 2002-yilgi
Kylix   3   sonidan   so'ng   ishlab   chiqarish   to'xtatildi,   ko'p   o'tmay   esa
Microsoft.NET   tizimini   qo'llab   quvvatlashi   to'g'risida   e'lon   qilindi.
Lazarus   proekti   amaliyotidagi   (Free   Pascal)   dasturlash   tili   Delphi
dasturlash   muhitida   GNU/Linux,   Mac   OS   X   va   Windows   CE
platformalari   uchun   dasturlar   yaratishga   imkoniyat   beradi.   Visual   Basic
(talaffuzi: "Vijual Beysik")  – Microsoft korporatsiydan dasturlash tili  va
uning uchun dasturlash muhitdir. U BASICdan ko`p tushunchalar oldi va
tez rasmli interfeys bilan dasturlar taraqqiyot ta`minlaydi. Oxirgi versiya
6.0 1998 yilda reliz kelishdi. Microsoftdan voris Visual Basic .NET 2002
yilda  paydo  bo`ldi.  Java  dasturlash   tili   -  eng  yaxshi   dasturlash   tillaridan
biri  bo'lib  unda  korporativ  darajadagi   mahsulotlarni(dasturlarni)   yaratish
mumkin.Bu   dasturlash   tili   Oak   dasturlash   tili   asosida   paydo   bo'ldi.   Oak
dasturlash   tili   90-yillarning   boshida   Sun   Microsystems   tomonidan
platformaga(Operatsion tizimga) bog'liq bo'lmagan holda ishlovchi yangi
avlod   aqlli   qurilmalarini   yaratishni   maqsad   qilib   harakat   boshlagan   edi.
Bunga   erishish   uchun   Sun   hodimlari   C++   ni   ishlatishni   rejalashtirdilar,
lekin ba'zi sabablarga ko'ra bu fikridan voz kechishdi.Oak muvofaqiyatsiz
chiqdi   va   1995-yilda   Sun   uning   nomini   Java   ga   almashtirdi,   va   uni
9 WWW   rivojlanishiga   hizmat   qilishi   uchun   ma'lum   o'zgarishlar   qilishdi.
Java   Obyektga   Yo'naltirilgan   Dasturlash(OOP-object   oriented
programming) tili va u C++ ga ancha o'xshash.Eng ko'p yo'l qo'yildigan
xatolarga   sabab   bo'luvchi   qismalari   olib   tashlanib,   Java   dasturlash   tili
ancha   soddalashtirildi.   Java   kod   yozilgan   fayllar(*.java   bilan
nihoyalanuvchi)   kompilatsiyadan   keyin   bayt   kod(bytecode)   ga   o'tadi   va
bu bayt   kod interpretator   tomonidan o'qib  yurgizdiriladi. C++  (talaffuzi:
si   plyus   plyus)   —   turli   maqsadlar   uchun   mo ljallangan   dasturlash   tili.ʻ
1979-yili Bell Labsda Biyarne Stroustrup tomonidan C dasturlash tilining
imkoniyatlarini   kengaytirish   va   OOP(object   Oriented   Programming)
xususiyatini   kiritish   maqsadida   ishlab   chiqarilgan.   Boshida   „C   with
Classes"   deb   atalgan,   1983-yili   hozirgi   nom   bilan   ya ni   C++   deb	
ʼ
o zgartirilgan.   C++   C   da   yozilgan   dasturlarni   kompilyatsiya   qila   oladi,	
ʻ
ammo   C   kompilyatori   bu   xususiyatga   ega   emas.   C++   tili   operatsiyon
tizimlarga aloqador qisimlarni, klient-server dasturlarni, EHM o yinlarini,	
ʻ
kundalik   ehtiyojda   qo llaniladigan   dasturlarni   va   shu   kabi   turli	
ʻ
maqsadlarda   ishlatiladigan   dasturlarni   ishlab   chiqarishda   qo llaniladi.	
ʻ
Quyidagi jadvalda programmalash tillari haqida ma'lumotlar keltirilgan.
Internet. Web Server. Web dasturlash vositalari (tillari) Ma`lumki, yuqori
darajadagi   dasturlash   tillarida   yozilgan   dasturlarni   kompyuterga
tushuntirish   uchun   kompilyator   degan   qo'shimcha   dastur   kerak   bo'ladi.
Web   dasturlashda   ham   huddi   shunday   jarayon   sodir   bo'ladi.   Siz
internetdagi saytlarni ko'rishlik uchun ishlatadiganingiz Brauzerlar - web
dasturlash   tillarining   bazilarini   kompilyatori   hisoblanadi.   Web
dasturlashda   yana   shunday   tillar   ham   borki   ularni   brouzer   kompyuterga
tarjima   qilib   tushuntirib   bera   olmaydi,   lekin   bunday   tillar   web   saytni
asosini   tashkil   etadi.   Ana   shunday   tillarni   brouzer   tushunadigan   qilib
berish   uchun   ham   Web   server   ga   o'xshagan   dasturlar   (kompilyator   yoki
interpretatorlar)   to'plami   kerak   bo'ladi.   Bunday   dasturlar   esa   sayt
10 joylashgan   serverlarda   turadi,   qachonki   unga   so'rov   yuborganingizda
(istalgan   biror   ssilkani   bosganingizda,   birinchi   marta   saytni
ochganingizda   va   hokazo...)   shu   sayt   joylashgan   serverdagi   Web   server
dasturlari   sizning   brauzeringizga   saytni   brauzer   tushunmaydigan   tillarda
yozilgan   joylarini   tarjima   qilib   jo'natadi.   Shunday   qilib   klient   -   yani   siz
tomondagi   web   saytni   kodlarini   kompyuteringizga   tushuntirib  beradigan
tarjimon bu - Brauzer, server tomonidagi web saytni sizning brauzeringiz
tushunmaydigan   joylarini   unga   tarjima   qilib   jo'natadigan   tarjimon   bu
Web Server hisoblanadi. 
Bu   yerda   Klient   Brauzer   va   u   tushunadigan   web   dasturlash   tillari
(HTML,CSS,Java  Script)   turgan  bo'lsa,  server   tomonda Apache  -> Web
server, PHP -> PHP tili uchun interpretator va ma`lumotlar ombori bilan
ishlash uchun vosita (bu MYSQL, Oracle va boshqalar bo'lishi mumkin)
turibdi. Bundan tashqari server tomonida yana boshqa tillar ham bo'lishi
mumkin.   Hullas,   siz   qachonki   brauzerdan   kerakli   sayt   nomini
kiritganingizda   bu   so'rovingiz   DNS   serverdan   saytga   mos   IP   bo'yicha
kerakli   serverga   boradi,   so'rovingiz   Brauzerda   kiritilgani   uchun   ham
ko'pincha   standart   HTTP   protokoli   bo'yicha   yuborilgani   uchun   uni   Web
server   kutib   oladi   va   so'rovingizga   mos   papkadan   index   faylni   qidirib
topadi.   Undagi   bog'lanishlardan   kelib   chiqib   kerakli   fayllarni   yuklaydi,
bu   fayllarni   kengaytmasiga   qaraydi,   agar   kengaytmasi   .html   bo'lsa   uni
shundoq,   aks   holda   masalan   .php   bo'lsa   PHP   serverdagi   interpretator
orqali   brauzer   tushunadigan   tilga   tarjima   qildiradi(shuni   ichida
ma`lumotlar   bazasidan   ham   kerakli   ma`lumotlar   yuklab   olinadi)   va
natijani sizni brauzeringizga jo'natadi. PHP dasturlash tili yordamida sayt
yaratish   uchun   avvalo   o'z   shaxsiy   komputeringizda   Virtual   server
o'rnatishingiz   lozim.   Masalan   Denwer,   yoki   XAMPP   yoki   WAMPP
Brauzeringiz   o'zi   tushunadigan   tilda   kelgan   sayt   kodlarini   natijasini
ekraningizda sizga ko'rsatib beradi va siz tayyor  saytni  ko'rasiz. Demak,
11 agar web dasturlash bilan shug'ullanaman deydigan bo'lsangiz, minimum:
HTML,CSS,JavaScript,PHP,MySQL  larni  bilishingiz kerak ekan. Bunda
HTML->   Sayt   karkasini   yasaydi,   CSS-   saytni   pardozini(dizaynini)
amalga oshiradi, Javascript  - saytni  dinamikasi(haraktlarini)  ta`minlaydi,
PHP - saytni mantiqiy amallarini bajaradi(masalan siz login bo'lganmisiz,
yoki   yo'qmi,   login   bo'lgan   bo'lsangiz   sizda   nimalar   chiqadi,   aks   xolda
nimalar...),   MySQL   -   PHP   bilan   hamkorlikda   saytga   ma`lumotlar
bazasidan   ma`lumotlarni   o'qib   olish,   yozish,   o'zgartirish   uchun   xizmat
qiladi.   Programmani   yaratish   jarayonidagi   uning   nomlari   Beta   versiya   -
bu  versiya  programmani  ommaga   havola  qilinib,  ularning  fikri  bo`yicha
programmaga   turli   o`zgartirishlar   kiritiluvchi   versiyasi.   Programmaning
bu   versiyasi,   odatda,   tekin   bo`lib,   ko`pchilik   hukmiga   havola   etiladi.
Programmaning   bu   versiyasi   orqali   sizga   yetkazilgan   ziyon
qoplanmaydi(fayllaringizning   o`chib   ketishi,   OS   ning   buzilishi   va   h.k.).
Hozirda ko`pchilik firmalar o`z mahsulotlarini Beta versiyasini  chiqarib,
o`z   mahsulotlarini   takomillashtirib   bormoqdalar.   Bundan,   programma
ishlab chiqarish bo`yicha yetakchi bo`lgan Microsoft korporatsiyasi ham
mustasno   emas(Windows   Vista,   Office   2007,   Exchange   Server   2007,
Internet   Explorer   7   va   h.k.).   Release   Candidate(versiya   nomzodi)   -   bu
versiyaning   nomidan   ma'lumki,   u   haqiqiy,   sotuvga   chiqariladigan
versiyaga   kandidat(nomzod)dir.   Bu   kabi   versiyalar   qisqacha   RC   deb
ataladi. Shu turdagi versiyalar esa, RC1, RC2 kabi nomlanadi. Ko`pchilik
RC   versiyalar   sotuvga   chiqariladi,   chunki   bu   versiya   o`zida   ma'lum   bir
imkoniyatlarni   jamlagan   bo`ladi   va   bu   versiya   orqali   yetkazilgan   zarar
programmani yaratgan firma tomonidan qoplanadi. Final Release(so`nggi
versiya)   -   programmani   yaratishda   qo`yilgan   maqsadni   "to`liq"   amalga
oshiruvchi   versiya.   Bu   versiyani   "alfa"   versiya   deb   ham   atashadi.   Bu
versiya o`z bahosida sotiladi, unga ko`rsatiluvchi  xizmatlarning barchasi
programma   yaratuvchisi   tomonidan   ko`rsatiladi.   Build   XXXX(XXXX   -
12 qurish)   -   bu,   odatda,   versiya   hisoblanmaydi.   XXXX   ning   o`rnida   biror
son keladi. Bu son programmaning kompilyatsiya(programmalash tilidan
haqiqiy   bajariluvchi   kodga   o`tkazish)   sonini   bildiradi.   Programma
yadrosi(qo`shimchalarsiz,   asosiy   qism)ga   nisbatan   yuritiladi.   Masalan,
Windows Vista Beta 2 Build 5308 - Windows Vistaning Beta 2 versiyasi
turkumida 5308-kompilyatsiya(OSga nisbatan "kompilyatsiya"ni ishlatish
noo`rinroq:)).   Update(yangilash)   -   programmaning   biror   teshigini(biror
kichik   xato,   kamchiligi)   tuzatuvchi   kichik   yordamchi   programma.   Bu
yordamchi   programmaning   hajmi,   odatda,   kichik   bo`lib,   faqat   o`sha
kamchilikni   tuzatishgagina   xizmat   qiladi.   Ya'ni   bu   programmacha   biror
*.dll   faylni   yoki   programmaishlatuvchi   funksiyalardan   birortasini
"tuzatib" qo`yadi, xolos .
1.2 Dasturlash tilining afzalliklari
C#   (C-Sharp)   -   .NET   Framework   platformasi   uchun   yaratilgan
obyektga yo‘naltirilgan dasturlash tili bo‘lib, 2000 yilda A. Haylsberg va
P. Goldelar tomonidan yaratilgan. C# yaratilishida “har bir mavjud narsa
–   obekt   hisoblanadi”   postulatasiga   asos   qilingan.   Bu   dasturlash   tilini
yaratishda   A.   Haylsberg   va   P.Goldelar   C++   tilidagi   kabi   imkoniyatlarni
va   Java   dasturlash   tilidagi   oddiylik   va   ko‘rinishni   birlashtirib   yangi
dasturlash   tili   yaratishni   maqsad   qilganlar   va   natijada   C#   dasturlash   tili
yaratilgan.   Bu   dasturlash   tili   o‘zgarmas   turg‘un   komponentli
arxitekturaga   va   yuqori   saviyadagi   xavfsizlik   kodiga   ega.   C#   dasturlash
tilining   C++   va   Java   dasturlash   tillari   bilan   xarakterli   o‘xshashlik
tomonlarini quyida sanab o‘tamiz:
Java dasturlash tili bilan
- obyektga yo‘naltirilganlik (vorislilik)
13 - interfeysi
- xatoliklarni bartaraf qilish
- ko‘p oqimlilik (funksiyalilik)
- nomlar
- turlar turg‘unligi
- ko‘p masalalik
-   havfsizlik   kodiga   tegishli   suzuvchi   nuqtaning   arifmetik   amallari
dastur kodini dinamik tiklash
С++ dasturlash tili bilan o‘xshash tomonlari:
- ko‘p operatorlilik
-   havfsizlik   kodiga   tegishli   suzuvchi   nuqtaning   arifmetik   amallari
dastur kodini 
dinamik tiklash
- soddalilik
- ko‘p komponentalilik
- tushunarli interfeysi .
14 II.BOB.String turidagi satrni char turiga o’tkazish.
2.1.Satr qismini izlash funksiyalari
String   turidagi   satrni   char   turiga   o’tkazish   uchun   const   char   *
c_str()const;   funksiyani   ishlatish   kеrak.   Bu   funksiya   char   turdagi   ‘\0’
bеlgisi   bilan   tugaydigan   satrga   o’zgarmas   ko’rsatkichni   qaytaradi:   char
*s1;   string   s2=”0123456789”;   s1=s2.c_str();   Xuddi   shu   maqsadda   const
char   *   data()const;   funksiyasidan   ham   foydalanish   mumkin.   Lеkin   bu
funksiya satr oxiriga ‘\0’ bеlgisini qo’shmaydi.
String   sinfida   satr   qismini   izlash   uchun   har   xil   variantdagi   funksiyalar
aniqlangan.   Quyida   ulardan   asosiylarining   tavsifini   kеltiramiz.   unsigned
int   find(const   string   &str,   unsigned   int   pos=0)const;   Funksiya,   uni
chaqirgan satrning ko’rsatilgan joydan (pos) boshlab str satrni qidiradi va
birinchi   mos   kеluvchi   satr   qismining   boshlanish   indеksini   javob   sifatida
qaytaradi,   aks   holda   maksimal   musbat   butun   npos   sonni   qaytaradi
(npos=4294967295),   agar   izlash   o’rni   (pos)   bеrilmasa,   satr   boshidan
boshlab   izlanadi.   unsigned   int   find(char   c.unsigned   int   pos=0)const;
Bu   funksiya   oldingidan   farqli   ravishda   satrdan   c   bеlgisini
izlaydi.unsigned int rfind(const string &str, unsigned int pos=npos)const;
Funksiya, uni chaqirgan satrning ko’rsatilgan pos o’rnigacha str satrning
birinchi   uchragan   joyini   indеksini   qaytaradi,   aks   holda   npos   qiymatini
qaytaradi,   agar   pos   ko’rsatilmasa   satr   oxirigacha   izlaydi.
unsigned int rfind(char c.unsigned int pos=npos)const;
Izlash funksiyalarini qo’llashga misol:
#include
#include
void main() {
string s1=”01234567893456ab2csef”,s2=”456”,s3=”ghk2”;
int i,j;
15 i=s1.find(s2);
j=s1.rfind(s2);
cout<<i; i="4<br">
cout<<j; j="11<br">
cout<<s1.find(‘3’) <<end1;="" natija="" 3
cout<<s1.rfind(‘3’) <<end1;="" natija="" 10
cout<<s1.find_first_of(s3) <<end1;="" natija="" 2
cout<<s1.find_last_of(s3) <<end1;="" natija="" 16
cout<<s1.find_first_not_of(s2) <<end1;="" 
// natija 14
cout<<s1.find_last_not_of(s2) <<end1;="" 
// natija 20 }
2.2.Satrlarni solishtirish
  Satrlar qismlarini solishtirish uchun compare funksiyasi ishlatiladi:
int compare(const string &str)const;
int compare(unsigned int pos1, unsigned int n1,
const string & str)const;
int compare(unsigned int pos1, unsigned int n1,
const string & str, unsigned int pos2,
unsigned int n2)const;
Funksiyaning birinchi shaklida ikkita satrlar to’la solishtiriladi: 
funksiya manfiy son qaytaradi, agar funksiyani chaqiruvchi satr str 
satrdan kichik bo’lsa, 0 qaytaradi agar ular tеng bo’lsa va musbat son 
qaytaradi, agar funksiya chaqiruvchi satr str satrdan katta bo’lsa.
Ikkinchi shaklda xuddi birinchidеk amallar bajariladi, faqat 
16 funksiya chaqiruvchi satrning pos1 o’rnidan boshlab n1 ta bеlgili satr osti
str satr bilan solishtiriladi.
Uchinchi ko’rinishda funksiya chaqiruvchi satrning pos1 o’rnidan 
boshlab n1 ta bеlgili satr qismi va str satrdan pos2 o’rnidan boshlab n2 ta 
bеlgili satr qismlari o’zaro solishtiriladi.
Misol:
#include
#include
void main(){
string s1=”01234567893456ab2csef”,s2=”456”,s3=”ghk”;
cout<<”s1=”<<s1<<end1;
cout<<”s2=”<<s2<<end1;
cout<<”s3=”<<s3<<end1;
if(s2.compare(s3)0)cout<<”s2>s3”<<end1;
if(s2.compare(s3)==0)cout<<”s2=s3”<<end1;
if(s2.compare(s3)<0)cout<<”s2<s3”<<end1;
if(s1.compare(4,6,s2)0)cout<<”s1[4-9]>s2”<<end1;
if(s1.compare(5,2,s2,1,2)==0)
cout<<”s1[5-6]=s2[1-2]”<<end1;
getch();}
Masala.   Familiya, ismi va shariflari bilan talabalar ro’yxati 
bеrilgan. Ro’yxat alfavit bo’yicha tartiblansin.
Programma matni:
#include
#include
int main(int argc, char* argv[]){
const int FISH_uzunligi=50;
string* Talaba;
char * Satr=(char*)malloc(FISH_uzunligi);
17 unsigned int talabalar_soni;
char son[3];
do{
cout<<”Tlabalar sonini kiriting: ”;
cin>son;}
while(()talabalar_soni=atoi(son))<=0);
Talaba =new string[talabalar_soni];
cin.ignore();
for(int i=0; i<talabalar_soni; i++){
cout<<i+1<<”-talabaning familya="" ismi="" sharifi:="" ”;
cin.getline(satr,50);
Talaba[i].assign(Satr);}
bool almashdi=true;
for(int i=0; i{
almashdi=false;
for(int j=i; j<talabalar_soni-1; j++)
if(Talaba[j].compare(Talaba[j+1])0){
almashdi=true;
strcpy(satr,Talaba[j].data());
Talaba[j].assign(Talaba[j+1]);
Talaba[j+1].assign(Satr);}}
cout<<”Alfavit bo’yicha tartiblangan ro’yxat:\n”;
for(int i=0; i<talabalar_soni; i++)
cout<<talaba[i]<<end1;
delete [] Talaba;
free(Satr);
return 0;}
Programmada talabalar ro’yxati string turidagi Talaba dinamik 
massiv ko’rinishida e'lon qilingan va uning o’lchami foydalanuvchi 
18 tomonidan kiritilgan talabalat_soni bilan aniqlanadi. Talabalar sonini 
kiritishda nazorat qilinadi: klaviaturadan satr o’qiladi va u atoi() 
funksiyasi yordamida songa aylantiriladi. Agar hosil bo’lgan son noldan 
katta son bo’lmasa, sonni kiritish jarayoni takrorlanadi. Talabalar soni 
aniq bo’lgandan kеyin har bir talabaning familya, ismi va sharifi bitta satr
sifatida oqimdan o’qiladi. Kеyin, string turida aniqlangan compare() 
funksiyasi yordamida massivdagi satrlar o’zaro solishtiriladi va mos 
o’rindagi bеlgilar kodlarini o’sishi bo’yicha «pufakchali saralash» orqali 
tartiblanadi. Programma oxirida hosil bo’lgan massiv chop etiladi, hamda
dinamik massivlar yo’qotiladi.
String   sinfida   satr   uzunligi,   uning   bo’shligini   yoki   egallagan   xotira
hajmini aniqlaydigan funksiyalar bor:
unsigned int size() const; //satr o’lchami
unsigned int length() const; //satr elementlar soni
unsigned   int   max_size()   const;   //satrning
maksimal//uzunligi(4294967295)
unsigned   int   capacity()   const;   //satr   egallagan   xotira   //hajmi   bool
empty()const; //true,agar satr bo’sh bo’lsa
19 XULOSA
Men   algaritim   tillari   va   dasturlash   fanidan   “Satrlar   bilan
ishlaydigan   funksiyalar”   mavzusidagi     kurs   ishimda     Dasturlash   fani
nimani   o`rgatadi,   Dasturlash   fanining   funksiyalari,   Satrlar   bilan   ishlash
funksiyasi, String turidagi satrni char turiga o’tkazish, Satr qismini izlash
funktsiyalari, Satrlarni solishtirish, Satr xossalarini aniqlash funktsiyalari,
string   turidagi   satrni   char   turiga   o’tkazish,   Satr   qismini   izlash
funksiyalari, Satrlarni solishtirish, Satr xossalarini aniqlash funksiyalarini
o’rgandim.     Bizniking   XXI   asr   texnologiya   asrimizda   bugungi   kun
yoshlari   kompyuterni   har   xil   funksiyalari   haqida   ma’lumotga   ega
bo`lishimiz   va   uni   katta   yutuqlarga   erishishimiz   uchun   hayotda   qo`llay
olishimiz kerak. 
20 Foydalanilgan adabiyotlar
1. U. Yaxshiyev ,,Informatikadan qisqacha ma’lumotlar 
‘‘Toshkent, 2019-yil.
2. I. Baltayeva, Y. Xudayberganov, N. Vaisova ,,C# 
dasturlash tiliga kirish ‘‘ Urganch, 2015-yil.
3.  Texnoman . uz    sayti .
4.  C . Наков, В.Колев и колектив “Въведение в 
програмирането със  C #” София, 2011 .
5.  https://uz.wikipedia.org/wiki/Dasturlash  sayti.
6.  https://www.log2base2.com/number-system/float-to-
binary-conversion.html  sayti
7.  https://www.geeksforgeeks.org/convert-decimal-
fraction-binary-number/  sayti
8.  https://www.tutorialspoint.com   sayti  
21

Satrlar bilan ishlaydigan funksiyalar C#

Купить
  • Похожие документы

  • Agros test
  • Strategik boshqaruvda kompyuter modellashtirish
  • O’zbekiston yosh rassomlari asarlarini sotishga qaratilgan platformani yaratish loyihasi
  • Android tizimli telefonlar uchun skaner ilovasini yaratish
  • Web 2.0 servislar orqali oʻquv jarayonini tashkil etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha