Сезги аъзоларининг ёш хусусиятлари ва физиологияси. Зарарли одатлар - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	17.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Май 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Сезги аъзоларининг ёш хусусиятлари ва физиологияси. Зарарли одатлар

Купить

Сезги аъзоларининг ёш хусусиятлари ва физиологияси. Зарарли одатлар .Сезги аъзоларининг ёш хусусиятлари ва физиологияси. Зарарли одатлар .

 Маъруза режаси :  1.Кўриш аъзосининг ёш хусусияти.  2.Эшитиш аъзосининг ёш хусусияти.  3.Таъм билиш аъзосининг ёш хусусияти.  4.Зарарли одатлар.

Кўз олмаси 1 – склера, 2 – мугуз парда, 3 – лимб, 4 – томирли парда, 5 – цилиар тана, 6 – цилиар ўсимталар, 7 – гавхар, 8 – Цинн боғлами 9 – камалак парда, 10 – қорачиқ, 11 – тўр парда, 12 – кўр доғ, 13 – кўрув нерви.14

Кўз тара иёти тўртта даврининг (I-IY) схемаси.ққ 1 – кўз бўртмаси, 2 – бирламчи кўз пуфакчаси, 3 – гавхар эктодермаси, 4 – инвагинация, 5 – гавхар пуфаги, 6 – гиалоид томир, 7 – мугуз парданинг эпителийси, 8 – тўр парданинг ташқи қавати, 9 – томирли парда, 10 – склера, 11 – бирламчи шишасимон тана, 12 – иккиламчи шишасимон тана, 13 – олдинги камера, 14 – қовоқнинг эпителийси.

Кўз олмаси тузилишининг схемаси – кўз бурчаги. 1 – мугуз парда, 2 – гавхар, 3 – олдинги каме- ра, 4 – камалак парда, 5 – орқа камера, 6 – киприкли тана, 7 –киприкли белбоғча, 8 – склера, 9 – томирли парда, 10 – тўр парда, 11 –панжарали пластинка, 12 – кўрув нерви, 13 – тўр парда- нинг марказий томирлари.

КЎЗНИНГ МУГУЗ ПАРДАСИ : чапда – умумий кўриниши, ўнгда – олдинги эпителийсининг СЭМ и. 1 – олдинги эпителий, 2 – олдинги чегараловчи пластинка, 3 – ҳусусий модда, 4 – орқа чегараловчи пластинка, 5 – орқа эпителий (ҳужайралар бирлашадиган жойда микроворсинкалар ва маргинал бурмалар (6) кўринади). 1 5 6

ГАВ АРҲ (I) таш аридан шаффоф капсула билан опланган (1), унга Цинн қ қ бойлами толалари бирикади (II). Капсула остида – бир аватли ясси қ эпителий (2). Гавхар ичида эпителиоцитлар шаффоф призмаларга айланади (гавхарсимон толачалар). Юзаро да уларда ядро бўлади (3), қ марказда ядро ё олади ва гавхар ядроси осил бўлади (4). қ ҳ

Гавхарнинг фиксация аппарати кўрсатилган. Киприксимон тана (КТ) фиксация ва гавхар эгрилиги ўзгариши функциясини бажаради. Киприксимон тананинг ички исми – қ цилиар тож (ЦТ) дан гавхар томонга кўп сонли цилиар ўсимталар (ЦЎ) йўналади, уларга киприксимон белбо ча (КБ) ғ нинг толалари бирикади. Толалар иккинчи учи билан гавхар капсуласи (К) га ўшилади, цилиар тана мушаги (киприксимон қ мушак) ис ариши гавхарга узатилиб, унинг капсуласини қ қ таранглайди ёки бўшаштиради. Гавхар кўзнинг асосий нур синдирувчи му ити бўлиб ҳ исобланади (синдириш кўрсаткичи 1,36-1,40). ҳ

КАМАЛАК ПАРДА 1 – ташқи чегаралочи қават, 2 – томирли қават, 3 – ички чегара- ловчи қават, 4 – орқа пигмент қават, 5 – кўзнинг олдинги камераси, 6 – фибробласт, 7 – пигментоцит, 8 – силлиқ миоцит, 9 – қон томир.

КЎЗНИНГ ОР А ДЕВОРИҚ : I – склера, 1 – коллаген толалар; II – томирли парда; III – тўр парда.  Задняя стенка глаза

Тўр парданинг учта ядроли аватиқ : таш и (4) – фоторецептор ужайраларнинг қ ҳ ядро са ловчи исмлари, ички (6) – ассоциатив нейронларнинг ядроли исмлари қ қ қ (биполяр, горизонтал ва амакрин), бундан таш ари глиоцитлар; ганглионар (8) – қ ганглионар нейронларнинг таналари. Нейронлар ўсимталарининг 4 та авати: қ таё ча ва колбачалар авати (2) – қ қ фоторецепторларнинг дендритлари, таш и тўрсимон ават (5) – фоторецептор қ қ ужайралар аксонлари билан ассоциатив нейронлар ўсимталарининг бо ланиш са аси; ҳ ғ ҳ ички тўрсимон ават (7) – ассоциатив нейронларнинг ўзаро ва ганглионар ужайралар қ ҳ билан бо ланиш со аси; нерв толалари авати (9). ғ ҳ қ Глиоцитлар ўсимталарининг 2 та авати: қ (3 ва 10) – таш и ва ички қ чегараловчи.

ТЎР ПАРДА ВА ТОМИРЛИ ПАРДА Фоторецепторлар ички сегментларининг ташқи қисмлари фоторецепторларнинг ташқи сегментлари п игментли эпителий томирли парданинг капиллярли қавати меланоцитлар қон томирБрух м ем бранаси

ТЎР ПАРДАНИНГ НЕЙРОНЛАРИ Таёқча ва колбачалар тўр парданинг орқа қисмида жойлашган- лиги ва ёруғлик таёқча ва колбачаларга етиб келишидан олдин тўр пардадаги бошқа тўртта тип ҳужайралар орқали ўтиши кўрсатилган. Активланган фоторе- цепторлар ўз навбати- да ганглиоз ҳужайра- ларни стимуллайдиган биполяр ҳужайраларни стимуллайди. Тўр пардадаги нерв импулслар ёруғлик йўналишига қарама- қарши йўналган.

Мюллер ужайраларининг тўр ҳ парда нерв элемент- лари билан тор ало аси қ кўрсатилган. Мюллер ужайралари (тў ҳ қ рангли толасимон) нейронлар учун таянч ужайра бўлиб ҳ исобланувчи астроцит- ҳ ларни тузилиш ва функционал эквиваленти исобланади. ҳ

ФОТОРЕЦЕПТОР УЖАЙРАЛАР Ҳ УЛЬТРАСТРУКТУРАСИ СХЕМАСИ: А – таё чалар, қ Б – колбачалар I – ташқи сегмент , II – боғловчи бўлим, III – ички сегмент, IV – тана, V – марказий ўсимта, VI – синапс зонаси. 1 – плазмолемма, а – унинг инвагинация- си, 2 – дисклар, 3 – киприкчалар, 4 – митохондриялар, 5 – Голжи комплекси, 6 – донадор ЭПТ, 7 – ядро, 8 – синапс: б – пресинаптик, в – постси- наптик қисм, 9 – радиал глиоцитнинг микроворсинкалари, 10 – глиоцит ва ички сегмент орасидаги синаптик комплекс.

Тўр парданинг ф оторецептор нейронлари. Сканерловчи электроннограмма. ДЧ – дистал исм, ВЧ – ички исм, П – қ қ таё чалар, қ К – колбачалар, СПК – таё ча ва колбачалар авати, НГС – таш и қ қ қ грануляр ават, НГМ – таш и чегараловчи глиал мембрана. қ қ

Ю орида – чу урча (сари до )қ қ қ ғ . Кўрув нерви ва тўр парданинг бош а аватларида нерв толалари бўлмаса чу урча ўзшаришининг қ қ қ энг кам синдирувчи зонаси бўлади ва бунда кўриш ўткирлиги ю ори бўлади. У бизнинг кўриш майдонимиздаги “фокус қ ну тасига” мос келади. қ

Оптик диск – «кўр до ». Тўр парда ганглиоз ужайра аксонлари ғ ҳ оптик дискда ўшилади ва кўз олмасидан кўрув нерви сифатида қ ажралади. Бу зонада тўр парданинг нейронлари бўлмайди.

Эшитиш ва мувозанат аъзоси – умумий кўриниши. 1 – қулоқ супраси, 2 – ешитув йўли, 3 – ноғора парда, 4 – ноғора бўшлиғи, 5 – эшитув суякчалари, 6 – эшитув (Евстахий) найи.

СУЯК ЛАБИРИНТ Да лизда иккита дарча мавжуд: овал (11) ва думало (12)ҳ қ

Парда лабиринт. Суяк лабиринти йўлини такрорлайди, унинг атрофида суюқлик мавжуд – перилимфа (14), ичида – эндолимфа. Овал дарча узангича билан (5В), думалоқ дарча эса – иккиламчи ноғора парда билан ёпилган (13) Даҳлизда иккита қопча мавжуд – эллиптик ( utriculus ) (16) ва сферик (sacculus) (17) . Ярим айлана каналлар (18) шаклига кўра суяк каналларига ўхшаш ва ампуляр бўлимлар билан якунланади (19).

ЧИ АНОҒ Қ . Чи ано канали кесимида учта бўлим кўринади: scala vestibuli, scala media, ғ қ scala tympany. Стрелка билан эшитиш нерви кўрсатилган.

Кортий аъзоси – кучли катталаштирилган. 12 – қопловчи мембрана, 13 А-Б – устун ҳужайралар, 14 – кортиев туннели, 15 – ички сенсор ҳужайралар, 16 – ташқи сенсор ҳужайралар, 17 – ички фаланга ҳужайралари, 18 – ташқи фаланга ҳужайралари, 19 – ички чегараловчи ҳужайралар, 20 – ташқи чегараловчи ҳужайралар.

Чи ано нинг ағ қ ксиал кесими – спирал ганглий (1)

СПИРАЛ АЪЗО ТОЛАСИМОН УЖАЙРАСИНИНГ Ҳ ТУЗИЛИШ СХЕМАСИ 1 – фаланга ужайраси, ҳ 2 – эшитиш анализатори нейронларининг дендритлари, 3 – толасимон ужайранинг ҳ ядроси, 4 – кутикула (гликопротеид табиатли пленка), 5 – стереоцилия, 6 – митохондрия, 7 – эфферент нерв толалари.

Э ллиптик опча до и ор али кўндаланг кесим ва ампулляр иррачақ ғ қ қ I – доғ, II – ампулляр қиррача 1 – суяк девори, 2 – эллиптик қопча бўшлиғи, 3 – ампулляр бўшлиқ, 4 – эпителий, 5 – таянч эпителиоцитлар, 6 – толали сенсор эпителиоцитлар, 7 – статоконий мембранаси, 8 – статокониялар, 9 – желатиноз купол, 10 – даҳлиз нервнинг ганглийси, 11 – нерв толалар, 12 – нерв оҳирлари, 13 – қопловчи эпителий.

Ярим айлана каналча ва чи ано да лизи опчасида криста ғ қ ҳ қ ва макуланинг жойлашиши.

Мувозанат аъзоси . Макула тузилиши схемаси. 4 – эпителий, 5 – таянч ҳужайралар, 6 – толали ҳужайралар, 7 –статоконий мембранаси, 8 – статокониялар, 11 – нерв толалари, 12 – нерв оҳирлари.

Э ллиптик опча до ужайралари ультраструктураси қ ғ ҳ схемаси. I – ноксимон толали ҳужайра, II – цилиндрик толали ҳужайра, 1 – киноцилия, 2 – стереоцилия, 3 – кутикула, 4 – таянч ҳужайра, 5 – нерв оҳири, 6 – эфферент нерв оҳири, 7 – афферент нерв оҳири, 8 – миелинли нерв толаси.III

Ампулляр иррачанинг қ тузилиш схемаси. 1 – эпителий, 2 – таянч ҳужайралар, 3 – сенсор толали ҳужайралар, а – толалар, 4 – желатиноз купол 5 – нерв толалар 6 – нерв оҳирлари 12 3а 4 56

ид билиш аъзосиҲ . Шилли парда ид билиш эпителийси ультраструктура қ Ҳ схемаси 1 – киприкчалар, 2 – ҳид билиш безининг оҳирги бўлимлари, 3 – қон томир, 4 – таянч эпителиоцит, 5 – ҳид билувчи нейросенсор ҳужайра, 6 – базал эпителиоцит, 7 – кам дифференцирланган нейрон, 8 – базал мембрана, а – дендрит, б – тўноғич, в – киприкча, г – микроворсинкалар, д – аксон.

ид билиш со аси шилли пардасида уч тип ужайралар ва Боумен бези Ҳ ҳ қ ҳ кўринади : А – базал ужайралар, В – таянч ужайралар, ҳ ҳ С– ид билаш ужайралари (рангли), D– Боумен бези. ҳ ҳ

Таъм билиш аъзоси – тил баргсимон сўр ичларининг таъм ғ пиёзчалари. эпителий бириктирувчи тўқима таъм пиёзчаси таъм пиёзчаси ҳужайралари

Таъм пиёзчаси ультраструктураси схемаси 1 – эпителий 2 – бириктирувчи тўқима, 5 – таъм билиш пиёзчасининг тешиғи, 6 – микроворсинкалар, 7 – сенсор эпителиоцит 8 – таянч ҳужайра, 9 – базал ҳужайра, 10 – нерв тола, 11 – синаптик зона, 12 – десмосома, 13 – базал мембрана, 14 – гемокапиллярлар, а – мукопротеидлар, б – ЭПТ, в –Голжи комплекси, г – секретор гранулалар.

Купить